ΝΑΥΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ

Περιοδικό Ναυτικά Χρονικά,
2012.09.17

Συνέντευξη Υπουργού Ναυτιλίας και Αιγαίου, Κωστή Μουσουρούλη
www.naftikachronika.gr

Μεταξύ των προγραμματικών δηλώσεών σας υπάρχουν σημαντικά θέματα με τα οποία θα ασχοληθείτε όπως η πάταξη της γραφειοκρατίας ως προς τη νηολόγηση πλοίων στην ελληνική σημαία, η ναυτική εκπαίδευση, το ΝΑΤ, κλπ. Επειδή όλοι οι προκάτοχοί σας υποσχέθηκαν άμεσες λύσεις ως προς αυτά τα θέματα μπορείτε να δώσετε ένα χρονοδιάγραμμα που θα δεσμεύει εσάς και το υπουργείο;

Στο θέμα της νηολόγησης πλοίων στόχος μας είναι τόσο η ποιοτική και η ποσοτική βελτίωση του εθνικού νηολογίου, όσο και η ανάλογη αύξηση των προσφερόμενων θέσεων εργασίας για τους Έλληνες ναυτικούς. Για να διασφαλίσουμε, λοιπόν, αυτή τη διεθνή πρωτοπορία της χώρας, έχουμε επιλέξει τρεις συγκεκριμένες δράσεις.

Πρώτον, τον εκσυγχρονισμό και την κατάλληλη υποστήριξη του νηολογίου με στόχο την ενίσχυση της ελληνικής σημαίας και την προσέλκυση ναυτιλιακού συναλλάγματος.

Δεύτερον, τη δημιουργία μιας ενιαίας ναυτιλιακής θυρίδας για την εξυπηρέτηση των χρηστών της ναυτιλίας, αλλά και την προσέλκυση μεγάλων εταιρειών διαχείρισης και ανάπτυξης εμπορικών στόλων, μέσω της εξάλειψης της γραφειοκρατίας και της αποτελεσματικής επί 24ώρου βάσεως παροχής υπηρεσιών.

Τρίτον, την προσέλκυση στην Ελλάδα – μέσω πλέγματος κινήτρων – εταιρειών παροχής βοηθητικών προς τη ναυτιλία υπηρεσιών. Πιστεύω ότι η δράση αυτή θα προσφέρει στην ελληνική ναυτιλία ανταγωνιστικότερες υπηρεσίες, θα προσδώσει προστιθέμενη αξία στο εθνικό προϊόν και θα ενισχύσει την εθνική μας οικονομία.

Ποιος θεωρείτε ότι πρέπει να είναι ο σημερινός ρόλος του Λιμενικού Σώματος και πως θα βρείτε πόρους για την κάλυψη των αναγκών των κατά τόπους Λιμενικών Αρχών που σήμερα αντιμετωπίζουν τεράστια οικονομικά προβλήματα;

Να θυμίσουμε καταρχάς ότι το Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου επανασυστάθηκε πριν από τρεις μήνες με απόφαση του πρωθυπουργού, κ. Αντώνη Σαμαρά. Έτσι, επανασυνδέθηκε το ιστορικό Λιμενικό Σώμα με το Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου.

Το Λιμενικό Σώμα, όπως γνωρίζετε, υποστηρίζει την εμπορική ναυτιλία της χώρας, μια οικονομική δραστηριότητα διεθνούς επιπέδου, και προασπίζει την ασφάλεια και τάξη στο θαλάσσιο χώρο. Μέριμνα δική μας είναι να αντιμετωπίσουμε άμεσα τα προβλήματα που δημιούργησαν τα τελευταία χρόνια οι διαρκείς διοικητικές αλλαγές. Θα αναφέρω τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα, για να γίνουν αντιληπτά τα προβλήματα αυτά από όλους.

Το πρώτο, που δημιουργεί αρκετές δυσλειτουργίες, είναι η υπερβολικά μεγάλη δομική οργάνωση του Αρχηγείου του Λιμενικού. Θυμίζω ότι το Αρχηγείο προέκυψε από το Ν.3922/2011, για τη σύσταση του, και από το ΠΔ 67/2011, για την οργάνωση των υπηρεσιών του.

Το δεύτερο είναι η ανάπτυξη τόσο στο Αρχηγείο όσο και στο υπόλοιπο Υπουργείο, υπηρεσιών με το ίδιο ακριβώς αντικείμενο: προμήθειες, συντήρηση εγκαταστάσεων, οικονομικές υπηρεσίες, συστήματα και υπηρεσίες πληροφορικής και νομικές υπηρεσίες.

Πρόκειται για ταυτόσημες δραστηριότητες που έχουν αναπτυχθεί και εντός του Αρχηγείου, αλλά και εντός του υπόλοιπου Υπουργείου.

Το τρίτο είναι η δημιουργία οργανωτικών μονάδων μικτής στελέχωσης. Δηλαδή και από ένστολους και από πολιτικούς υπαλλήλους, εντός και εκτός του Αρχηγείου. Ειδικότερα, σε υπηρεσίες εκτός του Αρχηγείου, υπηρετούν περίπου 300 στελέχη του Λ.Σ. που ασκούν βασικές λειτουργίες όπως η επιθεώρηση, ο έλεγχος εμπορικών πλοίων και η ναυτιλιακή πολιτική. Είναι αντιληπτό ότι το έργο τους αποδυναμώνεται, δεδομένου ότι οι αξιωματικοί ευλόγως προτιμούν θέσεις εντός του Αρχηγείου. Το δε Αρχηγείο, προφανώς δίνει περισσότερη σημασία στην καλή στελέχωση των δικών του υπηρεσιών του.

Αυτοί είναι και οι βασικοί λόγοι για τους οποίους επεξεργαζόμαστε οργανωτικές λύσεις, που δεν θα διασπούν την ενότητα των δραστηριοτήτων εντός και εκτός Αρχηγείου.

Θα εξετάσετε την ενδυνάμωση των Ναυτιλιακών Ακολούθων στις Πρεσβείες μας στο εξωτερικό οι οποίοι σήμερα διάγουν μία παρακμιακή πορεία;

Καταρχήν θα πρέπει να κάνουμε μια διάκριση. Οι Ναυτιλιακοί Ακόλουθοι που υπηρετούν σε διάφορες Πρεσβείες μας στο εξωτερικό είναι επιφορτισμένοι με ένα ιδιαίτερα σημαντικό καθήκον και έργο. Τη διενέργεια επιθεωρήσεων των ελληνικών πλοίων που καταπλέουν σε λιμένες της χώρας, όπου είναι διαπιστευμένοι καθώς και η παροχή κάθε συνδρομής, εφόσον απαιτηθεί, στα ελληνικά πλοία και τους Έλληνες ναυτικούς. Λαμβάνοντας υπόψη της ιδιαίτερης σημασίας του έργου των Ναυτιλιακών Ακολούθων, θα διατηρήσουμε και θα αναβαθμίσουμε το υφιστάμενο καθεστώς των Εδρών Ναυτιλιακών Ακολούθων με έμπειρο και προσοντούχο στελεχιακό δυναμικό από το Λ.Σ.

Τώρα σε ότι αφορά στην εκπροσώπηση της χώρας μας στους διάφορους διεθνείς ναυτιλιακούς οργανισμούς και την Ε.Ε., θα πρέπει να σημειώσω ότι τα τελευταία χρόνια, αυτή δεν ήταν ανάλογη της μεγάλης ναυτιλιακής δύναμης που έχει η Ελλάδα. Καταβάλλουμε σημαντικές προσπάθειες να αντιστρέψουμε την κατάσταση αυτή.

Με την ουσιαστικότερη συμμετοχή μας στη λήψη αποφάσεων, μέσα από την ενίσχυση της εκπροσώπησής μας στους διεθνείς οργανισμούς και την Ε.Ε. Θα προσπαθήσουμε επίσης, να υποστηρίξουμε τους Έλληνες που υπηρετούν στους διεθνείς οργανισμούς, ώστε να ανέβουν στην ιεραρχία των οργανισμών και των Υπηρεσιών που υπηρετούν.

Εν κατακλείδι, η βελτίωση της διεθνούς παρουσίας και εκπροσώπησης της χώρας μας στο εξωτερικό θα επιτευχθεί μέσω της αναβάθμισης της στελέχωσης νευραλγικών πόστων, όπως η Μον. Ελληνική Αντιπροσωπεία στην Ε.Ε., στην Έδρα Ναυτιλιακού Ακολούθου στο Λονδίνο για τα θέματα του ΙΜΟ καθώς μέσα από τα 18 προξενικά μας λιμεναρχεία. Τέλος, η προώθηση και βελτίωση των διμερών ναυτιλιακών σχέσεων, μέσω διαπραγματεύσεων, με σκοπό τη σύναψη διμερών ναυτιλιακών συμφωνιών, η δημιουργία συμμαχιών με άλλες χώρες σε τομείς ναυτιλιακού ενδιαφέροντος αποτελούν τους βασικούς άξονες της πολιτικής μας για την επίτευξη των στόχων μας.

Με την ευκαιρία αυτή, θα ήθελα να επισημάνω ότι είναι απολύτως απαραίτητη η διαμόρφωση των αναγκαίων προϋποθέσεων για να ανταποκριθούμε, όπως αρμόζει σε μία παραδοσιακά ναυτιλιακή χώρα, στις διεθνείς της υποχρεώσεις και στις ανάγκες της προσεχούς ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε., το πρώτο εξάμηνο του 2014. Ήδη, για το λόγο αυτό επισκέφθηκα πρόσφατα την Κύπρο, η οποία ασκεί, όπως γνωρίζετε, την Προεδρία του Συμβουλίου.

Ποια είναι η εθνική μας πολιτική για τη ναυτιλία;

Η ναυτιλιακή πολιτική με την ευρεία έννοια, περικλείει τους εξής στρατηγικούς στόχους: την εξασφάλιση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας των ελληνικών πλοίων σε οποιοδήποτε θαλάσσιο χώρο, καθώς και των πλοίων κάθε εθνικότητας στον ελληνικό θαλάσσιο χώρο, την ανάπτυξη του ελληνικού εμπορικού στόλου, της ναυτιλιακής οικονομίας και της απασχόλησης στο ναυτιλιακό τομέα, την εξασφάλιση βιώσιμων θαλάσσιων συγκοινωνιών, την προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος και την προστασία των θαλάσσιων συνόρων.

Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή της δεν κατευθύνεται απαραίτητα από εθνικές πολιτικές επιλογές, αλλά από αποφάσεις διεθνών οργανισμών. Στο διεθνές, λοιπόν, πλαίσιο αυτό, εμείς βασίζουμε την πολιτική μας σε δύο αρχές.

Πρώτον, στην εμπέδωση του ελεύθερου, υγιούς και θεμιτού ανταγωνισμού στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές και δεύτερον, στην υιοθέτηση διεθνών και όχι περιφερειακών μέτρων για τη ναυτιλία.

Που υπάρχει ευχέρεια διαμόρφωσης καθαρά εθνικής πολιτικής; Έχω επιλέξει πέντε τομείς.
Πρώτον, το εύρος της πιστοποίησης της τεχνικής ικανότητας των πλοίων από το Υπουργείο σε σχέση με αντίστοιχες υπηρεσίες που παρέχουν αναγνωρισμένοι νηογνώμονες.
Δεύτερον, η ανάπτυξη του ελληνικού εμπορικού πλοίου, με μια πολιτική κινήτρων για την αύξηση του αριθμού των υπό ελληνική σημαία πλοίων, την εγκατάσταση ναυτιλιακών εταιριών κλπ.
Τρίτον, η ανάπτυξη της ελληνικής ναυτιλιακής βιομηχανίας και οικονομίας. Χαρακτηριστικά παραδείγματα η ναυπηγική βιομηχανία και οι επισκευαστικές βάσεις, αλλά και ο θαλάσσιος τουρισμός.
Τέταρτον, η εξασφάλιση και βελτίωση των θαλάσσιων συγκοινωνιών.
Πέμπτον, η ανάπτυξη της ναυτικής εκπαίδευσης και η προώθηση της ναυτικής απασχόλησης.

Πως αντιδράτε στη θέση των κομμάτων της συμπολίτευσης ΠΑΣΟΚ, ΔΗΜΑΡ, που αντιτίθενται στην άσκηση πολιτικής από το Λιμενικό Σώμα;

Το Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου ασκεί πολιτική στο πλαίσιο της κυβέρνησης και των εντολών του πρωθυπουργού, Αντώνη Σαμαρά. Όλοι γνωρίζουμε ότι η σημερινή κυβέρνηση στηρίζεται στη Βουλή και από άλλα δυο κόμματα, το ΠΑΣΟΚ και την Δημοκρατική Αριστερά κι αυτό είναι εξαιρετικά θετικό ειδικά σε εποχές όπως αυτές που βιώνουμε, όπου κανένας δεν περισσεύει και όλοι οι Έλληνες πρέπει με αίσθηση πατριωτικού και εθνικού καθήκοντος να προσφέρουμε τον καλύτερο εαυτό μας για την Ελλάδα. Δεν βλέπω να υπάρχει απολύτως κανένα θέμα.

Υπάρχει κάποια ριζοσπαστική κίνηση που θα προωθήσετε για τη ναυτική εκπαίδευση; Η Ανώτατη εκπαίδευση στοιχίζει δις ευρώ. Θεωρείτε ότι το πρόβλημα είναι τα 5 εκατ. Ευρώ που λείπουν από τη ναυτική εκπαίδευση; Είναι λογικό να υπάρχει σπατάλη πόρων σε σχολές υπερκορεσμένες και να γίνεται οικονομία σε έναν κλάδο με προοπτική;

Ανοίγετε ένα μεγάλο και σημαντικό κεφάλαιο. Αυτή τη στιγμή στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου εκπονούμε ένα σχέδιο, το οποίο περιλαμβάνει την οργάνωση και διοίκηση της ναυτικής εκπαίδευσης και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών του εκπαιδευτικού προγράμματος και γενικά των λειτουργιών των Ακαδημιών Εμπορικού Ναυτικού.

Άμεσα, οι υπηρεσίες του Υπουργείου, που ασχολούνται με τη ναυτική εκπαίδευση, θα τεθούν υπό ενιαία διοίκηση και καθοδήγηση. Αυτό θα μπορούσε σε άλλες εποχές να μας οδηγήσει στην ανάγκη δημιουργίας ενός διακριτού νομικού προσώπου, αλλά σήμερα αυτό δεν είναι εφικτό για λόγους κατανοητούς. Έχουμε προχωρήσει, επίσης, στην αύξηση του αριθμού των εισακτέων από αυτό το ακαδημαϊκό έτος. Θα προσπαθήσουμε, παράλληλα, με την άντληση πόρων από τα κοινοτικά Διαρθρωτικά Ταμεία, να καλύψουμε το έλλειμμα που υπάρχει στον προϋπολογισμό.

Ταυτόχρονα, βέβαια, πρέπει να «ανοίξουμε» και την ιδιωτική ναυτική εκπαίδευση. Υπάρχει το θεσμικό πλαίσιο. Τα Προεδρικά Διατάγματα και οι Υπουργικές Αποφάσεις είναι ακόμα σε εκκρεμότητα. Και οι δυο πυλώνες θα αναπτυχθούν παράλληλα.

Θα λάβετε μέτρα για τη μείωση κόστους των ακτοπλοϊκών πλοίων; Όπως απαλλαγή δασμών στο πετρέλαιο, ΦΠΑ, μείωση συνθέσεων, επαναδιαπραγμάτευση συλλογικών συμβάσεων, κλπ.

Ο κλάδος της ακτοπλοΐας αντιμετωπίζει οξύτατη κρίση. Ο στόλος έχει μεν αναβαθμιστεί την τελευταία δεκαετία, όμως σήμερα, η ακτοπλοΐα αντιμετωπίζει θέμα βιωσιμότητας. Αυτό δεν αποδίδεται μόνο στην ύφεση και την πτώση της ζήτησης, αλλά και στην αύξηση των διεθνών τιμών των καυσίμων, που εκθέτει σε πολλούς κινδύνους την ακτοπλοΐα, καθώς και σε άλλες παραμέτρους. Σύμφωνα με μελέτες που έχουν δημοσιευτεί, η ελληνική ακτοπλοΐα καταγράφει τις μεγαλύτερες ζημιές στην ιστορία της και οι προβλέψεις για το μέλλον δεν περιλαμβάνουν σταθεροποίηση, αλλά πολύ χειρότερα σενάρια.

Εμείς, με βάση την ανάλυση που έχει γίνει, θα αξιολογήσουμε τα δρομολόγια που έχουν ανατεθεί με συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας προκειμένου να τα συσχετίσουμε με τις πραγματικές συγκοινωνιακές ανάγκες. Θα προχωρήσουμε επίσης, στον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου, τη διερεύνηση από τον κλάδο ελέγχου εμπορικών πλοίων ισοδύναμων μέτρων αναγνωρισμένων οργανισμών, έτσι ώστε να μπορεί να χορηγηθεί πιστοποιητικό κατάταξης και θα αξιοποιήσουμε τα κοινοτικά κονδύλια, μεταξύ άλλων, και για τον περιορισμό του κόστους εργασίας.

Περιμένουμε να ολοκληρωθεί και η μελέτη του μεταφορικού ισοδύναμου, η οποία είχε ανατεθεί από το Υπουργείο Ανάπτυξης από το 2010, για να δούμε ποια κριτήρια μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για την εφαρμογή της, εξαντλώντας τις δυνατότητες που παρέχει το πρωτογενές και παράγωγο δίκαιο της Ε.Ε. καθώς και τα δημόσια οικονομικά.

Στο πλαίσιο αυτό, θα επιδιώξουμε τη μείωση του ΦΠΑ στα εισιτήρια – άλλα μεσογειακά Κράτη – Μέλη της Ε.Ε. έχουν συντελεστές από 5,5 έως 10%, ως μια πρώτη, άμεση ενέργεια εξισορρόπησης του κόστους μεταφοράς των ακτοπλοϊκών με τις χερσαίες μεταφορές αλλά και βελτίωσης των δυσμενών συνθηκών στον κλάδο της ακτοπλοΐας.

Πάντως, αντιλαμβάνεστε ότι είναι επιτακτική η ανάγκη ενός ολοκληρωμένου ελκυστικού και σύγχρονου πλαισίου για τα δίκτυα θαλάσσιων μεταφορών προς όφελος των φορολογουμένων, των επιβατών, των νησιωτικών οικονομιών και των ακτοπλοϊκών εταιρειών. Τα χρονικά περιθώρια έχουν εξαντληθεί. Η πρόταση που εξετάζω και σύντομα πρόκειται να ωριμάσει τεχνικά, αφορά ένα νέο οργανωτικό μοντέλο για την ορθολογικότερη διαχείριση του δικτύου και των δημόσιων πόρων που επενδύονται στις άγονες γραμμές.