Ολομέλεια_Διάθεση γεωργικών φαρμάκων στην αγορά

ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ
ΙΓ΄ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
ΣΥΝΟΔΟΣ Γ΄- ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΝΗ΄

«Διάθεση γεωργικών φαρμάκων στην αγορά, ορθολογική χρήση αυτών και συναφείς διατάξεις».

Τετάρτη 11 Ιανουαρίου 2012

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Ευχαριστώ, κυρία Πρόεδρε.

Συζητάμε ένα ειδικό θέμα, το οποίο όμως είναι σημαντικό για τρεις βασικούς λόγους: Πρώτα απ’ όλα για την προστασία της υγείας όλων των εμπλεκομένων, «από το χωράφι μέχρι το πιάτο», για την προστασία του περιβάλλοντος και, βέβαια, για την ανταγωνιστικότητα των αγροτικών προϊόντων, μεταποιημένων και μη. Δηλαδή για την ασφάλεια του ανθρώπινου, του φυσικού και του οικονομικού κεφαλαίου.

Ως χώρα, ως παραγωγή, ούτε ελέγχουμε ούτε μπορούμε να επηρεάσουμε ποσοτικά καμία από τις διεθνείς αγορές αγροτικών προϊόντων. Μπορούμε, όμως, να προσαρμοστούμε στις διεθνείς απαιτήσεις ασφάλειας και ποιότητας -δηλαδή σ’ αυτή τη στροφή που κάνει η παγκόσμια γεωργία- φθάνει να απεγκλωβιστούμε από τη θεοποιημένη ποσοτική γεωργία και τον αυτοσκοπό των επιδοτήσεων.

Εάν η καλλιεργητική μέθοδος δεν εξασφαλίζει το μέλλον της παραγωγής, τότε το κόστος θα είναι δυσανάλογο σε σχέση με το όφελος. Δεν είναι, λοιπόν, όλα θέμα ποιότητας και τιμής.

Η ορθολογική χρήση των μέσων παραγωγής και ειδικά των γεωργικών φαρμάκων, είναι μία από τις βασικότερες, αν όχι η βασικότερη, παράμετρος ασφάλειας και ποιότητας. Πρόκειται για μια εργασία που απαιτεί υπευθυνότητα, αλλαγή νοοτροπίας και πάνω απ’ όλα σωστή γνώση και δεξιότητες.

Αρχικά, απαιτείται υπευθυνότητα απ’ όλους, τους παραγωγούς, τις εταιρείες, τους επιστήμονες, τους εισαγωγείς, τους διακινητές και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς.

Η επιστημονική δουλειά των γεωπόνων είναι κορυφαίο ζήτημα. Όταν κάθε γεωπόνος γράφει ένα φυτοφάρμακο, είναι υπεύθυνος τόσο για τη διάγνωση όσο και για την ορθή χρήση. Και εδώ θα αναφέρω ένα παράδειγμα που μου μετέφεραν στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, τη Χίο. Σε μία καλλιέργεια αμπελιού, χορηγήθηκε φυτοφάρμακο για άλλου είδους καλλιέργεια, για καλλιέργεια ζαρζαβατικών. Όταν, λοιπόν, αναζητήθηκε στον παραγωγό η συνταγογράφηση, δεν βρέθηκε. Αν υπήρχε, τότε θα μπορούσαν να είχαν καταλογιστεί ευθύνες και το έργο των ελεγκτικών μηχανισμών θα ήταν πιο απλό.

Ο γεωπόνος, οφείλει επίσης να κατευθύνει και να υποστηρίξει τον παραγωγό στη χρήση άλλων μέσων. Υπάρχουν μηχανικά μέσα, φυσικά μέσα, αλλά και καλλιεργητικές τεχνικές που μπορούν να περιορίσουν τη χρήση των φυτοφαρμάκων και έτσι να προσδώσουν προστιθέμενη αξία στην παραγωγή.

Το δεύτερο στοιχείο που ανέφερα είναι η νοοτροπία η οποία χαρακτηρίζεται καταρχήν από υποτίμηση αλλά και από άγνοια του κινδύνου για την υγεία του ίδιου του παραγωγού. Μάλιστα, ως κοινωνική ομάδα, οι αγρότες έχουν τον υψηλότερο δείκτη νεοπλασμάτων. Επίσης υποτιμάται ο κίνδυνος για την υγεία των φυτών αλλά και για την ίδια τη διατροφική αλυσίδα ή ακόμα και το ενδεχόμενο πρόκλησης ενός εμπορικού πολέμου. Παρατηρήσαμε τα γεγονότα που συνέβησαν πριν από αρκετό καιρό στην Ισπανία.

Το τρίτο στοιχείο είναι οι γνώσεις και οι δεξιότητες. Η κατάρτιση στην ορθολογική χρήση του φαρμάκου είναι απαραίτητη. Σύμφωνα με στοιχεία, σε κάθε έναν Έλληνα αγρότη που καταρτίζεται αντιστοιχούν 25 Ισπανοί και 49 Ολλανδοί. Αυτό τι δείχνει; Δείχνει καταρχήν ότι οι αγρότες μας δεν αισθάνονται την ανάγκη να καταρτισθούν ή ότι δεν υπάρχει προσφορά οργανωμένης, μαζικής ή εξειδικευμένης κατάρτισης ή και τα δύο μαζί. Κάποιες προβλέψεις υπάρχουν στο νομοσχέδιο. Βέβαια χωρίς κατάρτιση δεν έχει νόημα να μιλάμε για φυτοπροστασία.

Εκτιμώ λοιπόν, κύριε Υπουργέ, ότι το Υπουργείο σας θα πρέπει να εκπονήσει ένα συγκεκριμένο σχέδιο σ’ αυτή την κατεύθυνση, ανά περιφέρεια αλλά και ανά περιφερειακή ενότητα για τις νησιωτικές περιοχές. Το λέω αυτό ενόψει και της επόμενης περιόδου 2014 -2020 όπου τα κονδύλια για τον πυλώνα 2 ενσωματώνονται στο νέο ΕΣΠΑ. Εκεί, όπως γνωρίζετε – το έχουμε συζητήσει αρκετές φορές στην αρμόδια Επιτροπή- θα υπάρχει υποχρεωτική κατανομή, υποχρεωτική ποσόστωση των πόρων που θα διατεθούν για δράσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, σε ποσοστό 30%. Ως εκ τούτου θα πρέπει από τώρα να υπάρξει προετοιμασία προκειμένου το Υπουργείο σας να τους απορροφήσει με αποτελεσματικότητα.

Θα παραθέσω ένα στοιχείο που «αλίευσα» από το περιφερειακό κέντρο προστασίας φυτών και ποιοτικού ελέγχου Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με το δειγματοληπτικό έλεγχο που έγινε τη διετία 2009-2010 σε δείγματα αγροτικών προϊόντων εισαγόμενων και μη, το 51% δεν είχε ανιχνεύσιμα υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Το 49% όμως είχε, ευτυχώς όχι πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια. Άρα λοιπόν χρειάζεται και ένας στόχος, να υπάρξει ένας ποσοτικός περιορισμός όσον αφορά στα ανιχνεύσιμα υπολείμματα φυτοφαρμάκων.

Ας δούμε κάποια παραδείγματα έμμεσων επιπτώσεων. Στη χώρα μας κυκλοφορούν, αν δεν απατώμαι, πάνω από 310 δραστικές ουσίες φυτοπροστατευτικών προϊόντων και βιοκτόνων που έχουν όλες τις επίσημες εγκρίσεις. Η μεγαλύτερη κατηγορία σ’ αυτές τις ουσίες είναι τα μυκητοκτόνα και τα εντομοκτόνα. Η εφαρμογή τους έχει όμως προβλήματα. Τα εντομοκτόνα που χρησιμοποιούμε για να ψεκάσουμε την αυλή μας έχουν κι άλλες έμμεσες επιπτώσεις, για παράδειγμα την απώλεια των μελισσών. Το θέμα δεν σχετίζεται απλώς με τη μικρότερη παραγωγή μελιού και άρα την αύξηση της τιμής, αλλά με το ρόλο επικονίασης που παίζουν οι μέλισσες στις διάφορες καλλιέργειες. Εδώ θα αναφερθώ στον Αϊνστάιν που έλεγε ότι αν κάποτε εξαφανιστούν οι μέλισσες, θα εξαφανιστεί και το ανθρώπινο είδος. Άρα λοιπόν ας έχουμε υπόψη μας και τις έμμεσες επιπτώσεις των φυτοφαρμάκων.

Κλείνω με κάποιες ειδικότερες παρατηρήσεις για διάφορα θέματα.

Η πρώτη αφορά στη χρήση σκευασμάτων στα εισαγόμενα προϊόντα. Βεβαίως, η εισαγωγή και η κατανάλωση εισαγόμενων αγροτικών προϊόντων αποτελεί θέμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των διεθνών συμφωνιών εμπορίου, όμως θα πρέπει η χώρα μας να δείξει ιδιαίτερη προσοχή.

Ένα δεύτερο ζήτημα αποτελεί η καταστροφή των φυτοφαρμάκων. Πάλι θα αναφερθώ σ’ ένα παράδειγμα από την πατρίδα μου, τη Χίο, όπου φαίνεται ότι η συλλογή των ληγμένων φυτοφαρμάκων δημιουργεί πρόβλημα. Και αυτό φαίνεται ότι συμβαίνει και σε άλλες περιοχές της χώρας καθώς αποτελούν επικίνδυνο φορτίο που πρέπει να ταξιδέψει υπό συγκεκριμένες συνθήκες μέχρι τον Πειραιά, να φορτωθεί σε ειδικά φορτηγά και να καταλήξει για καταστροφή – συνήθως με καύση – στη Γερμανία. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν το υψηλό κόστος για να γίνει κάτι τέτοιο, με αποτέλεσμα να συσσωρεύονται ληγμένα σκευάσματα σε αποθήκες.

Ενδεχομένως να έχετε, κύριε Υπουργέ, κάποια στοιχεία να μας δώσετε σχετικά με τις ποσότητες που υπάρχουν στις αποθήκες της χώρας. Αν δεν υπάρχουν, ζητήστε τα από τις περιφερειακές υπηρεσίες γιατί το θέμα μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνο.

Ένα τρίτο ζήτημα αφορά στην τιμή των φυτοφαρμάκων και γενικότερα των γεωργικών εφοδίων και την επίδραση που έχουν στην τελική τιμή των προϊόντων. Το παρατηρητήριο τιμών είναι βεβαίως ένα βήμα, αλλά δεν θα λύσει το πρόβλημα. Ίσως θα πρέπει να αναζητήσουμε τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι συνεταιρισμοί, δεδομένου ότι αυτοί διαμορφώνουν τη ζήτηση. Αυτό το θέμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα νησιά μας καθώς πέρα από την περιορισμένη παραγωγή λόγω του χώρου, υπάρχει και το πρόβλημα του επιπλέον κόστους. Εδώ, με την ευκαιρία να πω ότι ο μειωμένος Φ.Π.Α. στα νησιά αντισταθμίζει ένα πολύ μικρό μέρος του κόστους που όμως, για μας, αποτελεί προϋπόθεση προκειμένου να μπορέσουμε να έχουμε ανταγωνιστική αγροτική και τουριστική δραστηριότητα στα νησιά μας. Γι’ αυτό και δεν το συζητάμε σε περίπτωση που το θέμα επανέλθει από τη σημερινή κυβέρνηση.

Κλείνω με το θέμα της έρευνας σε συγκεκριμένες ασθένειες επί των καλλιεργειών. Και σε αυτόν τον τομέα θα πρέπει να γίνουν σημαντικά βήματα. Χρειάζεται προσπάθεια από το Υπουργείο σας. Δεν είναι δυνατόν τον Νοέμβριο να αποδεσμεύονται 19 εκατομμύρια ευρώ για χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων σε 7 κράτη – μέλη και η Ελλάδα να είναι απούσα.