Αναπτυξιακό Συνέδριο Νομού Καβάλας

Αναπτυξιακό Συνέδριο Νομού Καβάλας

Αναπτυξιακή Πολιτική, Κίνητρα Επενδύσεων

Σάββατο 26 Νοέμβριος 2005

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Οι νέες συνθήκες που επεκράτησαν στο διεθνές επίπεδο ως αποτέλεσμα της απελευθέρωσης των αγορών, δημιούργησαν την αναγκαιότητα, στις ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές οικονομίες, για το σχεδιασμό ενός τολμηρού προγράμματος μεταρρυθμίσεων, ώστε να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα και να επιταχυνθεί η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας στη βάση της γνώσης και της καινοτομίας διαφυλάσσοντας ταυτόχρονα την κοινωνική συνοχή.

Στο πλαίσιο αυτό η δημοσιονομική προσαρμογή και η επιτάχυνση της διαδικασίας διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων αποτελούν τις βασικές προτεραιότητες της Ελληνικής Κυβέρνησης, καθώς η χώρα καλείται να αντιμετωπίσει σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις.

Το νέο μοντέλο ανάπτυξης στηρίζεται στο τρίπτυχο ανταγωνιστικότητα – εξωστρέφεια – ανάπτυξη της υγιούς ιδιωτικής επιχειρηματικής πρωτοβουλίας. Οι λέξεις – κλειδιά, πίσω από το τρίπτυχο αυτό, είναι η αύξηση της παραγωγικότητας, η συγκράτηση του πληθωρισμού και η τόνωση της απασχόλησης.

Στην υλοποίηση του μεταρρυθμιστικού προγράμματος, που προϋποθέτει το συγκεκριμένο μοντέλο ανάπτυξης, θα οδηγηθούμε μέσα από ένα σύνολο δράσεων, στο πλαίσιο ενός σταθερού μακροοικονομικού περιβάλλοντος, εξασφαλίζοντας τα απαραίτητα κίνητρα τα οποία θα αφυπνίσουν την ιδιωτική πρωτοβουλία.

Από τις πρωταρχικές δράσεις που προωθούνται είναι η εξασφάλιση ενός σταθερού και αξιόπιστου θεσμικού πλαισίου διαφανούς λειτουργίας της αγοράς, όπου οι επιχειρήσεις θα μπορούν να δρουν δυναμικά και να επενδύουν σε ανερχόμενους τομείς.

Προχωρώντας σε μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες, τον νέο αναπτυξιακό νόμο και τον νόμο για τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αναπτύσσουμε την επιχειρηματικότητα του παραγωγικού ιστού της οικονομίας μας και παροτρύνουμε σε επενδύσεις για την παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Παράλληλα, προετοιμάζουμε τον στρατηγικό σχεδιασμό της χώρας για την περίοδο 2007-2013. Με τις προοπτικές αυτές, έχουν ξεκινήσει σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, οι διαδικασίες σχεδιασμού της περιόδου που θα ακολουθήσει την υλοποίηση του τρέχοντος ΚΠΣ 2000-2006.

Για τη νέα προγραμματική περίοδο 2007 – 2013 η χώρα μας πρέπει να υποβάλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή – εντός του Α εξαμήνου του 2006 – ένα νέο κείμενο προγραμματισμού (κείμενο που αντικαθιστά στην ουσία το γνωστό σε όλους μας ΚΠΣ), το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς (ΕΣΠΑ), όπου θα περιγράφονται οι κύριοι αναπτυξιακοί στόχοι της χώρας μας σε εθνικό, τομεακό και περιφερειακό επίπεδο.

Η στρατηγική και επιχειρησιακή εξειδίκευση των κατευθύνσεων της εθνικής αναπτυξιακής στρατηγικής για την περίοδο 2007-2013, προϋποθέτει τη διάγνωση των αναπτυξιακών προοπτικών, καθώς και τον προσδιορισμό και την οριστικοποίηση των στρατηγικών επιλογών ανάπτυξης.

Η συνεργασία του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών με τους αρμόδιους φορείς χάραξης πολιτικής (Υπουργεία, Περιφέρειες) και τους οικονομικούς και κοινωνικούς εταίρους έχει ξεκινήσει από τον Ιούνιο του 2004 και σήμερα η προετοιμασία του εθνικού στρατηγικού σχεδιασμού για την περίοδο 2007-2013 βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Το ΥΠΟΙΟ συντονίζει και καθοδηγεί τις διαδικασίες διαβούλευσης με στόχο τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων στη διαμόρφωση της προσέγγισης των εναλλακτικών επιλογών ανάπτυξης της χώρας.

Η προσέγγιση που ακολουθείται, για τον προσδιορισμό των στρατηγικών πολιτικών ανάπτυξης της Ελλάδας για την περίοδο 2007-2013 στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ, βασίζεται στην πεποίθηση ότι δεν υπάρχουν μεμονωμένοι παράγοντες που μπορούν να πυροδοτήσουν μια ταχεία, πραγματική ανάπτυξη στην Ελλάδα. Ομοίως, δεν υπάρχει ένα «μοναδικό εμπόδιο για την ανάπτυξη», η άρση του οποίου θα επέτρεπε την επίτευξη ενός υψηλού επιπέδου οικονομικής ανάπτυξης.

Υπό τα δεδομένα αυτά, προκύπτει η ανάγκη εστίασης σε ορισμένους τομείς προτεραιότητας για τη στρατηγική της ανάπτυξης. Οι συνεχιζόμενες διαδικασίες του εθνικού αναπτυξιακού προγραμματισμού έχουν συμβάλει σε έναν αρχικό προσδιορισμό των τομέων προτεραιότητας και σε μια σειρά πολιτικών επιλογών και προτάσεων για κάθε έναν από αυτούς.

Κυρίες και κύριοι,

Καθίσταται σαφές ότι η κατεύθυνση του νέου ΕΣΠΑ 2007-2013 θα πρέπει να κατατείνει στην ενίσχυση της ανάπτυξης, της απασχόλησης, της κοινωνικής συνοχής και στην προώθηση της πραγματικής σύγκλισης με τις πιο ανεπτυγμένες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για την επίτευξη των στόχων μας βασικές συνιστώσες αποτελούν:

Η αξιοποίηση της εμπειρίας που αποκτήθηκε από τις προηγούμενες προγραμματικές περιόδους, αλλά και από την τρέχουσα, για την προώθηση θεσμικών και διοικητικών μεταρρυθμίσεων, προκειμένου να εκπληρωθούν οι προϋποθέσεις για την αποτελεσματική υλοποίηση των προτεραιοτήτων και να επιτευχθούν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα από τη χρησιμοποίηση των πόρων που θα διατεθούν.

Ο σωστός και έγκαιρος σχεδιασμός της επόμενης προγραμματικής περιόδου.

Η διατύπωση ξεκάθαρων, ως προς το στόχο και το περιεχόμενο, προτεραιοτήτων.

Η διαμόρφωση στρατηγικών επιλογών, με επίκεντρο δράσεις που θα αναδείξουν τα πλεονεκτήματα της χώρας. Δίνοντας έμφαση στα προγράμματα γνώσης και ανθρωπίνων πόρων, καθώς από εκεί θα προέλθουν τα περισσότερα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στο μέλλον. Υλοποιώντας δράσεις που θα τονώσουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Με το να καταστήσουμε τη χώρα ελκυστική για την εγκατάσταση ξένων επιχειρήσεων, που στοχεύουν στην επέκταση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων τους στα Βαλκάνια και την ευρύτερη περιοχή, εκμεταλλευόμενοι τη γεωπολιτική θέση της χώρας και αξιοποιώντας τη σημασία της ως πόλο σταθερότητας και ανάπτυξης στην Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Στο επίπεδο του προγραμματισμού, κατά τη συνεχιζόμενη διαδικασία του εθνικού αναπτυξιακού σχεδιασμού της περιόδου 2007-2013, και μέσω της ευρύτατης διαβούλευσης με τους φορείς τομεακών και περιφερειακών πολιτικών, τους κοινωνικο-οικονομικούς εταίρους και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, αναδεικνύονται, στην παρούσα φάση, επτά (7) Στρατηγικοί Άξονες Ανάπτυξης για το ΕΣΠΑ.

Οι στρατηγικές αυτές επιλογές συνάδουν, τόσο με τις 3 βασικές προτεραιότητες της αναθεωρημένης ατζέντας της Λισσαβόνας, όσο και με τις αντίστοιχες Κοινοτικές Στρατηγικές Κατευθύνσεις για την Πολιτική Συνοχής.

Οι Άξονες Προτεραιότητας είναι:

Ο άξονας 1. «Περιφερειακή Ανάπτυξη», ο οποίος συνιστά το Περιφερειακό Σκέλος του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς και θα διακρίνεται σε πέντε (5) Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα, ένα ανά μείζονα Αναπτυξιακή Περιφέρεια (Κεντρική – Δυτική – Ανατολική Μακεδονία & Θράκη, Θεσσαλία – Ήπειρος – Στερεά Ελλάδα, Δυτική Ελλάδα – Πελοπόννησος – Ιόνιο, Κρήτη – Νότιο Αιγαίο – Βόρειο Αιγαίο, Αττική). Στο πλαίσιο του άξονα αυτού, θα χρηματοδοτηθούν κυρίως έργα που αφορούν σε Υπηρεσίες Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος (ΥΓΟΣ), Δευτεροβάθμια Δίκτυα (μεταφορές, μικρά λιμάνια, μικρά αεροδρόμια, κλπ), Υποδομές εκπαίδευσης, πολιτισμού, πρόνοιας, περιβάλλοντος, υγείας (και εξοπλισμοί), Αστικές Αναπλάσεις κλπ.

Ο άξονας 2. «Επιχειρηματικότητα & Εξωστρέφεια», στον οποίο περιλαμβάνονται παρεμβάσεις που αφορούν σε Ιδιωτικές Επενδύσεις, Υποδομές Επιχειρηματικότητας – Πρόσβαση σε Κεφάλαια, Έρευνα & Ανάπτυξη, Καινοτομία, Τουρισμό, Ναυτιλία και Διαχείριση Αθλητικών και Πολιτιστικών Υποδομών.

Ο άξονας 3. «Ενίσχυση της Προσπελασιμότητας και των Υπηρεσιών Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος (ΥΓΟΣ)», στο πλαίσιο του οποίου προωθούνται παρεμβάσεις που αφορούν σε Διευρωπαϊκά Δίκτυα, Σιδηροδρομικό Δίκτυο, Λιμένες Εθνικής Εμβέλειας, Βασικά Ενεργειακά Δίκτυα Φυσικού Αερίου, Πετρελαίου και Ηλεκτρισμού.

Ο άξονας 4. «Ψηφιακή Σύγκλιση & Οργανωτική Αναδιάρθρωση της Δημόσιας Διοίκησης» στον οποίο περιλαμβάνονται οι τομείς Τηλεπικοινωνιών & Τεχνολογιών Πληροφορικής, e-business, ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, αναμόρφωσης της Δημόσιας Διοίκησης σε κεντρικό / περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, Υποστήριξη Τελικών Δικαιούχων, start-up φορέων κλπ.

Ο άξονας 5. «Αειφόρος Ανάπτυξη» στον οποίο περιλαμβάνονται παρεμβάσεις σχετικά με Αστικές Μεταφορές Φιλικές στο περιβάλλον, Πολιτική Προστασία – Πρόληψη Κινδύνων, Προστασία & Ανάδειξη Φυσικού Περιβάλλοντος, Επιχειρηματικότητα στον τομέα του Περιβάλλοντος, Ορθολογική Διαχείριση Φυσικών Πόρων, Χωροταξία.

Ο άξονας 6. «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού», μέσω του οποίου προωθούνται παρεμβάσεις για τους τομείς Εκπαίδευσης, Βασικής Έρευνας, Κατάρτισης – Αγοράς Εργασίας, Πρόνοιας & Ψυχικής Υγείας, Προώθησης της Ισότητας.

Και τέλος, ο άξονας 7. «Προώθηση της διασυνοριακής, διακρατικής και διαπεριφερειακής συνεργασίας».

Σημειώνεται ότι παρεμβάσεις για την Ανάπτυξη της υπαίθρου και την Αλιεία θα προωθηθούν από διακριτά Εθνικά Στρατηγικά Σχέδια με συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο για την Αλιεία, αντίστοιχα.

Για την αποτελεσματική εφαρμογή της αναπτυξιακής στρατηγικής στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ προωθούνται βασικές διαρθρωτικές αλλαγές στο σύστημα σχεδιασμού, διαχείρισης, ελέγχου και εφαρμογής των αναπτυξιακών προγραμμάτων:

Αναμορφώνεται το καθεστώς διαχείρισης του Εθνικού Σκέλους του ΠΔΕ, προκειμένου να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης σε τομείς όπου για οποιουσδήποτε λόγους δεν θα υπάρξει συγχρηματοδότηση. Όλες οι δημόσιες επενδύσεις θα ενταχθούν σε ένα μεσοπρόθεσμο “Εθνικό Πλαίσιο Στήριξης” (ΕΠΣ), με συγκεκριμένους κανόνες εξειδίκευσής του σε ετήσιο πρόγραμμα και με αναβαθμισμένες δομές και διαδικασίες διαχείρισης.

Συστήνονται νέες Διαπεριφερειακές και Διατομεακές Διαχειριστικές Αρχές, ισχυρές και επιτελικές, τόσο σε στελέχωση όσο και σε αρμοδιότητες, ανεξάρτητες από τους προγραμματικούς και ελεγκτικούς μηχανισμούς, που θα διαχειριστούν τα νέα ΕΠ, με κοινά συμφωνημένο πλαίσιο κριτηρίων ένταξης & διαχείρισης έργων και με προσήλωση στην επίτευξη των επιδιωκόμενων μετρήσιμων στόχων.

Αντιμετωπίζονται τα προβλήματα που παρατηρήθηκαν, στο πλαίσιο της υλοποίησης του τρέχοντος ΚΠΣ, λόγω της αδυναμίας ή/και ανεπάρκειας πολλών Τελικών Δικαιούχων, δεδομένου ότι βάσει των νέων κανονισμών οι φορείς αυτοί απαιτείται να είναι πιστοποιημένοι για την επάρκειά τους. Από το σύνολο των δυνητικών φορέων υλοποίησης θα επιλέγονται οι ικανότεροι, ενώ για τους υπόλοιπους θα πρέπει να αξιοποιηθούν νέες μέθοδοι διαχείρισης των έργων (ανάθεση αρμοδιοτήτων σε τρίτους, συνολική επιχορήγηση, χρήση ενδιάμεσων φορέων κλπ).

Προωθείται- όπως ήδη ανέφερα και όπως ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός στη ΔΕΘ- η δημιουργία 5 Μειζόνων Περιφερειών, που αποκλειστικό αντικείμενο θα έχουν το σχεδιασμό, τη διαχείριση, την παρακολούθηση, τον έλεγχο και την αξιολόγηση του αναπτυξιακού προγραμματισμού της χωρικής τους αρμοδιότητας, τόσο για τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα από κοινοτικούς πόρους, όσο και για τα χρηματοδοτούμενα από αμιγώς εθνικούς πόρους.

Βασικός στόχος είναι η δημιουργία και λειτουργία των κατάλληλων μηχανισμών / φορέων σε επίπεδο Περιφέρειας :

Για την ιεράρχηση, προετοιμασία, υλοποίηση και διαχείριση αναπτυξιακών παρεμβάσεων/έργων στις Ελληνικές Περιφέρειες, μελετάται η ίδρυση και λειτουργία Αναπτυξιακών Οργανισμών των Περιφερειών (ΑΟΠ).

Για ορισμένες κατηγορίες πράξεων (πχ Τεχνικά Έργα ΟΤΑ) μελετάται, επίσης, η σύσταση Ανωνύμων Εταιριών που θα αναλάβουν να ομαδοποιήσουν και να διαχειρισθούν το πλήθος των έργων σε επίπεδο Διοικητικής Περιφέρειας.

Ειδικότερες επιδιώξεις που συνδέονται με την επόμενη προγραμματική περίοδο των Διαρθρωτικών Ταμείων και το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων είναι :

Ο συντονισμός των διαδικασιών κατάρτισης και εφαρμογής του ΕΣΠΑ (2007-2013) και του Εθνικού Προγράμματος Μεταρρυθμίσεων.(ΕΠΜ)
Η ενεργός συμμετοχή των Περιφερειών, των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων στην προώθηση των στόχων του ΕΣΠΑ, η ενημέρωση για τη Στρατηγική της Λισσαβόνας και το ΕΠΜ σε περιφερειακό επίπεδο, καθώς και η διάδοση των καλών πρακτικών και αποτελεσμάτων.
Η ενθάρρυνση της «περιφερειακής προσαρμογής» των στόχων του Εθνικού Προγράμματος Μεταρρυθμίσεων.

Δημοσιονομικές Προοπτικές

Παράλληλα με τον σχεδιασμό των δράσεων μας, βρισκόμαστε σε περίοδο διαβούλευσης με τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας της προγραμματικής περιόδου 2007-2013.

Η διαπραγμάτευση των Δημοσιονομικών Προοπτικών της Ε.Ε. και των νέων διαρθρωτικών κανονισμών για την περίοδο 2007-2013 βρίσκεται αυτή την στιγμή σε πλήρη εξέλιξη.

Στο πλαίσιο της κατάρτισης του Κοινοτικού προϋπολογισμού για την περίοδο 2007-2013, τελείωσε μια διαπραγμάτευση στα πλαίσια της Λουξεμβουργιανής προεδρίας, και βρίσκεται σε εξέλιξη μια δεύτερη στα πλαίσια της προεδρίας του Ηνωμένου Βασιλείου.

Δεν είναι εύκολο να προβώ σε προβλέψεις, αυτή τη στιγμή, για το ύψος των κονδυλίων που θα αφορούν στην Ελλάδα. Βρισκόμαστε πλέον στην Ένωση των 25 και οι περισσότερες των 10 νέων χώρων έχουν ασθενείς οικονομίες.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, από τους κύριους στόχους των διαπραγματεύσεων μας είναι:
Η διασφάλιση του «κριτηρίου της εθνικής ευημερίας», δηλαδή πως για τις περιφέρειες Στόχου 1 πρέπει να ληφθεί υπόψη η γενική οικονομική κατάσταση της χώρας στην οποία ανήκουν.

Το «πληθυσμιακό κριτήριο για τις περιφέρειες στατιστικής σύγκλισης», δηλαδή πως πρέπει να συνυπολογιστεί το γεγονός ότι στις ελληνικές περιφέρειες στατιστικού αντίκτυπου, (Περιφέρειες Αττικής, Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας) ο πληθυσμός αποτελεί το 55% του συνολικού πληθυσμού της χώρας.

Κυρίες και Κύριοι

Πρέπει να είναι ξεκάθαρο σε όλους μας, πως τόσο οι κοινοτικοί πόροι που θα έρθουν στη χώρα, όσο και οι αντίστοιχοι εθνικοί πόροι, δεν είναι μηχανισμοί αποζημίωσης, είναι μοχλοί ανάπτυξης, που αν τους χειριστούμε σωστά θα φέρουν πολλαπλασιαστικά οφέλη για την οικονομία και την κοινωνία μας.

Δεν πρέπει άλλωστε να μας διαφεύγει το γεγονός, ότι οι απαιτήσεις του Συμφώνου Σταθερότητας δεν αφήνουν περιθώρια για επανάληψη δημοσιονομικών αστοχιών και υπερβάσεων, σε ό,τι αφορά στο προϋπολογισθέν και στο τελικό κόστος των συγχρηματοδοτούμενων έργων.

Ολοκληρώνοντας την σημερινή μου παρέμβαση, θα ήταν σκόπιμο να υπογραμμίσω την τεράστια προσπάθεια που γίνεται για την άρση της υστέρησης της ελληνικής οικονομίας, σε σχέση με τους δείκτες που αποτυπώνουν τους στόχους της Λισσαβόνας και την ενσωμάτωση στο σχεδιασμό για την επόμενη προγραμματική περίοδο των στοιχείων εκείνων που θα καθιστούσαν εφικτή τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και των επιπέδων απασχόλησης του πληθυσμού, μέσω της διαδικασίας μετάβασης στην οικονομία της γνώσης.

Για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις της Στρατηγικής της Λισσαβόνας χρειάζεται να υιοθετηθούν κατευθύνσεις μεταρρυθμίσεων που μπορούν να θέσουν ως στόχους την αποφασιστική στήριξη και προώθηση της καινοτόμου επιχειρηματικότητας, την αποδοτική λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών σε σχέση με τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης, την αναβάθμιση των γνώσεων και των δεξιοτήτων των εργαζομένων και την ενιαία προσέγγιση της καινοτομίας, της ανταγωνιστικότητας και βιωσιμότητας της ανάπτυξης. Ενώ, βασική προϋπόθεση για την επίτευξη των παραπάνω αποτελεί η ολοκλήρωση των βασικών υποδομών της χώρας.

Σε κάθε περίπτωση, είμαστε σταθερά προσανατολισμένοι στην ενδυνάμωση της οικονομικής ανάπτυξης, στη δημοσιονομική εξυγίανση, στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, στην αξιοποίηση των συγκριτικών μας πλεονεκτημάτων, στην κοινωνική συνοχή και στην περιφερειακή σύγκλιση.

Αυτό σημαίνει ότι σε έναν κόσμο που είναι ήδη πολύ ανταγωνιστικός, η ελληνική οικονομία γίνεται ανταγωνιστική και πάλι.

Είμαι βέβαιος ότι καταβάλλοντας όλοι μας τη δέουσα προσπάθεια, και εξασφαλίζοντας την απαραίτητη υποστήριξη και την κατάλληλη καθοδήγηση, θα επιτύχουμε την υλοποίηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων που θα οδηγήσουν την περιφέρεια και την χώρα μας σε περαιτέρω ανάπτυξη.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.