ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Εφημερίδα Ελευθεροτυπία,
2007.09.04

Συνέντευξη Γενικού Γραμματέα Επενδύσεων & Ανάπτυξης
Υπουργείου Οικονομίας & Οικονομικών
www.enet.gr

1) Ο Πρωθυπουργός μίλησε στην ΔΕΘ για συμμετοχή του Ιδιωτικού Τομέα στα Δημόσια Έργα. Τι διαφορετικό εννοεί πέραν των όσων έχουν γίνει ήδη μέχρι τώρα; 
 
Παρακολουθώντας τις διεθνείς εξελίξεις στις “Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα” οι οποίες, λόγω και των δημοσιονομικών περιορισμών, αναπτύχθηκαν σε πολλά πεδία, βλέπουμε ότι, τελικά, υποχρέωση των κρατών είναι η παροχή αναβαθμισμένων δημόσιων αγαθών προς τους πολίτες και όχι απαραίτητα η παραγωγή τους.

Με τις συμπράξεις αυτές, τις αποκαλούμενες με το κακόηχο ΣΔΙΤ, δίνεται η δυνατότητα να υλοποιηθούν μικρότερης κλίμακας δημόσια έργα και υπηρεσίες, σε πολλούς τομείς της οικονομίας, χωρίς να “αιμορραγούν” τα εθνικά ταμεία και με καλύτερη αξιοποίηση των Κοινοτικών πόρων στις συγχρηματοδοτήσεις.

Δυστυχώς, η χώρα μας δεν διαθέτει ένα ισχυρό, σαφές και κοινά αποδεκτό κανονιστικό πλαίσιο για την προώθηση των συμπράξεων. Για τις κλασικές συμβάσεις παραχώρησης έργων και υπηρεσιών ακολουθείται το αυστηρό και άκαμπτο εθνικό δίκαιο για τα δημόσια έργα (Ν.1418/84) πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα οι συμβάσεις αυτές – εκτός του ότι είναι χρονοβόρες – να αντιμετωπίζουν και σοβαρά προβλήματα προσφυγών στην εσωτερική έννομη τάξη και στην Ε.Ε.

Πρέπει λοιπόν να αποκτήσουμε πλαίσιο ικανό να προστατεύσει το δημόσιο συμφέρον και να διαμορφώσει ένα περιβάλλον ευνοϊκό για την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων.

2) Σε τι διαφέρουν από τα “αυτοχρηματοδοτούμενα” έργα;
 
Τα αυτοχρηματοδοτούμενα έργα αποτελούν, κατά κανόνα, μεγάλες και μακροχρόνιες παραχωρητικές συμβάσεις με προϋπολογισμούς που υπερβαίνουν τα 500 εκ ευρώ και τα 40 χρόνια παραχώρησης.

Τα χαρακτηριστικά των ΣΔΙΤ είναι καταρχήν, η σχετικά μικρότερη διάρκεια της σύμβασης δημόσιου – ιδιώτη, που συνήθως κυμαίνεται από 15-30 χρόνια και σε μερικές περιπτώσεις από 7-10 χρόνια και ακολούθως, η ολική ή μερική ιδιωτική χρηματοδότηση σε έργα και υπηρεσίες που το μέγεθος τους κυμαίνεται από 50 –90 εκ ευρώ και η ισοβαρής κατανομή κινδύνων μεταξύ του Δημοσίου και ιδιωτών που αντανακλά το μέγεθος και το χαρακτήρα του έργου ή υπηρεσίας.
 

3) Δηλαδή ο ιδιώτης καλύπτει μέχρι το 100% του προϋπολογισμού του έργου; Και τι παίρνει σε αντάλλαγμα γι΄αυτό;
 
Όπως προανέφερα, στις ΣΔΙΤ η χρηματοδότηση των έργων είτε προέρχεται αποκλειστικά από τον ιδιώτη είτε συνδυάζεται με μερική συμμετοχή του Δημοσίου από εθνικούς ή Κοινοτικούς πόρους εφόσον τα έργα κρίνονται επιλέξιμα. Βέβαια, στην περίπτωση της συγχρηματοδότησης το Δημόσιο δεν συμμετέχει στους κινδύνους ή στη διοίκηση του έργου, άλλα έχει ως στόχο να βελτιώσει τις χρηματοοικονομικές ροές της επένδυσης χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση του τελικού χρήστη.

Στις περιπτώσεις της πλήρους ιδιωτικής χρηματοδότησης δεν υπάρχει ένας γενικά εφαρμόσιμος κανόνας για όλες τις συμπράξεις όσον αφορά τον τρόπο αποπληρωμής. Κάθε περίπτωση είναι αρκετά διαφορετική ώστε να επιβάλλεται συστηματική μελέτη και χρηματοοικονομική ανάλυση για αυτή.

Αν παρ’όλα αυτά, θέλουμε να κάνουμε μία γενίκευση, ο ιδιωτικός φορέας αποπληρώνεται, για το κεφάλαιο που έχει επενδύσει, είτε από την απευθείας χρέωση του τελικού χρήστη ή από τη χρέωση του χρήστη και εν μέρει, αλλά όχι αποκλειστικά, του Δημοσίου.

4) Παρ΄όλα αυτά η “εμπειρία” δείχνει ότι αυτές οι συμπράξεις κυρίως τους ιδιώτες έχουν ωφελήσει, ενώ οι χρήστες του έργου ή των υπηρεσιών τις πληρώνουν ακριβά.
 
Δεν θα συμφωνήσω. Δεν υπάρχει τέτοια εμπειρία στη χώρα μας, αφού έργα με συμβάσεις ΣΔΙΤ έχουν γίνει κυρίως σε δήμους για σταθμούς αυτοκινήτων. Σε κάθε περίπτωση, επιβάλλεται να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο αντικειμένου ικανό να δημιουργεί το εισόδημα που θα καλύπτει τις απαιτήσεις της επένδυσης. Άλλωστε, αποτελεί αρχή ένα έργο/υπηρεσία με ΣΔΙΤ να εξυπηρετείται από τα έσοδα που εξασφαλίζει.

Σε αυτή την κατεύθυνση απαιτείται η εμπεριστατωμένη χρηματοικονομική ανάλυση, από την πλευρά του Δημοσίου, ώστε να διασφαλιστεί ο ουσιαστικός, βιώσιμος σχεδιασμός του θεσμού, αλλά και η αποτελεσματική και ουσιαστική εφαρμογή του, καθώς και, η διασφάλιση του Δημόσιου Συμφέροντος με κοινωνικά αποδεκτές πολιτικές χρέωσης του χρήστη.

Δεν πρέπει όμως να αγνοούμε και το γεγονός ότι οι συμβάσεις αυτές θα λειτουργήσουν σε περιβάλλον ελεύθερης αγοράς και με διαφανείς διαδικασίες έτσι ώστε ο υγιής ανταγωνισμός των υποψηφίων αναδόχων να λειτουργήσει προς όφελος των Πολιτών – χρηστών.

5) Ποια είναι τελικά τα επιπλέον οφέλη για τον Πολίτη από τις Συμπράξεις;

Οι Συμπράξεις για τις οποίες μιλάμε έχουν σαφή δημοσιονομικά και λειτουργικά οφέλη, τα οποία τελικά, είτε έμμεσα είτε άμεσα απολαμβάνει ο Πολίτης. Καταρχήν εξοικονομούνται οι πόροι από τον Κρατικό Προϋπολογισμό και δημιουργούνται προϋποθέσεις για στήριξη της κοινωνικής πολιτικής, μείωση της φορολογίας και ενίσχυσης τομέων που συμβάλλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη, όπως η έρευνα και οι καινοτομίες, η εκπαίδευση και η κατάρτιση, οι τεχνολογίες πληροφορικής & επικοινωνιών κ.α..
Παράλληλα, εξασφαλίζεται η υλοποίηση έργων χρήσιμων για την ανάπτυξη της χώρας αλλά και τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των Πολιτών, ιδιαίτερα στην Περιφέρεια, τα οποία θα καθυστερούσαν λόγω της προώθησης σημαντικών έργων υποδομής μεγαλύτερης προτεραιότητας.

Για να λειτουργήσουν οι ΣΔΙΤ πραγματικά επ’ ωφελεία του πολίτη, είτε ως φορολογούμενου, είτε ως χρήστη δημοσίων υποδομών και υπηρεσιών, βασική προϋπόθεση αποτελεί, όπως είπα στην αρχή, ένα σαφές και στέρεο πλαίσιο που να διασφαλίζει τις προτεραιότητες και τους στόχους του Δημοσίου Συμφέροντος. 

6) Αυτό το «σαφές και στέρεο πλαίσιο» ποιό είναι, γιατί όπως έχει αποδειχθεί είναι τόσο “σαφές” που οι προϋπολογισμοί έχουν γίνει λάστιχο σε πολλά έργα με συμμετοχή ιδιωτών.
 
Θεσμικά, πολιτικά, οργανωτικά, επιχειρηματικά προβλήματα υπήρχαν και υπάρχουν όχι μόνο στην Ελλάδα αλλα και διεθνώς. Αυτή είναι, άλλωστε, και η διαπίστωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην πρόσφατη «Πράσινη Βίβλο για τις Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα», στην οποία αναλύονται οι ΣΔΙΤ από πλευράς Κοινοτικού Δικαίου.

Για να αντιστραφεί η παρούσα κατάσταση πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι συνεργασίες θα αναζητούνται και θα διαμορφώνονται με κοινωνικοοικονομικά κριτήρια και σε συνθήκες ελεύθερου ανταγωνισμού.

Αυτό προϋποθέτει, τόσο την καλή πορεία των δημοσίων οικονομικών και την ορθή λειτουργία του κράτους, όσο και τη θέσπιση ενός σταθερού και σύγχρονου θεσμικού και οργανωτικού πλαισίου. Βέβαια, οι νομοθετικές ρυθμίσεις δεν αρκούν αν δεν υποστηριχθούν, κεντρικά, από τον κατάλληλο συντονιστικό και υποστηρικτικό μηχανισμό.
 

7) Πώς έχετε προχωρήσει μέχρι σήμερα;
 
Τον Απρίλιο, συστήσαμε Ειδική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων η οποία ανέλαβε να αποτυπώσει την υφιστάμενη κατάσταση και να αναδείξει τις σημαντικές παραμέτρους για την εφαρμογή του θεσμού σε έργα και υπηρεσίες. Τον Ιούλιο ολοκληρώθηκε Έκθεση με τα συμπεράσματα και τις προτάσεις της Επιτροπής.

Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη ο διαγωνισμός των 13 Συμβούλων Υποστήριξης των Φορέων Υλοποίησης Συγχρηματοδοτούμενων Τεχνικών Έργων Υποδομής στις Περιφέρειες. Οι Σύμβουλοι, μεταξύ άλλων, θα έχουν την ευθύνη να βρουν που μπορούν να γίνουν ΣΔΙΤ στην Περιφέρεια της αρμοδιότητάς τους, καθώς, τόσο το Γ’ Κ.Π.Σ. και το Ταμείο Συνοχής, όσο και οι δράσεις που θα προταθούν στο Δ’ Κ.Π.Σ. περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, για τις οποίες έχει αποδειχθεί, από τη διεθνή εμπειρία, ότι προσελκύουν χρηματοδότηση και συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα.

Από τις πιο ουσιαστικές ενέργειες είναι ο Δημόσιος Διάλογος που στοχεύει στη βέλτιστη συνεργασία των εμπλεκομένων φορέων. Μέσα από το Διάλογο αυτό, ο οποίος είναι σε εξέλιξη, επιδιώκουμε να επιτύχουμε αυτή την ισορροπία συμφερόντων κάθε μέρους, εκ των προτέρων, ώστε να μην ανακύπτουν τα ίδια ζητήματα σε κάθε ΣΔΙΤ.

8) Ποιοι συμμετέχουν;
 
Τράπεζες και Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα, Επιμελητήρια, Σύνδεσμοι & Συνομοσπονδίες καθώς και άλλοι αντίστοιχοι εμπλεκόμενοι φορείς, Εργοληπτικές οργανώσεις, Πρεσβείες και δημόσιοι φορείς όπως το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, το Συμβούλιο Επικρατείας, Υπουργεία & Γενικές Γραμματείες Περιφερειών, η Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Αντιλαμβάνεστε ότι προσπαθούμε να καλύψουμε στο μέγιστο την εκπροσώπηση όλων των ομάδων προκειμένου να επιτύχουμε τη σύμπνοια στην προσπάθειά μας αυτή και την στήριξη όλων των ενδιαφερόμενων.

9) Αναφερθήκατε πριν στη δημιουργία ενός “κεντρικού μηχανισμού”. Τι θα είναι αυτός;
 
Ο ρόλος του κεντρικού μηχανισμού θα είναι συντονιστικός και υποστηρικτικός και θα λειτουργεί ως καταλύτης για την επιτάχυνση της ανάπτυξης των ΣΔΙΤ ακολουθώντας τις διεθνείς πρακτικές για τα ζητήματα αυτά.

Ο μηχανισμός αυτός έχει στόχο να διασφαλίζει τον βιώσιμο σχεδιασμό του θεσμού, αλλά και την αποτελεσματική και ουσιαστική εφαρμογή του, καθώς και, τους όρους για τη διασφάλιση του Δημόσιου Συμφέροντος.

Πέραν από αυτό όμως, θα εξασφαλίζει τη συγκέντρωση, αξιολόγηση και διάχυση τεχνογνωσίας προκειμένου να μπορεί να παρέχεται στήριξη κατά το σχεδιασμό των διαγωνισμών, τη διαπραγμάτευση των συμβάσεων, τη διοίκηση και επίβλεψή τους καθώς και κατά τη διάρκεια της κατασκευής και εκμετάλλευσης των έργων.

Είναι απολύτως βέβαιο ότι η κατάλληλη στήριξη και κατεύθυνση τόσο της αναθέτουσας αρχής όσο και του αναδόχου του έργου, θα εξασφαλίσουν την μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα της σύμπραξης.

10) Ποιες είναι οι άμεσες ενέργειες στις οποίες θα προχωρήσετε;

Το επόμενο βήμα, πέραν της δημόσιας διαβούλευσης, είναι η θεσμοθέτηση του κεντρικού μηχανισμού που προανέφερα καθώς και η υιοθέτηση ενός σύγχρονου νομοθετικού πλαισίου που θα είναι συμβατό με το Κοινοτικό δίκαιο.

Παράλληλα, μελετάμε τη δυνατότητα υλοποίησης έργων πιλοτικού χαρακτήρα, συνολικής δαπάνης 152 εκ. ευρώ, που χαρακτηρίζονται «ώριμα» και θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν σταδιακά την αγορά. Πρόκειται για έργα στους τομείς της Υγείας, της στέγασης υπηρεσιών του Δημοσίου, των υπηρεσιών Τουρισμού και του Περιβάλλοντος.