Η συμβολή των Διαρθρωτικών Ταμείων στην εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Μεταρυθμίσεων

Σύσκεψη των Ελληνικών Αρχών με αντιπροσωπεία της ΕΕ για την πρόοδο εφαρμογής του ΕΠΜ

Η συμβολή των Διαρθρωτικών Ταμείων στην εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Μεταρυθμίσεων

Παρασκευή 06 Ιουνίου 2007

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Θα ήθελα να αναφερθώ συνοπτικά στην ανταπόκριση που υπήρξε τον τελευταίο χρόνο στις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 2007 για την Ελλάδα (country fiche) μέσα από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, και ειδικότερα: στο πλαίσιο της εφαρμογής του Γ ΚΠΣ καθώς και στο επίπεδο του εθνικού αναπτυξιακού σχεδιασμού για την περίοδο 2007-2013 (ΕΣΠΑ).

Με βάση και την προταθείσα από την Επιτροπή ατζέντα της σημερινής συνάντησης θα αναφερθώ επίσης στον εθνικό στόχο του earmarking, στο συντονισμό ΕΠΜ-ΕΣΠΑ καθώς και στη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων.

Κατά την περίοδο αναφοράς της 2ης έκθεσης προόδου του ΕΠΜ ολοκληρώθηκε και υποβλήθηκε στην Ε.Ε. το τελικό σχέδιο του ΕΣΠΑ το οποίο εγκρίθηκε το Μάρτιο του 2007. Παράλληλα, ολοκληρώνεται ο προγραμματισμός στο επίπεδο των 8 Τομεακών και των 5 Περιφερειακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων.

Η Ελλάδα αποτέλεσε το δεύτερο Κράτος-Μέλος που ολοκλήρωσε τις διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και έλαβε την έγκριση για την επένδυση των πόρων των Διαρθρωτικών Ταμείων της περιόδου 2007- 2013 (20,4 δις ευρώ Κοινοτικής Συνδρομής), με αναγνώριση από πλευράς ΕΕ της ισχυρής σύνδεσης του ΕΣΠΑ με τις προτεραιότητες της Λισσαβόνας.

Η ανάλυση του ΕΣΠΑ για το Earmarking καταδεικνύει την αύξηση της χρηματοδοτικής προσπάθειας της χώρας μας σε σχέση με το Γ ΚΠΣ για την εξυπηρέτηση της Στρατηγικής της Λισσαβώνας. Εκτιμάται ότι 61,9% της Κοινοτικής Συνδρομής του ΕΣΠΑ στις 11 περιφέρειες του Στόχου Σύγκλισης και 67% στις 2 περιφέρειες του Στόχου Περιφερειακής Ανταγωνιστικότητας και Απασχόλησης θα κατευθυνθούν για την εξυπηρέτηση των προτεραιοτήτων της ΕΕ για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση.

Σε σχέση με την ανταπόκριση που υπήρξε στις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2007 για την Ελλάδα μέσω των Διαρθρωτικών Ταμείων:

Στη 2η σύσταση: ( ‘…να εκσυγχρονίσει τη δημόσια διοίκησή της, δημιουργώντας ένα κατάλληλο κανονιστικό, ελεγκτικό και εκτελεστικό πλαίσιο, ιδίως με τη βελτίωση των σχετικών δεξιοτήτων, για την αποτελεσματική αξιοποίηση των διαρθρωτικών ταμείων’. )

Αναφορικά με το 1ο σκέλος της, οι παρεμβάσεις που εντάσσονται σε διακριτό γι’αυτό το πεδίο ΕΠ (Βελτίωση της Διοικητικής Ικανότητας της Δημόσιας Δοίκησης 2007-2013), με συγχρηματοδότηση 505 εκ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και συνολική Δημόσια Δαπάνη 675 εκ. ευρώ θα αποτελέσουν ουσιαστικές καινοτομίες στο περιβάλλον της δημόσιας διοίκησης.

Σε συνδυασμό με συμπληρωματικές δράσεις που θα υλοποιηθούν από το ΕΠ Τεχνική Υποστήριξη Εφαρμογής (όπως υποστήριξη των φορέων υλοποίησης του ΕΣΠΑ με στόχο την αναβάθμιση της διαχειριστικής τους ικανότητας στο σχεδιασμό και υλοποίηση συγχρηματοδοτούμενων έργων) θα συμβάλουν σημαντικά στην αποτελεσματική διαχείριση των πόρων των Ταμείων.

Αναφορικά με το 2ο σκέλος της σύστασης, δηλαδή ΄την αποτελεσματική αξιοποίηση των διαρθρωτικών ταμείων’: εδώ είχαμε αξιόλογη και μετρήσιμη πρόοδο κατά το προηγούμενο έτος.

Στο πλαίσιο εφαρμογής του Γ ΚΠΣ σχεδόν εκμηδενίστηκε η απώλεια Κοινοτικών πόρων για το 2006 λόγω του Κανόνα αυτόματων αποδεσμεύσεων, με το συντονισμό ενεργειών επιτάχυνσης για κάθε ένα Επιχειρησιακό Πρόγραμμα.

Παράλληλα, ολοκληρώθηκε και εγκρίθηκε η τρίτη αναθεώρηση του ΚΠΣ, ενώ επανασχεδιάστηκε, εγκρίθηκε από την Επιτροπή και εφαρμόζεται επιτυχώς το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου των Κοινοτικών κονδυλίων.

Ως αποτέλεσμα της συστηματικής αυτής προσπάθειας αξιοποίησης των πόρων των Διαρθρωτικών Ταμείων:

Από το συνολικό διαθέσιμο ποσό των 22,7 δις €, έχει εκταμιευθεί το 64% της συνολικής Κοινοτικής Συνδρομής, έναντι 47% ένα χρόνο πριν (14,5 δις € έναντι 10,6 κατά την προηγούμενη Επιτροπή Παρακολούθησης του ΚΠΣ του Ιουνίου 2006).
Στο τέλος Δεκεμβρίου 2006 υποβλήθηκαν στην ΕΕ και ικανοποιήθηκαν αιτήσεις πληρωμών ύψους 2,8 δις €, αποτελώντας το μεγαλύτερο ποσό που ζητήθηκε μέχρι σήμερα να εκταμιευθεί προς την χώρα.
Η απορρόφηση της Δημόσιας Δαπάνης του ΚΠΣ αυξήθηκε κατά 17,3 ποσοστιαίες μονάδες και διαμορφώνεται στο 61,3% σε σχέση με 44% του Ιουνίου 2006, ενώ οι αναληφθείσες νομικές δεσμεύσεις ανήλθαν σε 95,7% από 70% αντιστοίχως.

Η 2η σύσταση του Συμβουλίου αντιμετωπίζεται επίσης μέσα από το νέο πλαίσιο διαχείρισης και εφαρμογής του ΕΣΠΑ, που εξειδικεύεται στο Προσχέδιο Νόμου για τη Διαχείριση, Έλεγχο και εφαρμογή αναπτυξιακών παρεμβάσεων για την προγραμματική περίοδο 2007-2013 (το οποίο στην παρούσα φάση βρίσκεται στην τελική φάση της διαβούλευσης). Με το αναμορφωμένο πλαίσιο εφαρμογής και τις νέες δομές διαχείρισης και ελέγχου:

Προβλέπεται ενδυνάμωση της επιτελικής εποπτείας του αναπτυξιακού προγραμματισμού και της εφαρμογής των πολιτικών του ΕΣΠΑ μέσω της Διυπουργικής Επιτροπής Κοινοτικών Προγραμμάτων.
Μειώνεται ο αριθμός των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων, προκειμένου να διασφαλισθεί η αποτελεσματικότερη διαχείριση των πόρων, η μείωση της γραφειοκρατίας, η απλοποίηση και μείωση της πολυπλοκότητας και η μείωση του κόστους διαχείρισης. Με τη νέα ‘αρχιτεκτονική’ του ΕΣΠΑ επιτυγχάνεται αποτελεσματικότερος συντονισμός και καλύτερη ποιότητα του διαχειριστικού έργου καθώς και μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση των δημοσιονομικών δεσμεύσεων και κατά συνέπεια στην αντιμετώπιση πιθανής απώλειας πόρων από την εφαρμογή του Κανόνα Ν+2.
Ενισχύεται το αναπτυξιακό αποτέλεσμα των δράσεων του ΕΣΠΑ με τη σύσταση Εθνικής Αρχής Συντονισμού του προγραμματισμού και της εφαρμογής των ΕΠ και την πρόβλεψη μηχανισμών συντονισμού και διατομεακής συνεργασίας για συγκεκριμένες πολιτικές.
Συστήνονται ισχυρές και επιτελικού χαρακτήρα Διαχειριστικές Αρχές με παράλληλη αξιοποίηση της δυνατότητας διαχείρισης μέσω ενδιάμεσων φορέων.
Αντιμετωπίζονται τα προβλήματα που παρατηρήθηκαν στο πλαίσιο της διαχείρισης και υλοποίησης του τρέχοντος ΚΠΣ λόγω της αδυναμίας ή/και ανεπάρκειας πολλών Τελικών Δικαιούχων μέσω της εκ των προτέρων διασφάλισης της διαχειριστικής επάρκειας των Φορέων Υλοποίησης (και της πρόβλεψης μηχανισμών υποστήριξης των αδύναμων δυνητικών δικαιούχων για την υλοποίηση των έργων τους.
Προωθείται η απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και η υποστήριξη αυτών από ΤΠΕ, με στόχο τον περιορισμό της άσκοπης γραφειοκρατίας και του συνεπαγόμενου διοικητικού κόστους και την επιτάχυνση των διαδικασιών διαχείρισης προγραμμάτων και εκτέλεσης συγχρηματοδοτούμενων έργων.
Ενδυναμώνεται η εταιρική σχέση, η διαφάνεια και η συνυπευθυνότητα των περιφερειακών και τοπικών αρχών με παράλληλη ενίσχυση των ικανοτήτων των φορέων προγραμματισμού, διαχείρισης, ελέγχου και υλοποίησης .

Αναφορικά με την 3η σύσταση: (‘να εκσυγχρονίσει την προστασία της απασχόλησης, περιλαμβανομένης της νομοθεσίας, να περιορίσει τη φορολογική επιβάρυνση της εργασίας, και να ενισχύσει τις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης για την προώθηση της ευελιξίας και της ασφάλειας στην αγορά εργασίας και τη μετατροπή της αδήλωτης εργασίας σε επίσημη απασχόληση’)

Στην αντιμετώπιση της σύστασης θα συμβάλλουν τα μέτρα πολιτικής του ΕΣΠΑ που εξειδικεύονται στο ΕΠ Ανάπτυξη του Ανθρώπινου Δυναμικού 2007-2013, ιδιαίτερα στο σκέλος που αφορά στην ενίσχυση των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης αλλά και με στοχευμένες παρεμβάσεις αναβάθμισης των μηχανισμών επιτήρησης της αγοράς εργασίας για τη μείωση της αδήλωτης εργασίας. Το ΕΠ λαμβάνει συγχρηματοδότηση ύψους 2,26 δις € από το ΕΚΤ και 3,013 δις € συνολικής Δημόσιας Δαπάνης.

Οι σχετικοί ποσοτικοί στόχοι που περιλαμβάνονται στο ΕΣΠΑ επιβεβαιώνουν τη στοχοθεσία του ΕΠΜ αναφορικά με την αύξηση του γενικού δείκτη απασχόλησης και του ποσοστού απασχόλησης των γυναικών. Επιπλέον, οι ειδικοί στόχοι για το 2013 περιλαμβάνουν την αύξηση των δαπανών για ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης από 0,17 σε 0,5% του ΑΕΠ (ως συνολική εθνική προσπάθεια και όχι μονο αποτέλεσμα μόνο της συμβολής των Διαρθρωτικών Ταμείων).

Σε σχέση με την 4η σύσταση: (‘να αυξήσει τις επενδύσεις στην υποχρεωτική και την ανώτατη εκπαίδευση, να εφαρμοστεί η μεταρρύθμιση της δια βίου μάθησης και να βελτιωθεί η ποιότητά τους και η ικανότητα ανταπόκρισης στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, να περιοριστεί η πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου, και να αυξηθεί η συμμετοχή ενηλίκων‘).

Στη σύσταση ανταποκρίνεται η στρατηγική του ΕΠ Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση 2007-2013, ενώ συμπληρωματικές παρεμβάσεις για την ανταπόκριση στις ανάγκες της αγοράς εργασίας περιλαμβάνονται και στο ΕΠ Ανάπτυξη του Ανθρώπινου Δυναμικού.

Οι σχετικές επενδύσεις μέσω του ΕΠ Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση καθώς και των 5 ΠΕΠ εκτιμώνται σε 3,3 δις € δημόσιας δαπάνης. Επιπλέον χρηματοδοτική προσπάθεια με εθνικούς πόρους θα καταβληθεί έτσι ώστε σταδιακά οι δαπάνες για την εκπαίδευση ως ποσοστό του ΑΕΠ να ανέλθουν από 3,5 σε 5%, προσεγγίζοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (ως συνολική εθνική προσπάθεια).

Οι ποσοτικοί στόχοι που έχουμε θέσει στο ΕΣΠΑ περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την αύξηση του ποσοστού του γενικού πληθυσμού 25-64 ετών που συμμετέχει σε προγράμματα δια-βίου μάθησης (τυπικής, μη τυπικής και άτυπης) από 1,8% σε 6%.

Συστηματική κάλυψη στο επίπεδο του σχεδιασμού των ΕΠ επιδιώχθηκε και σε σχέση με τα 6 ζητήματα ιδιαίτερης προσοχής (watch list issues) που είχε επισημάνει η ΕΕ στο country fiche για τη χώρα μας. Εδώ αποτυπώνουμε συνοπτικά την κάλυψή τους από τα προγράμματα του ΕΣΠΑ.

Σε σχέση με το πλαίσιο συντονισμού ΕΣΠΑ-ΕΠΜ, υπενθυμίζω ότι:

Στο στρατηγικό επίπεδο ο συντονισμός αυτός διασφαλίζεται στο πλαίσιο των δύο αρμοδίων οργάνων, των οποίων προΐσταται ο Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών και περιλαμβάνουν εκπροσώπους και των δύο Προγραμμάτων:

Για το ΕΣΠΑ, στη Διυπουργική Επιτροπή για το συντονισμό και τη χάραξη πολιτικής αναπτυξιακού προγραμματισμού για την περίοδο 2007-2013, όπου συμμετέχουν μεταξύ άλλων και οι αρμόδιοι εκπρόσωποι για το ΕΠΜ.
Για το ΕΠΜ, στην επιτροπή παρακολούθησής του (που λειτουργεί ως Standing Committee), στην οποία συμμετέχουν και οι εκπρόσωποι της ΔΑ ΚΠΣ (αρμόδιας για το ΚΠΣ και το ΕΣΠΑ).

Σημειώνω ότι στο νέο πλαίσιο διαχείρισης του ΕΣΠΑ ορίσαμε ότι η Εθνική Αρχή Συντονισμού μεριμνά για τη συγκέντρωση και υποβολή των δεδομένων που απαιτούνται για τη στρατηγική παρακολούθηση σχετικά με τη συμβολή των ΕΠ στο ΕΠΜ, σύμφωνα με το άρθρο 29 του Γενικού Κανονισμού.

Εδώ θα ήθελα να επισημάνω ότι, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις του ΕΠΜ και τις σχετικές αναφορές του ΕΣΠΑ βασική μας επιδίωξη θα αποτελέσει η συνεχής παρακολούθηση και αξιολόγηση της συμβολής των παρεμβάσεων του ΕΣΠΑ (σε εθνικό, τομεακό και περιφερειακό επίπεδο) στους εθνικούς (ΕΠΜ) και Ευρωπαϊκούς στόχους της Λισσαβώνας. Στο πλαίσιο αυτό διαμορφώσαμε ενδεικτικό Σχέδιο αξιολογήσεων της περιόδου 2007-2013 (Evaluation Plan) που προβλέπει και την εκπόνηση ειδικής αξιολόγησης για την τεκμηρίωση της συμβολής των ΕΠ της περιόδου 2007-2013 στην εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Μεταρρυθμίσεων.

Κλείνοντας θα ήθελα να αναφερθώ στη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στις διαδικασίες σχεδιασμού και εφαρμογής του ΕΣΠΑ:

Οι αρχές της εταιρικής σχέσης και της διαφάνειας εφαρμόσθηκαν πλήρως στις διαδικασίες κατάρτισης του ΕΣΠΑ. Η συμμετοχή των εταίρων προέκυψε με βάση την αντιπροσωπευτική εκπροσώπηση τομέων πολιτικής και κοινωνικών ομάδων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, την πλήρη κάλυψη του εύρους των πολιτικών και ειδικών οριζόντιων θεμάτων που αναπτύσσονται στο ΕΣΠΑ.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαβούλευσης δημοσιοποιήσαμε στην ιστοσελίδα του ΥΠΟΙΟ και κοινοποιήσαμε σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς τα βασικά υποστηρικτικά έγγραφα του σχεδιασμού. Οι προτάσεις των φορέων αναρτήθηκαν σε ειδική ιστοσελίδα για την 4η Προγραμματική Περίοδο, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα ευρύτερου διαλόγου και ενημέρωσης των πολιτών.

Στο πλαίσιο του αναπτυξιακού σχεδιασμού οι κοινωνικού εταίροι είχαν την ευκαιρία για ενεργό συμμετοχή σε όλες τις σχετικές διαδικασίες: σε 4 εθνικά και 13 αναπτυξιακά συνέδρια για το ΕΣΠΑ και τα ΕΠ, σε ειδικές θεματικές συναντήσεις και διμερείς συναντήσεις με τις ομάδες σχεδιασμού του ΥΠΟΙΟ και των Προγραμμάτων.

Και στο επίπεδο της εφαρμογής , το προσχέδιο Νόμου για τη Διαχείριση, Έλεγχο και εφαρμογή αναπτυξιακών παρεμβάσεων για την προγραμματική περίοδο 2007-2013 προβλέπει την εκπροσώπηση των κοινωνικών εταίρων στις Επιτροπές Παρακολούθησης των ΕΠ καθώς και στην Διάσκεψη των προέδρων των Επιτροπών Παρακολούθησης.

Κλείνοντας θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι τα ζητήματα που παρουσιάσαμε θα συνοψίζονται με διακριτή υποενότητα στην έκθεση προόδου του Εθνικού Προγράμματος Μεταρρυθμίσεων (ΕΠΜ) που θα υποβληθεί στην ΕΕ το φθινόπωρο.

Οι υπηρεσίες μας είναι στη διάθεσή σας για περισσότερες πληροφορίες στο θέμα αυτό.

Σας ευχαριστώ.