ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ_Πώς διαμορφώνεται η τελική τιμή της βενζίνης;

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 13.10.2008

Πως διαμορφώνεται η τελική τιμή της βενζίνης

Η αλυσίδα των τριών βασικών επιπέδων διαμόρφωσης της τιμής της βενζίνης έχει ως εξής: η αγορά διύλισης (στην Ελλάδα 2 εταιρείες διύλισης) πωλεί στην αγορά χονδρικής εμπορίας (μεγάλες και μικρές εταιρείες χονδρικής) και αυτή με τη σειρά της στη λιανική (πρατηριούχοι). Πιο συγκεκριμένα:

Στην αγορά διύλισης, η τιμή από τα διυλιστήρια στις εταιρείες υγρών καυσίμων διαμορφώνεται: α) από το κόστος κτήσης της πρώτης ύλης, από το πόσο δηλαδή αγόρασαν δηλαδή τα διυλιστήρια το πετρέλαιο, β) από το κόστος διύλισης και γ) το περιθώριο κέρδους των διυλιστηρίων. Στα κόστη τους τα διυλιστήρια περιλαμβάνουν παραμέτρους όπως το κόστος των επενδύσεων που απαιτούνται για τη λειτουργία τους, αλλά και το κόστος της τήρησης των αποθεμάτων ασφαλείας πετρελαίου.

Στην έξοδο του διυλιστηρίου μπαίνουν οι φόροι και δασμοί (χαμηλότεροι του μέσου όρου της Ε.Ε.).

Έτσι φτάνουμε στο δεύτερο επίπεδο, στην αγορά χονδρικής και εμπορίας, και στο πώς διαμορφώνεται η τιμή της βενζίνης από τις μεγάλες εταιρείες εμπορίας Πετρελαιοειδών, τα Ανεξάρτητα Πρατήρια υγρών καυσίμων και Κοινοπραξίες ή προμηθευτικούς συναιτερισμούς, προς τα πρατήρια.

Αυτές για να πουλήσουν στα βενζινάδικα υπολογίζουν: α) την τιμή που έχουν αγοράσει από τα διυλιστήρια, β) τα μεταφορικά τους κόστη και γ) το περιθώριο κέρδους τους, συνυπολογίζοντας επίσης το κόστος των επενδύσεών τους και το κόστος τήρησης αποθεμάτων, μιας και οι μεγάλες εταιρείες υποχρεούνται επίσης νομοθετικά να τηρούν αποθέματα ασφαλείας.

Η βενζίνη έχει φτάσει πια στο πρατήριο. Εκεί την τελική τιμή στην αντλία τη διαμορφώνουν τα πρατήρια υγρών καυσίμων.

Στη λιανική αγορά έχουμε πρατήρια που λειτουργούν οι ίδιες οι εταιρίες εμπορίας με υπαλλήλους τους, έχουμε πρατήρια franchising (με σύμβαση του σήματος της εταιρίας) και έχουμε και ανεξάρτητα πρατήρια. Το άθροισμα ξεπερνάει τα 8.000 πρατήρια στην Ελλάδα.

Η τελική τιμή προς τον καταναλωτή διαμορφώνεται: α) από το κόστος κτήσης, το πόσο δηλαδή το παίρνουν οι πρατηριούχοι από τις εταιρείες, το οποίο όμως διαφέρει πλέον από εταιρεία σε εταιρεία ανάλογα με την τιμολογιακή πολιτική της, β) τα μεταφορικά κόστη, αν ο πρατηριούχος δεν έχει δικά του βυτία και γ) το περιθώριο κέρδους του.

Η τελική τιμή στην αντλία λοιπόν διαμορφώνεται από όλα τα κόστη όλης της παραπάνω αλυσίδας και το κάθε τμήμα της συμμετέχει σε διαφορετικό βαθμό.

Επομένως, η διαμόρφωση της τελικής τιμής εξαρτάται από πολλές παραμέτρους. Οι συγκρίσεις πρέπει να γίνονται λαμβάνοντας υπόψη ίδιες παραδοχές αλλά και τις ιδιαιτερότητες της χώρας. Η συνάρτηση μεταξύ τιμής αργού πετρελαίου και βενζίνης είναι αναλογική, αλλά όχι ευθέως αναλογική. Γιατί το ένα μέγεθος, η διεθνής τιμή του Brent είναι χρηματιστηριακή αξία και διαμορφώνεται καθημερινά ανά την υφήλιο και μάλιστα σε δολάρια. Η βενζίνη από την άλλη είναι ένα ειδικό προϊόν του οποίου η τιμή προκύπτει από τους νόμους της ελεύθερης αγοράς, προσφοράς και ζήτησης, συν τους φόρους.

Τι πρέπει να κάνει η πολιτεία; Η πολιτεία οφείλει να εποπτεύει την αγορά, να διενεργεί ελέγχους και να επιβάλλει πρόστιμα όπου διαπιστώνονται προβλήματα, να προστατεύει τον καταναλωτή ενημερώνοντάς τον για τα δικαιώματα και τις δυνατότητες επιλογής που διαθέτει, και ταυτόχρονα να επαγρυπνά για θεσμικές βελτιώσεις όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο σε περιπτώσεις που προκύπτουν προβλήματα διαρθρωτικού χαρακτήρα.

Σήμερα, υπάρχουν -αλλά και συνεχώς βελτιώνονται- τα εργαλεία που εξυπηρετούν αυτό το ρόλο της πολιτείας, όπως: το Παρατηρητήριο Τιμών Καυσίμων για τη διαφάνεια και γνωστοποίηση των τιμών, οι θεσμικές παρεμβάσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η εντατικοποίηση και αναδιάρθρωση των ελέγχων σε όλα τα στάδια τόσο επί της ποιότητας καυσίμων (νοθεία), όσο και επί της ποσότητας (μετρολογία), ή επί των οικονομικών στοιχείων (αναγραφή τιμών, παραστατικά κλπ).