ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ_Πολιτικές για την Ενεργειακή Ασφάλεια και την Πράσινη Ανάπτυξη

Εφημερίδα Καθημερινή,
2009.11.16

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ
ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
www.kathimerini.gr

Στην εποχή που όλα επαναπροσδιορίζονται, η ανάπτυξη σταθμίζεται από την ομαλότητα του κόστους της ενέργειας, την περιβαλλοντική επιβάρυνση και την κοινωνική αποδοχή των ενεργειακών επιλογών. Όταν μια χώρα δεν έχει διαφοροποιημένες πηγές, οδεύσεις και μείγμα δεν προσφέρει ενεργειακή επάρκεια στην οικονομία και την κοινωνία. Όταν δεν είναι ενεργειακά αποδοτική δεν θα μπορέσει να αποφύγει τα ανεπιθύμητα (και ακριβά) καύσιμα. Και όταν δεν επιτυγχάνει κοινωνική και πολιτική συναίνεση για εναλλακτικές ενεργειακές επιλογές, είναι άξια για τα καύσιμα αυτά που αναγκαστικά θα χρησιμοποιήσει στο μέλλον για να εξασφαλίσει την ενεργειακή της επάρκεια. Για τους λόγους αυτούς, σχεδιάσαμε μια μακροπρόθεσμη ενεργειακή στρατηγική με δυο βασικές προτεραιότητες: τη διαφοροποίηση των πηγών και των οδεύσεων της ενέργειας για να ενισχύσουμε την ενεργειακή μας ασφάλεια και τη στροφή στη βιώσιμη ανάπτυξη για να μειώσουμε την εξάρτησή μας από εισαγωγές ενέργειας. Η πολιτική μας αυτή δικαιώθηκε.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αποφυγή προβλημάτων στις αρχές του 2009, όταν διεκόπη η παροχή ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας, χάρη στην ύπαρξη υποδομών μεταφοράς και αποθήκευσης ενέργειας από διάφορες πηγές και οδεύσεις. Αυτό εξηγεί το γιατί προωθήσαμε επίμονα και μεθοδικά την πολιτική αυτή, με νέους διακρατικούς αγωγούς, όπως:

τον αγωγό Ελλάδας-Τουρκίας-Ιταλίας (ITGI) για τη μεταφορά αερίου από την Κασπία προς την Ευρώπη, ένα έργο μεγάλης σημασίας για την εξωτερική ενεργειακή πολιτική μας αλλά και για την Ε.Ε. η οποία το συμπεριέλαβε στα έργα προτεραιότητας των Διευρωπαϊκών Δικτύων Ενέργειας,

τον αγωγό South Stream για τη μεταφορά αερίου από τη Ρωσία προς την Ευρώπη, μέσω Βουλγαρίας και Ελλάδας που θα συμβάλει στην ασφάλεια εφοδιασμού όλης της Ευρώπης και

τον νέο αγωγό διπλής ροής Κομοτηνή – Χάσκοβο με τον οποίο διασυνδέονται τα συστήματα φυσικού αερίου Ελλάδας-Βουλγαρίας-Ρουμανίας ενισχύοντας περαιτέρω την ενεργειακή ασφάλεια και των τριών χωρών.

τον πετρελαιαγωγό “Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη”, τον πρώτο επί ευρωπαϊκού εδάφους μετά από 40 χρόνια, για τη μεταφορά αργού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.

Και επειδή το πετρέλαιο θα εξακολουθεί να καλύπτει σημαντικό τμήμα των αναγκών μας και ιδιαίτερα των νησιών, υιοθετήσαμε μια νέα πολιτική για την έρευνα και την εξόρυξη υδρογονανθράκων. Παράλληλα, στηρίξαμε μια νέα σημαντική ιδιωτική επένδυση της τάξεως των 200 εκατ. δολαρίων στην Καβάλα, με στόχο, σε πρώτη φάση, την εξόρυξη 5.000 βαρελιών αργού την ημέρα. Το 40% των εσόδων της επένδυσης αυτής περιέρχονται στο κράτος.

Δεν θα πρέπει να παραλείψω τη σημασία των ηλεκτρικών διασυνδέσεων που προωθήσαμε με τις γειτονικές μας χώρες για την εξασφάλιση ηλεκτρικής επάρκειας αλλά και για την περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων μέσω του διασυνοριακού εμπορίου Ηλεκτρικής Ενέργειας.

Την ίδια δικαίωση είχε και η πολιτική μας για την πράσινη ανάπτυξη την οποία στηρίξαμε με μελέτες, με κατάλληλη νομοθεσία, με κίνητρα για επενδύσεις, με ειδικά προγράμματα και με εκστρατείες για την ενημέρωση του κοινού.

Με το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ αντιμετωπίσαμε το μακροχρόνιο πρόβλημα χωροθέτησης, περιορίζοντας και τις δικαστικές προσφυγές στο ΣτΕ. Με το Νόμο 3734/09, απεμπλέξαμε πληθώρα έργων ΑΠΕ που δεν προωθούνταν από περιφερειακές υπηρεσίες, δημιουργήσαμε καθεστώς ευνοϊκότερης αντιμετώπισης των Μικρών Υδροηλεκτρικών Σταθμών και των Φωτοβολταϊκών Συστημάτων, χτυπήσαμε τη γραφειοκρατία καταργώντας τις “οικοδομικές άδειες” για όλες τις ΑΠΕ και αποδεσμεύσαμε πολύτιμο “ηλεκτρικό χώρο” εξορθολογίζοντας τη διαδικασία χορήγησης “Προσφορών σύνδεσης” από τον ΔΕΣΜΗΕ. Με τον ίδιο Νόμο δώσαμε ώθηση στη γεωθερμία για πολλαπλές εφαρμογές στον αγροτικό τομέα, στη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων, σε βιομηχανικές εφαρμογές, στην τηλεθέρμανση οικισμών, στην αφαλάτωση, τον τουρισμό αλλά και στον οικιακό τομέα με τη χρήση αντλιών θερμότητας για θέρμανση και ψύξη χώρων. Χαρακτηρίσαμε επτά νέα γεωθερμικά πεδία δίνοντας τη δυνατότητα για απευθείας χρήση της γεωθερμικής ενέργειας σε αθλητικές – τουριστικές εγκαταστάσεις (κολυμβητήρια, πισίνες, spa κλπ). Παράλληλα, δημιουργήσαμε ειδικό πρόγραμμα ανάπτυξης Φωτοβολταϊκών Συστημάτων σε στέγες καθιστώντας την “πράσινη ενέργεια” προσιτή στους Έλληνες πολίτες.

Προωθήσαμε το πρόγραμμα «Πράσινο νησί» στον ακριτικό Άη Στράτη, με στόχο την ενεργειακή του αυτάρκεια 100% από ΑΠΕ. Η κάλυψη των ηλεκτρικών αναγκών αυτόνομων νησιών εξ’ ολοκλήρου από ΑΠΕ, αποτελεί διεθνώς, αντικείμενο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και όχι εμπορική εφαρμογή. Προωθήσαμε, επίσης, τη δημιουργία υβριδικών συστημάτων ΑΠΕ, όπως το έργο συνεργασίας αιολικού με αντλιοταμιευτήρα και υδροηλεκτρικό που σήμερα κατασκευάζεται στην Ικαρία. Τέλος, ολοκληρώσαμε νομοθετική πρωτοβουλία για τον εξορθολογισμό της διαδικασίας αδειοδότησης έργων ΑΠΕ με στόχο να ελαχιστοποιηθούν οι καθυστερήσεις που απωθούν τους επενδυτές και εμποδίζουν την Ελλάδα να αξιοποιήσει το δυναμικό της.

Η προώθηση, όμως, των ΑΠΕ πρέπει απαραίτητα να συνδέεται με πολιτικές ενεργειακής αποδοτικότητας, αφού δεν θα πρέπει να παραγνωρίζουμε ότι εισάγουμε το 72% των αναγκών μας σε ενέργεια και αυτό σημαίνει επιβάρυνση της εθνικής οικονομίας με αρκετά δις Ευρώ ετησίως. Για αυτό και προωθήσαμε προγράμματα που είχαν ως στόχο να καμφθεί η καμπύλη της αυξανόμενης ζήτησης και των αυξανόμενων εισαγωγών, να περιορισθούν οι επιπτώσεις στο περιβάλλον αλλά και να μειωθεί το κόστος για την εθνική οικονομία.

Αναφέρομαι στα Προγράμματα για τις επιχειρήσεις όπως η «Πράσινη Επιχείρηση 2009», οι «Πράσινες Υποδομές 2009» και η «Μετεγκατάσταση» και τα Προγράμματα για την ιδιωτική κατοικία όπως το πρόγραμμα «Αλλάζω ΚΛΙΜΑτιστικό» για την αντικατάσταση και ανακύκλωση ενεργοβόρων κλιματιστικών που ολοκληρώθηκε στις 22/08/09 με πολύ μεγάλη επιτυχία και το Πρόγραμμα Ενεργειακής Αναβάθμισης Κατοικιών ‘ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΤ’ ΟΙΚΟΝ’, με στόχο τη μείωση των ενεργειακών αναγκών των παλαιών κτιρίων καθώς και των εκπομπών ρύπων, οι οποίοι συμβάλλουν στην επιδείνωση του φαινομένου του θερμοκηπίου.

Για το δημόσιο τομέα, προωθήσαμε τη βελτίωση της ενεργειακής και περιβαλλοντικής συμπεριφοράς των κτιρίων με υποχρεωτικά μέτρα για τη ρύθμιση του φωτισμού, του αερισμού, της θέρμανσης και της ψύξης σε όλα τα κτίρια του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα. Προωθήσαμε πρόγραμμα για την άμεση σύνδεση των κτιρίων του δημοσίου και ευρύτερου δημοσίου τομέα της Αττικής με το φυσικό αέριο μέσω χρηματοδότησης και κατασκευής των εσωτερικών εγκαταστάσεων από την Εταιρεία Παροχής Αερίου, με σκοπό τη διευκόλυνση των φορέων. Σχεδιάσαμε το πρόγραμμα ”Εξοικονομώ” για επιλεγμένους Δήμους της χώρας.

Όλα αυτά τα μέτρα και τα προγράμματα, αποσκοπούσαν στο να ενημερώσουν, να ενισχύσουν, να διευκολύνουν, να προσανατολίσουν τους τελικούς χρήστες των διαφόρων τομέων ενεργειακής κατανάλωσης στην υιοθέτηση πρακτικών και την πραγματοποίηση παρεμβάσεων. Όμως, είχαν και έναν άλλο πολύ σημαντικό στόχο: να κάμψουν τις αντιδράσεις, τούς φόβους, τη δυσπιστία, την καχυποψία, την αδιαφορία, την άγνοια, την παραπληροφόρηση και τις δυσκολίες χρηματοδότησης και να προσφέρουν υπεύθυνη ενημέρωση, διευκολύνσεις, ενισχύσεις, κίνητρα, τεχνική βοήθεια, ώστε να προωθηθούν επενδύσεις.

Για πολλά χρόνια καλλιεργούνταν η αντίληψη ότι ανάπτυξη και περιβάλλον είναι δύο έννοιες αντιθετικές. Ότι η επιχειρηματικότητα με περιβαλλοντικό πρόσωπο σημαίνει ζημιά για τις επιχειρήσεις ή ότι η ανάπτυξη με σεβασμό στο περιβάλλον υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα. Ότι μοιραία θα πρέπει να επιλέξουμε ανάμεσα στο περιβάλλον και την ανάπτυξη. Η αντίληψη αυτή αποδείχθηκε λανθασμένη. Όχι μόνο οικονομική ευημερία και ανάπτυξη δεν συνεπάγονται καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, αντίθετα η μία έννοια συμπληρώνει την άλλη.

Από την άλλη μεριά, η απαραίτητη για την ανάπτυξη ενέργεια πρέπει να είναι οικονομικά προσιτή, ενώ η παραγωγή και χρήση της, να μην επιβαρύνουν το περιβάλλον. Αυτή είναι η “πράσινη ανάπτυξη” για μας.

Είναι μια ενέργεια που οφείλουμε να παράγουμε με συναντίληψη, συλλογική προσπάθεια και συναίνεση, όπως αρμόζει σε μια σύγχρονη και ενημερωμένη κοινωνία. Η επιδίωξη μιας πλατειάς συμμαχίας με όλους που νοιάζονται για το περιβάλλον αλλά και με τους πολίτες που αγωνιούν για τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής είναι το ζητούμενο. Ο φυσικός πλούτος της χώρας και το περιβάλλον, δεν ανήκουν σε καμιά παράταξη, σε κανένα κόμμα. Γι αυτό, περισσότερο ίσως από άλλους τομείς, πρέπει να μπουν στην άκρη τα μεγάλα λόγια. Αυτό είναι το χρέος μας στις γενιές που έρχονται. Αυτό είναι το χρέος και της νέας κυβέρνησης: προς το παρόν περιμένουμε να μετατρέψει τον προγραμματικό της λόγο σε εφαρμοσμένη πολιτική.