Ιστοσελλίδα Ant1_Ελληνική οικονομία

Ιστοσελίδα ραδιοφωνικού σταθμού ΑΝΤ1,
2011.08.08

Η Ελλάδα ήδη πληρώνει το τίμημα για το φαινόμενο που η υπόλοιπη Ευρώπη επίσης παρακολουθεί με αμηχανία: ηγέτες των Κρατών Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν έχουν την πολιτική διορατικότητα ή τη βούληση να δώσουν λύσεις, την Κοινοτική ιεραρχία που δεν έχει την επάρκεια ή την εξουσιοδότηση να το κάνει, και τους πολίτες που τελικά δεν ξέρουν ποιος τους φταίει.

Πιστεύω πως οι περισσότεροι αναγνωρίζουν το ό,τι η οικονομία -σε παγκόσμιο επίπεδο- χρήζει εποπτείας και ρυθμίσεων ώστε να μην αντιμετωπίσουμε ξανά ‘φούσκες’, ή να διασφαλίζεται ο υγιής ανταγωνισμός στα αγαθά και τις υπηρεσίες, αλλά όχι η κερδοσκοπία πάνω σε ολόκληρους λαούς. Η Ευρώπη πρότεινε εσωτερικά κάποια δειλά βήματα για την αναθεώρηση της σχετικής Κοινοτικής Οδηγίας (η λεγόμενη Βασιλεία ΙΙΙ), ψιθύρισε κάτι για έναν Ευρωπαϊκό οίκο αξιολόγησης, όμως δεν φαίνεται να καταλήγει κάπου άμεσα. Άρα η Ευρώπη πρέπει να ορίσει ξανά το αύριό της, πριν προσπαθήσει να το διεκδικήσει ανάμεσα στον υπόλοιπο πλανήτη.

Είμαι της γνώμης πως η Ευρώπη έπραξε σωστά, επί της αρχής, στο να θεσπίσει π.χ. ένα Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, δηλαδή την εποπτεία και τον εξορθολογισμό των δημοσιονομικών των Κρατών Μελών της. Πιστεύω πως έκανε λάθος στο ειδικό βάρος που απέδωσε σε αυτό -και την εξειδίκευσή του, βάρος δυσανάλογο προς αυτό που αποδόθηκε σε άλλους τομείς, που από την άλλη θα ήταν αυτοί ακριβώς που θα εξασφάλιζαν βιώσιμα δημοσιονομικά. Δηλαδή το πρόβλημα της εξασφάλισης της ευημερίας και της ανάπτυξης, κρίσιμο τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και στο εθνικό επίπεδο, όπως δεν παύουμε να τονίζουμε. H Ευρώπη βρέθηκε να υπακούει σε δείκτες χρέους και ελλείμματος, τώρα πια δείκτες spreads και cds. Κι όμως υπάρχει το Ευρωβαρόμετρο, μια ματιά στο οποίο θα μας βοηθούσε να δούμε πιο καθαρά. Πολίτες, απασχόληση, παραγωγή, κλάδους της οικονομίας, υγεία, κοινωνικές παροχές. Πώς τελικά ζούμε στην Ευρώπη, ποιος χωλαίνει, πού, και τι μπορεί να γίνει για αυτό. Και δεν υπαινίσσομαι δάνεια.

Έχω την εντύπωση πως πολύ λίγα πράγματα θα χρειάζονταν να γίνουν από πλευράς νέων εθνικών ‘εξουσιοδοτήσεων’ προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, για να παρέμβει ώστε να οργανώσει συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση. Προσωπικά δεν θεωρώ ευρωπαϊκή ωριμότητα μόνο τη δημιουργία εργαλείων σαν το EFSF και το ESM, δηλαδή «εργαλεία για προβληματικούς και υποψήφιους χρεοκοπημένους», όπως έχω πει και στη Βουλή.

Θα ήθελα να δω περισσότερα, για παράδειγμα στην παιδεία, από το πρόγραμμα κάποιων ανταλλαγών του Erasmus (παρότι ήταν μια εξαιρετική ιδέα, δεν αρκεί), ή τις ακαδημαϊκές επιδοτήσεις ερευνητικών έργων. Θα ήθελα να δω τα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια να συμπράττουν πραγματικά. Δεν θα μπορούσε η Ευρώπη να δημιουργήσει ευρωπαϊκά κέντρα παγκοσμίου αριστείας, εκπαίδευσης, πολιτισμού, ή τεχνολογικής καινοτομίας, που να αποτελούν ουσιαστικά πόλους περιφερειακής ανάπτυξης; Φιλοσοφία και Κλασικές Σπουδές στην Ελλάδα, όπως επίσης Ναυτιλιακά (γιατί μόνο στο Λονδίνο;), τουριστικά και ξενοδοχειακά, Καλές Τέχνες στην Ιταλία, Μηχανικοί και υπολογιστές στη Γερμανία και τη Σκανδιναβία, κ.ο.κ. Δεν εννοώ πως δεν έχουμε κι εμείς άξιες σχολές μηχανικής, ακριβώς όμως αυτό είναι το λάθος αντανακλαστικό: προφανώς και όλες οι χώρες έχουν τους εκπροσώπους π.χ. της φιλοσοφίας τους, εμείς έτυχε όμως να έχουμε τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη. Αντίστοιχα δεν ‘θιγόμαστε’ αν κάποιος άλλος διαθέτει τους καλύτερους κατασκευαστές κινητών τηλεφώνων, π.χ. οι Φιλανδοί. Μια ευρωπαϊκή βιομηχανία λοιπόν, μια ευρωπαϊκή ακαδημία, με τα αντίστοιχα περιφερειακά τους κέντρα και εξειδικεύσεις, μια κοινή οργάνωση στα τελωνεία, στην ασφάλεια των συνόρων, μια πιο συγκροτημένη εξωτερική πολιτική, ας γίνουν ανάλογα βήματα κι ύστερα συζητάμε και για έναν Ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Έτσι αντιλαμβάνομαι τη συνεργασία ή τη μεταφορά τεχνογνωσίας και όχι ως μια επιτροπεία που επιφυλάσσεται μόνο για τη χώρα μας.

Ο τροχός έχει ανακαλυφθεί: έχω διαβάσει για παράδειγμα πολλές σοβαρές μελέτες επισκόπησης της ελληνικής οικονομίας και των προοπτικών της, από εθνικούς αλλά και διεθνείς φορείς, κι εντέλει δεν απέχουν στο δια ταύτα. Τους τομείς τους γνωρίζουμε, όπως και το τι πρέπει να κάνουμε, το ζήτημα είναι να αναληφθούν πρωτοβουλίες. Δεν αποκλείω φυσικά την εξέλιξη νέων δυναμικών κλάδων σε κάθε χώρα, που αντίστοιχα θα μεταμορφώσουν τη φυσιογνωμία της και αυτό μπορεί να είναι η μελλοντική διαρκώς εξελισσόμενη Ευρώπη, που όμως στον κορμό της, παραμένει αυτό που επέλεξε να δηλώσει πως είναι: μια ένωση που πρεσβεύει τα ιδανικά της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της συνεργασίας των λαών και του ξεχωριστού πολιτισμού της, στην υπόλοιπη ανθρωπότητα.

Η διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ δεν έχει σε καμία περίπτωση τα εχέγγυα να καθοδηγήσει την πατρίδα προς ένα τέτοιο σκηνικό ανάκαμψης, πολλώ δε μάλλον να συνδράμει στο παραμικρό στην τεκμηρίωση μιας ανάγκης για συνολική ευρωπαϊκή μεταστροφή. Αντίθετα κατάφερε διπλή ζημιά: Από τη μια, ενίσχυσε τα αντανακλαστικά ατομικής επιβίωσης και προστατευτισμού των υπολοίπων εταίρων μας, από μια ελληνική «μεταδοτική νόσο», ενώ αποδεικνύεται περίτρανα πως δεν είναι η μόνη νόσος από την οποία κινδυνεύει η Ευρώπη. Κι από την άλλη έβαλε τους Έλληνες σε μια θέση υπεράσπισης της ίδιας τους της ύπαρξης, αναβιώνοντας έτσι όλα τα στερεότυπα που μας χώριζαν σαν λαούς, αντί για αυτά που μας ενώνουν. Χρειάζεται να βρούμε ξανά τις ισορροπίες στις σχέσεις μας σαν Ευρωπαίοι. Χρειάζεται και να ξέρουμε τι πρεσβεύουμε εθνικά, για να βρούμε και να διεκδικήσουμε τη θέση που μας αναλογεί ευρωπαϊκά. Νέα τροχιά στην Ευρώπη και νέα μεταπολίτευση στην Ελλάδα. Νέο ευρωπαϊκό και εθνικό συμβόλαιο. Μέσα σε όλη αυτήν την αποκαρδιωτική κατάσταση, έχουμε μια τελευταία τύχη, το ότι υπάρχει τουλάχιστον στη δική μας πολιτική σκηνή, μια εν δυνάμει ηγεσία με όραμα για την Ελλάδα και όραμα για την Ευρώπη. Αυτό πηγαίνει πέρα από κόμματα και είμαι σίγουρος πως οι Έλληνες θα το δουν, σύντομα.

Κλείνω με μια ελπίδα: πως όλη αυτή η στροφή δεν χρειάζεται να γίνει με βία και με φόρα, διακινδυνεύοντας οικονομίες, κοινωνίες, χώρες. Λίγες μοίρες να στρίψει το πηδάλιο του ευρωπαϊκού υπερωκεανίου, η πορεία, σε λίγο καιρό, θα οδηγήσει σε εντελώς άλλο προορισμό. Η Ελλάδα πρέπει να στρίψει λίγο παραπάνω το τιμόνι εδώ που φτάσαμε, αλλά ευτυχώς έχουμε καλή παράδοση σαν ναυτικοί.