Ημερίδα Κυπριακού Επιμελητηρίου_Ενδυνάμωση Επιχειρηματικών Σχέσεων Ελλάδας – Κύπρου

Ημερίδα Κυπριακού Επιμελητηρίου

Ενδυνάμωση Επιχειρηματικών Σχέσεων Ελλάδας – Κύπρου

Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2008, Θεσσαλονίκη

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Σε κλίμα οικονομικής αβεβαιότητας, είναι επιτακτικό να συζητήσουμε με ποια μέσα μπορεί να αντιμετωπισθεί η απειλή της ύφεσης στην οποία ήδη εισέρχεται η ευρωζώνη. Ο αρνητικός ρυθμός ανάπτυξης που παρουσιάζεται για δύο συνεχόμενα τρίμηνα λόγω της κάμψης της κατανάλωσης και της οικονομικής δραστηριότητας δείχνει ότι τα δύσκολα είναι μπροστά μας. Οι πρόσφατες φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ευρωπαϊκή οικονομία είναι προς το χειρότερο για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Παράλληλα, προβλέπεται σημαντική επιβράδυνση του πληθωρισμού και διεύρυνση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων.

Οι καταναλωτές, οι επιχειρήσεις και οι επενδυτές το έχουν αντιληφθεί.

Τα νοικοκυριά, με το φόβο της ανεργίας και την ακρίβεια του δανεισμού, ήδη μειώνουν τις δαπάνες τους. Οι επιχειρήσεις από την πλευρά τους, λόγω της πτώσης της κατανάλωσης και του ακριβού δανεισμού, προχωρούν σε προληπτικές απολύσεις για να μειώσουν το κόστος. Οι δε επενδυτές, προεξοφλώντας την πτώση των κερδών, απέχουν από την αγορά αξιών κάτι που φαίνεται στις τιμές των μετοχών. Παράλληλα, φοβούμενοι μαζικές πτωχεύσεις στρέφονται στην αγορά ομολόγων οδηγώντας σε άνοδο τις τιμές τους.

Οι «φούσκες» διαρκείας που δημιούργησε η μεγάλη αύξηση της ρευστότητας και αποκάλυψε η κρίση, δεν ήταν παρά το εξάνθημα μιας αρρώστιας οφειλόμενης, κυρίως, στις ελλείψεις του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος που οδήγησαν στην αυτονόμησή ή και απομάκρυνσή του από την πραγματική οικονομία, η οποία, τώρα που εξαντλήθηκε η ρευστότητα, αρχίζει και νοσεί με τη σειρά της.

Η Ε.Ε. πήρε αμέσως πρωτοβουλίες για τη μεταρρύθμιση του στη βάση αρχών που πρόσφατα επικυρώθηκαν και από την Σύνοδο της Ομάδας των 20. Παράλληλα, το ΕΣ έλαβε αποφάσεις για την αποφυγή της πιστωτικής ασφυξίας και την αποκατάσταση της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης.

Στην Ελλάδα αν και η οικονομία δεν έχει εισέλθει σε ύφεση και ο ρυθμός ανάπτυξης και στο τρίτο τρίμηνο του 2008 ήταν αρκετά υψηλός, πάνω από 3%, αν και οι προβλέψεις της Επιτροπής είναι πολύ καλύτερες έναντι του μέσου όρου της ευρωζώνης, οι συνέπειες της κρίσης θα επηρεάσουν, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία, την οικονομία, κυρίως τον τουρισμό, τη ναυτιλία αλλά και τις εξαγωγές τα 2/3 των οποίων απορροφούν οι χώρες που έχουν δεχθεί τα μεγαλύτερα πλήγματα.

Η κυβέρνηση έλαβε σειρά μέτρων για τη βραχυχρόνια αντιμετώπιση της κρίσης. Αυξήθηκε το ελάχιστο νομικά εγγυημένο ποσό των καταθέσεων από τις 20.000 ευρώ στις 100.000 ευρώ και δόθηκε πολιτική εγγύηση για το σύνολο των καταθέσεων. Ψηφίστηκε νόμος για την προστασία των δανειοληπτών αλλά και για την αύξηση της ρευστότητας με το ποσό των 28 δις Ευρώ για την κάλυψη των αναγκών των επιχειρήσεων, των νοικοκυριών, των δημοσίων έργων που εκτελούνται με Συμβάσεις Παραχώρησης, των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στον επενδυτικό νόμο και των έργων που εκτελούνται με ΣΔΙΤ. Με το σχέδιο το Δημόσιο θα εισπράξει από τις τράπεζες ποσό έως 500 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Όμως, όσα μέτρα και αν ληφθούν, δεν θα γίνει τίποτα, εάν δεν αντιμετωπισθεί μια μεγάλη διαχρονική αδυναμία : η χαμηλή ανταγωνιστικότητα η οποία αντανακλάται στο έλλειμα του εξωτερικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (γύρω στα 35 δις Ευρώ).

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος καταβάλουμε μεγάλες προσπάθειες.

Ένα σημαντικό βήμα κάναμε ήδη με την συνολική επανεξέταση του θεσμικού πλαισίου σε θέματα απλοποίησης διαδικασιών ίδρυσης και λειτουργίας επιχειρήσεων. Το Μάιο 2008 θέσαμε σε ισχύ νομοθετική ρύθμιση που προβλέπει την απλοποίηση των διαδικασιών ίδρυσης ΕΠΕ. Μειώσαμε το ελάχιστο κεφάλαιο που απαιτείται για την ίδρυση τους από 18.000 σε 4.500 ευρώ. Πιο σημαντικό ακόμη: με ειδική ρύθμιση μειώσαμε σε 15 από 38 τις ημέρες αναμονής για τη δημοσίευση των ΕΠΕ και έτσι μειώσαμε το χρόνο που απαιτείται συνολικά για την έναρξη λειτουργίας των επιχειρήσεων. Με νόμο που καταθέτουμε σύντομα καθιερώνουμε ταχύτατη εξυπηρέτηση του επιχειρηματία, σε ένα μόνο σημείο υποδοχής με ένα νέο απλοποιημένο πλαίσιο για την ίδρυση ΕΠΕ και ΑΕ σε πλήρη αντιστοιχία με την αναθεωρημένη ΣτΛ. Ταυτόχρονα εκσυγχρονίζουμε το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ), και διευκολύνουμε, μέσω ενιαίου ηλεκτρονικού αρχείου – μητρώου, τη συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων και του κράτους, τη συνεργασία μεταξύ των ίδιων των επιχειρήσεων αλλά και την καλύτερη δυνατή παρακολούθηση της ανάπτυξης της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Με βασικό χρηματοδοτικό μέσο το ΕΣΠΑ προωθούμε καινοτομικές διαπεριφερειακές δράσεις και νέες μορφές χρηματοδότησης φιλοδοξώντας να δημιουργήσουμε ένα κρίσιμο μέγεθος δραστηριοτήτων που να μπορεί να διατηρηθεί, επιβιώσει, διαχυθεί και αναπτυχθεί αυτοτροφοδοτούμενο. Πρόκειται για μια άλλη αντίληψη της έννοιας της βιωσιμότητας από την μονοσήμαντη έννοια της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.

Στο πλαίσιο αυτό, θεσμοθετήσαμε το Εθνικό και τα Ειδικά Χωροταξικά Σχέδια προωθώντας τη σταδιακή χωρική αναδιάρθρωση και εξειδίκευση των παραγωγικών συστημάτων εξασφαλίζοντας παράλληλα την ισόρροπη ανάπτυξη και την εδαφική συνοχή.

Η πολιτική αυτή θα ολοκληρωθεί με την ανάπτυξη νέων μορφών συνεργασιών και δικτύων στις γειτονικές χώρες και με τη συνέχιση της πολιτικής δικτύων μεταφορών, ενέργειας και τηλεπικοινωνιών με την προώθηση μεγάλων έργων υποδομής διευρωπαϊκής, διαβαλκανικής, παρα – ευξείνιας και εθνικής εμβέλειας (π.χ. αγωγός Μπουργκάς-Αλεξ/πολη, αγωγός Τουρκίας-Ελλάδας-Ιταλίας).

Με το Νόμο 3377/2005 ιδρύονται «Περιφερειακοί Πόλοι Καινοτομίας», κατά τα πρότυπα των Γαλλικών “Poles de competetivite” και των Φινλανδικών “Regional Centres of Expertise”. Στόχος είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην περιφέρεια, μέσα από την προώθηση της έρευνας, της τεχνολογίας και των καινοτομικών πρακτικών. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο εργαλείο προώθησης της καινοτομίας στην Ελληνική Περιφέρεια που συνδυάζει μια σειρά μέτρων, όπως διάχυση τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων και πανεπιστημίων και σχεδιασμός πολιτικής για την καινοτομία σε τοπικό επίπεδο.

Εφαρμόζουμε καινοτόμα χρηματοοικονομικά εργαλεία, όπως η πρωτοβουλία JEREMIE (Κοινοί Ευρωπαϊκοί Πόροι για τις ΜμΕ και τις Μεσαίες Επιχειρήσει) με στόχο τη μόχλευση και κινητοποίηση κεφαλαίων για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και διερευνούμε νέες χρηματοδοτικές πρακτικές όπως : ανακύκλωση (Revolving), δηλαδή χορήγηση δανείων με ευνοϊκούς όρους, το ποσό αποπληρωμής των οποίων επαναχρηματοδοτεί νέα έργα, μόχλευση (Leverage), δηλαδή δυνατότητα συνδυασμού δανείων με ιδιωτικούς πόρους, πηγές κεφαλαίων (Sources of funding), δηλαδή διάθεση πόρων από τα ΕΠ με δυνατότητα συνδυασμού τους με πρόσθετη χρηματοδότηση από την ΕΤΕπ, διαχείριση κεφαλαίων (Fund of funds), δηλαδή δυνατότητα σύστασης κεντρικής μονάδας διαχείρισης περισσοτέρων του ενός ταμείων κλπ.

Ένα παράδειγμα στον τομέα της Ενέργειας : Προωθούμε μια νέα αγορά ενεργειακών υπηρεσιών με τη δημιουργία θεσμικού πλαισίου για τη «Χρηματοδότηση από Τρίτους (ΧΑΤ) σε ενεργειακά έργα». Με το πλαίσιο αυτό εταιρείες ενεργειακών υπηρεσιών θα μπορούν με δικό τους τεχνολογικό και επενδυτικό κίνδυνο να προσφέρουν μια ενεργειακά αποδοτικότερη τεχνολογία στο χρήστη, η οποία θα επιφέρει όχι μόνο εξοικονόμηση ενέργειας αλλά και αντίστοιχο με την εξοικονόμηση οικονομικό όφελος. Ο σκοπός είναι τόσο η δημιουργία και η εξέλιξη μίας νέας αγοράς, καθώς ενθαρρύνεται η επιχειρηματικότητα και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, όσο και η προώθηση της εξοικονόμησης ενέργειας.

Με το ΕΠΑΕ, το βασικό εργαλείο των διαρθρωτικών πολιτικών ενίσχυσης της ανάπτυξης, ενισχύουμε την εξωστρέφεια και την καινοτομία των επιχειρήσεων, την παραγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας, τη δημιουργία βιώσιμων ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων, την ενίσχυση των ΜΜΕ με πόρους άνω των 3 δις Ευρώ.

Παράλληλα, η φορολογική μεταρρύθμιση με την οποία μειώσαμε τους φορολογικούς συντελεστές και απλοποιήσαμε το φορολογικό σύστημα, ο νέος επενδυτικός νόμος με εγκεκριμένες επενδύσεις άνω των 10 δις Ευρώ, οι αποκρατικοποιήσεις, οι ΣΔΙΤ με εγκεκριμένα έργα ύψους 5,7 δις Ευρώ, η διασφάλιση των πόρων του Γ’ ΚΠΣ, το ΕΣΠΑ, η νέα ψηφιακή στρατηγική και η νέα εξαγωγική πολιτική, δημιουργούν προϋποθέσεις για δυναμική πορεία της ελληνικής οικονομίας, ακόμη και μέσα σε αυτές τις συνθήκες της κρίσης. Βέβαια, η ανάπτυξη δεν εξασφαλίζεται μόνο με τον πληθωρισμό πόρων και δράσεων, αλλά κρίνεται από το πολλαπλασιαστικό τους αποτέλεσμα.

Οι συνεργασίες είναι μια δράση που μπορεί να οδηγήσει σε αυτό το αποτέλεσμα πολύ ευκολότερα δεδομένων των ήδη ανεπτυγμένων επιχειρηματικών σχέσεων Ελλάδας – Κύπρου.

Η Ελλάδα είναι ο σημαντικότερος προμηθευτής της Κύπρου (17,3% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών) και ο δεύτερος πιο σημαντικός αγοραστής (μετά το ΗΒ) των κυπριακών προϊόντων (13.2 % των συνολικών κυπριακών εξαγωγών). Στον τομέα του τουρισμού, η Ελλάδα είναι ο πρώτος προορισμός των Κυπρίων ταξιδιωτών,  ενώ  τα  τελευταία  χρόνια  αυξάνεται σταδιακά και ο τουρισμός  από την Ελλάδα προς την Κύπρο. 

Ιδιαίτερα σημαντικές είναι και οι άμεσες επενδύσεις μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας. Οι κυριότεροι τομείς, στους οποίους διοχετεύονται οι επενδύσεις των Κυπρίων στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, είναι οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, τα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια, οι μεταφορές και οι επικοινωνίες και η ακίνητη περιουσία, ενώ μεγάλη αύξηση των επενδύσεων παρουσιάστηκε στον τομέα των κατασκευών. Οι κυριότεροι τομείς των Ελλαδικών επενδύσεων στην Κύπρο είναι οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, οι μεταφορές και οι επικοινωνίες και το εμπόριο.

Η Ελλάδα διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα στην περιοχή της Ν.Α. Ευρώπης, της Μαύρης Θάλασσας και της Μεσογείου, που τώρα είναι μια από τις πιο δυναμικά αναπτυσσόμενες περιοχές του κόσμου. Οι ελληνικές και Κυπριακές επιχειρήσεις μπορούν να διευρύνουν περαιτέρω το πεδίο των συνεργασιών τους. Υπάρχουν σημαντικά περιθώρια για κοινές δράσεις στην ευρύτερη περιοχή μας. Και πρέπει να αξιοποιηθούν, προς όφελος της οικονομίας των δύο χωρών και προς όφελος της Κυπριακής και της ελληνικής κοινωνίας.

Η συμβατότητα των οικονομιών μας, οι πολύ καλές διμερείς μας σχέσεις, η κοινή μας γλώσσα και ταυτότητα, αλλά και η κοινή μας ευρωπαϊκή ιδιότητα αποτελούν άριστες προϋποθέσεις για την ανάληψης κοινών πρωτοβουλιών σε τρίτες χώρες της ΝΑ Μεσογείου και της Ασίας.

Ο πλούτος μετακινείται από τα δυτικά στα ανατολικά. Ας τον ακολουθήσουμε, εκμεταλλευόμενοι και τους καρπούς της βελτίωσης των διμερών σχέσεων Ελλάδας – Τουρκίας χωρίς να ομφαλοσκοπούμε.

Οι δρόμοι οικονομικής συνεργασίας, διεθνείς και εσωτερικοί, είναι πολλοί. Στην ενέργεια, στην ενεργειακή αποδοτικότητα που βρίσκεται σε εμβρυακό στάδιο σε Ελλάδα και Κύπρο, στην αειφόρο οικιστική ανάπυξη, στην εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού, στην έρευνα και τεχνολογία, στη προστασία του περιβάλλοντος, ακόμα και στη μεταποίηση για προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, ονομασίας προέλευσης ή πιστοποιημένων ως βιολογικής καλλιέργειας.

Και εδώ θα ήθελα να κάνω μια ιδιαίτερη αναφορά στην εταιρεία ερευνών Mintel η οποία αναφέρει για το 2009 τις κατευθύνσεις που θα ακολουθήσουν οι καταναλωτές: « Θα είναι πιο σημαντικό από ποτέ για τις επιχειρήσεις να ανταποκρίνονται άμεσα και δημιουργικά στις μεταβαλλόμενες καταναλωτικές ανάγκες και επιθυμίες, καθώς θα γίνουμε πιο επιλεκτικοί στον τρόπο που ξοδεύουμε τα χρήματά μας». Στο πλαίσιο αυτό, οι καταναλωτές θα ερευνούν σε βάθος την αγορά, αναζητώντας προϊόντα και υπηρεσίες που θα τους παρέχουν ακριβώς αυτό που χρειάζονται τη στιγμή που το θέλουν. Παράλληλα, θα υπάρξει μετακίνηση σε προϊόντα και υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στον δραστήριο και υγειινό τρόπο ζωής. Αυθεντικά και εύκολα στην κατανόησή τους προϊόντα που θα λανσάρονται με απλό και πιο άμεσο τρόπο. Άλλωστε να μην ξεχνάμε ότι οι επενδυτές προτιμούν εταιρείες που διαχειρίζονται με αειφορικό τρόπο τους οικονομικούς, φυσικούς και ανθρώπινους πόρους.

Ας ενισχύσουμε τη ζήτηση σε επιχειρηματικές ιδέες πάνω στις κατευθύνσεις αυτές. Για μια δυναμική και εξωστρεφή επιχειρηματικότητα, που θα στρέφεται στην αναβάθμιση της ποιότητας αγαθών και υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας, με περιβαλλοντική ευαισθησία και κοινωνική υπευθυνότητα.

Οι εξελίξεις επιβάλουν να κινηθούμε πιο γρήγορα, να εγκαταλείψουμε παραδοσιακούς κλάδους και νοοτροπίες, να προωθήσουμε τολμηρές συνεργασίες.