Ημερίδα Ακαδημίας Αθηνών για την κλιματική αλλαγή

Ημερίδα Ακαδημίας Αθηνών για την κλιματική αλλαγή

Παρασκευή 04 Απριλίου 2008, Αθήνα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Κυρίες και Κύριοι

Ο αιώνας που διανύουμε είναι ο αιώνας της περιβαλλοντικής πρόκλησης. Η κλιματική αλλαγή και η ανοδική πορεία του κόστους της ενέργειας καθιστούν όλο και πιο ευάλωτες τις κοινωνίες και τις οικονομίες μας, οριοθετώντας το ζητούμενο στο τρίπτυχο : ασφάλεια εφοδιασμού, εξασφάλιση χαμηλού κόστους παραγωγής και διάθεσης ενέργειας και επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων.

Tα προβλήματα παραγωγής, μεταφοράς και χρήσης της ενέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο, σε συνδυασμό με τη μείωση των συμβατικών αποθεμάτων και την κλιματική αλλαγή δημιουργούν μεγάλη ανασφάλεια ως προς τον απρόσκοπτο ενεργειακό εφοδιασμό. Είναι ο λόγος για τον οποίο το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, σε μια ιστορική απόφασή του το Μάρτιο 2007, κάλεσε τα κράτη μέλη και τα όργανα της ΕΕ να αναλάβουν δράσεις για την ανάπτυξη βιώσιμης και ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια, θέτοντας σε νέα δυναμική την ενεργειακή πολιτική και την αγορά της Ευρώπης.

Είναι γεγονός ότι, σε επίπεδο Ε.Ε., εάν ένα ΚΜ δεν αντιμετωπίσει την πρόκληση αυτή, τα άλλα κράτη µέλη υφίστανται τις συνέπειες. Επιπλέον, εάν ανακύψουν προβλήματα εκτός Ε.Ε., αυτά μπορούν να έχουν αντίκτυπο στο σύνολο της Ε.Ε. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο κάθε κράτος μέλος χρειάζεται μια ισχυρή ενεργειακή πολιτική, ώστε να μετατραπεί σε µία οικονομία υψηλής ενεργειακής απόδοσης µε χαμηλές εκπομπές CO2, ικανή να αντιμετωπίσει τις κλιματικές αλλαγές, τη γεωπολιτική ρευστότητα και τις συνεχώς μεταβαλλόμενες παγκόσμιες οικονομικές ισορροπίες.

Το σημερινό ενεργειακό μοντέλο της χώρας μας είναι σπάταλο και ρυπογόνο, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζει πολλές παθογένειες και αναποτελεσματικότητες που πρέπει χωρίς άλλες καθυστερήσεις να αντιμετωπισθούν κατά τρόπο ριζικό και τολμηρό αν θέλουμε να διασφαλίσουμε την προοπτική μια ανταγωνιστικής και βιώσιμης ανάπτυξης. Ο ρόλος, λοιπόν, της Ελληνικής ενεργειακής πολιτικής πρέπει να εστιάζει στη διαχείριση της μετάβασης προς τη νέα κατάσταση, ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε απόκλιση από τους στόχους της ανταγωνιστικότητας, της προστασίας του περιβάλλοντος και της ασφάλειας τροφοδοσίας και να εξασφαλιστεί η εναρμονισμένη πορεία με τις εξελίξεις στην Ε.Ε

Είναι αναγκαίος, όσο ποτέ στο παρελθόν, ο σχεδιασμός και η συνεπής υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης περιβαλλοντικής πολιτικής στον ενεργειακό τομέα, με ενσωμάτωση όλων των κρίσιμων από περιβαλλοντική άποψη Κοινοτικών Οδηγιών στο εθνικό μας δίκαιο, αλλά και την προώθηση ειδικών προγραμμάτων και δράσεων περιβαλλοντικού χαρακτήρα, στο πλαίσιο ενός συνολικού εθνικού χωροταξικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού, που θα ελαχιστοποιεί το διοικητικό κόστος, θα εξαλείφει τα εμπόδια και τη γραφειοκρατία για την υλοποίηση των επενδύσεων και θα μεγιστοποιεί τα οφέλη για την εθνική οικονομία, το περιβάλλον και τη κοινωνία.

Βραχυπρόθεσμα, πρωταρχικός στόχος πρέπει να είναι η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας, μέσα από τη προώθηση ειδικών προγραμμάτων και δράσεων για την ορθολογική χρήση και εξοικονόμηση ενέργειας, την αξιοποίηση των δυνατοτήτων των «καθαρών» και αποδοτικών ενεργειακών τεχνολογιών, την υιοθέτηση σύγχρονων και αποτελεσματικών εργαλείων διαχείρισης της ενέργειας και την καλλιέργεια υγιούς καταναλωτικής συνείδησης στους πολίτες σχετικά με την ενέργεια.

Βασική υποχρέωση του Κράτους και των Ανεξάρτητων Αρχών μέσα στις σημερινές κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες είναι και η δημιουργία αξιόπιστων και σταθερών θεσμικών, ρυθμιστικών και ελεγκτικών πλαισίων, καθώς και η θέσπιση αποτελεσματικών κανόνων για την ομαλή λειτουργία των ενεργειακών αγορών και του ανταγωνισμού. Κανόνες διαφανείς και ισότιμους για όλους, που θα δημιουργούν το κατάλληλο κλίμα, για την υλοποίηση των αναγκαίων ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων, όσο και για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος, των καταναλωτών και του περιβάλλοντος.

Κυρίες και κύριοι,

Οι στόχοι που έχουν τεθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι πολύ φιλόδοξοι πλην όμως είναι εφικτοί. Η πορεία της Ευρώπης για την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής είναι μονόδρομος.

Στην Ευρώπη των «15» έχει ήδη καταγραφεί μεγάλη αύξηση της χρήσης των ΑΠΕ. Είναι ενδεικτικό ότι μόνον τρεις χώρες, η Γερμανία, η Ισπανία και η Δανία, παράγουν το 84% της συνολικής ισχύος από αιολική ενέργεια στην Ε.Ε. Μάλιστα, μεγάλο μέρος της ισχύος αυτής παράγεται μέσα και κοντά σε οικιστικά σύνολα, ώστε να εκμηδενίζονται οι απώλειες στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής της ενέργειας. Όμως, η απόσταση από τον ευρωπαϊκό στόχο για τις ΑΠΕ είναι μεγάλη και για να την διανύσουμε χρειαζόμαστε ακόμα περισσότερα και καλύτερα μέσα, τεχνικά, οικονομικά, γνωστικά και ανθρώπινα. Ιδίως σήμερα όπου το υψηλό κόστος ορισμένων εφαρμογών ΑΠΕ και οι μικρές τους αποδόσεις λόγω του νεαρού της τεχνολογίας μπορούν να αντιμετωπισθούν με περισσότερη έρευνα και τυποποίηση.

Οι αλλαγές που πρέπει να γίνουν (τόσο στην Ελλάδα αλλά και την υπόλοιπη ΕΕ) θα πρέπει να καλύπτουν όλους τους επιμέρους ενεργειακούς τομείς: ριζική βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας στα κτίρια και στις χρήσεις ηλεκτρικής ενέργειας, αναδιάρθρωση δομής μεταφορών, σημαντικός περιορισμός των επενδύσεων αλλά και της χρήσης στερεών καυσίμων σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής (εκτός εάν αναπτυχθεί με νέες τεχνολογίες καθαρού άνθρακα με προοπτική χρήσης συστημάτων δέσμευσης και αποθήκευσης του διοξειδίου του άνθρακα), μεγάλη επιτάχυνση των επενδύσεων σε ΑΠΕ (αιολικά, ηλιακά) και μεγάλη επέκταση της χρήσης της βιομάζας για ενεργειακούς σκοπούς με αναδιάρθρωση της αγροτικής πολιτικής.

Η Ελλάδα που διαθέτει σε μεγάλη αφθονία τον αέρα, τον ήλιο και τη γεωθερμία, δεν έχει μόνο υποχρέωση να συμβάλει στη διαμόρφωση των πολιτικών και πρακτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να υιοθετεί τους στόχους. Οφείλει να εργάζεται όλο και πιο αποτελεσματικά στα θεσμικά και προγραμματικά μέσα που απαιτούνται για την επίτευξή τους, δεδομένου ότι το ενεργειακό της μοντέλο, εκτός από σπάταλο και ρυπογόνο, είναι και εξαρτημένο από ακριβά εισαγόμενα καύσιμα (70% περίπου της πρωτογενούς ενεργειακής ζήτησης).

Οι νέοι στόχοι της Ε.Ε., που είναι πλέον δεσμευτικοί, προσφέρουν άριστη ευκαιρία για την Ελλάδα να αξιοποιήσει το πλούσιο δυναμικό σε ΑΠΕ και να συμμετάσχει στην τεχνολογική και βιομηχανική προοπτική της Ευρώπης.

Το Υπουργείο Ανάπτυξης, τα τελευταία χρόνια, έχει αναγάγει τα θέματα που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος και κλιματική αλλαγή καθώς και τις ενεργειακές διασυνδέσεις, σε θέματα μείζονος σπουδαιότητας. Με συγκροτημένες πολιτικές, στρατηγική και σχέδιο δράσης, το ΥΠ.ΑΝ στηρίζει την αειφορία και τη βιώσιμη ανάπτυξη, εφαρμόζει με συνέπεια πολιτικές, υλοποιεί δράσεις και υιοθετεί πρωτοβουλίες, μεταβάλλοντας το ενεργειακό μας ισοζύγιο, δίνοντας έμφαση στην υποκατάσταση του πετρελαίου από το φυσικό αέριο και προωθώντας τη χρήση των ΑΠΕ στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και την εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση ενέργειας ως στόχους πρώτης προτεραιότητας.

Το Υπουργείο Ανάπτυξης είναι αποφασισμένο να εντείνει τις προσπάθειες και να κινηθεί σταθερά και αποφασιστικά στους στόχους που έχουν τεθεί. Είναι αποφασισμένο να συμβάλει αποτελεσματικά στις πολιτικές δεσμεύσεις της Ε.Ε., για την ενέργεια και το περιβάλλον και την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων, που πρέπει να επιτευχθούν έως το 2020. Στο πλαίσιο αυτό, η μείωση των εκπομπών αερίων διοξειδίου του άνθρακα, η αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών και η εξοικονόμηση ενέργειας αποτελούν στρατηγική προτεραιότητα του Υπουργείου. Μια στρατηγική που υπηρετεί την αειφόρο ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής. Μια στρατηγική που υπηρετεί το μέλλον του Πλανήτη μας.

Η πραγματοποίηση της ημερίδας αυτής με θέμα της «Ενέργεια και Περιβάλλον», αποτελεί μια εξαιρετική πρωτοβουλία, άξια κάθε επαίνου την οποία χαιρετίζουμε θερμά και δίνει μια μεγάλη ευκαιρία να αντλήσουμε όλοι μας ιδέες από διακεκριμένους εισηγητές, που θα καταθέσουν τη γνώση και την πείρα τους στα ζητήματα συμβατικών αλλά και των ανανεώσιμων πηγών γενικότερα, καθώς και στις εξαιρετικά σημαντικές περιβαλλοντικές πτυχές τους.

Σας ευχαριστώ.