Ετήσιο Συνέδριο ΚΕΔΚΕ_Πολιτικές & Στόχοι του ΥΠΑΝ για την Πράσινη Ανάπτυξη.

Ετήσιο Συνέδριο ΚΕΔΚΕ

Πολιτικές & Στόχοι του ΥΠΑΝ για την Πράσινη Ανάπτυξη.

Το Πρόγραμμα “ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ”: Ένα επιτυχημένο παράδειγμα ευρωπαϊκής εμβέλειας.

Κοζάνη

Πέμπτη 03 Σεπτεμβρίου 2009

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Η ενεργειακή επάρκεια είναι ένα πολύπλοκο σύγχρονο πρόβλημα του πλανήτη. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για την ικανοποίηση αναγκών που προκύπτουν από αναπτυξιακούς στόχους, όπως στο παρελθόν. Οι αναπτυξιακές ανάγκες σταθμίζονται πλέον με την ανάγκη για ομαλότητα του κόστους των ενεργειακών προϊόντων, για χαμηλότερη περιβαλλοντική επιβάρυνση, για κοινωνική αποδοχή των επιλογών και για συλλογική προσπάθεια στην επίτευξη των στόχων, μια ιδιαίτερα δύσκολη εξίσωση, δηλαδή, και σε μια εποχή που οι όροι επαναπροσδιορίζονται: η ‘φθηνή’ ενέργεια ήδη δεν είναι πια φθηνή και εμπεριέχει ένα άλλου είδους κόστος με τη μορφή της επικινδυνότητας. Από την άλλη πλευρά, σε μια περίοδο οικονομικής ύφεσης, ‘ακριβότερη’ ενέργεια, δεν είναι αυτονόητη, και έχει πολλές φορές ως αποτέλεσμα την αναστολή επενδύσεων.

Είναι γεγονός, ωστόσο, ότι η ενεργειακή ασφάλεια, η αλληλεγγύη και η αειφορία δεν επιτυγχάνονται δωρεάν. Χρειάζονται σαφή εργαλεία και απόφαση για επενδύσεις με στόχο να μεγιστοποιήσουμε τα οφέλη για την οικονομία, το περιβάλλον και τη κοινωνία. Είμαι βέβαιος ότι κανείς πλέον δεν λέει όχι στην υποκατάσταση του ακριβού και εισαγόμενου πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον αέρα και τον ήλιο ή στην προστασία του περιβάλλοντος από τη μείωση των ρύπων διοξειδίου του άνθρακα που παράγουν οι συμβατικοί σταθμοί ή στην τόνωση των τοπικών οικονομιών κατά την κατασκευή και λειτουργία έργων ΑΠΕ. Άλλος λιγότερο, άλλος περισσότερο, όλοι ανεξαιρέτως, πολίτες, κυβέρνηση, αντιπολίτευση, ενεργειακοί φορείς, μη κυβερνητικές οργανώσεις, έχουν συνειδητοποιήσει γιατί είναι απαραίτητη η στροφή στην πράσινη ενέργεια.

Το ζητούμενο είναι πώς θα γίνει αυτό. Πως θα επιταχύνουμε και μάλιστα με τρόπο αλματώδη τα βήματά μας. Για να συμβεί αυτό, πρέπει να γίνουν συνείδηση δυο απλά πράγματα : πρώτον, μια χώρα που δεν θα είναι ενεργειακά αποδοτική είναι βέβαιο ότι δεν θα αποφύγει ανεπιθύμητα καύσιμα και δεύτερον, μια χώρα όπου απουσιάζει η κοινωνική συναίνεση για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, είναι σήμερα άξια για εκείνα τα ανεπιθύμητα καύσιμα, που αναγκαστικά θα χρησιμοποιήσει στο μέλλον για να εξασφαλίσει ενεργειακή επάρκεια.

Κυρίες και Κύριοι,

Είναι γεγονός ότι η χώρα μας καθυστέρησε να αναδιαρθρώσει το ενεργειακό της μείγμα και να βελτιώσει την ενεργειακή της αποδοτικότητα σε πολλούς τομείς, άρα πρέπει να καταβάλει μεγάλη προσπάθεια. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια σχεδιάστηκε και εφαρμόζεται με απόλυτη συνέπεια μια μακροπρόθεσμη ενεργειακή στρατηγική με δυο βασικές προτεραιότητες: (α) τον εφοδιασμό της χώρας μέσω της απαιτούμενης διαφοροποίησης των πηγών και των οδεύσεων της ενέργειας, (β) τη στροφή στη βιώσιμη ανάπτυξη για να μειώσουμε την εξάρτησή μας από εισαγωγές ενέργειας. Η πολιτική μας αυτή ήδη δικαιώθηκε. Ως προς το πρώτο, να αναφέρω για παράδειγμα ότι, χάρη στην ύπαρξη υποδομών μεταφοράς και αποθήκευσης ενέργειας από διάφορες πηγές και οδεύσεις κατορθώσαμε να αποφύγουμε τα προβλήματα όταν, στις αρχές του 2009, διεκόπη η παροχή ρωσικού ΦΑ μέσω Ουκρανίας. Αυτό εξηγεί γιατί συνεχίζουμε επίμονα και μεθοδικά την πολιτική αυτή προωθώντας τους νέους διεθνούς εμβέλειας διακρατικούς αγωγούς. Αναφέρω συνοπτικά:

Τον αγωγό Ελλάδας-Τουρκίας-Ιταλίας (ITGI) για τη μεταφορά ΦΑ από την Κασπία προς την Ευρώπη. Ήδη λειτουργεί το τμήμα που συνδέει την Ελλάδα με την Τουρκία και εργαζόμαστε εντατικά για την επέκτασή του προς την Ιταλία. Ο αγωγός αυτός έχει μεγάλη σημασία για την εξωτερική ενεργειακή πολιτική μας αλλά και για την Ε.Ε. για αυτό άλλωστε έχει περιληφθεί ως έργο προτεραιότητας των Διευρωπαϊκών Δικτύων Ενέργειας της Ε.Ε.

Τον αγωγό South Stream για τη μεταφορά ΦΑ από τη Ρωσία προς την Ευρώπη, μέσω Βουλγαρίας και Ελλάδας που θα συμβάλει στην ασφάλεια εφοδιασμού όλης της Ευρώπης.

Το νέο αγωγό διπλής ροής Κομοτηνή – Χάσκοβο με τον οποίο διασυνδέουμε τα συστήματα ΦΑ Ελλάδας-Βουλγαρίας, ενισχύοντας έτσι την ενεργειακή ασφάλεια και των δύο χωρών.

Τον πετρελαιαγωγό «Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη», τον πρώτο επί ευρωπαϊκού εδάφους μετά από 40 χρόνια, για τη μεταφορά αργού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές. Μετά και τη σύσταση της Διεθνούς Εταιρείας που θα κατασκευάσει και θα διαχειριστεί τον αγωγό, το έργο μπαίνει στην τελική ευθεία. Και επειδή το πετρέλαιο θα εξακολουθεί να καλύπτει σημαντικό τμήμα των αναγκών μας και ιδιαίτερα των νησιών, υιοθετήσαμε μια νέα πολιτική για την έρευνα και εξόρυξη. Μέχρι το τέλος της χρονιάς θα έχει εκσυγχρονιστεί το θεσμικό πλαίσιο, το οποίο ισχύει από τη δεκαετία του 1990, ώστε να γίνει πιο ελκυστικό για τους επενδυτές και να προσαρμοστεί στο Κοινοτικό Δίκαιο. Επίσης, ήδη ξεκίνησε μια νέα σημαντική ιδιωτική επένδυση της τάξεως των 200 εκατ. δολαρίων στην Καβάλα για εξόρυξη πετρελαίου. Στόχος είναι, σε πρώτη φάση, η εξόρυξη 5.000 βαρελιών αργού την ημέρα από τα 1.300 που είναι σήμερα. Το 40% των εσόδων της επένδυσης αυτής περιέρχονται στο κράτος.

Παράλληλα, δίνουμε μεγάλο βάρος στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις με τις γειτονικές μας χώρες οι οποίες δεν εξασφαλίζουν μόνο ηλεκτρική επάρκεια, αλλά αποτελούν και όχημα για περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων μέσω του διασυνοριακού εμπορίου ΗΕ. Ήδη διαθέτουμε σε πλήρη λειτουργία υποβρύχια σύνδεση 500 MW με την Ιταλία και γραμμές με την Αλβανία, τη FYROM και τη Βουλγαρία. Φέτος υπογράψαμε με τη Βουλγαρία πρωτόκολλο συνεργασίας για την κατασκευή και δεύτερης γραμμής. Τέλος, το 2008 ολοκληρώσαμε διασυνδετική γραμμή με την Τουρκία, υπογράφοντας πρωτόκολλο ανταλλαγής 200MW.

Κυρίες και κύριοι,

Η ‘πράσινη ανάπτυξη, δηλ. η αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ανάπτυξη, η χρήση καυσίμων με χαμηλότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, καθώς και ένα φιλόδοξο πρόγραμμα για εξοικονόμηση ενέργειας σε εθνικό και τοπικό επίπεδο βρίσκονται στο επίκεντρο της πολιτικής μας..

Οι πολιτικές αυτές υποστηρίζονται με τη βοήθεια σημαντικών Κοινοτικών πόρων, με οικονομικές ενισχύσεις και κίνητρα για τις σχετικές επενδύσεις, με προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, με εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού, με την προσπάθεια ευρύτερης κατανόησης ως προς το τι συμβαίνει στους τομείς της ενεργειακής προσφοράς και ζήτησης. Και, βεβαίως, το μίγμα των πολιτικών μας εμπλουτίζεται συνεχώς με όποια νεότερη παρέμβαση κρίνεται αναγκαία. Είναι σαφές, όμως παράλληλα, ότι δεν φθάνει η εντατικοποίηση των προσπαθειών. Χρειάζεται ταυτόχρονα και η αναβάθμιση των ενεργειακών θεμάτων στη συνείδηση των πολιτών, ως καταναλωτών.

Συχνά παρατηρούμε μετά τις παρεμβάσεις στο θεσμικό πλαίσιο, ότι απαιτείται μεγάλο διάστημα ωρίμανσης για την εισαγωγή και εφαρμογή τους στην καθημερινότητα,. Αυτό πρέπει να αλλάξει, ιδίως τώρα που η ευρωπαϊκή πολιτική επιτάσσει ένα ‘μπαράζ’ νέων μέτρων για την επίτευξη των κύριων περιβαλλοντικών στόχων ως το 2020.

Κυρίες και κύριοι,

Θέλω να είμαι σαφής. Μπορούμε να προλάβουμε τις εξελίξεις και να πετύχουμε τους φιλόδοξους στόχους μέσω των αναγκαίων προσαρμογών του νομοθετικού πλαισίου και της ταυτόχρονης δημιουργίας κατάλληλων δομών. Για παράδειγμα, ως προς την παραγωγή ηλεκτρισμού από ΑΠΕ, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος η οποία θα είναι ακόμη μεγαλύτερη με τους ισότιμους και διαφανείς κανόνες σε όλη τη χώρα που θεσπίστηκαν με τον ειδικό χωροταξικό σχεδιασμό. Η εγκατεστημένη ισχύς από ΑΠΕ σήμερα φθάνει τα 1.350 MW από 430 MW που η χώρα διέθετε προ πέντε ετών. Στα μη διασυνδεδεμένα νησιά ήδη λειτουργούν 230MW. Θα σας δώσω συνοπτικά παρεμβάσεις, δράσεις και ρυθμίσεις που έχουμε υλοποιήσει.

Έτσι, σε ό,τι αφορά στις ΑΠΕ :

Ολοκληρώσαμε το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο με το οποίο επιλύεται το μακροχρόνιο πρόβλημα χωροθέτησης και αντιμετωπίζονται οι δικαστικές προσφυγές στο ΣτΕ.

Ψηφίσαμε το Νόμο 3661/2008 με τον οποίο θεσπίσαμε μέτρα για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης νέων και υφιστάμενων κτιρίων σε εφαρμογή Κοινοτικής Οδηγίας. Ο ΚΕΝΑΚ που καθορίζει και προβλέπει όλες τις απαιτούμενες τεχνικές λεπτομέρειες ολοκληρώθηκε και εντός του έτους ξεκινά η πρακτική εφαρμογή. Έτσι δίνουμε ταυτόχρονα ώθηση στην κατασκευαστική αγορά, στην αγορά ακινήτων και τη βιομηχανία δομικών προϊόντων, αφού η ενεργειακή απόδοση θα καταστήσει ελκυστικότερα τα ενεργειακά αποδοτικά κτίρια. Παράλληλα, ενισχύουμε την ανταγωνιστικότητα και την εξαγωγική δυνατότητα των εμπλεκομένων ΜμΕ αλλά και την εφαρμοσμένη έρευνα στον τομέα καινοτομικών προϊόντων.

Ψηφίσαμε το Ν.3734/09 με τον οποίο απεμπλέξαμε πληθώρα έργων ΑΠΕ που δεν προωθούνταν από περιφερειακές υπηρεσίες, δημιουργήσαμε καθεστώς ευνοϊκότερης αντιμετώπισης ΜΥΗΣ και ΦΒΣ, χτυπήσαμε τη γραφειοκρατία καταργώντας τις «οικοδομικές άδειες» για όλες τις ΑΠΕ και αποδεσμεύσαμε «ηλεκτρικό χώρο» εξορθολογίζοντας τη διαδικασία χορήγησης «Προσφορών σύνδεσης» από το ΔΕΣΜΗΕ.

Με τον ίδιο νόμο δώσαμε ώθηση στη γεωθερμία για πολλαπλές εφαρμογές στον αγροτικό τομέα, στη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων, σε βιομηχανικές εφαρμογές, στην τηλεθέρμανση οικισμών, στην αφαλάτωση, τον τουρισμό αλλά και στον οικιακό τομέα. Με ΥΑ χαρακτηρίσαμε επτά νέα ΓΘ πεδία και επαναπροσδιορίσαμε τα χαρακτηριστικά τριών ήδη κηρυγμένων πεδίων. Πλήθος εφαρμογών για απευθείας χρήση σε αθλητικές – τουριστικές εγκαταστάσεις (κολυμβητήρια, πισίνες, spa κλπ) και με τη χρήση αντλιών θερμότητας για θέρμανση και ψύξη χώρων. Όπου υπάρχει μεγαλύτερη θερμοκρασία ρευστών, υπάρχουν πολύ περισσότερες εφαρμογές πχ ξήρανση αγροτικών και αλιευτικών προϊόντων, θερμάνσεις θερμοκηπίων και κατοικιών, ψύξη προϊόντων, ιχθυοκαλλιεργικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες, αφαλάτωση νερού και κέντρα ιαματικού τουρισμού.

Δημιουργήσαμε ειδικό πρόγραμμα ανάπτυξης ΦΒΣ σε στέγες καθιστώντας την «πράσινη ενέργεια» προσιτή στους Έλληνες πολίτες. Ειδικά για τα νησιά θα ήθελα να αναφέρω ότι σύμφωνα με τον Ν. 3468/06, οι ηλεκτρικά κορεσμένες περιοχές της χώρας καθορίζονται με Απόφαση της ΡΑΕ κατόπιν εισήγησης του Διαχειριστή. Τα περιθώρια απορρόφησης ισχύος για τα αυτόνομα νησιά έχουν ήδη εξαντληθεί πλήρως από τα επενδυτικά σχέδια μικρών ΦΒΣ που υποβλήθηκαν από το 2007. Η δυνατότητα διείσδυσης νέας ισχύος σε όλα τα αυτόνομα νησιά θα επανεξεταστεί το 2010 (άρθρο 4 του Κανονισμού αδειών το οποίο ορίζει ότι εντός 3 ετών κατόπιν εισήγησης του Διαχειριστή). Η ετήσια αύξηση της ζήτησης ΗΕ στα νησιά, λόγω της έντονης τουριστικής και οικιστικής ανάπτυξης, είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικός παράγων που θα επηρεάσει τις αναμενόμενες μελέτες των Διαχειριστών.

Ολοκληρώσαμε νομοθετική πρωτοβουλία για τον εξορθολογισμό της διαδικασίας αδειοδότησης έργων ΑΠΕ με στόχο να ελαχιστοποιηθούν οι καθυστερήσεις που απωθούν τους επενδυτές και εμποδίζουν την Ελλάδα να αξιοποιήσει το δυναμικό της.

Προωθούμε το πρόγραμμα «Πράσινο νησί» στον ακριτικό Άη Στράτη, με στόχο την ενεργειακή του αυτάρκεια 100% από ΑΠΕ. Η κάλυψη των ηλεκτρικών αναγκών αυτόνομων νησιών εξ’ ολοκλήρου από ΑΠΕ, αποτελεί διεθνώς, αντικείμενο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και όχι εμπορική εφαρμογή. Σημειώνω ότι αντίστοιχες πρωτοβουλίες υπάρχουν μόνο τρεις στον κόσμο, στη Δανία, τη Νορβηγία και την Αυστραλία.

Προωθούμε επίσης τη δημιουργία υβριδικών συστημάτων ΑΠΕ, όπως το έργο συνεργασίας αιολικού με αντλιοταμιευτήρα και υδροηλεκτρικό που σήμερα κατασκευάζεται στην Ικαρία.

Για το άμεσο μέλλον, συνεχίζουμε το ίδιο δυναμικά, προωθώντας με συνέπεια ολοκληρωμένη πολιτική στον ενεργειακό τομέα, με την προώθηση ειδικών προγραμμάτων και δράσεων φιλικών προς το περιβάλλον που θα ελαχιστοποιούν το διοικητικό κόστος, θα περιορίζουν τα εμπόδια και τη γραφειοκρατία και θα μεγιστοποιούν τα οφέλη για την εθνική οικονομία, το περιβάλλον και τη κοινωνία.

Ενδεικτικά :

Συνεχίζουν να παρέχονται σημαντικές ενισχύσεις για ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ (κυρίως αιολικών πάρκων και φωτοβολταϊκών συστημάτων) που συμβάλλουν στους περιβαλλοντικούς μας στόχους και την προώθηση της «πράσινης ενέργειας».

Προχωρούν έργα για τη διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα για την κάλυψη των αναγκών τους αλλά και την αύξηση της ικανότητας εγκατάστασης μονάδων ΑΠΕ, εκεί που υπάρχει σημαντικό δυναμικό.

Τέλος, κατατίθεται εντός των ημερών το σχέδιο Νόμου «Μέτρα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες», εναρμονίζοντας το ελληνικό δίκαιο με την Οδηγία 2006/32/ΕΚ και θεσπίζεται το βασικό θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία Επιχειρήσεων Ενεργειακών Υπηρεσιών (Ε.Ε.Υ.) με το σύστημα Χρηματοδότησης από Τρίτους (ΧΑΤ) σε ενεργειακά έργα. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα καινοτόμο πρωτοβουλία για την ελληνική οικονομία και κοινωνία, με στόχο την προώθηση μιας νέας αγοράς, η οποία θα φέρει σημαντικά αποτελέσματα στον κρίσιμο τομέα της εξοικονόμησης ενέργειας και θα ενθαρρύνει την επιχειρηματικότητα και τη δημιουργία πολλών νέων θέσεων εργασίας.

Κυρίες και Κύριοι,

Η προώθηση των ΑΠΕ πρέπει απαραίτητα να συνδέεται με πολιτικές ενεργειακής αποδοτικότητας, αφού δεν θα πρέπει να παραγνωρίζουμε ότι εισάγουμε το 72 % των αναγκών μας σε ενέργεια και αυτό σημαίνει επιβάρυνση της εθνικής οικονομίας με αρκετά δις Ευρώ ετησίως. Έτσι, θα πρέπει να προωθηθούν πολιτικές με στόχο να καμφθεί η καμπύλη της αυξανόμενης ζήτησης και των αυξανόμενων εισαγωγών, να περιορισθούν οι επιπτώσεις στο περιβάλλον αλλά και να μειωθεί το κόστος για την εθνική οικονομία. Η ενεργειακή αποδοτικότητα εξαρχής απετέλεσε κορυφαία συνιστώσα του ενεργειακού μας σχεδιασμού προς όφελος του περιβάλλοντος, της οικονομίας αλλά και των ίδιων των πολιτών. Έτσι, για τον ιδιωτικό τομέα υλοποιήθηκαν ή υλοποιούνται συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, όπως:

Προγράμματα για τις επιχειρήσεις και με περιβαλλοντική/ενεργειακή διάσταση όπως η «Πράσινη Επιχείρηση 2009» με προϋπολογισμό 60 εκατ. Ευρώ, οι «Πράσινες Υποδομές 2009» 30 εκατ. και η «Μετεγκατάσταση» σε βιομηχανικές περιοχές και βιομηχανικά πάρκα κλπ προϋπολογισμού ύψους 16 εκατ . Ευρώ.

το πρόγραμμα «Αλλάζω ΚΛΙΜΑτιστικό» για την αντικατάσταση και ανακύκλωση ενεργοβόρων κλιματιστικών, το οποίο βασίστηκε στο ΣΔΕΑ. Το Πρόγραμμα ξεκίνησε στις 05/06/2009 με την εγγραφή των καταστημάτων που συμμετείχαν σε αυτή και την παροχή πληροφόρησης προς τους ενδιαφερόμενους και άνοιξε για τους καταναλωτές στις 10/06/2009. Η δράση ολοκληρώθηκε για τους καταναλωτές το Σάββατο 22/08/09, με μεγάλη επιτυχία, με αμείωτο το ενδιαφέρον μέχρι και τη τελευταία ημέρα, ξεπερνώντας κάθε προσδοκία ακόμα και των ίδιων των φορέων της αγοράς, με τους οποίους το Υπουργείο Ανάπτυξης είχε ευρεία διαβούλευση για το σχεδιασμό και την υλοποίηση της δράσης.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της επιτυχίας, αρκεί να αναφέρω συνοπτικά ότι: το ύψος της σχετικής δημόσιας δαπάνης ανήλθε σε46,9εκ, ξεπερνώντας κατά πολύ τον αρχικό προϋπολογισμό των 15εκ, ο οποίος αναθεωρήθηκε λόγω της αυξημένης ζήτησης και της μεγάλης ανταπόκρισης των καταναλωτών. Αντικαταστάθηκαν και ανακυκλώθηκαν 141.323 παλαιά κλιματιστικά, υπερτριπλάσια του αρχικού στόχου, που ήταν 45.000. Η εξοικονόμηση ενέργειας εκτιμάται σε 53,26 γιγαβατώρες/έτος όταν ο αρχικός στόχος ήταν 16,96 γιγαβατώρες/έτος. Αντίστοιχα η μείωση των εκπομπών CO2 εκτιμάται σε 46,87 χιλιάδες τόνους/έτος, με αρχικό στόχο τους 14,9 χιλιάδες τόνους/έτος. Ο μέσος όρος των πωλήσεων ανά ημέρα ανήλθε σε 2.250. Αρκεί να σας πω ότι κατά τις πρώτες μέρες εφαρμογής της δράσης ο ημερήσιος μέσος όρος των πωλήσεων ήταν περίπου 4.000, ενώ κατά τη διάρκεια εφαρμογής του προγράμματος μειώθηκε περίπου στα 1.550. Κατά τις δύο τελευταίες μέρες υλοποίησης της δράσης οι πωλήσεις ανά ημέρα ανήλθαν σε περίπου 3.200.

Είναι γεγονός ότι, ο ενεργειακός μας τομέας χαρακτηρίζεται από ανεπάρκεια της εγχώριας παραγωγής για την ικανοποίηση των ενεργειακών μας αναγκών και, άρα, από αυξημένη και δαπανηρή εξωτερική εξάρτηση αλλά και από όλο και πιο ενεργοβόρα κατανάλωση κυρίως στις μεταφορές και στον τριτογενή – οικιακό τομέα. Σύμφωνα με τη Εurostat, η συνολική ετήσια κατανάλωση ενέργειας ανά νοικοκυριό στην Ελλάδα, είναι περίπου 61 GJ, η 1,46 Toe. Σύγκριση ανάμεσα στις Μεσογειακές χώρες καταδεικνύει ότι τα ελληνικά νοικοκυριά παρουσιάζουν την μεγαλύτερη σχετική κατανάλωση, σχεδόν 30% μεγαλύτερη της Ισπανίας και περίπου διπλάσια της Πορτογαλίας. Σύμφωνα, επίσης, με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, οι κατοικίες στην Ελλάδα παράγουν περίπου 12-13 τόνους CO2 /κάτοικο/έτος. Η τιμή αυτή είναι συγκριτικά μεγαλύτερη από όλες τις άλλες μεσογειακές χώρες και μεγαλύτερη ακόμα από πολύ βορειότερες χώρες όπως η Νορβηγία, η Γερμανία, η Αυστρία και η Βρετανία.

Στο πλαίσιο αυτό, προκηρύσσουμε το Νοέμβριο το Πρόγραμμα Ενεργειακής Αναβάθμισης Κατοικιών ‘ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΤ’ ΟΙΚΟΝ’: αποτελεί ένα νέο καινοτόμο πρόγραμμα επιδοτήσεων για τους Έλληνες πολίτες, ιδιοκτήτες ακινήτων που κατασκευάστηκαν προ του 1980 δηλαδή πριν να τεθεί σε εφαρμογή ο Κανονισμός θερμομόνωσης, χρησιμοποιούνται ως κατοικία και βρίσκονται σε περιοχές με χαμηλή τιμή ζώνης (μικρότερη ίση τω 1500 ευρώ ανά τετρ.μέτρο). Το Πρόγραμμα βασίζεται στο Σχέδιο Δράσης Εξοικονόμησης Ενέργειας στον οικιακό κτιριακό τομέα, που εκπονήθηκε από το ΥΠΑΝ σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Αθήνας και αποτελεί τμήμα μελέτης που ανατέθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών τον Οκτώβριο 2008 μετά από προκήρυξη σχετικού διαγωνισμού .Στόχος του Προγράμματος είναι η μείωση των ενεργειακών αναγκών των παλαιών κτιρίων που χρησιμοποιούνται για κατοικία, καθώς και η μείωση των εκπομπών ρύπων οι οποίοι συμβάλλουν στην επιδείνωση του φαινομένου του θερμοκηπίου.

Η συνολική Δημόσια Δαπάνη του Προγράμματος ανέρχεται σε 400 εκ. €, αφορά στο σύνολο των δεκατριών (13) Περιφερειών της χώρας και κατανέμεται ανά Περιφέρεια, βάσει συνυπολογισμού του πλήθους των κτιρίων και των νοικοκυριών της Περιφέρειας σε σύγκριση με το σύνολο της χώρας. Όπως ήδη είπε και ο Υπουργός, μαζί με την ιδία συμμετοχή θα κινητοποιηθούν πόροι ύψους 1 δις, στον τομέα των κατασκευών για την ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης. Η χρηματοδότηση θα γίνει από το ΕΣΠΑ 2007-2013 και συγκεκριμένα 80.000.000 ευρώ θα διατεθούν από το ΕΠΑΝ ΙΙ (πόροι ΥΠΑΝ), ενώ 320 εκατ. ευρώ θα διατεθούν από τα ΠΕΠ.

Έτσι, υπολογίζουμε ότι θα επωφεληθούν μέσω των παρεμβάσεων περίπου 100.000 νοικοκυριά και 400.000 πολίτες.

Το πρόγραμμα προβλέπει την ενίσχυση σημαντικού αριθμού παρεμβάσεων στον ιδιωτικό οικιακό τομέα που βελτιστοποιούν την αναλογία κόστους/ωφέλειας (λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση των δυνητικών δικαιούχων) όπως:

θερμομόνωση στο σύνολο του κελύφους του κτιρίου και ψυχρές βαφές
Τοποθέτηση διπλών θερμομονωτικών υαλοπινάκων και θερμομονωτικών πλαισίων κουφωμάτων
Αντικατάσταση παλαιού συστήματος καυστήρα / λέβητα με νέο υψηλής απόδοσης ή με σύστημα φυσικού αερίου ή με σύστημα που κάνει χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας
Εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων για παραγωγή ζεστού νερού χρήσης

Ο ανώτατος επιλέξιμος προϋπολογισμός ανά κτίριο δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τις 120.000 €, σύμφωνα με υπολογισμούς από την αγορά, ενώ το ποσοστό ενίσχυσης κυμαίνεται από 30 έως 50% του κόστους των επιλέξιμων επεμβάσεων αναλόγως του είδους των κατοικιών και των επεμβάσεων που θα πραγματοποιηθούν.
Σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών προκρίναμε την στήριξη των κτιρίων που δεν θα είναι επιλέξιμα στο πρόγραμμα μας, δηλ. με τιμή ζώνης μεγαλύτερη του ορίου των 1.500 €/τμ. με ευνοϊκή φορολογική αντιμετώπιση. Τα εν λόγω φορολογικά κίνητρα θα είναι ισοδύναμου αποτελέσματος με την επιχορήγηση και θα εξειδικευτούν από το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών.

Οι τεχνολογίες που επιδοτούνται επιλέχτηκαν ώστε να εξασφαλίζουν τη μέγιστη δυνατή ενεργειακή ωφέλεια με το ελάχιστο δυνατό κόστος. Σημαντικό στοιχείο είναι ότι επιδοτούμε μόνο προϊόντα συστήματα και υλικά υψηλής ενεργειακής απόδοσης, ώστε αφενός να εξασφαλίσουμε την μεγίστη εξοικονόμηση ενεργείας και αφετέρου να προσφέρουμε στον πολίτη υπηρεσίες υψηλής απόδοσης. Έτσι, ωθούμε την ενεργειακή βιομηχανία να παράγει ακόμα καλύτερης ποιότητας προϊόντα και συστήματα και άρα να γίνει πλέον ανταγωνιστική σε διεθνές επίπεδο.

Για να τα επιτύχουμε αυτά, πραγματοποιήσαμε εκτεταμένη διαπραγμάτευση με όλες τις κλαδικές βιομηχανικές και εμπορικές οργανώσεις που συμμετέχουν στο έργο, ώστε αφενός να εξασφαλιστεί η βέλτιστη δυνατή ποιότητα αλλά και ταυτόχρονα η ελάχιστη δυνατή τιμή. Έτσι, ο πολίτης μπορεί να απολαύσει υψηλή τεχνολογία μεγάλης απόδοσης σε λογικές τιμές.

Για το δημόσιο τομέα:

Προωθήσαμε ΚΥΑ για τα «Μέτρα για την ΕΞΕ στο δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα», η οποία αποσκοπεί στη βελτίωση της ενεργειακής και περιβαλλοντικής συμπεριφοράς των κτιρίων με υποχρεωτικά μέτρα για τη ρύθμιση του φωτισμού, του αερισμού, της θέρμανσης και της ψύξης σε όλα τα κτίρια του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα, ενώ καταγράφει και προτείνει επιπλέον μέτρα ΕΞΕ τα οποία δεν απαιτούν την συναίνεση του ιδιοκτήτη του κτιρίου.

Προωθήσαμε πρόγραμμα για την άμεση σύνδεση των κτιρίων του δημοσίου και ευρύτερου δημοσίου τομέα της Αττικής με το ΦΑ μέσω χρηματοδότησης και κατασκευής των εσωτερικών εγκαταστάσεων από την ΕΠΑ, με σκοπό τη διευκόλυνση των φορέων.

Εκπονήσαμε την Έκθεση καταγραφής και εκτίμησης του δυναμικού ΣΗΘ και την υποβάλαμε στις υπηρεσίες της Επιτροπής.

Στο πλαίσιο της νέας οδηγίας για την διείσδυση των ΑΠΕ, εκπονήσαμε μελέτη ανάλυσης του ελληνικού ενεργειακού συστήματος για τη συμμετοχή των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή και γενικότερα στο ενεργειακό σύστημα.

Εκπονήσαμε και επικαιροποιούμε τον ΜΕΣ, ο οποίος αποτελεί μια αποτύπωση της κατάστασης της ενεργειακής αγοράς στη χώρα μας και ταυτόχρονα μια μελέτη των υφιστάμενων και μελλοντικών βημάτων που πρέπει ή μπορούν να γίνουν.

Σχεδιάζουμε εντός του έτους εθνική ενημερωτική εκστρατεία για ΕΞΕ και ΟΧΕ που θα απευθύνεται στο ευρύ κοινό, με στόχο την εξοικείωση των πολιτών στις έννοιες αυτές και τη σημασία τους σε σχέση με την κλιματική αλλαγή.

Άφησα σκόπιμα για το τέλος το γνωστό σε όλους πρόγραμμα «Εξοικονομώ» για ΕΞΕ στους ΟΤΑ Α’ βαθμού, το οποίο θα συζητήσουμε αναλυτικότερα, αφού υπάρχουν νεότερες εξελίξεις που σας ενδιαφέρουν ιδιαίτερα. Όπως γνωρίζετε, η προθεσμία συμμετοχής στο Πρόγραμμα έληξε στις 22/7/09, μετά από παράταση ενός μηνός. Κατατέθηκαν συνολικά 189 προτάσεις, σε σύνολο 230 επιλέξιμων δήμων: Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, το πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και το μεγάλο ποσοστό συμμετοχής των Δήμων που ανέρχεται στο 82%. Εξ΄αυτών, 118 προτάσεις προέρχονται από τις Περιφέρειες Μεταβατικής Στήριξης (101 από τις περιφέρειες Phasing Out και 17 από τις Phasing In) και 71 από τις 8 Περιφέρειες στόχου 1 (διαφάνεια 2). Αναλυτικά, ο αριθμός των προτάσεων ανά περιφέρεια έχει, όπως βλέπετε στην επόμενη διαφάνεια (διαφάνεια 3). Οι προτάσεις ανά περιφέρεια κατανέμονται όπως βλέπετε στη διαφάνεια αυτή (διαφάνεια 4). Καταλαβαίνετε, όπως είναι φυσιολογικό άλλωστε, ότι το μεγαλύτερο ποσοστό κατανέμεται στις περιφέρεις στατιστικής σύγκλισης οι οποίες αντανακλούν το βάρος της Αττικής και της Κ. Μακεδονίας ( 66 και 33 αιτήσεις αντίστοιχα).

Η επόμενη διαφάνεια (διαφάνεια 5) έχει ενδιαφέρον, όπου και φαίνεται η συμμετοχή των περιφερειών: όπως μπορείτε να δείτε, η Κρήτη και η Ήπειρος συμμετέχουν σε ποσοστό 100%. Δηλαδή όλοι οι επιλέξιμοι Δήμοι υπέβαλαν αίτηση συμμετοχής στο πρόγραμμα. Αναλύοντας λίγο περισσότερο την Περιφέρεια Αττικής (διαφάνεια 6) βλέπουμε ότι εκ των 63 υποβληθεισών προτάσεων το 60% αντιστοιχεί στη Νομαρχία Αθηνών, το 21% στην Ανατολική Αττική, το 11% στη Νομαρχία Πειραιά και το 8% στη Νομαρχία Δυτικής Αττικής. Στις επόμενες διαφάνειες βλέπετε τη γεωγραφική απεικόνιση των υποβληθεισών αιτήσεων από τους Δήμους της χώρας για το Πρόγραμμα. Στην προτελευταία διαφάνεια (διαφάνεια 10) βλέπετε την κατανομή ανά περιφέρεια του αιτούμενου π/υ σε σχέση με τον διαθέσιμο.

Για τη διαδικασία αξιολόγησης να πούμε λίγα λόγια: Όπως ήδη γνωρίζετε, για την αξιολόγηση των Σχεδίων Υλοποίησης απαιτείται συγκρότηση Μητρώου Αξιολογητών. Μετά την προκήρυξη του ΥΠΑΝ για τη συγκρότηση Μητρώου Αξιολογητών που έληξε στις 31/7/09, το ΚΑΠΕ παρέλαβε 93 αιτήσεις. Στη φάση αυτή, το σύστημα προετοιμάζεται για την αξιολόγησή τους (ΥΠΑΝ +ΚΑΠΕ) και τη συγκρότηση του Μητρώου. Η διαδικασία αυτή θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου 2009. Παράλληλα, εντός του Σεπτεμβρίου θα ολοκληρωθεί και η διαδικασία αξιολόγησης της πληρότητας των Σχεδίων Υλοποίησης (υποφάκελος 3), ενώ εντός του Οκτωβρίου θα ολοκληρωθεί και η αξιολόγηση των Ολοκληρωμένων Σχεδίων Δράσης (ΟΣΔ, υποφάκελος 1). Η αξιολόγηση του περιεχομένου των Σχεδίων Υλοποίησης θα πραγματοποιηθεί σε δύο μήνες (σύμφωνα και με τη σχετική υπουργική απόφαση) και θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του χρόνου. Άρα, με τα σημερινά δεδομένα, η υλοποίηση των προγραμμάτων θα ξεκινήσει με το νέο έτος (2010).
…………………….

Όλα αυτά τα μέτρα και προγράμματά μας, αποσκοπούν στο να ενημερώσουν, να ενισχύσουν, να διευκολύνουν, να προσανατολίσουν τους τελικούς χρήστες των διαφόρων τομέων ενεργειακής κατανάλωσης στην υιοθέτηση πρακτικών και την πραγματοποίηση παρεμβάσεων. Όμως, έχουν και έναν άλλο πολύ σημαντικό στόχο: να κάμψουν τις αντιδράσεις, τούς φόβους, την δυσπιστία, την καχυποψία, την αδιαφορία, την άγνοια, την παραπληροφόρηση και τις δυσκολίες χρηματοδότησης και να προσφέρουν υπεύθυνη ενημέρωση, διευκολύνσεις, ενισχύσεις, κίνητρα, τεχνική βοήθεια ή ένα λογικό πλαίσιο εξαναγκασμού (υποχρεωτικά μέτρα, κανονισμοί ασφαλείας, κλπ) ώστε να προωθηθούν οι επενδύσεις αυτές.

Κυρίες και κύριοι,

για πολλά χρόνια καλλιεργούνταν η αντίληψη ότι ανάπτυξη και περιβάλλον είναι δύο έννοιες αντιθετικές. Ότι η επιχειρηματικότητα με περιβαλλοντικό πρόσωπο σημαίνει ζημιά για τις επιχειρήσεις ή ότι η ανάπτυξη με σεβασμό στο περιβάλλον υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα. Ότι μοιραία θα πρέπει να επιλέξουμε ανάμεσα στο περιβάλλον και την ανάπτυξη. Η αντίληψη αυτή αποδείχθηκε λανθασμένη. Όχι μόνο οικονομική ευημερία και ανάπτυξη δεν συνεπάγονται καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, αντίθετα η μία έννοια συμπληρώνει την άλλη.

Από την άλλη μεριά, η απαραίτητη για την ανάπτυξη ενέργεια πρέπει να είναι οικονομικά προσιτή, ενώ η παραγωγή και χρήση της, να μην επιβαρύνουν το περιβάλλον. Αυτή είναι η «πράσινη ανάπτυξη» για μας. Είναι μια ενέργεια που οφείλουμε να παράγουμε με συναντίληψη, συλλογική προσπάθεια και συναίνεση, όπως αρμόζει σε μια σύγχρονη και ενημερωμένη κοινωνία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα ανακινήσουμε καταστάσεις για να προχωρήσουμε μπροστά, με την αποφασιστικότητα που αυτό απαιτεί, όποτε και όπου απαιτείται. Οι προϋποθέσεις δημιουργούνται σταδιακά, η βούληση είναι δεδομένη, ως εκ τούτου οι στόχοι θα επιτευχθούν όσο δύσκολοι και αν είναι, όσο και αν μας αλλάζουν τις συνήθειες. Απαιτείται κόπος και σχεδιασμός ώστε να οργανωθεί η πρόοδος. Αυτό κάνουμε και πιστεύουμε ότι θα επιτύχουμε. Καμιά πολιτεία, πουθενά στον κόσμο, δε φτάνει για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος. Επιδιώκουμε μια πλατιά συμμαχία με όλους που νοιάζονται για το περιβάλλον αλλά και με τους πολίτες που αγωνιούν για τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.

Κυρίες και κύριοι,

Ο φυσικός πλούτος της χώρας και το περιβάλλον, δεν ανήκουν σε καμιά παράταξη, σε κανένα κόμμα. Γι αυτό, περισσότερο ίσως από άλλους τομείς, πρέπει να μπουν στην άκρη τα μεγάλα λόγια και οι μικροπολιτικές σκοπιμότητες. Αυτό είναι το χρέος μας στις γενιές που έρχονται.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.
ΑΝ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙ

Σύντομη αναφορά στη ΔΕΗ

Η ΔΕΗ διαθέτει σήμερα υποδομές μεγάλου μεγέθους (ορυχεία, σταθμούς και δίκτυα) και στελέχη με εξαιρετική τεχνογνωσία. Με ενεργητικό 14 δις Ευρώ (6% του ΑΕΠ της χώρας) και κύκλο εργασιών περί τα 6 δις Ευρώ είναι η μεγαλύτερη βιομηχανική μας επιχείρηση. Η εγκατεστημένη ισχύς φθάνει τα 12.843 MW και διαρθρώνεται σε μονάδες λιγνίτη (41%), πετρελαίου (19%), ΦΑ (15%), ΥΗΕ (24%) και ΑΠΕ (1%). Η ιστορία, η περιουσία και η τεχνογνωσία της ΔΕΗ της δίνουν τη δυνατότητα να εκμεταλλευτεί τις ευκαιρίες του υγιούς και αποδοτικού ανταγωνισμού και να συνεισφέρει καθοριστικά στη δημιουργία μιας βιώσιμης, διαφοροποιημένης και ασφαλούς ενεργειακής οικονομίας στη χώρα μας αλλά και στην Ευρώπη.

Όμως για να γίνει αυτό πραγματικότητα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε τρία πράγματα :

Πρώτον, ότι το σημερινό ενεργειακό μας μοντέλο χρειάζεται τεράστιες επενδύσεις για να πάψει να είναι σπάταλο, ρυπογόνο και ελλειμματικό, δηλαδή για να γίνει ασφαλές, ανταγωνιστικό και βιώσιμο. Και για να πραγματοποιηθούν οι επενδύσεις αυτές χρειάζονται αποτελεσματικά κίνητρα χρηματοδότησης, σωστός σχεδιασμός και ρυθμιστική ευταξία. Και αυτό πράττουμε προωθώντας το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο σε πλήρη εναρμόνιση με την Κοινοτική νομοθεσία. Με τον πρόσφατο Ν. 3734/09, διασφαλίσαμε, μεταξύ άλλων, τον πλήρη εκσυγχρονισμό παλαιών και ρυπογόνων μονάδων οι οποίες θα αποξηλωθούν ή θα τεθούν σε εφεδρεία εκτάκτων αναγκών.

Δεύτερον, ότι η παλαιά κατάσταση του κρατικού μονοπωλίου έχει προ πολλού ταφεί με όλες τις τιμές. Η, όντως, μεγάλη εξάρτησή μας από εισαγόμενα καύσιμα (72%), τα προβλήματα εδαφικής συνοχής της χώρας μας αλλά και η οικονομική κρίση, δεν αποτέλεσαν για εμάς άλλοθι, αλλά πρόκληση για διαπραγμάτευση στα Ευρωπαϊκά όργανα. Έτσι, στη νέα Κοινοτική Οδηγία για την αγορά ηλεκτρισμού, καταφέραμε να κρατήσουμε τη ΔΕΗ στο δίκτυο Μεταφοράς, υπό την προοπτική, προϋπόθεση θα έλεγα, μετάβασης σε καθεστώς πλήρους απελευθέρωσης. Η κυριότητα του δικτύου θα παραμένει εντός του Ομίλου ΔΕΗ, υπό τη μορφή ανεξάρτητης θυγατρικής αλλά με αυξημένο ρυθμιστικό έλεγχο. Σε αντίθετη περίπτωση, το δίκτυο θα έπρεπε να πωληθεί κάτι που θα επιδρούσε αρνητικά στις τιμές του καταναλωτή.

Τρίτον, η απουσία επαρκούς ανταγωνισμού επιβάλλει στη ΔΕΗ υποχρεώσεις χωρίς οικονομικό όφελος. Δηλαδή η ΔΕΗ ακόμα επιβαρύνεται μέσω των ρυθμιζόμενων τιμολογίων (λόγω του τελευταίου καταφυγίου) με διάφορες στρεβλώσεις, που πρέπει να λύσουμε για να είναι μια υγιής εισηγμένη επιχείρηση που ανταγωνίζεται διεθνώς σεβόμενη τους μετόχους της, ενώ ταυτόχρονα να μην προκαλέσουμε αναταραχή σε κλάδους που είχαν καλώς ή κακώς συνηθίσει σε ‘προνομιακές μεταχειρίσεις’ και φθηνό ρεύμα (αγροτικά τιμολόγια κλπ). Για αυτό και θεσπίζουμε, σε εφαρμογή της Κοινοτικής νομοθεσίας και από το 2010 και μετά, νέα διάρθρωση στα τιμολόγια «ρυθμιστικού ελέγχου», που θα αντανακλούν το πραγματικό κόστος συν ένα ελάχιστο εύλογο κέρδος για όλες τις κατηγορίες πελατών.

Η ΔΕΗ, με ένα επενδυτικό πρόγραμμα 13,5 δις ευρώ, θα καταφέρει έως το 2014 να αποκτήσει αξιόπιστες, ανταγωνιστικές και φιλικές προς το περιβάλλον μονάδες παραγωγής, να βελτιώσει την παροχή υπηρεσιών προς τους πελάτες και να αποκτήσει 20% μερίδιο αγοράς στις ΑΠΕ. Μόνον έτσι θα γίνει μια μεγάλη ευρωπαϊκή επιχείρηση ηλεκτρισμού για την οποία θα είναι περήφανος ο κάθε Έλληνας πολίτης. Το όραμα αυτό απαιτεί συναντίληψη διοίκησης, εργαζομένων και πολιτείας αλλά και συνάρθρωση των προσπαθειών.