ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ

Εφημερίδα Κόσμος του Επενδυτή,
2006.01.14

Συνέντευξη Γενικού Γραμματέα Επενδύσεων και Ανάπτυξης
Υπουργείου Οικονομίας & Οικονομικών

«Πώς εξασφάλισε η Ελλάδα συνολικά 25 δισ. Ευρώ από το Δ’ ΚΠΣ»

Υπήρξε πρωταγωνιστής εκ μέρους της Ελλάδας στην πρόσφατη ευρωπαϊκή «μάχη» για την κατανομή των πόρων του Δ’ ΚΠΣ, όπως και σε άλλες πρόσφατες δύσκολες ευρωπαϊκές αποστολές – μεταξύ των οποίων η περιπέτεια της παρ’ ολίγων αναστολής πληρωμών, καθώς και η αναθεώρηση του Γ’ ΚΠΣ. Ο γενικός Γραμματέας Επενδύσεων και Ανάπτυξης του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Κωνσταντίνος Μουσουρούλης, μιλάει στον «ΚτΕ» και εξηγεί πώς φτάσαμε στην κατ’ αυτόν αδιαμφισβήτητη επιτυχία της «απόσπασης» κοινοτικών πόρων ύψους 20,1 δισ. Ευρώ κατά την πρόσφατη σκληρή διαπραγμάτευση στη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου. Αναπτύσσει επίσης τις απόψεις του για τον αναπτυξιακό ρόλο των νεών «υπερ-περιφερειών» καθώς και γαι την ανάγκη δραστικής μείωσης των τελικών δικαιούχων στο 4ο ΚΠΣ.

Ποιο ήταν το πλαίσιο της συμφωνίας για το Δ’ ΚΠΣ στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής;

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε σε ένα προϋπολογισμό κατά 16% μειωμένο σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής. Δηλαδή μείωση κοντά στο 20% ποσοστό για το οποίο πίεζαν οι ισχυρές συνεισφέρουσες χώρες. Η Ελλάδα έλαβε τελικά 20,1 δις ευρώ και σημαντικότατες διευκολύνσεις απορρόφησης, χωρίς να έχει – όλα αυτά τα χρόνια- διαπρέψει στην διαχείριση και αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων, χωρίς να έχει αναδιοργανώσει έγκαιρα τις περιφέρειές της, προβλέποντας τις επερχόμενες μειώσεις σε σχέση με τις οικονομικές και δημογραφικές τους εξελίξεις και με ορατό τον κίνδυνο αλλαγής καθεστώτος για την Αττική («φυσική σύγκλιση»), την Κρήτη και το Βόρειο Αιγαίο («στατιστική σύγκλιση») σε περίπτωση μη συμφωνίας.

Ποια η σύγκριση του πακέτου αυτού με το τρέχον ΚΠΣ;

Αν και δεν είμαστε πλέον οι «φτωχότεροι» στους «15» όπως το 1999, το μερίδιό μας αυξήθηκε από 11,7% σε 12,04% σε σχέση με το Γ’ ΚΠΣ. Η δε καθαρή μας θέση, δηλαδή η διαφορά μεταξύ του τι παίρνουμε και του τι δίνουμε στον κοινοτικό προϋπολογισμό, διαμορφώθηκε στα 25 δις. Είναι η υψηλότερη στους «15» και η Τρίτη υψηλότερη στους «25». Και αυτό, παρ’ ότι η συνολική αύξηση των πόρων από το Γ’ στο Δ’ ΚΠΣ (13%), είναι πολύ μικρότερη από την αντίστοιχη μεταξύ του Β’ και Γ’ ΚΠΣ. Και παρ’ ότι προσετέθησαν εκατομμύρια επιπλέον «φτωχοί» κάτοικοι από τα νέα κράτη και τις υπό ένταξη Βουλγαρία – Ρουμανία.

Ακούστηκε, όμως, ότι η Ελλάδα τα πήγε χειρότερα από την Πορτογαλία…
Η Πορτογαλία, αν και φτωχότερη από την Ελλάδα (στο 74,1% του μέσου κοινοτικού όρου έναντι 81,6% της Ελλάδας) και με το 95% του πληθυσμού της στον Στόχο 1, έχει κατά 9 δις χαμηλότερη καθαρή θέση από τη δική μας.

Για τις διευκολύνσεις απορρόφησης ασκήθηκε κριτική. Παραδείγματος χάριν, ότι το αυξημένο ποσοστό συγχρηματοδότησης μειώνει το μέγεθος του συνολικού πακέτου.

Η επιτυχία κρίνεται στο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα των επενδύσεων και όχι στο μέγεθος των πόρων. Κρίνεται στην τήρηση των ποιοτικών και τεχνικών προδιαγραφών, αλλά και του χρονικού και οικονομικού προγραμματισμού των έργων και όχι στο ποσοστό συγχρηματοδότησης. Το οποίο, άλλωστε, είναι οροφή. Εναπόκειται στο κράτος-μέλος (στη βάση μελετών κόστους –ωφελειών) να επιλέξει το ποσοστό. Το παράδειγμα των σιδηροδρόμων, που στην Ισπανία και Πορτογαλία χρηματοδοντούνται με 85% ενώ στην Ελλάδα με 50%, είναι χαρακτηριστικό.

Ακούστηκε ότι όλες οι χώρες πήραν τα δικά τους «δώρα», ενώ η Ελλάδα όχι.

Η αλήθεια είναι αντίθετη: πέρασε ειδική πληθυσμιακή ρύθμιση για τις περιφέρειες στατιστικής σύγκλισης της Ελλάδας, που μας απέδωσε επιπλέον 2,5 δις. Η «φωτογραφική» αυτή ρύθμιση είναι το «δώρο» της Ελλάδας, το οποίο συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων σε ύψος «δώρων».

Είστε ικανοποιημένος από την πορεία του Γ’ ΚΠΣ;

Έως τον Μάρτιο του 2004, δηλαδή έπειτα από 50 μήνες υλοποίησης, η απορρόφηση ήταν στο 21,9%. Είκοσι δύο μήνες μετά, είναι στο 42%. Δηλαδή σε λιγότερο από το μισό χρόνο επετεύχθη άλλη τόση απορρόφηση από την παραληφθείσα. Και αυτό μέσα σε ένα εχθρικό θεσμικό και διαχειριστικό περιβάλλον. Με αδυναμίες στον σαφή προσδιορισμό και στην έγκαιρη εξειδίκευση των αναπτυξιακών και καινοτόμων κυρίως δράσεων, με γραφειοκρατικό σύστημα διαχείρισης και ελέγχου – υψηλού κόστους λειτουργίας σε σχέση με την αποδοτικότητά του, με μεγάλο αριθμό διαχειριστικών Αρχών που δυσχεραίνει τον συντονισμό και τη δυνατότητα συνέργειας για την αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων, με το ΠΔΕ να μην λειτουργεί ως ενιαίο αναπτυξιακό πρόγραμμα, με ύπαρξη μεγάλου αριθμού τελικών δικαιούχων, μικρών και αδύναμων να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις διαχείρισης και ελέγχου, χωρίς υποστηρικτικούς μηχανισμούς και πρότυπα εργαλεία διαχείρισης και ελέγχου κλπ.

Τι πρέπει να γίνει για να αλλάξει η εικόνα; Θα αλλάξει κάτι με τις υπερ-περιφέρειες;

Την απάντηση την έδωσα ήδη σε εσάς. Περιγράφει το σχέδιο – στοίχημα που προσεκτικά εκπονήθηκε και μεθοδικά υλοποιήθηκε. Εκεί πρέπει να εστιασθεί η μελλοντική κριτική. Η γενικευμένη ανεπάρκεια του παρελθόντος μού δημιουργεί περισσότερη θλίψη παρά διάθεση απόδοσης ευθυνών. Με τις 5 μείζονες περιφέρειες να προσεγγίζουν περισσότερο τα μέσα μεγέθη των περιφερειών της Ε.Ε., θα σχεδιάζουμε όπως σχεδιάζουν οι εταίροι μας, βασισμένοι σε μετρήσιμους δείκτες ευρωπαϊκού επιπέδου και σε τεκμηριωμένες προβλέψεις. Η σκοπιμότητά τους δεν είναι, λοιπόν, ταμειακή. Εάν ήταν τέτοια, θα έπρεπε να είχαν γίνει από το 2002, δηλαδή πριν τεθεί σε ισχύ ο νέος κανονισμός στατιστικής ταξινόμησης (Καν. 1059/2003).

Έχει διατυπωθεί κριτική για την έλλειψη προτεραιοτήτων.

Διαφωνεί κανείς ότι η κατάτμηση του Γ’ ΚΠΣ σε μεγάλο αριθμό προγραμμάτων με ακόμα μεγαλύτερο αριθμό αξόνων προτεραιότητας και ακόμα μεγαλύτερο αριθμό μέτρων ήσαν τελικά μια προσπάθεια να εξασφαλισθούν πόροι σε όσο γίνεται μεγαλύτερο αριθμό τελικών δικαιούχων και έργων; Αυτό μπορεί να ακούγεται καλό, αλλά φτάνει να αποδείξει την έλλειψη προτεραιοτήτωνστο επίπεδοτου τότε σχεδιασμού και την ανάγκη ικανοποίησης μικροπολιτικών επιδιώξεων. Πρέπει να γίνει συνείδηση ότι η εναρμόνιση του θεσμικού πλαισίου, ο εξορθολογισμός του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου, ο συντονισμός κοινοτικών και εθνικών πολιτικών, η πιστοποίηση τελικών δικαιούχων στην βάση προτύπων και βέλτιστων πρακτικών, δεν είναι περιορισμοί προς αποφυγή, αλλά προδιαγραφές στις οποίες πρέπει να υπακούσει η δημόσια αναπτυξιακή δραστηριότητα για κάθε κυβέρνηση και για κάθε αυτοδιοίκηση.

Μπορούν να γίνουν όλα αυτά με τόσες χιλιάδες τελικών δικαιούχων;

Ειδικά για τους τελικούς δικαιούχους, θα ήθελα να πω ότι η ενίσχυσή τους κατά τη νέα προγραμματική περίοδο με τεχνογνωσία, ανθρώπινους πόρους και μέσα, είναι αδύνατη χωρίς τη μείωση του αριθμού τους. Ο μονόδρομος αυτός, πέρα από την λογική «οικονομικών κλίμακας», προκύπτει και από τις κανονιστικές υποχρεώσεις τους. Αυτό πρέπει να γίνει γρήγορα αντιληπτό και, μέσα από την εταιρική σχέση να προκύψουν γρήγορα τα κατάλληλα σχήματα. Σε μια ανοικτή οικονομία που προωθεί νέες μεθόδους χρηματοδότησης και διοίκησης έργων, η αυτονόητη τήρηση των αρχών της κανονικότητας, της νομιμότητας και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης δεν επαρκεί πλέον. Αυτό δε σημαίνει ότι από τους κοινοτικούς πόρους δε θα συνεχίσει να επωφελείται ακόμα και η μικρότερη κοινότητα της χώρας. Απλώς δεν είναι δυνατόν η διαχείριση των πόρων και η διοίκηση των έργων να μην ανατίθενται παρά μόνο στον φορέα που αποδεδειγμένα μπορεί να τις αναλάβει.

Ποιος είναι:

Ο Κωνσταντίνος Μουσουρούλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1963. Σπούδασε Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών με μεταπτυχιακούς τίτλους στην Ευρωπαϊκή Οικονομία, τη Δημόσια Διοίκηση και τις Διεθνείς Σχέσεις από το Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών – ULB. Ανώτερο στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του στη Γενική Διεύθυνση Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (1988). Στη συνέχεια εργάστηκε στη Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής στο τμήμα Δημοσιονομικού Ελέγχου για την Ελλάδα και την Ισπανία. Από το 1995 έως την ανάληψη καθηκόντων του γενικού γραμματέα Επενδύσεων και Ανάπτυξης το 2004, ήταν αρμόδιος για τη διαπραγμάτευση, έγκριση και παρακολούθηση των ελληνικών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του Β’ και Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης στην ίδια γενική διεύθυνση.