ΑΠΕ και ενεργειακή απόδοση

Ανανεώσιμες Πηγές και Ενεργειακή Απόδοση

Τετάρτη 04 Ιουνίου 2008

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών στόχων για τα επονομαζόμενα «3 εικοσάρια» (20 % μείωση των εκπομπών αερίων ρύπων σε σχέση με τα επίπεδα του 1990, 20 % διείσδυση των ΑΠΕ και 20 % εξοικονόμηση ενέργειας) το Υπουργείο Ανάπτυξης έχει ήδη θέσει σε λειτουργία όλους εκείνους τους μηχανισμούς που θα συνεισφέρουν στην επίτευξη των παραπάνω στόχων, όσο τουλάχιστον το επιτρέπει η Ελληνική πραγματικότητα. Το φιλόδοξο σχέδιο ΑΠΕ που έχουμε ήδη συνυπογράψει όλοι μας –δεσμευτικοί εθνικοί στόχοι για να φτάσουμε στο ευρωπαϊκό 20%- είναι αρκετά δύσκολο, και ίσως για μερικά κράτη να είναι και επίφοβο. Πάντα μπορούμε να βρούμε δικαιολογίες. Αλλά πρέπει να σας βεβαιώσω ότι κάθε άλλο παρά επίφοβοι πρέπει να είναι οι στόχοι αυτοί. Μπορούμε να πετύχουμε το στόχο μας, αρκεί να μοιραστούμε την προσπάθεια. Και φυσικά θα μπορέσουμε όλοι μας να απολαύσουμε τις θετικές συνέπειες στη διασφάλιση των ενεργειακών πόρων, του καλύτερου περιβάλλοντος, και τις περισσότερες δουλειές και αυξημένη ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής οικονομίας.

Ο ευρωπαϊκός στόχος 20% ΑΠΕ το 2020 ανταποκρίνεται σε 18% για την Ελλάδα, ο οποίος μπορεί να επιτευχθεί (σύμφωνα με υπολογισμούς) με εγκατάσταση 5-7 GW ΑΠΕ, λαμβάνοντας υπόψη την παράλληλη επίτευξη του στόχου εξοικονόμησης ενέργειας. Σήμερα, διαθέτουμε εγκατεστημένη ισχύ 1.100 ΜW από ΑΠΕ και παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας 2.400 GWh. Σε σχέση με τις αρχές του 2004, επιτύχαμε υπερδιπλάσια ισχύ και διπλάσια ηλεκτρική ενέργεια. Με αυτό τον ρυθμό, και με την ενεργοποίηση των κατάλληλων μέτρων, είμαστε αισιόδοξοι για την προσέγγιση ή/και την υπερκάλυψη του ανώτερου στόχου.

Η Ελλάδα που διαθέτει σε μεγάλη αφθονία τον αέρα, τον ήλιο και τη γεωθερμία, δεν έχει μόνο υποχρέωση να συμβάλλει στη διαμόρφωση των πολιτικών και πρακτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να υιοθετεί τους στόχους. Οφείλει να εργάζεται όλο και πιο αποτελεσματικά στα θεσμικά και προγραμματικά μέσα που απαιτούνται για την επίτευξή τους, δεδομένου ότι το ενεργειακό της μοντέλο, εκτός από σπάταλο και ρυπογόνο, είναι και εξαρτημένο από ακριβά εισαγόμενα καύσιμα (70% περίπου της πρωτογενούς ενεργειακής ζήτησης).

ΑΠΕ και ΕΞΕ είναι οι μόνες μορφές ενέργειας που μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στους 3 κεντρικούς στόχους της Κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής και στον εθνικό στόχο για βιώσιμη ανάπτυξη με σεβασμό στο περιβάλλον.

Το Υπουργείο Ανάπτυξης έχει αναγάγει τα θέματα που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος και κλιματική αλλαγή καθώς και τις ενεργειακές διασυνδέσεις, σε θέματα μείζονος σπουδαιότητας. Με συγκροτημένες πολιτικές, στρατηγική και σχέδιο δράσης, το ΥΠ.ΑΝ στηρίζει την αειφορία και τη βιώσιμη ανάπτυξη, εφαρμόζει με συνέπεια πολιτικές, υλοποιεί δράσεις και υιοθετεί πρωτοβουλίες, μεταβάλλοντας το ενεργειακό μας ισοζύγιο, δίνοντας έμφαση στην υποκατάσταση του πετρελαίου από το φυσικό αέριο και προωθώντας τη χρήση των ΑΠΕ στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και την εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση ενέργειας ως στόχους πρώτης προτεραιότητας.

Η στρατηγική μας αυτή, διαρθρώνεται σε δυο βασικούς άξονες πολιτικής:

Ο πρώτος άξονας της πολιτικής μας στην κατεύθυνση αυτή είναι η προώθηση μέτρων και πολιτικών για την παραγωγή ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές

Ο δεύτερος άξονας είναι η εφαρμογή δέσμης μέτρων για την ορθή χρήση και την εξοικονόμηση ενέργειας, ξεκινώντας από το Δημόσιο Τομέα.

Ειδικότερα, ο νόμος 3468/2006 για την προώθηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και από Συμπαραγωγή Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ) εισήγαγε νέες σημαντικές βελτιώσεις υπέρ της δυναμικής προώθησης του τομέα: απλοποίησε την αδειοδοτική διαδικασία για την κατασκευή και λειτουργία συστημάτων ΑΠΕ και μείωσε σημαντικά ο χρόνος έκδοσης της άδειας εγκατάστασης, ενώ παράλληλα καθόρισε σαφή τιμολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ΑΠΕ και Συμπαραγωγή.

Επιπλέον, εγκρίθηκε η πρώτη φάση του Προγράμματος Ανάπτυξης Φωτοβολταϊκών Σταθμών, σε εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 14 του ν. 3468/2006 για την «Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και ΣΗΘΥΑ».

Το ελκυστικό κανονιστικό πλαίσιο επιβεβαιώθηκε με την εκδήλωση μεγάλου επενδυτικού ενδιαφέροντος για ΑΠΕ. Ενδεικτικό είναι το μέγεθος των ιδιωτικών επενδύσεων.

Μέσω του νέου Επενδυτικού Νόμου 3299/2004, εγκρίθηκαν 144 επενδύσεις ΑΠΕ, προϋπολογισμού 476 εκατ.€ που αφορούν σε εγκατάσταση 312 MW (Πίνακας 1).

Μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Ανταγωνιστικότητα, εγκρίθηκαν 185 επενδύσεις ΑΠΕ, προϋπολογισμού 737 εκατ.€ που αφορούν σε εγκατάσταση 607 MW (Πίνακας 2).

Δηλ. συνολικά 329 νέες εγκαταστάσεις, π/υ 1.213 εκατ. € που ανταποκρίνονται σε ισχύ 919 MW.

Πίνακας 1: Επενδυτικός Νόμος 3299/2004

Πίνακας 2: ΕΠΑΝ (ΔΡΑΣΕΙΣ 2.1.3 KAI 6.5.1)

Σημειώνεται ότι με τον Ν. 2601/98 είχαν εγκριθεί μόλις 43 επενδύσεις, π/υ 301 εκατ. €.

Επιπλέον, μέσω του νέου Επενδυτικού Νόμου προωθήθηκε η ανάπτυξη βιομηχανίας παραγωγής εξοπλισμού για ΑΠΕ, με την έγκριση 4 μονάδων παραγωγής φωτοβολταϊκών πάνελ ύψους 90 εκατ. €, και την υποβολή αίτησης για μονάδα παραγωγής πανελ νέας τεχνολογίας (thin film) ύψους 160 εκατ. €.

Το ΥΠΑΝ προωθεί μια σειρά νέων σημαντικών πρωτοβουλιών του ΥΠΑΝ στους δύο τομείς προτεραιότητας ΑΠΕ και ενεργειακής απόδοσης με στόχο :

την περαιτέρω απλοποίηση των αδειοδοτικών και λοιπών διαδικασιών και την πρόβλεψη ελκυστικών, αλλά όχι υπέρμετρων, κινήτρων για την περαιτέρω απρόσκοπτη ανάπτυξη επενδύσεων ΑΠΕ και την ταχύρρυθμη διείσδυσή τους στην ελληνική ενεργειακή αγορά, σε κατάλληλες περιοχές, σε εφαρμογή του υπό προώθηση νέου ειδικού χωροταξικού πλαισίου για τις ΑΠΕ από το ΥΠΕΧΩΔΕ, αλλά και την περαιτέρω δυναμική επέκταση σχετικών εφαρμογών, όπως φωτοβολταϊκών συστημάτων, σε δημόσια και ιδιωτικά κτίρια και,

τη συντονισμένη και ολοκληρωμένη προώθηση δέσμης μέτρων για την ΕΞΕ στο δημόσιο τομέα, την προώθηση αντίστοιχων δράσεων σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης καθώς και τη διευκόλυνση της προμήθειας νέων ενεργειακά αποδοτικών συσκευών κατανάλωσης ενέργειας και την περαιτέρω ανάπτυξη δράσεων αντικατάστασης των συμβατικών λαμπτήρων με νέους λαμπτήρες εξοικονόμησης ενέργειας.

[Ο Γ.Γ. θα αναφερθεί σε περισσότερες λεπτομέρειες]

Η βέλτιστη εφαρμογή του ελκυστικού θεσμικού πλαισίου, επιβάλλει τη διαχείριση των αποτελεσμάτων των νομοθετικών πρωτοβουλιών, όπως αυτά αποτυπώνονται καταρχήν στις αιτήσεις για αδειοδότηση που υπερβαίνουν σε πολλές περιπτώσεις την κατανεμημένη ισχύ και κατά δεύτερο στα επενδυτικά σχέδια προς ενίσχυση που σχεδιάζονται, εγκρίνονται ή ήδη υλοποιούνται.

Για μεν το πρώτο, προχωρούμε στην εξέταση όλων των αιτημάτων με προσοχή ώστε να έχουμε πλήρη εικόνα των εγκεκριμένων εξαιρέσεων/ αδειών το συντομότερο αλλά και των αιτημάτων που πιθανώς θα εκκρεμούν.

Για το δεύτερο, στο πλαίσιο του σχεδιασμού των μέτρων ενίσχυσης του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα» του ΕΣΠΑ, καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για τη διευκόλυνση της υλοποίησης επενδύσεων ΑΠΕ, μέσω στοχευμένων δράσεων και διαφανών διαδικασίων.

Επιπλέον, εξετάζουμε το ζήτημα υλοποίησης των απαιτούμενων MW, αδειοδοτικά και σε επίπεδο κινήτρων. Αυτό που μετράει ως προς το στόχο επίτευξης των ΑΠΕ στο ενεργειακό ισοζύγιο και ως προς την πραγματική συμβολή τους στη βιώσιμη ανάπτυξη, είναι η εγκατεστημένη και λειτουργούσα ισχύς τους. Το επενδυτικό ενδιαφέρον, όπως εκφράστηκε για παράδειγμα στα φωτοβολταϊκά συστήματα, δεν πρέπει να μείνει ανεκμετάλλευτο, αλλά να αντιμετωπιστεί στο σύνολό του με υπέρβαση των προγραμματικών προβλέψεων, δίνοντας ισότιμη ευκαιρία σε όλους για υλοποίηση των ώριμων τεχνικά και οικονομικά έργων.

Παράλληλα, σε Κοινοτικό επίπεδο, διαπραγματευτήκαμε τις Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του Περιβάλλοντος, ώστε είναι όσο το δυνατό αποτελεσματικότερες για αυτές τις επενδύσεις.

Ο στόχος της δημιουργίας αξιόπιστων και σταθερών θεσμικών, ρυθμιστικών και ελεγκτικών πλαισίων καθώς και της θέσπισης αποτελεσματικών κανόνων για την ομαλή λειτουργία των ενεργειακών αγορών και του ανταγωνισμού, απαιτεί διαρκή προσπάθεια. Ιδίως στη χώρα μας όπου ο περιορισμός της γραφειοκρατίας και η απλούστευση της νομοθεσίας δεν είναι μια εύκολη υπόθεση. Γιατί προϋποθέτει ένα δεκτικό σε καινοτομίες δημόσιο τομέα που θα ρυθμίζει και θα χωροθετεί καλύτερα, θα παρέχει μια ισχυρότερη τεχνολογική βάση, ένα αρτιότερο δίκτυο άυλων και υλικών υποδομών και ένα αποτελεσματικότερο σύστημα χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης. Οι προϋποθέσεις δημιουργούνται σταδιακά.

Επί πλέον, το Υπουργείο Ανάπτυξης έχει θέσει ως έναν από τους στόχους υψηλής προτεραιότητας την ταχύρρυθμη ολοκλήρωση των διαδικασιών ενσωμάτωσης των κοινοτικών ενεργειακών οδηγιών για την ενεργειακή απόδοση κτιρίων, τον οικολογικό σχεδιασμό προϊόντων που καταναλώνουν ενέργεια και την ενεργειακή απόδοση στην τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες στην εθνική νομοθεσία.
Συγκεκριμένα σήμερα:

Ψηφίσαμε το Νόμο 3661/2008 για την ενεργειακή απόδοση κτιρίων, σε εναρμόνιση προς τη σχετική κοινοτική οδηγία, με παράλληλη ολοκλήρωση των σχετικών εκτελεστικών πράξεων εντός του τρέχοντος εξαμήνου από το ΚΑΠΕ με βάση τη μέχρι σήμερα προεργασία υπό την καθοδήγηση σχετικής επιτροπής.

Προωθούμε ενέργειες που σχετίζονται με την εναρμόνιση της Οδηγίας 2006/32/ΕΚ για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες. Συγκεκριμένα, το Υπουργείο Ανάπτυξης παρέλαβε το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ενεργειακή Απόδοση και την υιοθέτηση πακέτου μέτρων με στόχο την εξοικονόμηση του 9% της ετήσιας τελικής ενεργειακής κατανάλωσης, σωρευτικά, τα επόμενα 9 χρόνια, το οποίο έχει εκπονηθεί από το ΚΑΠΕ. Παράλληλα, συγκροτήθηκε νομοπαρασκευαστική επιτροπή για έγκαιρη ολοκλήρωση του απαιτούμενου σχεδίου νόμου για ενσωμάτωση της εν λόγω οδηγίας στην εθνική νομοθεσία.

Εδώ τίθεται βέβαια το ερώτημα πού και πώς θα χωροθετηθούν τα MW και υπό ποιες προϋποθέσεις θα απορροφηθεί η παραγωγή των ως άνω ΑΠΕ στο Εθνικό Ηλεκτρικό Σύστημα. Η προσπάθεια χωροθέτησης ανά την επικράτεια μεγάλης ισχύος ΑΠΕ, είναι φανερό ότι θα ασκήσει έντονες χωροταξικές πιέσεις και, πιθανώς, να δημιουργήσει μη αμελητέες συγκρούσεις χρήσεων γης. Για το λόγο αυτό, με το Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ που βρίσκεται στην τελική ευθεία θεσμοθέτησής του, διαμορφώνεται μια πολιτική χωροθέτησης των έργων ΑΠΕ, καθιερώνονται κανόνες και κριτήρια χωροθέτησης που θα επιτρέπουν αφενός τη δημιουργία βιώσιμων εγκαταστάσεων ΑΠΕ και αφετέρου την αρμονική ένταξή τους στο ανθρωπογενές περιβάλλον.

Προωθούμε την ανάπτυξη ΑΠΕ, και από τον πολίτη, με προγράμματα που θα επιτρέπουν την εύκολη, γρήγορη και αποδοτική λειτουργία μικρών οικιακών εγκαταστάσεων, όπως για παράδειγμα τα φωτοβολταϊκά στις στέγες.

Με αυτόν τον τρόπο:

Εκμεταλλευόμαστε το ηλιακό δυναμικό της Ελλάδας που είναι από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη

Αντιμετωπίζουμε το σοβαρότατο πρόβλημα του δικτύου τους καλοκαιρινούς μήνες (black-outs) λόγω της αυξημένης χρήσης των κλιματιστικών συστημάτων. Δηλαδή, προσθέτουμε επιπλέον ισχύ στο δίκτυο, διαθέσιμη την περίοδο που ακριβώς χρειάζεται.

Πραγματοποιούμε άλλο ένα βήμα προς την επίτευξη του ενεργειακού στόχου σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα (20,1% ηλεκτρική ενέργεια παραγόμενη από ΑΠΕ μέχρι το 2010).

Οι ΑΠΕ είναι η καλύτερη λύση για την αντιμετώπιση του φαινομένου των κλιματικών αλλαγών. Οι ΑΠΕ είναι μία τεχνολογικά ώριμη και οικονομικά ανταγωνιστική επιλογή με μηδενικό κόστος καυσίμου. Η χρήση πχ. μιας ανεμογεννήτριας τελευταίας τεχνολογίας των 2MW συνεπάγεται την αποφυγή εκπομπής 4.500 τόνων διοξειδίου του άνθρακα και ανάλογων ποσοτήτων διοξειδίου του θείου, οξειδίων του αζώτου, στάχτης και σωματιδίων.

Παράλληλα, η εμπειρία δείχνει καθαρά ότι η κατασκευή και λειτουργία εγκαταστάσεων ΑΠΕ, συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών μέσω και του ειδικού τέλους προς τους δήμους αλλά και των νέων θέσεων εργασίας που δημιουργούνται τοπικά. Κατά την κατασκευαστική περίοδο ενός αιολικού πάρκου 100MW, δημιουργούνται 100 εως 150 θέσεις απασχόλησης ετησίως, οι οποίες κατά 30-40% καταλαμβάνονται από τοπικό εργατικό δυναμικό. Επίσης δημιουργούνται 25 εως 30 μόνιμες θέσεις εργασίας κατά την εικοσαετή λειτουργία τους. Ακόμη ανοίγονται πολλαπλάσιες θέσεις εργασίας στη βιομηχανία κατασκευής και συναρμολόγησης μεγάλων τμημάτων του ηλεκτροπαραγωγικού εξοπλισμού, που κατά το μεγαλύτερο μέρος γίνεται στην Ελλάδα. Για την κατασκευή ενός πάρκου, ένα ποσό δαπανάται τοπικά σε εργολάβους, προμηθευτές, μισθούς και δορυφορικές υπηρεσίες, ενώ για τη λειτουργία του απαιτείται ετήσια δαπάνη επίβλεψης και συντήρησης, 40% του οποίου διοχετεύεται στη τοπική οικονομία.

Τέλος εκτός από τις άμεσες και μετρήσιμες εισροές και θέσεις απασχόλησης η κατασκευή συνοδεύεται από σειρά αντισταθμιστικών οφελών όπως έργα υποδομής, κοινωφελή έργα κλπ ή προωθούνται νέες, εναλλακτικές και ιδιαίτερα κερδοφόρες μορφές τουρισμού στην περιοχή, όπως ο οικοτουρισμός (επισκέψεις σε εγκαταστάσεις οικολογικών μορφών ενέργειας, όπως τα αιολικά πάρκα κ.α.).

Αναφορές Υφυπουργού στην ομιλία του