Νομοσχέδιο για την αποκέντρωση, την απλοποίηση και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ) 2007-2013.
Τετάρτη 24.3.2010
Ενώ επί μήνες ζητούμε από την Κυβέρνηση να μας αποκαλύψει τον αναπτυξιακό της σχεδιασμό και το πώς ακριβώς θα τον θέσει σε εφαρμογή, ως απάντηση ακούμε μόνον μεγαλόστομες διακηρύξεις. Το πρώτο ζήτημα, δηλαδή ο σχεδιασμός, παραμένει ακόμα μυστικό, ενώ το δεύτερο, δηλαδή η εφαρμογή του, θα το συζητήσουμε με αφορμή το σημερινό νομοσχέδιο. Ένα νομοσχέδιο το οποίο οι συνάδελφοι του ΠΑΣΟΚ θεωρούν αντάξιο των προσδοκιών που η ίδια η Κυβέρνηση καλλιέργησε με τις σχετικές διακηρύξεις της.
Η άποψή μου είναι εντελώς αντίθετη και θα μου επιτρέψετε να την τεκμηριώσω. Θεσπίζονται οι λεγόμενες “Επιχειρησιακές Συμφωνίες Υλοποίησης” τις οποίες θα υπογράφει η Υπουργός κα Κατσέλη με κάθε αρμόδιο για τα Προγράμματα Γενικό ή Ειδικό Γραμματέα. Οι Συμφωνίες αυτές θα λειτουργήσουν, σύμφωνα με την Κυβέρνηση, ως εργαλείο για την εποπτεία του χρονικού και οικονομικού προγραμματισμού όλων των έργων του ΕΣΠΑ αλλά και την αντιμετώπιση των καθυστερήσεων. Το εφεύρημα αυτό που σε τίποτα δεν θυμίζει τα γαλλικά “contrats de plan”, εφόσον κάποιος έχει εμπνευστεί απ’ αυτά, δεν αποκαλύπτει μόνο σύγχυση των εννοιών της διαχείρισης και της υλοποίησης αλλά και άγνοια των Κανονισμών, αφού ο συγκεκριμένος ρόλος ανήκει στις Επιτροπές Παρακολούθησης των Προγραμμάτων. Σε κάθε περίπτωση, δεν καταργείται ούτε η γραφειοκρατία, ούτε ο συγκεντρωτισμός, για τα οποία μας κατηγορούσατε. Πάντως, αναμένουμε με ενδιαφέρον τη συμφωνία που θα υπογράψει η κα Κατσέλη με τον Ειδικό Γραμματέα αρμόδιο για το Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» ο οποίος, διοικητικά, υπάγεται στην ίδια.
Ειλικρινά, κύριε Υπουργέ, δεν είναι κατανοητός ο λόγος για τον οποίον χρειάστηκαν έξι σχεδόν μήνες για να κατατεθεί το νομοσχέδιο που συζητείται σήμερα, όπως δεν γίνεται κατανοητός ο λόγος για τον οποίο, καθ’ όλο αυτό το χρονικό διάστημα, δεν ολοκληρώσατε την εξειδίκευση των Προγραμμάτων, δεν προκηρύξατε δράσεις και δεν παραχωσατε στις Περιφέρειες, σύμφωνα και με τη δική σας πολιτική βούληση, “διαχειριστική εξουσία” μέσω της υφιστάμενης διαδικασίας εκχώρησης πόρων.
Σε τίποτε από όλα αυτά δεν αποτελούσε εμπόδιο ο προηγούμενος Νόμος της Νέας Δημοκρατίας για τη διαχείριση, τον έλεγχο και την εφαρμογή του ΕΣΠΑ. Τα πραγματικά εμπόδια της Κυβέρνησης είναι άλλα: η έλλειψη προετοιμασίας προεκλογικά, ο πρόχειρος ανασχεδιασμός των Υπουργείων μετεκλογικά, η απίστευτη καθυστέρηση τόσο στην τοποθέτηση των Γενικών Γραμματέων, όσο και στην κατανομή των αρμοδιοτήτων στο εσωτερικό της Κυβέρνησης. Κατά την περίοδο της βασανιστικής αυτής αναμονής τόσο για τα υπηρεσιακά όσο και τα πολιτικά στελέχη, αντί να επιλύσετε τα προβλήματα του ΕΣΠΑ οικοδομώντας παράλληλα τη δική σας αναπτυξιακή ατζέντα, επιλέξατε να αφιερώσετε τον χρόνο σας μόνο στα πεπραγμένα της δικής μας Κυβέρνησης. Εμείς, δεν ακολουθήσαμε τη δική σας πρακτική. Παρά το γεγονός ότι παραλάβαμε οδυνηρά προβλήματα αναπτυξιακού σχεδιασμού και νομιμότητας δαπανών, αναζητήσαμε μόνον τις λύσεις. Και αυτό παρά το γεγονός ότι είχαμε ατράνταχτο άλλοθι αφού στον πέμπτο χρόνο υλοποίησης, μας παραδώσατε την απορρόφηση στο 21% για το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (ΚΠΣ) και στο 6% για τα Προγράμματα Κοινοτικών Πρωτοβουλιών (Interreg, Urban κλπ).
Για του λόγου το αληθές αναφέρω τα κυριότερα ευρήματα – προβλήματα της αξιολόγησης του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (ΚΠΣ) που η Κυβέρνηση Σημίτη ανέθεσε και παρέλαβε το 2003: ο κατακερματισμός του ΚΠΣ σε μικρά και αποσπασματικά έργα, οι τεχνικές, οργανωτικές και διοικητικές αδυναμίες των φορέων υλοποίησης, η κακή ποιότητα των μελετών, η ένταξη ανώριμων έργων και η αδυναμία των Περιφερειών να προσδιορίσουν τις αναπτυξιακές τους προτεραιότητες.
Στη συνέχεια της ομιλίας μου, θα συσχετίσω τα προβλήματα αυτά με τις σημερινές σας πρακτικές:
Πρόβλημα πρώτο: ο κατακερματισμός του ΚΠΣ σε μικρά και αποσπασματικά έργα. Το ίδιο σφάλμα επιδιώκετε να επαναλάβετε και σήμερα αφού, στο όνομα της επιτάχυνσης της απορρόφησης, καταργείτε το κατώφλι των 100.000 Ευρώ που θεσπίστηκε ως ο ελάχιστος προϋπολογισμός ενός έργου προκειμένου να ενταχθεί στο ΕΣΠΑ. Έτσι και ο αναπτυξιακός αντίκτυπος θα μειωθεί, αλλά και η διαχείριση θα επιβαρυνθεί. Τα αποτελέσματα από τα “κόλλυβα” αυτά, τα γνώρισε καλά η χώρα τόσο στα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα, όσο και στα ΚΠΣ.
Πρόβλημα δεύτερο: οι τεχνικές, οργανωτικές και διοικητικές αδυναμίες των φορέων υλοποίησης. Το μέγα αυτό ζήτημα δεν σας απασχόλησε ούτε τότε και, δυστυχώς, δεν σας απασχολεί ούτε και σήμερα, αφού στο όνομα της απλούστευσης των διαδικασιών, καταργείτε στην πράξη την διαδικασία πιστοποίησης της διαχειριστική επάρκειας των φορέων, δηλαδή το κυριότερο εχέγγυο για την αποτελεσματική τους λειτουργία. Χωρίς την αναβάθμιση της ικανότητας των φορέων, τα έργα δεν δύναται να τηρήσουν τις προδιαγραφές τους σχετικά με την ποιότητα, το κόστος και το χρόνο υλοποίησης.
Και επειδή αναφέρομαι στην απλούστευση διαδικασιών, θα ήθελα εσείς, κύριε Υπουργέ, να απαντήσετε στους συναδέλφους του ΠΑΣΟΚ που μας κατηγόρησαν ότι προσθέσαμε περισσότερες δομές στο σύστημα διαχείρισης: για ποιο λόγο, με το νομοσχέδιο που συζητείται σήμερα, δίνετε σε κάθε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου τη δυνατότητα να ορίζεται ως ενδιάμεσος φορέας διαχείρισης; εμείς προσθέσαμε δομές τεκμηριωμένα, εσείς τις πολλαπλασιάζετε χωρίς τεκμηρίωση. Και κάτι ακόμη: με την απόφασή σας αυτή θα αυξηθούν οι πολιτικές πιέσεις προκειμένου να ορίσετε ως ενδιάμεσο, τον τάδε ή το δείνα φορέα.
Πρόβλημα τρίτο: η κακή ποιότητα των μελετών των έργων. Πώς αντιμετωπίζεται το θέμα αυτό; Πάντως, όχι με την κατάργηση του προληπτικού ελέγχου των μελετών που αποφασίσατε. Από την άλλη, παρέχετε στις υπηρεσίες τη δυνατότητα να επικαιροποιούν παλαιότερες μελέτες έργων, με ότι αυτό συνεπάγεται. Θα ήθελα να σας θυμίσω ότι ο σχετικός Νόμος περί μελετών που θεσπίστηκε από τη δική μας Κυβέρνηση, δίνει τη δυνατότητα επικαιροποίησης των μελετών με απευθείας ανάθεσή τους. Αντιλαμβάνεστε τι πρόκειται να ακολουθήσει; Και κάτι ακόμα, κύριε Υπουργέ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε έλεγχο που διενήργησε το 2002, διαπίστωσε ότι τα έργα του Ταμείου Συνοχής είχαν δημοπρατηθεί με ελλιπείς μελέτες. Ο τότε αρμόδιος Επίτροπος κ. M. Barnier, σε σχετική επιστολή του την οποία καταθέτω στα πρακτικά, ανέφερε ότι “η σύναψη μιας σύμβασης δεν είναι το τέλος μιας διαδικασίας, αλλά η αρχή διαπραγματεύσεων με τους εργολήπτες, η οποία κατέληγε σε απευθείας ανάθεση σημαντικής πρόσθετης χρηματοδότησης χωρίς ανοικτό διαγωνισμό”. Το θέμα των μελετών δεν απασχολούσε μόνο τον Επίτροπο, αλλά και τον τύπο. Καταθέτω τα σχετικά δημοσιεύματα.
Με τις παρεμβάσεις σας δίνετε το πράσινο φως προκειμένου όποιος φορέας το επιθυμεί, να εντάσσει στο ΕΣΠΑ όποιο έργο θέλει και, πλέον, όποτε το θέλει.
Και έρχομαι στο τέταρτο πρόβλημα: την ένταξη στο ΚΠΣ ανώριμων έργων. Ένα πρόβλημα το οποίο επιχειρήσαμε να αντιμετωπίσουμε με πολλούς τρόπους. Έναν από αυτούς αποτελεί και η συγκριτική αξιολόγηση των έργων με στόχο την επιλογή των καλυτέρων από αυτά. Τη διαδικασία αυτή την εξουδετερώνετε, επαναφέροντας την άμεση αξιολόγηση των έργων. Δηλαδή, ο Περιφερειάρχης θα καλεί τον Δήμαρχο ή τον φορέα να υποβάλουν πρόταση την οποία θα αξιολογεί – π.χ. ως προς την ωριμότητα του έργου – άμεσα και όχι συγκριτικά με αντίστοιχα έργα άλλων Δήμων ή φορέων.
Πρόβλημα πέμπτο: οι μεγάλες αδυναμίες των Περιφερειών να προσδιορίσουν τις αναπτυξιακές τους προτεραιότητες. Για το λόγο αυτό, η δική μας Κυβέρνηση, ύστερα από σχετικές μελέτες και έρευνες που πραγματοποίησε, θέσπισε τους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς Περιφερειών ως πολυμετοχικές Α.Ε. με πλειοψηφούσα μέτοχο την Μονάδα Οργάνωσης της Διαχείρισης (ΜΟΔ Α.Ε.). Εσείς καταργείτε τους ΑΟΠ χωρίς να προτείνετε τρόπους αντιμετώπισης των αδυναμιών των Περιφερειών, ενώ, ταυτόχρονα, μεταφέρετε σε αυτές περισσότερες ευθύνες που θα πρέπει να τις διαχειριστούν χωρίς να διαθέτουν τα απαραίτητα εργαλεία.
Με την ίδια λογική, μόλις εχθές καταθέσατε τροπολογία με την οποία καταργείτε την «ΔΗΜΟΣ Α.Ε.», εταιρεία που είχε δημιουργηθεί και πάλι κατόπιν μελετών και ερευνών, ως ένα εργαλείο τεχνικής υποστήριξης όλων των Δήμων της χώρας για τα συγχρηματοδοτούμενα έργα. Σημειώνω ότι για την απόφασή σας αυτή, δεν αναφέρατε τίποτε ούτε στη συνάντηση που είχατε την προηγούμενη εβδομάδα με το Διοικητικό Συμβούλιο της «ΔΗΜΟΣ Α.Ε.», ούτε και στον εκπρόσωπο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων (ΚΕΔΚΕ) που συμμετείχε στη διαδικασία ακρόασης φορέων για το νομοσχέδιο που συζητάμε σήμερα.
Θεωρείτε μήπως ότι τα προβλήματα τεχνικής επάρκειας των Δήμων θα λυθούν αυτόματα με τις συγχωνεύσεις που δρομολογούνται στο πλαίσιο του «Καλλικράτη», δηλαδή με το γεωγραφικό μέγεθος; Ως Γενικός Γραμματέας Επενδύσεων και Ανάπτυξης τεκμηρίωσα προς τον τότε Πρόεδρο της ΚΕΔΚΕ και συνάδελφό μας σήμερα Πάρη Κουκουλόπουλο τη σκοπιμότητα δημιουργίας της εταιρείας αυτής, με τον οποίο και συμφωνήσαμε τις λεπτομέρειες. Καταθέτω στα πρακτικά τη σχετική αλληλογραφία. Τα έγγραφα αυτά έχουν σημαντική αξία γιατί δείχνουν τη σοβαρότητα με την οποία η δική μας Κυβέρνηση αντιμετώπιζε το μέγα ζήτημα της τεχνικής επάρκειας των φορέων υλοποίησης.
Η νέα Κυβέρνηση διαστρέφει σκόπιμα το έργο μας, γι’ αυτό και οφείλω να αποκαταστήσω την αλήθεια.
Διεκδικώντας για τη χώρα και μάλιστα σε συνθήκες πολύ δυσμενέστερες σε σχέση με το ΚΠΣ σας παραδώσαμε:
Πρώτον: διασφαλισμένους πόρους ύψους 20,1 δις ευρώ. Θυμίζω ότι ο τότε Αρχηγός της Αντιπολίτευσης και σήμερα Πρωθυπουργός, είχε διαμηνύσει στον Κώστα Καραμανλή να μην επιστρέψει από τις Βρυξέλλες με λιγότερα από 18 δις. Σημειώνω επίσης ότι ενώ – λόγω της διεύρυνσης – τόσον ο πληθυσμός της Ε.Ε., όσο και το έδαφός της αυξήθηκαν κατά 25%, το Ακαθάριστο Εγχώριο Εισόδημά της αυξήθηκε μόνο κατά 5%. Αυτό σημαίνει ότι λιγότερα χρήματα, έπρεπε να μοιραστούν σε περισσότερους ανθρώπους προερχόμενους, μάλιστα, από Περιφέρειες σε αναπτυξιακή καθυστέρηση, άρα ανταγωνιστικές προς τις διεκδικήσεις μας. Κακώς λοιπόν συγκρίνετε το ΚΠΣ με το ΕΣΠΑ. Οι δυο περίοδοι προγραμματισμού διαφέρουν ριζικά.
Δεύτερον: ευνοϊκές ρυθμίσεις και πολύ ελαστικές επιλεξιμότητες για την κατασκευή υποδομών και στις πέντε Ελληνικές Περιφέρειες που λόγω αύξησης του ΑΕΠ τους, έπαψαν να παρουσιάζουν αναπτυξιακή καθυστέρηση.
Τρίτον: εγκεκριμένο πλαίσιο. Συγκεκριμένα: εγκρίθηκε το ΕΣΠΑ δεύτερο μετά το αντίστοιχο της Μάλτας, εγκρίθηκε ο Χάρτης Περιφερειακών Ενισχύσεων πρώτος και με υψηλά ποσοστά ενισχύσεων, θεσπίστηκε εγκαίρως η Νομοθεσία για τη διαχείριση, τον έλεγχο και την εφαρμογή του ΕΣΠΑ, απολύτως συμβατή με την Κοινοτική και, τέλος, πιστοποιήθηκε από την Επιτροπή το Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου των προγραμμάτων, όταν το αντίστοιχο που παραλάβαμε το 2004, δηλαδή κατά το 5ο έτος υλοποίησης του ΚΠΣ, δεν είχε λάβει καμία απολύτως νομιμοποίηση. Και κάτι ακόμη: τελικά είναι ή δεν είναι βαρύ, πολύπλοκο και γραφειοκρατικό το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου; Γιατί η αρμόδια Υπουργός, σε απάντησή της σε σχετική ερώτησή μας , αναγγέλλει σημειακές μόνο αλλαγές στο υφιστάμενο σύστημα.
Τέταρτον: ρεκόρ απορροφήσεων. Παρά τα προβλήματα που προαναφέρθηκαν, κατορθώσαμε να φέρουμε τη χώρα πρώτη μεταξύ των δεκαπέντε παλαιών Κρατών – Μελών και τέταρτη στο σύνολο των είκοσι επτά, τόσον ονομαστικά, όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Κύριε Υπουργέ, το τίμημα των αλλαγών που εισηγείστε σήμερα θα το πληρώσουμε ακριβά στο μέλλον. Εμείς σας παραδώσαμε πολιτικές και εργαλεία εφαρμογής τους που, εφόσον τα ενεργοποιήσετε, μπορούν να αναχαιτίσουν την ύφεση. Αν έχετε άλλη πρόταση να την καταθέσετε, αν όχι σας καλώ να σεβαστείτε τους ανθρώπους που μόχθησαν μαζί μου όλα αυτά τα χρόνια για να ολοκληρώσουν αυτό το έργο.
Add comment
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.