Ιστοσελίδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
2008.11.01
ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ: ΜΙΑ ΝΕΑ ΑΡΧΗ
Τα τελευταία χρόνια ο πλανήτης μας αντιμετωπίζει μια σχετικά έντονη μεταβολή των κλιματικών συνθηκών, με πιο αξιοσημείωτη αλλαγή την σταθερή αύξηση της μέσης θερμοκρασίας κάθε έτος, αλλά και πληθώρα άλλων αλλαγών (έντονα καιρικά φαινόμενα μεγάλης διάρκειας, παράδοξες καιρικές συνθήκες εκτός των συνηθισμένων χρονικών πλαισίων κ.α.). Πολλοί επιστήμονες που έχουν μελετήσει επισταμένως το φαινόμενο αυτό, το χαρακτηρίζουν ως «κλιματική αλλαγή» (climate change), δηλαδή κάτι το οποίο δεν είναι απλές πρόσκαιρες εξάρσεις, αλλά φαίνεται να έχει αποκτήσει μια σταθερή πορεία σε μόνιμη πλέον βάση, καθώς επίσης και παγκόσμιο εύρος, δηλαδή δεν αφορά μόνο τοπικά μικροκλίματα.
Στην προσπάθεια του ανθρώπου να εξακριβώσει τα αίτια, να αναχαιτίσει τα συμπτώματα, καθώς επίσης και να αναστρέψει και πιθανώς να εξαφανίσει τις αιτίες που προκαλούν την κλιματική αλλαγή, τα περισσότερα από τα κράτη του πλανήτη έχουν ήδη συμφωνήσει πάνω σε βασικές αρχές διαχείρισης και αντιμετώπισης του προβλήματος αυτού. Καθοριστικές αποφάσεις καθώς και γενικές και ειδικές κατευθύνσεις δόθηκαν κατά τη διάρκεια του 3ου Παγκόσμιου Συνεδρίου του ΟΗΕ που έλαβε χώρα στο Κυότο το Δεκέμβριο του 1997, οι εργασίες του οποίου κατέληξαν στο Πρωτόκολλο του Κυότο. Το Πρωτόκολλο υπεγράφη στις 11 Δεκεμβρίου 1997 και περιέχει δεσμευτικούς στόχους για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (κυρίως CO2 – διοξείδιο του άνθρακα) για 37 χώρες, μεταξύ των οποίων και όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πρωτόκολλο έχουν επικυρώσει συνολικά 182 χώρες, τέθηκε σε ισχύ το 2005, και αφορά τα χρονικά διαστήματα 2005-2007 και 2008-2012. Ειδικότερα για την Ε.Ε. ο στόχος αυτός έχει ποσοτικοποιηθεί και επεκταθεί σε 20% μείωση εκπομπών έως το 2020 σε σχέση με τα επίπεδα εκπομπών του 1990.
Στο μεταξύ, ειδικά η Ευρωπαϊκή Ένωση, θέλοντας να ηγηθεί της προσπάθειας αυτής, αλλά και να λειτουργήσει υποδειγματικά σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη, έχει θέσει ή θα θέσει στο άμεσο μέλλον δεσμευτικούς στόχους τόσο για την διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στην τελική κατανάλωση ενέργειας, όσο και για την Εξοικονόμηση Ενέργειας (ΕΞΕ). Οι προτεινόμενοι στόχοι για το σύνολο των κρατών μελών της Ε.Ε. τόσο για ΑΠΕ όσο και ΕΞΕ έως το 2020 είναι 20%, γεγονός που έχει οδηγήσει στο γνωστό λογοπαίγνιο «τα 3 εικοσάρια». Αναλύοντας τους στόχους αυτούς, δηλαδή ότι το 2020 το 20% της καταναλισκόμενης ενέργειας θα προέρχεται από ΑΠΕ, και ότι τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. κατά μέσο όρο θα καταναλώνουν 20% λιγότερη ενέργεια από ότι το 2000, φαίνεται να είναι αρκετά φιλόδοξοι, αλλά ταυτόχρονα αποδεικνύουν έμπρακτα ότι η Ε.Ε. θέλει να ηγηθεί της παγκόσμιας προσπάθειας. Ταυτόχρονα, επειδή είναι ευρέως αποδεκτό ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής απαιτεί την ταυτόχρονη υλοποίηση και των τριών στόχων, δηλαδή μείωση των εκπομπών αερίων ρύπων, αύξηση της διείσδυσης ΑΠΕ, και αύξηση της Εξοικονόμησης Ενέργειας, δεν μπορούμε να αδρανήσουμε σε κανένα από τα τρία προαναφερθέντα «μέτωπα».
Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, η Ε.Ε. έχει θέσει και τα κράτη μέλη έχουν αποδεχθεί επιμέρους δεσμευτικούς στόχους που θα επιτρέψουν την επίτευξη των γενικών στόχων της Ένωσης για μείωση εκπομπών, αύξηση διείσδυσης των ΑΠΕ, και εξοικονόμησης ενέργειας. Στην Ελλάδα, τα συναρμόδια Υπουργεία (Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων) έχουν ήδη θέσει σε κίνηση όλους εκείνους τους μηχανισμούς που θα επιτρέψουν στη χώρα μας να επιτύχει τους εθνικούς στόχους, συμβάλλοντας κατ’αναλογία στην κοινή προσπάθεια αντιμετώπισης του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής. Το ΥΠΕΧΩΔΕ έχει ως τομέα ευθύνης του την επίλυση προβλημάτων όσον αφορά τις εκπομπές αερίων ρύπων αλλά και γενικότερης περιβαλλοντικής στρατηγικής, ενώ το Υπουργείο Ανάπτυξης έχει υπό την ευθύνη του τους τομείς Ενέργειας και Βιομηχανίας, δύο από τους μεγαλύτερους συμμετέχοντες στα θέματα ΑΠΕ, ΕΞΕ και εκπομπών αερίων ρύπων.
Για να αναφερθούμε συγκεκριμένα στο Υπουργείο Ανάπτυξης, έχουν ληφθεί όλα τα απαραίτητα μέτρα που μπορούν να συμβάλουν στην κοινή προσπάθεια. Ένα εξ αυτών είναι και η προσπάθεια Εξοικονόμησης Ενέργειας στον Δημόσιο και ευρύτερο Δημόσιο Τομέα. Όπως έχει αναφέρει αρκετές φορές ο Υπουργός κος.Χρήστος Φώλιας, δεν αρκεί απλώς να νομοθετούμε, θα πρέπει το Δημόσιο και Ευρύτερο Δημόσιο να λειτουργεί με υποδειγματικό τρόπο, και να αποτελεί το προπομπό κάθε καινοτόμας προσπάθειας, δείχνοντας έτσι το δρόμο και στους υπόλοιπους φορείς της αγοράς και της κοινωνίας. Άρα και στο θέμα Εξοικονόμησης Ενέργειας, το Υπουργείο Ανάπτυξης θέλησε να δείξει την ισχυρή θέλησή μας για άμεση υιοθέτηση των μέτρων που απαιτούνται ή προτείνονται για επίτευξη των στόχων της χώρας. Προς τούτο, εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. Δ6/Β/14826/2008 Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) των Υπουργών Εσωτερικών, Οικονομίας και Οικονομικών και Ανάπτυξης με τίτλο «Μέτρα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και την εξοικονόμηση ενέργειας στο δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα», η οποία αποσκοπεί στην επικαιροποίηση του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου και τη συνολική και ενιαία ρύθμιση του θέματος της εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα, έτσι ώστε να επιτευχθεί η βελτίωση της ενεργειακής και περιβαλλοντικής συμπεριφοράς των κτιρίων αυτών και να αποτελέσουν παράδειγμα εξοικονόμησης ενέργειας.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η προαναφερθείσα ΚΥΑ δεν αποτελεί εξ’ολοκλήρου νέο νομοθετικό κείμενο, αφού στην πράξη ενοποιεί παλαιότερες ΚΥΑ σχετικές με θέματα εξοικονόμησης ενέργειας, αλλά επίσης προσθέτει νέες οδηγίες και καθορίζει λειτουργικές παραμέτρους και περιβαλλοντικές συνθήκες για τα κτίρια που χρησιμοποιούνται από το δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα.
Συνοπτικά, η εν λόγω ΚΥΑ αναφέρεται:
1) Στην υποχρέωση σύνδεσης (όπου υπάρχει ήδη δίκτυο) ή αίτησης σύνδεσης (όπου αναμένεται να υπάρξει δίκτυο) με το δίκτυο φυσικού αερίου. Το φυσικό αέριο, όντας ένα αρκετά πιο «καθαρό» καύσιμο από τα στερεά ή ορυκτά καύσιμα (λιγνίτης, λιθάνθρακας, μαζούτ, πετρέλαιο κλπ), αποτελεί αυτή τη στιγμή την πιο καθαρή, ευρέως αποδεκτή και συνάμα αποδοτική λύση στις ολοένα αυξανόμενες ενεργειακές απαιτήσεις του οικιακού, τριτογενή, εμπορικού και βιομηχανικού τομέα.
2) Στη μείωση αέργου ισχύος (συνημίτονο φ). Όπου υπάρχουν κινητήρες, όπου υπάρχουν φωτιστικά σώματα με λαμπτήρες φθορισμού, όπου γενικά λειτουργούν επαγωγικά φορτία, η κατανάλωση ενέργειας είναι αρκετά μεγαλύτερη από τις πραγματικές ενεργειακές ανάγκες, λόγω αύξησης της αέρου ισχύος. Με τις κατάλληλες διατάξεις αντιστάθμισης, η άεργος ισχύς ελαχιστοποιείται, με αποτέλεσμα να καταναλώνουμε όση ενέργεια πραγματικά χρειαζόμαστε.
3) Στην προληπτική, τακτική και λεπτομερή συντήρηση κλιματιστικών εγκαταστάσεων. Όλοι μας θεωρούμε ότι η συντήρηση του κλιματιστικού στο σπίτι, στο γραφείο ή στο αυτοκίνητό μας περιορίζεται στον καθαρισμό των φίλτρων και τον βιολογικό καθαρισμό των σωληνώσεων. Αυτό είναι ένα τεράστιο λάθος, καθώς όποιος έχει κοιτάξει μια εξωτερική μονάδα κλιματιστικού που λειτουργεί μερικά χρόνια, μπορεί εύκολα να καταλάβει γιατί το κλιματιστικό του δεν αποδίδει, ή γιατί η κατανάλωση ενέργειας έχει αυξηθεί κατακόρυφα. Οι επικαθήσεις στους εναλλάκτες θερμότητας των εξωτερικών μονάδων των κλιματιστικών επιφέρουν δραματική μείωση της αποδοτικότητάς τους, με αποτέλεσμα και να μην μπορούν να αποδώσουν τα προβλεπόμενα BTUs (British Thermal Unit), και να χρειάζονται πολλαπλάσια ποσότητα ενέργειας για να το επιτύχουν. Όπως είναι εύκολα αντιληπτό, στις περιπτώσεις μεγάλων φορέων ή εταιρειών με τις μεγάλες κεντρικές εγκαταστάσεις κλιματισμού, οι προοπτικές εξοικονόμησης ενέργειας είναι εξαιρετικές.
4) Στην τήρηση των διαφόρων προτύπων CEN για καθορισμό των επιθυμητών και επιτρεπόμενων θερμοκρασιών, της απαιτούμενης ποσότητας φρέσκου αέρα, καθώς και των επιπέδων φωτισμού ανάλογα με το χώρο. Όπως έχει προκύψει από διάφορες μελέτες, οι επιθυμητές συνθήκες διαβίωσης κυμαίνονται εντός συγκεκριμένων ορίων και διαφοφοροποιούνται ανάλογα με την εποχή, το χώρο και το είδος δραστηριότητας που λαμβάνει χώρα. Προσπαθώντας λοιπόν να επιτύχουμε τις συγκεκριμένες συνθήκες διαβίωσης και αποφεύγοντας υπερβολές (σε ψύξη, θέρμανση, φωτισμό ή αερισμό), είτε με χειροκίνητο είτε με αυτοματοποιημένο τρόπο, μπορούμε να επιτύχουμε αρκετά σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας.
5) Στην αντικατάσταση λαμπτήρων με ενεργειακά αποδοτικότερους (κλάσης Α). Ειδικά σε χώρους όπου έχουμε συνεχή χρήση των φωτιστικών σωμάτων (π.χ. γραφεία) η αντικατάσταση των παλαιών λαμπτήρων ή η αναβάθμισή τους μπορεί να αποφέρει σημαντικά ωφέλη. Το Υπουργείο Ανάπτυξης, στην προσπάθεια τόσο για να ανανεωθεί το σύνολο των λαμπτήρων, όσο και για την λεπτομερή καταγραφή της κατάστασης και των αποτελεσμάτων, έχει ήδη αποστείλει σχετικό έγγραφο και έντυπο καταγραφής ώστε να αρχίσει η συλλογή στατιστικών στοιχείων από το σύνολο του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα
6) Στην εγκατάσταση διατάξεων αυτοματισμού (όπου δεν υπάρχουν ήδη). Πρόκειται για συστήματα BMS (Building Management Systems) τα οποία μπορούν με σχετικά μικρό κόστος να επιφέρουν σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας μέσω μεθόδων και διαδικασιών που δεν ήταν εφικτά πριν από μερικά χρόνια.
7) Στην υιοθέτηση πρόσθετων μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας τα οποία δεν απαιτούν την συναίνεση του ιδιοκτήτη του κτιρίου. Θα ήταν εξαιρετικά αποτελεσματικό να στοχεύαμε στην επιπλέον μόνωση, στην αντικατάσταση κουφωμάτων, στην αναδιαμόρφωση εσωτερικών χώρων, στην αλλαγή της μορφής των προσόψεων κ.α., αλλά σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται η συναίνεση του ιδιοκτήτη (στην περίπτωση που το κτίριο δεν είναι ιδιοκτησία του Δημοσίου ή των φορέων του ευρύτερου δημόσιου τομέα). Παρ’όλα αυτά, υπάρχουν αρκετά μέτρα που μπορεί να λάβει ο κάθε φορέας, για τα οποία δεν απαιτείται η τυπική συναίνεση του ιδιοκτήτη και η τροποποίηση της οικοδομικής άδειας, όπως π.χ. χρήση κατάλληλων ψυχρών βαφών, τοποθέτηση ανεμιστήρων οροφής για φυσικό αερισμό, σκίαση του κελύφους των κτιρίων κ.α.
8) Σε ζητήματα προμηθειών, η νέα ΚΥΑ υιοθετεί τις ρυθμίσεις της κοινοτικής νομοθεσίας που επιτρέπουν την εισαγωγή περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών και οικολογικών σημάτων μεταξύ των τεχνικών προδιαγραφών. Ως εκ τούτου, ορίζεται ότι, το Δημόσιο και οι φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα οφείλουν να λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα και να προμηθεύονται με τον κατάλληλο τεχνικό εξοπλισμό, ο οποίος πρέπει να διαθέτει τα προβλεπόμενα τεχνικά χαρακτηριστικά και να συνάδει με τις ενεργειακές απαιτήσεις, προδιαγραφές και πρότυπα που εξειδικεύονται ανωτέρω εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται εξοικονόμηση ενέργειας. Το παραπάνω αποτελεί το πρώτο ουσιαστικά βήμα του Ελληνικού Δημοσίου για να εισάγει στις διαδικασίες των κρατικών προμηθειών και ενεργειακές προδιαγραφές, κάτι το οποίο δεν έχουν κάνει παρά ελάχιστες άλλες χώρες στην Ε.Ε. αλλά και παγκοσμίως. Επόμενα πιθανά βήματα μπορούν να είναι ο καθορισμός ελαχίστων τεχνικών ενεργειακών προδιαγραφών, η υποχρεωτική συμμόρφωση με συγκεκριμένες διαδικασίες πιστοποίησης και θέσης σε λειτουργία συγκεκριμένων συσκευών, η υποχρεωτική αντικατάσταση όλων των παλαιών ή/και ενεργοβόρων συσκευών κ.α.
Με την εν λόγω ΚΥΑ, προβλέπεται τέλος ο ορισμός Ενεργειακού Υπεύθυνου για κάθε φορέα (ή και περισσοτέρων ανά φορέα, σε περιπτώσεις φορέων σημαντικού μεγέθους), που μπορεί να είναι αρμόδιος για ένα ή περισσότερα του ενός κτίρια κάθε φορέα, ανάλογα με τις λειτουργικές ανάγκες, το συνολικό υπαλληλικό δυναμικό, την ωφέλιμη επιφάνεια και όγκο των κτιρίων αυτού, ο οποίος είναι ουσιαστικά ο «συνομιλητής» με τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Ανάπτυξης. Οι επι μέρους ενεργειακοί υπεύθυνοι οφείλουν να καταγράφουν και να παρακολουθούν την υλοποίηση των έργων ενεργειακής αποδοτικότητας, εξοικονόμησης και ορθολογικής χρήσης ενέργειας, καθώς και να αναφέρουν τα αποτελέσματά τους στο Υπουργείο Ανάπτυξης και στο Υπουργείο Εσωτερικών. Για τον συντονισμό της προσπάθειας αυτής, έχουν οριστεί οι Γενικοί Γραμματείς του Υπουργείου Ανάπτυξης και του Υπουργείου Εσωτερικών ως σημείο σύγκλισης και συγκέντρωσης όλης της σχετικής πληροφορίας, για περαιτέρω στατιστική ανάλυση, επεξεργασία και αξιοποίηση.
Επιγραμματικά, μπορούμε να πούμε ότι η συγκεκριμένη ΚΥΑ δύναται να θεωρηθεί ως το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την εγκαθίδρυση ενός συστήματος «ενεργειακά και περιβαλλοντικά φιλικού» στη λειτουργία του Δημοσίου, έτσι ώστε ο Δημόσιος και ο ευρύτερος Δημόσιος τομέας να αποτελέσει τον προπομπό και το «καλό παράδειγμα» για τα όσα πρέπει να γίνουν -και- στη χώρα μας στους τομείς Εξοικονόμησης και Ορθολογικής Χρήσης Ενέργειας και Προστασίας του Περιβάλλοντος. Γιατί όπως έχει ακουστεί πολλές φορές, τον πλανήτη που ζούμε τον έχουμε δανειστεί από τα παιδιά μας, και οφείλουμε να τους τον παραδώσουμε καλύτερο από ότι τον βρήκαμε από τους γονείας μας.
Add comment
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.