Η σύγχρονη απειλή της ναυτικής πειρατείας

ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

“Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΠΕΙΛΗ ΤΗΣ ΝΑΥΤΙΚΗΣ ΠΕΙΡΑΤΕΙΑΣ-Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ”

Σάββατο 27 Απριλίου 2013

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Είναι ιδιαίτερη τιμή για μένα να απευθύνω χαιρετισμό στη σημαντική αυτή πρωτοβουλία-εκδήλωση για τη ναυτιλία μας που δραστηριοποιείται διεθνώς και πλήττεται από τη «σύγχρονη απειλή της ναυτικής πειρατείας», και στην οποία η Ευρώπη αλλά και η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα πρέπει να απαντήσει.

Θα ήθελα δε να ευχαριστήσω όλως ιδιαιτέρως τον διοργανωτή, Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα για την άψογη προετοιμασία, καθώς και όλους τους ομιλητές. Λυπούμαι που λόγω ανειλλημμένων υπηρεσιακών υποχρεώσων στο εξωτερικό δεν δύναμαι να παραστώ και να παρακολουθήσω την εποικοδομητική και γόνιμη συζήτηση που είμαι βέβαιος ότι θα ακολουθήσει.

Αισθανόμενος πλήρως την ευθύνη που έχει η Ελληνική Πολιτεία ως κατ΄εξοχήν ισχυρό και παραδοσιακό ναυτικό Κράτος, για την προστασία των πλοίων μας και των ναυτικών μας, παρέχοντας κυρίως το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της πειρατείας. Θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι το Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου αναγνωρίζει απόλυτα ότι το φαινόμενο της πειρατείας και της ένοπλης ληστείας κατά εμπορικών πλοίων συνιστά έναν κατεξοχήν κίνδυνο όχι αποκλειστικά και μόνο για τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές αλλά και για τον ανθρώπινο παράγοντα, τους επιβαίνοντες ναυτικούς μας.

Η ραγδαία αύξηση περιστατικών πειρατείας ή/και ένοπλης ληστείας κατά εμπορικών πλοίων, ιδιαίτερα από το 2008 και μετά στην ευρύτερη περιοχή ανοικτά των ακτών της Σομαλίας αλλά και σε περιοχές του Δυτικού Ινδικού Ωκεανού, οδήγησε τη διεθνή κοινότητα στη λήψη πρωτοβουλιών και μέτρων με σκοπό την μείωση-εξάλειψη του φαινομένου και τη διασφάλιση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στους ζωτικούς ναυτιλιακούς διαδρόμους.

Οι προαναφερόμενες προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας έχουν αποφέρει, σύμφωνα με πρόσφατα επίσημα στοιχεία (ΙΜΟ) σημαντικά αποτελέσματα σε συνάρτηση με την μείωση των επιθέσεων πειρατείας στις περιοχές με αυξημένη επικινδυνότητα και ειδικότερα τη μείωση των επιτυχημένων πειρατικών επιθέσεων, τη μείωση πλοίων που τελούν υπό κατάληψη και των πληρωμάτων τους. Ταυτόχρονα σημειώνεται αύξηση του αριθμού διώξεων και επιβολής ποινών σε συλληφθέντες πειρατές. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΙΜΟ, εντός του 2011 είχαν αναφερθεί 424 περιστατικά έναντι 247 το αντίστοιχο χρονικό διάστημα το 2012 (Ιανουάριος-Αύγουστος), μείωση που αντιστοιχεί σε ποσοστό 42%. Επιπρόσθετα το ίδιο χρονικό διάστημα για το 2012 είχαν αναφερθεί 257 απαχθέντες ναυτικοί έναντι 411 το 2011. Ενδεικτική είναι και η μείωση που καταγράφεται αναφορικά με τις επιτυχημένες επιθέσεις των πειρατών. Συγκεκριμένα, εντός του 2012 από τις 91 επιθέσεις των πειρατών μόλις 13 κατέληξαν σε κατάληψη των εμπορικών πλοίων.

Στο πλαίσιο της διεθνούς αυτής προσπάθειας για την καταπολέμηση της πειρατείας, η οποία θα πρέπει να τονιστεί ότι αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα συνεργασίας σε διεθνές επίπεδο πολλών και διαφορετικών οντοτήτων με ποικίλες αρμοδιότητες, εντάσσονται σημαντικές πρωτοβουλίες καθώς και η λήψη μέτρων όπως, μεταξύ άλλων, η Ομάδα Επαφής των Η.Ε. για την καταπολέμηση της πειρατείας ανοικτά των Ακτών της Σομαλίας, η υιοθέτηση από τον ΙΜΟ «Βέλτιστων Πρακτικών» για τη χρήση τους από τα πλοία που διαπλέουν την περιοχή (Best Management Practices), η παρουσία ναυτικών δυνάμεων και η εγκατάσταση επιχειρησιακών κέντρων στην περιοχή όπως αυτές της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ αλλά και μεμονωμένων Κρατών, η χρήση ένοπλων φρουρών επί εμπορικών πλοίων καθώς και πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη των υποδομών (Capacity Building) των παράκτιων Κρατών της Αφρικής για την αντιμετώπιση της πειρατείας και ένοπλης ληστείας.

Ωστόσο, το φαινόμενο των πειρατικών επιθέσεων παρά την κάμψη των τελευταίων μηνών, συνεχίζει να προκαλεί  σοβαρό πρόβλημα ασφαλείας στην θαλάσσια ναυσιπλοΐα και να δημιουργεί εμπόδια στην απρόσκοπτη εμπορική δραστηριότητα των πλοίων μας. Είναι γεγονός ότι οι επιχειρησιακές δυνατότητες των πειρατών αναβαθμίζονται διαρκώς, παρέχοντας τους τα μέσα να εξαπολύουν επιθέσεις σε μια εκτεταμένη θαλάσσια περιοχή μέχρι και 1000 ν.μ ανατολικά των Σομαλικών ακτών.
  
Ιδιαίτερη ανησυχία και προβληματισμό προκαλεί επίσης στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα, η επέκταση του φαινομένου της πειρατείας και κυρίως της ένοπλης ληστείας στην περιοχή της Δυτικής Αφρικής με την πλειονότητα των περιστατικών να καταγράφονται στον Κόλπο της Γουινέας. Είναι γεγονός ότι η κλιμάκωση των πράξεων πειρατείας και ιδίως αυτών της ένοπλης ληστείας που εμφανίζονται στα χωρικά ύδατα της Νιγηρίας, του Τόγκο και του Μπενίν, έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις, όπως αποδεικνύεται και από επίκαιρα στοιχεία, που έχει συλλέξει το Διεθνές Ναυτιλιακό Γραφείο (ΙΜΒ) για το έτος 2012. Συγκεκριμένα, έχουν αναφερθεί συνολικά 58 περιστατικά πειρατείας/ ένοπλης ληστείας, στα οποία συμπεριλαμβάνονται 10 περιστατικά κατάληψης πλοίων 207 μέλη πληρώματος που έχουν κρατηθεί ως όμηροι. Από τα προαναφερόμενα περιστατικά 27 συνέβησαν στη Νιγηρία, 15 στο Τόγκο και 2 στο Μπενίν.

Ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στο γεγονός ότι οι πειρατές που εμπλέκονται στις επιθέσεις της Δυτικής Αφρικής επιδεικνύουν μεγαλύτερη επιθετικότητα και αποφασιστικότητα αυτών της Σομαλίας και οι επιθέσεις είναι συνήθως βιαιότερες και έχουν περισσότερο τον χαρακτήρα της ένοπλης ληστείας δηλαδή της αρπαγής του φορτίου, παρά της πειρατείας για απαίτηση λύτρων. Ό κίνδυνος για τα πληρώματα των πλοίων που έχουν πέσει θύμα των επιθέσεων αυτών είναι προφανής, αφού σε 37 εκ των ανωτέρω περιστατικών αναφέρθηκε η χρήση όπλων από πλευράς πειρατών.

Η πειρατεία αποτελεί ένα πρόβλημα με πολλές διαστάσεις, ένα φαινόμενο που λαμβάνει χώρα στη θάλασσα, είναι όμως γενικά παραδεκτό ότι η γενεσιουργός αιτία του προέρχεται από την στεριά λόγω αφενός της πολιτικής αστάθειας που επικρατεί στις παρακείμενες χώρες όπου παρουσιάζεται το φαινόμενο σε έξαρση και παράλληλα της αδυναμίας των χωρών αυτών να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα με τις δικές τους δυνάμεις. Αποτελεί επίσης ένα πρόβλημα με εξελικτικό χαρακτήρα, καθώς οι πειρατές έχουν τη δυνατότητα να προσαρμόζονται στα μέτρα που λαμβάνονται εναντίον τους, να χρηματοδοτούνται με αποτέλεσμα να βελτιώνουν τα επιχειρησιακά τους μέσα, τροποποιώντας παράλληλα τόσο τις μεθόδους όσο και τις περιοχές δράσης τους.

Για τους παραπάνω λόγους, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γίνει αντιληπτό από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές, ότι η πειρατεία δεν επιδέχεται μίας μόνο προσέγγισης για την καταπολέμησή της. Απαιτείται συντονισμός δράσεων και ενεργειών και ενίσχυση της υπάρχουσας εποικοδομητικής συνεργασίας μεταξύ των Κρατών, των αρμόδιων Διεθνών Οργάνων και της διεθνούς ναυτιλιακής βιομηχανίας με την επιτακτική ανάγκη όπως η Ε.Ε. πρωτοστατεί. Το Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου, ως ο κατεξοχήν αρμόδιος φορέας, έχει υποστηρίξει κάθε διεθνή πολιτική ή επιχειρησιακή πρωτοβουλία τόσο στο πλαίσιο του ΙΜΟ όσο και της Ε.Ε. με απώτερο σκοπό την εξάλειψη των περιστατικών πειρατείας. Στο πλαίσιο υποστήριξης των πρωτοβουλιών αυτών εντάσσεται ως προτεραιότητα από τη χώρα μας η εφαρμογή των Βέλτιστων Πρακτικών που έχει εκδόσει ο ΙΜΟ από τα πλοία που φέρουν την Ελληνική Σημαία και πλέουν σε θαλάσσιες περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως επικίνδυνες για την αντιμετώπιση περιστατικών πειρατείας η/και ένοπλης ληστείας.

Θα ήθελα ιδιαιτέρως να υπογραμμίσω ότι στο ευρύτερο πλαίσιο παρακολούθησης των εξελίξεων και λήψης μέτρων και πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται για την καταπολέμηση της πειρατείας σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, το Υπουργείο μας βρίσκεται σε συνεχή και άμεση συνεργασία σε θεσμικό επίπεδο με τους φορείς της Ελληνικής ναυτιλιακής βιομηχανίας. Ήδη από δικής μας πλευράς προτιθέμεθα να αναλάβουμε σχετικές πρωτοβουλίες προς τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα άλλα διεθνή fora, στοχεύοντας στην περαιτέρω ανάδειξη του ζητήματος και την λήψη επιπρόσθετων μέτρων για την αντιμετώπιση του.

Πιστεύω ακράδαντα ότι ένα σημαντικό βήμα για την προστασία των ελληνικών πλοίων αποτελεί η θέσπιση από τη χώρα μας ειδικής νομοθεσίας σχετικά με την πρόληψη και την καταστολή πειρατείας, μέσω της έκδοσης αδειών για την παροχή υπηρεσιών ασφαλείας από ένοπλους ιδιώτες φρουρούς εταιρειών που επιβιβάζονται και αποβιβάζονται σε ελληνικά εμπορικά πλοία μέσω λιμένων αλλοδαπής (Ν.4058 Φ.Ε.Κ. 63 Α΄/22-03-2012, Κ.Υ.Α. 641.36−2/12 (Φ.Ε.Κ. 1338 Β΄/24-04-2012)). Ταυτόχρονα προωθούνται οι νομοθετικές πράξεις που προβλέπονται από τις εξουσιοδοτικές διατάξεις του νόμου 4058, με προτεραιότητα στην προώθηση του προεδρικού διατάγματος για τον καθορισμό πλαισίου λειτουργίας και πιστοποίησης ελληνικών εταιριών παροχής ασφάλειας. Θα ήθελα να σημειώσω ότι ήδη στο πλαίσιο εφαρμογής της εν λόγω νομοθεσίας, έχουν χορηγηθεί οι σχετικές άδειες παροχής υπηρεσιών ασφαλείας σε 142 πλοία ελληνικής σημαίας τα οποία διασχίζουν περιοχές υψηλού κινδύνου.

Θα ήθελα όμως να υπογραμμίσω ότι η Ελλάδα θα αποδώσει ιδιαίτερη έμφαση στην περαιτέρω στήριξη πολιτικών πρωτοβουλιών και δράσεων τόσο στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και του ΙΜΟ, για την αντιμετώπιση του φαινομένου της πειρατείας.

Κλείνοντας, θα ήθελα να σας συγχαρώ για την ανάδειξη του ευαίσθητου και ιδιαιτέρως σημαντικού αυτού ζητήματος για την διεθνή ναυτιλία και να σας ευχηθώ καλή επιτυχία στις εργασίες του Συνεδρίου σας, γνωρίζοντας ότι ο Διοικητικός φορέας στον οποίο προΐσταμαι θα έιναι αρωγός σε κάθε σχετική προσπάθεια.

Σας ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας.