ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΙΓ΄ – ΣΥΝΟΔΟΣ Β΄
ΔΙΑΡΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΕΜΠΟΡΙΟΥ
Σύσταση Εθνικού Ταμείου Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξης (ΕΤΕΑΝ).
Τετάρτη 11 Ιανουαρίου 2011 (Συζήτηση επί της αρχής)
ΚΩΣΤΗΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Κύριε Πρόεδρε,
Θα ήθελα καταρχήν να συγχαρώ τον εισηγητή της συμπολίτευσης, ο οποίος ανέπτυξε μια εξαιρετικά καλή θεωρία χρηματοοικονομικών εργαλείων. Όμως η θεωρία, όπως γνωρίζετε, απέχει πολύ από την πράξη και αυτό θα το δείτε στη συνέχεια.
Κύριε Υπουργέ, γνωρίζετε ότι η επιχειρηματικότητα δεν είναι μόνο αποτέλεσμα της πρόθεσης των ανθρώπων να δραστηριοποιηθούν στην οικονομία, αλλά και της ικανότητάς τους να δημιουργήσουν επιτυχημένα προϊόντα που να είναι ανταγωνιστικά στις αγορές ώστε να δημιουργείται εθνικός πλούτος και απασχόληση. Η ικανότητα αυτή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: Από το πώς αντιλαμβάνονται το περιβάλλον, πως αξιολογούν τους κινδύνους και τις ευκαιρίες και πως αξιοποιούν το διαθέσιμο κεφάλαιο, ανθρώπινο, φυσικό και οικονομικό. Σήμερα μιλάμε μόνο για το οικονομικό κεφάλαιο. Γνωρίζουμε δε πάρα πολύ καλά ότι στις ημέρες μας, η ποσότητα του κεφαλαίου μειώνεται δραματικά ενώ το κόστος του αυξάνεται, γεγονός που μας υποχρεώνει να εμπλουτίζουμε τα μέσα χρηματοδότησης μιας επιχείρησης, και, μάλιστα, με τρόπο που να δημιουργεί πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα. Αυτό δηλαδή που αποκαλούμε μόχλευση από δημόσια κεφάλαια προκειμένου αυτά να μπορούν να κινητοποιήσουν τα ιδιωτικά.
Συζητάμε λοιπόν, μια σειρά εργαλείων χρηματοοικονομικής τεχνικής, τα οποία εφαρμόζονται ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται μια επιχείρηση, δηλαδή στην αρχή της, στη φάση της ανάπτυξής της και, τέλος, στο στάδιο πλήρους λειτουργίας της.
Μορφές τέτοιων τεχνικών είναι τα δανειακά κεφάλαια με επιδότηση επιτοκίου, οι εγγυήσεις για την αποπληρωμή του υπολοίπου δανείων, τα κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών, με την προϋπόθεση που ανέφερα, ότι δηλαδή οι δημόσιοι πόροι ανακυκλώνονται αλλά και προσελκύουν ιδιωτικά κεφάλαια. Και όχι μόνο. Σημαντικό για μένα είναι ότι εισάγεται η εμπειρία του ιδιωτικού τομέα στη διαχείριση προγραμμάτων και ότι η ανάληψη από το δημόσιο τομέα μέρους του κινδύνου, θεωρητικά, απελευθερώνει ρευστότητα προς την αγορά. Η ιδέα αυτή δεν είναι προφανώς της Κυβέρνησης. Ούτε είναι καινούργια η ανακύκλωση και η επανεπένδυση κεφαλαίων.
Πρόκειται για τον Κανονισμό 1083/2006 των διαρθρωτικών ταμείων όπως τροποποιήθηκε προσφάτως, βάσει του οποίου, εμείς ως Κυβέρνηση, σχεδιάσαμε το πρόγραμμα «Εξοικονομώ κατ΄οίκον». Να αναφέρω δε εδώ, ότι η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που έκανε χρήση των σχετικών διατάξεων του Κανονισμού αυτού.
Κύριε Υπουργέ, θέλω να θέσω και μια ακόμη διάσταση που θα σας βοηθήσει να δικαιώσετε τον τίτλο του Υπουργού Περιφερειακής Ανάπτυξης. Στόχος μας δεν πρέπει να είναι μόνο η ανακύκλωση των χρηματοδοτήσεων και η μόχλευση. Πρέπει να είναι και η διοχέτευση επενδύσεων σε περιοχές που βρίσκονται σε αναπτυξιακή υστέρηση, όπως επιτάσσει και ο Κανονισμός και, βέβαια, η επικέντρωση των χρηματοδοτήσεων σε επιχειρήσεις που, ειδικά στις περιοχές αυτές, μπορούν να δημιουργήσουν απασχόληση και εισόδημα.
Ο κ. συνάδελφος ανέφερε διάφορες μορφές χρηματοοικονομικής τεχνικής, όπως οι «Επιχειρηματικοί Άγγελοι», οι μικροπιστώσεις, τα Venturure Capitals, τα οποία έχουν μια ευρύτατη γκάμα υποπροϊόντων, από τα κεφάλαια σποράς μέχρι και την ενδιάμεση χρηματοδότηση, mezzanine financing όπως λέγεται στα αγγλικά.
Είναι γεγονός ότι τα όρια μεταξύ όλων αυτών των μορφών χρηματοδότησης είναι δυσδιάκριτα. Το ρίσκο, όμως, ειδικά στα Venture Capitals, μειώνεται σταδιακά όσο προχωράμε από τα κεφάλαια σποράς μέχρι και την ενδιάμεση χρηματοδότηση.
Όλα αυτά, αποτελούν εργαλεία που η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας είχε μεθοδικά προετοιμάσει. Ορισμένα δε από αυτά βρίσκονταν σε τελικό στάδιο. Υπάρχουν οι σχετικές μελέτες που εκπονήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα και επιχειρηματικότητα».
Το θέμα της έγκρισης αυτών των χρηματοδοτικών εργαλείων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει ιδιαίτερη προσοχή. Γνωρίζετε ότι τα προγράμματα πρέπει να είναι σύμφωνα με τους κανόνες των κρατικών ενισχύσεων και εδώ θέλω να γνωρίζω τι ακριβώς έχετε κάνει με αυτό το θέμα.
Η Ελλάδα πάντως, έχει εμπειρία σε αυτά τα εργαλεία. Θα αναφέρω τον αρχικό Νόμο 1785/88 για τα Venture Capitals, στη συνέχεια το Ταμείο Νέας Οικονομίας (ΤΑΝΕΟ), το 2000, και αργότερα, το 2002, το ΤΕΜΠΜΕ για την εγγυοδοσία. Να αναφέρω επίσης ότι το 2006, η Κυβέρνησή μας υπέγραψε, πρώτη στους 27, μια Σύμβαση Χρηματοδότησης με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων για την υλοποίηση της πρωτοβουλίας Jeremie, ενώ αργότερα υπέγραψε σύμβαση με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, για την υλοποίηση της πρωτοβουλίας Jessica, μέσω της οποίας χρηματοδοτούνται επενδύσεις σε αστικές περιοχές, με έναν συνδυασμό κεφαλαίων που αποτελούνται από επιδοτήσεις, δάνεια, εγγυήσεις κ.ο.κ..
Τέλος, θα κάνω μια μικρή αναφορά που θα δώσει, ενδεχομένως, την αφορμή στον Υπουργό να σχολιάσει. Στο Υπουργείο Οικονομίας είχαμε προσπαθήσει να προωθήσουμε την ανακύκλωση των πιστώσεων, χρησιμοποιώντας την εμπειρία της εταιρείας Finlombarda στην περιφέρεια της Λομβαρδίας. Η Finlombarda, ήταν από τις πρώτες που προχώρησε στην ανακύκλωση χρηματοδοτήσεων, όχι μόνο για παραγωγικές επενδύσεις, αλλά και για έργα τοπικής ανάπτυξης. Δηλαδή, για τη χρηματοδότηση ακόμα και έργων υποδομής. Είχαμε τότε εξετάσει ως κατάλληλο φορέα, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, θεωρώντας, ότι παρά τα προβλήματά του, έχει μια σχετική εμπειρία, ενώ βρίσκεται πολύ πιο κοντά στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Νομίζω ότι αυτή είναι μια περιοχή δράσης που κακώς έχετε αποκλείσει και ίσως θα πρέπει να ξαναδείτε. Δεν είναι όμως βέβαιο ότι αυτό μπορεί να γίνει στο πλαίσιο του ΕΤΕΑΝ. Η Κυβέρνηση θα πρέπει πάντως να μας απαντήσει σχετικά με το τι πρόκειται να κάνει για το θέμα αυτό, λαμβάνοντας υπόψη ότι όσο περνάει ο καιρός και πλησιάζουμε στην επόμενη περίοδο, οι Κοινοτικοί πόροι δεν θα είναι διαθέσιμοι όπως παλαιότερα.
Κύριε Υπουργέ, το ΕΤΕΑΝ δεν είναι ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο όπως το παρουσιάζετε, ούτε «μια θεσμική και χρηματοοικονομική καινοτομία για την αναθέρμανση ή την επανεκκίνηση της οικονομίας», όπως λέτε στα κείμενά σας. Ουσιαστικά συνδυάζει το Ταμείο Εγγυοδοσίας με ορισμένες δράσεις του ΕΣΠΑ, οι περισσότερες από τις οποίες, θα το ξαναπώ, είχαν ωριμάσει από την προηγούμενη Κυβέρνηση.
Θέλω να δώσω μερικά στοιχεία για να αντιληφθούμε περί τίνος πρόκειται. Κατ΄ αρχήν, το ΤΕΜΠΜΕ, στο πρώτο δεκάμηνο του 2009, είχε χορηγήσει, περίπου, 60.000 δάνεια, ενώ στο πρώτο δεκάμηνο του 2010, μόλις 2.500. Παρά τα προβλήματα που υπήρξαν, το ΤΕΜΠΜΕ έδωσε εγγυήσεις ύψους 5,5 δις ευρώ. Αντίθετα, με τα δύο προγράμματα που προκηρύξατε το πρώτο δεκάμηνο του 2010 καλύφθηκαν οι ασφαλιστικές υποχρεώσεις 262 επιχειρήσεων, ενώ μόλις 1083 επιχειρήσεις επωφελήθηκαν αγοράζοντας πρώτες ύλες και εμπορεύματα. Το δε συνολικό ύψος των δανείων με εγγυοδοσία, ανήλθε σε μόλις 80 εκατομμύρια ευρώ.
Αυτή ήταν, κύριε Υπουργέ, η τόνωση της αγοράς που επιτύχατε και μάλιστα σε συνθήκες πρωτοφανούς ύφεσης. Θυμίζω εδώ ότι η προκάτοχός σας ισχυριζόταν πώς μέσω του ΤΕΜΠΜΕ αλλά και του ΕΣΠΑ θα «έπεφταν» στην αγορά πόροι 9,5 δις Ευρώ.
Στο κείμενο της αξιολόγησης των συνεπειών του νόμου, προβλέπετε για τα επόμενα δύο χρόνια, συνολική ρευστότητα ύψους 1 δις ευρώ από δημόσιους πόρους που θα δημιουργήσει μόχλευση τραπεζικών κεφαλαίων, φθάνοντας το ποσό στα 2,5 δις ευρώ. Αυτό θα αφορά, σύμφωνα με τις δικές σας προβλέψεις, 25.000 επιχειρήσεις. Αν κάνετε μια πρόχειρη σύγκριση με τις δικές μας επιδόσεις, θα δείτε ότι χρειάζεστε ακόμη και στις προβλέψεις, 2,5 φορές περισσότερο χρόνο, για 2,5 φορές μικρότερο στόχο. Αυτή είναι η διαπίστωσή μου.
Όσο για τη διεύρυνση των προγραμμάτων του Ταμείου με διάφορες δράσεις ΕΣΠΑ, σημειώνω ότι δεν αποτελεί τίποτα παραπάνω από έναν έξυπνο τρόπο να αυξηθεί λογιστικά η απορρόφηση. Δεν είμαι αντίθετος σε αυτό, ωστόσο, πρέπει να επισημάνω, ότι η πρακτική αυτή δεν λύνει το πρόβλημα ρευστότητας που έχει ανάγκη η αγορά. Ρευστότητα η οποία όλοι γνωρίζουμε ότι έχει καταρρεύσει.
Και θα ήθελα εδώ να κάνω μια αναφορά. Όταν η Κυβέρνηση της Ν.Δ. είχε προετοιμάσει το Jeremie και το Jessica, η τότε αρμόδια τομεάρχης, κυρία Παπανδρέου, μας κατήγγειλε για «parking χρηματοδότησης». Δηλαδή τότε που εμείς προετοιμάζαμε όλες αυτές τις χρηματοοικονομικές τεχνικές που βρήκατε έτοιμες και επί των οποίων επιχειρείτε σήμερα να «χτίσετε».
Όπως είπα και πριν, για να επιτύχει το ΕΤΕΑΝ χρειάζεται έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Χρειάζεται όμως και τη συμφωνία των τραπεζών, δεδομένου ότι οι επενδύσεις γίνονται μέσα από τα πιστωτικά ιδρύματα.
Και αν δεν κάνω λάθος, μόλις 7 τράπεζες ενδιαφέρθηκαν να στηρίξουν το πρόγραμμα «Εξοικονομώ κατ΄οίκον».
Θέλω επίσης να θέσω υπόψη σας ορισμένες απορίες που έχω.
Πρώτον. Όπως γνωρίζετε, το ΕΤΕΑΝ καλείται να λειτουργήσει ως δικαιούχος σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο του ΕΣΠΑ. Αυτό άλλωστε αναφέρεται και στην ΚΥΑ σύστασης του «εξοικονομώ κατ΄ οίκον». Όμως, κύριε Υπουργέ, η ιδιότητα αυτή απαιτεί πολύ συγκεκριμένες γνώσεις και μάλιστα πρέπει να καταλήγει και σε πιστοποίηση της ικανότητας διαχείρισης. Πώς θα κατορθώσετε, μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, να εφαρμόσετε τόσο σύνθετα χρηματοοικονομικά εργαλεία με έναν φορέα ο οποίος, τη στιγμή αυτή, δεν διαθέτει παρά μόνο εμπειρία εγγυοδοσίας.
Η δεύτερη απορία μου είναι η εξής : εφόσον το ΕΤΕΑΝ θα συνεπενδύει στην εξοικονόμηση ενέργειας αλλά και στην ήπια και φιλική προς το περιβάλλον ανάπτυξη σε αστικές περιοχές, δεν μπορώ να καταλάβω γιατί το νομοσχέδιο αυτό δεν φέρει και την υπογραφή της Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Δεν είναι τυπικό το θέμα. Είναι θέμα ουσίας.
Τρίτο. Θέλω να καταστεί σαφές σε όλους το πού απευθύνεται το ΕΤΕΑΝ. Διαβάζοντας τα σημειώματα που μοιράσατε αλλά και την Εισηγητική Έκθεση, μιλάμε γενικά για στήριξη επιχειρήσεων, με έμφαση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στις καινοτόμες. Δηλαδή μπορούμε να χρηματοδοτήσουμε μικρομεσαίες που δεν είναι καινοτόμες; Αναφέρεστε επίσης σε επιχειρήσεις με εξωστρεφή χαρακτήρα ή ακόμα και σε εκείνες που παράγουν προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Μα συνήθως, οι επιχειρήσεις που παράγουν προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, είναι και εξωστρεφείς, είναι και καινοτόμες. Αυτά πρέπει να τα διευκρινίσετε, διότι θα τεθούν ερωτήματα που θα καταδείξουν ότι δεν έχετε σαφέστατη στόχευση.
Λέτε επίσης ότι με όλες αυτές τις δράσεις θα πάτε το ΕΣΠΑ ένα χρόνο μπροστά. Το αναφέρετε και στο σημείωμά σας, όπου περιλαμβάνετε στα οφέλη του ΕΤΕΑΝ και την άμεση απορρόφηση των κοινοτικών πόρων. Παρακαλώ, να το σημειώσουν αυτό οι κύριοι συνάδελφοι. Λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για χρηματοοικονομική τεχνική, δεν μπορείτε αύριο να μιλάτε για αύξηση της απορρόφησης, μόνο με την κίνηση της μεταφοράς στο ΕΤΕΑΝ 460 εκατ. Ευρώ από το ΕΣΠΑ. Πρόκειται για καθαρή λογιστική.
Έρχομαι τώρα στις επιπτώσεις του ΕΤΕΑΝ στην οικονομία και διαβάζω αυτολεξεί από την ex ante αξιολόγηση : «για να προσμετρηθούν τα ποσοτικά οφέλη της ελληνικής οικονομίας από την λειτουργία της ΕΤΕΑΝ Α.Ε., απαιτείται ειδικό μοντέλο προσομοίωσης». Δηλαδή, δεν υπάρχουν ακόμη μελέτες επιπτώσεων; Θυμίζω εδώ, ότι όταν είχαμε εισαγάγει το Jeremie, είχαμε πραγματοποιήσει ανάλυση κινδύνου, η οποία, μάλιστα, πήρε και πολύ χρόνο. Τι μας λέτε εδώ με την ex ante αξιολόγηση; Ότι, γίνεται η εισαγωγή ενός καινούργιου χρηματοοικονομικού εργαλείου, χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι μελέτες προσομοίωσης. Αυτό μου φαίνεται ιδιαίτερα πρόχειρο.
Και κάτι ακόμη. Είναι γεγονός ότι τα σχόλια που λάβατε στο πλαίσιο της διαβούλευσης, είναι, κύριε Υπουργέ, περισσότερο αρνητικά, παρά θετικά. Από ένα σύνολο 32 σχολίων, το 22% είναι θετικά, το 53% αρνητικά και το 25% ουδέτερα. Δεν μπορώ λοιπόν να καταλάβω, γιατί στην έκθεση αξιολόγησης αναφέρετε ότι «από τη δημόσια διαβούλευση προκύπτει ότι η πρωτοβουλία για την σύσταση της ΕΤΕΑΝ Α.Ε. αντιμετωπίζεται θετικά από την αγορά».
Γνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, ότι θα έχω την ευχέρεια να μιλήσω πιο αναλυτικά στη συζήτηση επί των άρθρων. Θα ήθελα όμως να διευκρινιστεί το θέμα της χρηματοδότησης του μετοχικού κεφαλαίου ύψους 1,7 δις ευρώ. Υπάρχουν υπόλοιπα από το ΤΕΜΠΜΕ, η δε διαφορά προέρχεται από κρατικά ομόλογα. Θα ήθελα να είστε σαφείς σε ό,τι αφορά στα κρατικά ομόλογα και στις επιπτώσεις που μπορεί να υπάρξουν στο Ταμείο από τις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στην αγορά κρατικών ομολόγων. Σας ευχαριστώ πολύ.
Add comment
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.