Ημερίδα Πράσινου Ταμείου_Κλιματική Αλλαγή

Ημερίδα Πράσινου Ταμείου για την Κλιματική Αλλαγή

8 Σεπτεμβρίου 2020

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Η μετάβαση προς ένα νέο βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο είναι μια συνειδητή κεντρική πολιτική επιλογή, η οποία έθεσε την Ελλάδα στην πρώτη γραμμή της Ευρωπαϊκής μάχης κατά της κλιματικής αλλαγής. Διαθέτοντας πλέον μια από τις πλέον φιλόδοξες στρατηγικές για την ενέργεια και το κλίμα, είναι στο χέρι μας να προετοιμαστούμε σωστά και να αξιοποιήσουμε όλες τις ευκαιρίες που παρέχει το επενδυτικό σχέδιο της ΕΕ για μια βιώσιμη, ανθεκτικότερη και δικαιότερη Ευρώπη.

Στη χώρα μας οι περιοχές που καλούνται να αντιμετωπίσουν τις μεγαλύτερες επιπτώσεις από τη μετάβαση είναι αυτές που στηρίζονται άμεσα ή έμμεσα στον λιγνίτη. Στη Δυτική Μακεδονία οι εργαζόμενοι στις σχετικές δραστηριότητες ξεπερνούν τους 20.000. Αν η μετάβαση δεν είναι δίκαιη για όλους αλλιώς δεν θα λειτουργήσει για κανέναν. Αυτό θα έπρεπε να είχε γίνει συνείδησή μας εδώ και πολλά χρόνια από τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση άρχισε να προωθεί ενεργά την στροφή στην πράσινη ενέργεια και να αποθαρρύνει την ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα. Η απολιγνιτοποίηση δεν προέκυψε λοιπόν ως κεραυνός εν αιθρία. Υπήρχε στην ατζέντα, αλλά δεν ήταν ψηλά στις προτεραιότητες των προηγούμενων κυβερνήσεων. Αρκεί να αναφέρω ότι την τελευταία δεκαετία η λιγνιτική παραγωγή έχει μειωθεί από τις 30.000 γιγαβατώρες σε 10.000 γιγαβατώρες αφού έχουν ήδη κλείσει οι μονάδες Πτολεμαΐδα I, II, III, IV, Μεγαλόπολη I και ΙΙ, Καρδιά I και II. Είναι σαφές ότι γ οικονομική ανάπτυξη των περιοχών αυτών δεν μπορεί πλέον η να βασίζεται στην μονοκαλλιέργεια του λιγνίτη.

Αυτές τις ημέρες ολοκληρώνονται οι τελευταίες ενέργειες πριν από την παρουσίαση του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, με το οποίο φιλοδοξούμε να μετατρέψουμε τις λιγνιτικές περιοχές σε νησίδες ενός καλύτερου κράτους για επενδύσεις, ανάπτυξη και διαβίωση. Ο στόχος είναι η διαφοροποίηση του παραγωγικού μοντέλου, που μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τον μετασχηματισμό των παραγωγικών κλάδων, οι οποίοι έχουν ατροφήσει όλα αυτά τα χρόνια λόγω της μονοκαλλιέργειας του λιγνίτη. Πρόκειται για ένα σχέδιο δυναμικό, ρεαλιστικό και κυρίως ικανό να αξιοποιήσει τα τεράστια κονδύλια που θα διατεθούν από την ΕΕ στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ και του Next Generation EU.

Σύμφωνα με το σχέδιο του ΕΣΠΑ 2021-2027, το Πρόγραμμα Μετάβασης 2021-2027 έχει προβλεπόμενο προϋπολογισμό σε κοινοτική συνδρομή τουλάχιστον 743 εκ Ευρώ που περιλαμβάνει πόρους από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (281 εκ Ευρώ) και πρόσθετους πόρους από τα ταμεία ΕΚΤ και ΕΤΠΑ. Λαμβανομένων υπόψη των πρόσθετων κονδυλίων που θα κατανεμηθούν στη χώρα από το Ταμείο Ανάκαμψης ειδικά για το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης εκτιμάται ότι οι συνολικοί πόροι σε όρους Κοινοτικής συνδρομής θα υπερβούν το 1,2 δις ευρώ.

Πρώτη μας προτεραιότητα είναι να καταστήσουμε τις περιοχές μετάβασης πιο ελκυστικές για επενδυτές αλλά και για τους κατοίκους τους. Επικεντρώνουμε στην επιχειρηματικότητα, σχεδιάζοντας ένα ευρύ φάσμα επενδύσεων που θα δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας στους τομείς της πράσινης ενέργειας, της γεωργίας, του βιώσιμου τουρισμού, της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας, της ψηφιακής οικονομίας και της εκπαίδευσης. Παράλληλα προετοιμάζουμε ένα πλήρες πακέτο θεσμικών μέτρων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων της μετάβασης.

Με σκοπό την προσέλκυση νέων επενδύσεων και τη στήριξη των υφιστάμενων επιχειρήσεων ομαδοποιούμε τα επενδυτικά κίνητρα σε τρεις βασικές κατηγορίες, και διακρίνονται στα εξής:

κίνητρα προσέλκυσης, όπως επιχορηγήσεις για νέες επενδύσεις, φοροαπαλλαγές, φοροελαφρύνσεις, επιδοτήσεις ασφαλιστικών εισφορών, απαλλαγές τελών, δάνεια με ευνοϊκούς όρους και εγγυήσεις

κίνητρα διατήρησης υφιστάμενης επιχειρηματικότητας, όπως επιχορηγήσεις για τον εκσυγχρονισμό της παραγωγικής λειτουργίας, επιδοτήσεις δανειακών υποχρεώσεων, επιδοτήσεις μισθολογικού κόστους, συμμετοχή στα Ίδια Κεφάλαια και δάνεια με ευνοϊκούς όρους, και τέλος

κίνητρα για την υποστήριξη φυσικών προσώπων, όπως απομείωση φόρου εισοδήματος, επιδότηση στεγαστικού δανείου ή ενίσχυση προβλεπόμενων επιδομάτων και προγραμμάτων κατάρτισης.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η «ρήτρα δίκαιης μετάβασης» την οποία έχει ήδη υιοθετήσει στον σχεδιασμό και νομοθετικό του έργο το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Όλες οι επενδύσεις σε έργα ΑΠΕ θα έχουν προτεραιότητα στην Άδεια Εγκατάστασης και θα εξετάζονται χωριστά από τον ΔΕΔΔΗΕ. Θεσπίστηκαν ειδικά αναπτυξιακά και φορολογικά κίνητρα για τις εταιρίες που βρίσκονται στην εφοδιαστική αλυσίδα της ηλεκτροκίνησης, στις λιγνιτικές περιοχές. Τέλος, το πρόγραμμα Εξοικονομώ-Αυτονομώ θα είναι πιο ελκυστικό στις ίδιες περιοχές. Αυτή είναι μόνον η αρχή της εφαρμογής της ρήτρας, την οποία θα υιοθετήσουν οριζόντια όλα τα Υπουργεία και οι Οργανισμοί.

Παράλληλα, έχουν ενεργοποιηθεί πολλές άλλες διαδικασίες.

Για παράδειγμα, στον ιστότοπο του Σχεδίου Αναπτυξιακής Μετάβασης www.sdam.gr υπάρχουν δύο ανοιχτές προσκλήσεις. Μια που απευθύνεται σε φορείς του δημοσίου τομέα και στην οποία μπορούν να υποβάλλονται προτάσεις μέχρι το τέλος του μήνα και μια προς φορείς του ιδιωτικού τομέα χωρίς χρονικό περιορισμό.

Να αναφέρω επίσης την προκήρυξη προγραμμάτων για έργα πράσινης ανάπτυξης στις λιγνιτικές περιοχές από το Πράσινο Ταμείο, συνολικού ύψους 31,7 εκατ. ευρώ, την αποδέσμευση 136 εκατ. ευρώ από τον λιγνιτικό πόρο της ΔΕΗ, τη δρομολόγηση βιώσιμων και συμφερουσών λύσεων για τη θέρμανση των περιοχών και τα σχέδια της ΔΕΗ για ανάπτυξη μεγάλων φωτοβολταϊκών σταθμών σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη συνολικής ισχύος 2 GW και 1GW αντίστοιχα, καθώς και τη συμφωνία των ΕΛΠΕ με τη Juwi για την ανάπτυξη στην περιοχή της Κοζάνης ενός από τα μεγαλύτερα φωτοβολταϊκά πάρκα στην Ευρώπη.

Η μετάβαση προς ένα μοντέλο ανταγωνιστικής οικονομικής ανάπτυξης που θα συμβαδίζει με τον στόχο της κλιματικής ουδετερότητας είναι ένα πολύπλοκο εγχείρημα δίχως προηγούμενο. Το Μaster Plan θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του έτους καθιστώντας την Ελλάδα το πρώτο Κράτος Μέλος της EE που διαθέτει εθνικό Σχεδιασμό Δίκαιης Μετάβασης.