Διαρκής Επιτροπή_Αειφόρος ανάπτυξη νήσων

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΙΓ΄ – ΣΥΝΟΔΟΣ Α΄
ΕΙΔΙΚΗ ΜΟΝΙΜΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

«Αειφορία και προοπτικές ανάπτυξης των νήσων στο Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς (Ε.Σ.Π.Α.) 2007 – 2013».

Τρίτη 09 Φεβρουαρίου 2010

Στην Αθήνα σήμερα, 9 Φεβρουαρίου 2010, ημέρα Τρίτη και ώρα 17.15΄ στην Αίθουσα Γερουσίας του Μεγάρου της Βουλής, συνεδρίασε η Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Περιφερειών, υπό την Προεδρία του Προέδρου αυτής, κ. Παναγιώτη Ρήγα, με θέμα ημερήσιας διάταξης: Αειφορία και προοπτικές ανάπτυξης των νήσων στο Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς (Ε.Σ.Π.Α.) 2007 – 2013.

Εισηγητής: Ηλίας Ευθυμιόπουλος, επιστημονικός υπεύθυνος και συντονιστής του Δικτύου Αειφόρων Νήσων Αιγαίου (ΔΑΦΝΗ).

Στη συνεδρίαση είχαν κληθεί και παρέστησαν οι κ.κ.: Γεώργιος Χάλαρης, Πρόεδρος του Δ.Σ. του Δικτύου ΔΑΦΝΗ, Νάσος Δημητρόπουλος, Νίκος Δεμενάγας, Ιωάννης Γλυνός, Μπενέτος Σπύρου, Αβέρκιος Γαϊτάνης, Κωνσταντίνος Αδαμίδης, Μέλη του Δ.Σ. του Δικτύου ΔΑΦΝΗ, Ιωάννης Μαλαματίνης, Μέλος Δ.Σ. Δήμου Σκύρου και Κωνσταντίνος Μάργαρης, Ειδικός Σύμβουλος του Γενικού Γραμματέα Νησιωτικής Πολιτικής.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής, αφού διαπίστωσε την ύπαρξη απαρτίας, κήρυξε την έναρξη της συνεδρίασης και έκανε την α΄ ανάγνωση του καταλόγου των μελών της Επιτροπής. Παρόντες ήταν οι Βουλευτές κ.κ.:

Το λόγο έχει ο κ. Μουσουρούλης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Κύριε Πρόεδρε, καταρχήν θα ήθελα να συγχαρώ το Δ.Σ. του δικτύου για τις προσπάθειες που κάνει όλα αυτά τα χρόνια στο Αιγαίο. Προσωπικά πιστεύω ότι η ενέργεια είναι μια βασική παράμετρος που μπορεί αν όχι να περιορίσει, αλλά τουλάχιστον να δώσει τις προϋποθέσεις της μείωσης του γεωγραφικού μειονεκτήματος. Δηλαδή, στη θέση του μεταφορικού ισοδυνάμου που πασχίζουν χρόνια τώρα οι κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν, η ενέργεια μπορεί να δώσει τη λύση. Η ενέργεια μπορεί να δώσει τη λύσει, γιατί πέρα από το πλούσιο δυναμικό, έχει και μία ποικιλία στο Αιγαίο. Συγκεκριμένα, έχει σχεδόν όλες τις μορφές των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παρούσες στα νησιά.

Ένα άλλο στοιχείο έχει να κάνει με την ευρωπαϊκή διάσταση της νησιωτικότητας και εδώ θα το συνδέσω ευθέως με την ενέργεια. Στη χώρα μας περίπου το 14% του πληθυσμού ζει σε νησιωτικές περιοχές. Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ε.Ε. είναι περίπου 4%. Εάν δείτε, λοιπόν, ότι είμαστε τρεις φορές επάνω από το μέσο κοινοτικό όρο σε επίπεδο πληθυσμού, σωστά προσπαθείτε να προτείνετε δράσεις σε ευρωπαϊκά προγράμματα, ανταγωνιστικά ή μη. Το θέμα είναι ότι όλα αυτά που αναγράφονται στις Συνθήκες Νίκαιας, Λισαβόνας και στο Ελληνικό Σύνταγμα περί νησιωτικότητας, στην πράξη δεν έχουν κάποιο άμεσο ορατό αποτέλεσμα για τους ανθρώπους που ζουν στα νησιά.

Μία διαπίστωση που κάνω είναι ότι από τις προτάσεις που έχετε κάνει στο ΥΠΕΚΑ, στο Υπουργείο Τουρισμού και σε άλλα υπουργεία, δείχνουν την αδυναμία που έχει η ΔΑΦΝΗ να αντιμετωπίζει τη βιωσιμότητά της. Δηλαδή, η οικονομική αυτοτέλεια για εσάς είναι ένα τεράστιο ζήτημα και αυτό προσπαθείτε να το λύσετε αναζητώντας χρηματοδότηση μεταξύ διαφόρων προγραμμάτων που υπάρχουν ή που δεν υπάρχουν. Αυτό είναι ένα ζήτημα που πρέπει να το δείτε σε ό,τι αφορά την παρουσία σας στο Αιγαίο. Υπάρχουν προγράμματα εξοικονόμησης, αλλά το πρόβλημα είναι ότι αυτά δεν είναι διακριτά για τις νησιωτικές περιοχές. Αντιμετωπίζουν τα νησιά τα προγράμματα του ΕΣΠΑ, αλλά και όλες οι υπόλοιπες δράσεις σαν να είναι Ηπειρωτική Ελλάδα. Εδώ θα ήθελα να προσθέσω ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις, η ενίσχυση του ρόλου των υπηρεσιών στα νησιά και η στροφή στην ποιότητα που έρχεται από τα νησιά, δείχνουν τη διέξοδο. Ωστόσο, η πανσπερμία αυτών των προτάσεων μας οδηγεί να χάσουμε το στόχο μας. Ποιος είναι ο στόχος μας; Ακριβώς η αξιοποίηση του ενεργειακού πλούτου του Αιγαίου για τη δημιουργία απασχόλησης και για την κοινωνική συνοχή.

Κύριε Ευθυμιόπουλε, αναφέρεστε στο φυλλάδιο στα υπεράκτια αιολικά πάρκα. Υπάρχει πράγματι μία μελέτη πολυτεχνείου η οποία δείχνει και σε ποιες θέσεις θα μπορούσαν να αναπτυχθούν υπεράκτια αιολικά πάρκα. Το θέμα είναι ποιος θα πληρώσει το κόστος των επενδύσεων.

(Συνέχεια ομιλίας του κυρίου Κωνσταντίνου Μουσουρούλη)

Δεν μπορούμε να συζητάμε στις νησιωτικές περιοχές, που έχουν περιορισμένη φέρουσα ικανότητα, για ανάπτυξη ΑΠΕ, όταν δεν έχουμε εξασφαλίσει την ανάκτηση του κόστους, που χρειάζεται για να γίνουν οι ενεργειακές διασυνδέσεις. Άρα, στην ουσία, μιλάμε χωρίς αντικείμενο. Όμως, εφαρμογές όπως τα υβριδικά – π.χ. Ικαρία, ΑΠΕ, αντλιοταμίευση ή οι αφαλατώσεις με ανεμογεννήτριες – αντιμετωπίζονται στο σχέδιο νόμου, που είχαμε ετοιμάσει ως Κυβέρνηση εμείς και το έφερε πρόσφατα στην αρμόδια Επιτροπή, προς ενημέρωση, η Υπουργός Ενεργείας και Κλιματική Αλλαγής. Όμως, αυτό το νομοσχέδιο δεν αντιμετωπίζει το βασικό πρόβλημα των ενεργειακών διασυνδέσεων και αυτό είναι μείζον ζήτημα.

Είχαμε την ευκαιρία να συνεργαστούμε κ. Ευθυμιόπουλε, όταν σαν Υπουργείο Ανάπτυξης προσπαθήσαμε να κάνουμε μια στρατηγική μελέτη για τις ανανεώσιμες πηγές στο νησιωτικό χώρο, με στόχο να προκηρύξουμε κάποιες δράσεις με τον πλούτο ΑΠΕ, που διαθέτουν τα νησιά. Το πρώην Υπουργείο Αιγαίου είχε ξεκινήσει αφαλατώσεις. Δηλαδή, είχε ξεκινήσει την προετοιμασία ενός διαγωνισμού, για την εξεύρεση ιδιωτών, οι οποίοι θα έπαιρναν κάποια άδεια, για την ανάπτυξη αιολικού πάρκου, με μια ελκυστική τιμολόγηση, προκειμένου να μειωθεί το κόστος 1,8 € ανά κυβικό μέτρο, που στοιχίζει στο πολίτη παροχή ύδατος. Αυτό θα μπορούσε η ΔΑΦΝΗ να το «κυνηγήσει», με το ρόλο του καταλύτη. Γιατί, απ’ ό,τι έχω πληροφορηθεί, δεν είστε μόνο για να ενημερώνετε, είστε και για να λειτουργείτε καταλυτικά στα νησιά, στα οποία δραστηριοποιήστε.

Κλείνω με δύο αναφορές. Ακούστηκε η Εγνατία. Στο παρελθόν, προσπαθήσαμε ως χώρα – το 2003 ενεπλάκη η Εγνατίας στις καταστροφές, πλημμύρες των Κυκλάδων και το 2006, με την τότε ιδιότητά μου, του Γενικού Γραμματέα Επενδύσεων και Ανάπτυξης – να εμπλέξουμε την Εγνατία, όπου έχει και την τεχνογνωσία, αλλά και το ανθρώπινο δυναμικό, για τα μικρά νησιά – κάτω από 3100 κατοίκους. Έτσι ώστε, να κάνει οδικά έργα και να προχωρήσει σε αφαλατώσεις. Αυτό δεν έγινε – όπως δεν προχώρησαν και τα πρότυπα καινοτόμα σχέδια ανάπτυξης – και μπορώ να σας εξηγήσω γιατί. Αυτά δεν έγιναν, γιατί το Δημόσιο δεν είναι δεκτικό σε καινοτομίες. Δεν είναι μόνο αυτό, αλλά και οι τοπικές αρχές δεν «έβλεπαν με καθόλου καλό μάτι» την ενιαία δημοπράτηση των έργων – και τις αφαλατώσεις και τα οδικά – δεδομένου ότι αυτό θα προϋπέθετε άσχημες συνθήκες μεταχείρισης σε τοπικούς αναδόχους.

Αυτά τα λέω, επειδή ασχολούμαι με την περιφερειακή ανάπτυξη εδώ και είκοσι χρόνια, με τη νησιοτικότητα, επίσης, αρκετά και βλέπω ότι όλες αυτές οι ωραίες ιδέες – είτε αφορούν στην ανεργία, είτε αφορούν στην άρση απομόνωσης, είτε σε οτιδήποτε άλλο καινοτόμο, που θα μπορούσε να δώσει πνοή στα νησιά μας – αποβάλλονται και από τον Δημόσιο Τομέα, αλλά και από το ίδιο το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο. Εδώ πρέπει να είναι η «καρδιά» της συζήτησης. Αυτό είναι το «εξάνθημα» της πραγματικής «αρρώστιας», που έχει η νησιωτικότητα στη χώρα μας.

Έχω και άλλα από, αλλά πιστεύω ότι ο Πρόεδρος μας καλύπτει αρκετά. Εγώ θα προσπαθήσω να μιλήσω – το είχα κάνει και παλαιότερα ως Γενικός Γραμματέας – με την προώθηση και την προβολή και την ενημέρωση των κατοίκων, για την εξοικονόμηση και τις ανανεώσιμες πηγές, να σας φέρω σε επαφή με τις τοπικές αρχές, προκειμένου να διευρύνεται το δίκτυό σας, έτσι ώστε να ενταχθεί σε αυτό και μια περιοχή όπως η Χίος, που διαθέτει ένα πρωτοφανές δυναμικό – και αιολικό, στη βόρεια Χίο, αλλά και ίδιο θρυλικό, με ένα πεδίο που φτάνει τις 10.000 θερμικές κιλοβατώρες σε ισχύ και το οποίο παραμένει αναξιοποίητο.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΡΗΓΑΣ (Πρόεδρος της Επιτροπής): Το λόγο έχει κύριος Ζωίδης.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΖΩΙΔΗΣ: Νομίζω ότι ο συνάδελφος από τη Χίο και ο πρώην Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Ανάπτυξης επεσήμανε και τη σοβαρότητα του εγχειρήματος που γίνεται με την ΔΑΦΝΗ και τους προβληματισμούς. Απλά, για την ιστορία, να υπενθυμίσω ότι η Εγνατία, κάτω των 3100 κατοίκων είχε σαφή εντολή από το Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου, να διαχειριστεί 17,2 εκατομμύρια ευρώ και δεν έκανε ούτε ένα έργο. Οι τοπικοί φορείς ανέθεσαν τις ελπίδες τους στην Εγνατία, το budget ήταν 17,2 εκατομμύρια ευρώ, δόθηκαν 300.000 για αγορά κάποιων μηχανημάτων αφαλάτωσης, που «σαπίζουν» σε κάποια νησιά και δεν έγινε τίποτα.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Επιτρέψτε μου να κάνω μια διόρθωση. Οι τοπικές κοινωνίες εναπέθεσαν τις ελπίδες τους στην Εγνατία, όχι οι τοπικοί «άρχοντες». Οι τοπικοί «άρχοντες» ήθελαν να δημοπρατούν οι ίδιοι, να αναθέτουν οι ίδιοι κ.τ.λ..

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΖΩΙΔΗΣ: Εν πάση περιπτώσει, εγώ θα ήθελα να κάνω δύο ερωτήματα πολύ απλά. Είδα το πρόγραμμα για την ανάπτυξη των «έξυπνων» δικτύων στα πέντε νησιά – είναι η Λέσβος, η Κύθνος, η Μύλος, η Σαντορίνη, η Λήμνος. Ενώ στο δίκτυο συμμετέχουν αρκετά νησιά της Δωδεκανήσου, γιατί δεν συμμετέχει κάποιο νησί από τα Δωδεκάνησα, παρά περιοριζόμαστε στις Κυκλάδες και το ανατολικό Αιγαίο; Εάν μπορεί να υπάρχει αιτιολόγηση, θα ήθελα να γίνει.

Επίσης, θα ήθελα να ρωτήσω κάτι άλλο – και η ερώτηση απευθύνεται και προς τον κ. Ευθυμιόπουλο και προς τον πρώην Γενικό Γραμματέα. Είχε αναγγελθεί «πομπωδώς» η προσπάθεια που έγινε, να χαρακτηριστεί «πράσινο νησί» ο Άη Στρατής. Εάν υπάρχει πληροφόρηση, που βρίσκεται αυτή η προσπάθεια; Γιατί υπήρξαν και άλλα νησιά – και στο νομό του δικό μας – που ήθελαν να ενταχθούν σε αυτό το πρόγραμμα. Εάν υπάρχει δυνατότητα, ενδεχομένως, το δίκτυο – η ΔΑΦΝΗ – να ενταχθεί σε τέτοιου είδους διαδικασίες, πέρα των άλλων προγραμμάτων που έχει. Εφόσον υπάρχουν γενικότερα προγράμματα στην Ε.Ε., που μας επιτρέπουν να έχουμε, ανά νησί, επικεντρωμένες προσπάθειες, για να έχουμε συγκεκριμένους στόχους, ίσως και η ΔΑΦΝΗ θα μπορούσε να ενταχθεί σε τέτοια προγράμματα, εάν υπάρχουν ακόμα.

Κύριε Ευθυμιόπουλε είπατε, ότι ο στόχος είναι το γνωστό 20-20 και τον θεωρήσατε μια αυτονόητο στόχο. Αυτός είναι και ο στόχος της χώρας στο σύνολό της. Τουλάχιστον, αυτό έχω ακούσει εγώ στις έδρες του Κοινοβουλίου. Μιλάω για το στόχο της χώρας. Εδώ έχουμε παραβάσεις και πρωτοβουλίες μικρής κλίμακας, που ίσως είναι πολύ πιο εύκολα ελέγξιμες και θεωρείται μη αυτονόητος ο στόχος του 20-20. Τότε να πάρουμε απόφαση, ότι ως χώρα δεν υπάρχει περίπτωση, να «πιάσουμε» τους στόχους μας.

ΗΛΙΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ (Επιστημονικός Υπεύθυνος και Συντονιστής του Δικτύου Αειφόρων Νήσων Αιγαίου – ΔΑΦΝΗ): Μπορείτε να τα δείτε. Υπάρχουν και σε ένα σχετικό κεφάλαιο της ιστοσελίδας Υπουργείου. Ο 20 20 20 είναι ο ευρωπαϊκός στόχος: 20 μείωση των εκπομπών, 20 εξοικονόμηση ενέργειας, 20 διείσδυση των ΑΠΕ, για το 2020 – τα τρία εικοσαριά και ένα 20. Αυτός είναι ο ευρωπαϊκός στόχος. Η κάθε χώρα έχει έναν διαφοροποιημένο εθνικό στόχο. Η Ελλάδα έχει δεσμευτεί για 20% διείσδυση των ΑΠΕ, 4% μείωση των εκπομπών – το οποίο είναι, ήδη, πάρα πολύ, ήδη που είμαστε στο 25 συν – και ακόμη παραμένει αδιευκρίνιστο το ζήτημα εξοικονόμησης ενέργειας, που είναι υπό μελέτη.

(Συνέχεια ομιλίας κ. Ηλία Ευθυμιόπουλου, επιστημονικού υπεύθυνου και συντονιστή του Δικτύου Αειφόρων Νήσων Αιγαίου (ΔΑΦΝΗ))

Αυτά είναι τα νούμερα για τους εθνικούς στόχους. Άρα, αυτοί που συμμετέχουν στο σύμφωνο των δημάρχων βάζοντας στόχο 20%, είναι πέντε φορές πιο πάνω από τον εθνικό στόχο.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΡΗΓΑΣ (Πρόεδρος της Επιτροπής): Το λόγο έχει ο κ. Μουσουρούλης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Με ρωτήσατε για τον…….. Ο στόχος ενός τέτοιου προγράμματος, ήταν να αναδείξουμε πιλοτικά μια εφαρμογή σε ένα μικρό νησί με λίγους κατοίκους και με δυνατότητα να αναπτυχθεί και ένα σύστημα ΑΠΕ, που να συνδυάζει αιολικά, υδραυλικά έργα και ή δυνατόν γεωθερμία. Είναι ένα θεσμικό πλαίσιο, το οποίο βασίστηκε σε μια συνεργασία Δ.Ε.Η. – Ανανεώσιμες – Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Γενικής Γραμματείας Αέρας Τεχνολογίας που έκανε και τη χρηματοδότηση. Το θεσμικό αυτό πλαίσιο προωθήθηκε προς συζήτηση στη Βουλή και εναπόκειται στην νέα Κυβέρνηση, αν θέλει να συνεχίσει αυτό το πρόγραμμα, δίνοντάς του τον ίδιο πιλοτικό χαρακτήρα.

Παράλληλα, όμως, με τον κ. Ευθυμιόπουλο, είχαμε συνεργαστεί με σκοπό να γίνει μια προκήρυξη, μια ανά νησί, προκειμένου να προκύψουν εκείνα τα νησιά που έχουν το δυναμικό ΑΠΕ, για να μπορούν να ενταχθούν σε κάποια τέτοια προγράμματα και να αναπτύξουν τέτοιου είδους εφαρμογές. Αυτό παραμένει σε εκκρεμότητα. Να συμπληρώσω, για την εξοικονόμηση, υπάρχει το σχέδιο δράσης αποδοτικότητας που έχει κατατεθεί στην ευρωπαϊκή επιτροπή, που εξειδικεύει τους εθνικούς στόχους και βάζει τα κατάλληλα χρονοδιαγράμματα.

Ως προς τις ανανεώσιμες, το 20% στην τελική κατανάλωση ενέργειας, προϋποθέτει την προσθήκη της χώρας μας από 5.500 έως 10.500 Μεγαβάτ. Ένα τεράστιο νούμερο, που πολύ δύσκολα μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε.