ΗΜΕΡΗΣΙΑ_Δημοσιονομικές προοπτικές ΕΕ – Νεότερες εξελίξεις

ΗΜΕΡΗΣΙΑ, 10.06.2005

Δημοσιονομικές προοπτικές – Νεότερες εξελίξεις

Η διαπραγμάτευση για το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο πέρασε ήδη σε κρίσιμη φάση. Η προεδρία του Λουξεμβούργου επιθυμεί την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων και επιχειρεί συμβιβασμούς.

Είναι γνωστό ότι η Ελλάδα υποστηρίζει ενεργά την πρόταση της Επιτροπής (1,26% επί του κοινοτικού ΑΕΕ ως ανώτατο ποσόν για τους ιδίους πόρους της Ε.Ε.), θέση που έχει και η πλειοψηφία των εταίρων μας. Τα έξι κράτη-μέλη, καθαροί συνεισφορείς στον Κοινοτικό προϋπολογισμό, επιμένοντας σε μια αυστηρή και ιδιαίτερα περιοριστική αντιπρόταση, έχουν τοποθετηθεί υπέρ μίας συνολικής συμφωνίας πράγμα που συνεπάγεται ότι το ζήτημα των ιδίων πόρων θα έχει καταλυτική σημασία στην επίτευξή της. Επιμένουν επίσης, για την κατά προτεραιότητα κατεύθυνση των πόρων στις χώρες της διεύρυνσης.

Το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να προεξοφλείται: κατ’ αρχήν, η πολιτική της συνοχής είναι κατοχυρωμένη από την Συνθήκη της Ε.Ε. με ξεκάθαρη προστιθέμενη αξία επί των εθνικών πολιτικών και αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα. Επομένως, οι επιφυλακτικές τοποθετήσεις ορισμένων εταίρων για το ύψος των κονδυλίων δεν θα πρέπει να οδηγούν σε κασσανδρικές εκτιμήσεις.

Η κατηγορία δαπάνης που φαίνεται να δέχεται την μεγάλη πίεση στην περίπτωση μείωσης του ύψους του ορίου δαπανών είναι η Συνοχή, με τα 6 Κ-Μ να πιέζουν για μείωση του ύψους των δαπανών αλλά και των προβλέψεων για τα μεταβατικά καθεστώτα στήριξης, για τα οποία η χώρα μας έχει αυξημένο ενδιαφέρον.

Ένα επίσης θέμα που απασχολεί την Ελλάδα είναι η επίτευξη ευνοϊκού μεταβατικού καθεστώτος το οποίο θα έχουν οι περιφέρειες της Ε.Ε. που εξέρχονται «φυσικά» από το στόχο της Σύγκλισης. Η Επιτροπή έχει κάνει συγκεκριμένες προτάσεις για τη στήριξη των περιφερειών σε μετάβαση, προκειμένου να προσαρμοστούν ομαλά στα νέα δεδομένα. Οι περιφέρειες αυτές δε θα στερηθούν κοινοτικών κονδυλίων. Αυτό που θα αλλάξει είναι το ποσοστό ενίσχυσης και οι δραστηριότητες, οι οποίες θα συγχρηματοδοτούνται. Αυτή τη στιγμή δύο είναι οι Ελληνικές περιφέρειες που περνούν (με τα σημερινά στοιχεία) από το στόχο της «Σύγκλισης» στο στόχο «Ανταγωνιστικότητα και Απασχόληση»: το Νότιο Αιγαίο και η Στερεά Ελλάδα.

Υπάρχει επίσης η κατηγορία των περιφερειών που υφίστανται το «στατιστικό αποτέλεσμα» της μείωσης του μέσου όρου του κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ε.Ε. λόγω της διεύρυνσης. Δηλαδή, ενώ με βάση υπολογισμού τους «15» θα παρέμεναν στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές, με βάση τους «25» συγκαταλέγονται πια στις πιο ευημερούσες. Στην ουσία όμως γι’αυτές τις περιφέρειες τίποτα δεν έχει αλλάξει όσον αφορά την οικονομική τους κατάσταση. Αυτή τη στιγμή τρεις είναι οι Ελληνικές περιφέρειες που περνούν στην κατηγορία αυτή (Αττική, Κεντρική Μακεδονία και Δυτική Μακεδονία).

Και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις, η Ελλάδα θεωρεί ότι το γεγονός αυτό θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη κατά την κατανομή των πόρων στα μεταβατικά καθεστώτα, προκειμένου η τελική πρόταση της Επιτροπής να είναι ευνοϊκή.

Σήμερα υπάρχει εντατική προετοιμασία και παρακολούθηση τόσο σε πολιτικό όσο και σε τεχνικό επίπεδο. Οι ελληνικές θέσεις, που αποτελούν προϊόν συνεχούς συνεργασίας και ζυμώσεων μεταξύ των αρμοδίων φορέων, εκφράζονται σε όλα τα fora.

Η χώρα μας είναι σε συνεχή συνεργασία με κράτη-μέλη, που καταρχήν οι θέσεις τους συμπίπτουν με τις δικές μας θέσεις και στηρίζουν την πολιτική της συνοχής, με στόχο την εξεύρεση συμμαχιών για την αποτελεσματική και επιτυχή ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων επί Λουξεμβουργιανής Προεδρίας. Σημαντική στο πλαίσιο αυτό είναι η κοινή πρωτοβουλία της Ελλάδας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας η οποία οδήγησε στη διαμόρφωση μιας ευρύτερης ομάδας κρατών υποστηρικτών των προτάσεων της Ε.Ε. Η προσπάθεια συνεχίζεται με τακτικές συναντήσεις για το σκοπό της εδραίωσης του ενιαίου μετώπου των χωρών της συνοχής.

Ανάλογες συναντήσεις γίνονται διμερώς με όλα τα κράτη μέλη όπου αναπτύσσονται οι ελληνικές θέσεις, όπως π.χ. η προβολή του ζητήματος της νησιωτικότητας ενώ συνεχείς, είναι και οι επαφές με τα θεσμικά όργανα όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωκοινοβούλιο και η Επιτροπή των Περιφερειών.

Όσον αφορά στους Κανονισμούς για τα Διαρθρωτικά ταμεία και το Ταμείο Συνοχής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε, στις 14 Ιουλίου 2004, σχέδια νομοθετικών προτάσεων για τη μεταρρύθμιση της πολιτικής συνοχής 2007-2013, που περιλαμβάνουν έναν γενικό κανονισμό για τα τρία μέσα χρηματοδότησης των διαρθρωτικών δράσεων, έναν κανονισμό για κάθε μέσο (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ, Ταμείο Συνοχής) και έναν νέο κανονισμό που επιτρέπει τη σύσταση μιας αρχής διασυνοριακής συνεργασίας. Εντός των ημερών αναμένεται επίσης από την Επιτροπή σχέδιο του εφαρμοστικού Κανονισμού του Γενικού Κανονισμού που θα διέπει τα διαρθρωτικά ταμεία.

Τα κύρια σημεία που εισάγονται στον Γενικό Κανονισμό είναι:

τρεις νέοι στόχοι προτεραιότητας διαρθρωτικών δράσεων: σύγκλιση (παλιός στόχος 1), περιφερειακή ανταγωνιστικότητα και απασχόληση, ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία (πρώην Interreg),

περιορισμός διαρθρωτικών Ταμείων σε τρία από έξι (ΕΓΤΠΕ και ΧΜΠΑ δεν υπάγονται πλέον στα διαρθρωτικά ταμεία),

αντικατάσταση Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης από κοινοτικές στρατηγικές κατευθύνσεις και Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς,

κατάργηση Συμπληρώματος Προγραμματισμού,

ενσωμάτωση πεδίου δράσης σημερινών κοινοτικών πρωτοβουλιών URBAN και EQUAL καθώς και ορισμένων δράσεων ΙNTERREG στις προτεραιότητες των επιχειρησιακών προγραμμάτων των κρατών μελών ή των περιφερειών,

χρηματοδότηση επιχειρησιακών προγραμμάτων από ένα μόνο Ταμείο (ΕΤΠΑ ή ΕΚΤ), εκτός από τα προγράμματα που αφορούν τις υποδομές μεταφορών & περιβάλλοντος, όπου συμμετέχουν από κοινού το ΕΤΠΑ και το Ταμείο Συνοχής,

για τον στόχο «Σύγκλιση» µόνο, προβλέπεται δράση για ενίσχυση της διοικητικής αποτελεσµατικότητας και της χρηστής διοίκησης,

ευρύτερος καταμερισμός αρμοδιοτήτων στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου, διατηρώντας ωστόσο τη δημοσιονομική πειθαρχία. Νέα αρχή αναλογικότητας σε σχέση με τους ελέγχους. Μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στα εθνικά συστήματα χρηματοοικονομικού ελέγχου και πιστοποίησης δαπανών,

απλοποίηση διαχείρισης δημοσιονομικών πόρων π.χ. οι πληρωμές και η οικονομική διαχείριση γίνονται σε επίπεδο προτεραιοτήτων και όχι μέτρων,

παραμένει η εφαρμογή του κανόνα ν+2 με την προσθήκη εξαιρέσεων στην εφαρμογή του: μεγάλα έργα, καθεστώτα ενίσχυσης, λόγοι ανωτέρας βίας. Το Ταμείο Συνοχής υπάγεται επίσης στον κανόνα αυτό.

Οι συζητήσεις σε επίπεδο Συμβουλίου ξεκίνησαν επί ολλανδικής προεδρίας και γίνονται ιδιαίτερες προσπάθειες από την λουξεμβουργιανή να υιοθετηθούν οι κανονισμοί τον Σεπτέμβριο επί προεδρίας Ηνωμένου Βασιλείου.