Ολομέλεια_Εκδίκαση πράξεων διαφθοράς αξιωματούχων

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ
ΙΓ’ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
ΣΥΝΟΔΟΣ Β΄- ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΣΚΒ΄

«Εκδίκαση πράξεων διαφθοράς Πολιτικών και Κρατικών Αξιωματούχων, υποθέσεων μεγάλου κοινωνικού ενδιαφέροντος και μείζονος Δημοσίου Συμφέροντος».

Τετάρτη 28 Σεπτεμβρίου 2011

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Κατ’ αρχήν, δηλώνω την ικανοποίησή μου που ο Υπουργός παρίσταται στο νομοσχέδιο από την αρχή και, υποθέτω, θα μείνει μέχρι το τέλος. Δεν μας έχει συνηθίσει η Κυβέρνηση σε αυτό. Συνήθως συμμετέχουν οι Υφυπουργοί.

Κύριε Υπουργέ και κύριοι συνάδελφοι, πιστεύω ότι δεν είναι η καθημερινή, έντονη και ισοπεδωτική, αντιμετώπιση του πολιτικού συστήματος από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης η αιτία ταύτισης της διαφθοράς με τα πολιτικά πρόσωπα. Απλώς επιταχύνει την απαξίωση και του πολιτικού συστήματος και των προσώπων.

Εκείνο που έχει σημασία είναι να αντιληφθούμε ότι η διαφθορά πηγάζει σε κάθε σύστημα εξουσίας, με το πολιτικό σύστημα να έχει διαμορφώσει την πιο στενή και έντονη σχέση. Αν δείτε το ευρωβαρόμετρο που κατά καιρούς μετράει σχετικούς με το θέμα δείκτες, όλοι θα αντιληφθείτε ότι το πολιτικό σύστημα, με την ιστορία του, το παρόν του, αλλά και το μέλλον του, είναι το πιο εκτεθειμένο σε αυτήν τη σχέση.

Η διαφορά σε σχέση με τα άλλα συστήματα εξουσίας συνίσταται, κατά τη γνώμη μου, στο κίνητρο και την πηγή χρηματοδότησης. Για παράδειγμα, κατά το παρελθόν, το κίνητρο για το πολιτικό σύστημα ήταν το πελατειακό σύστημα. Η δε πηγή χρηματοδότησης, όπως πολύ πικρά μάθαμε σε αυτή τη χώρα, ήταν ο δανεισμός. Αντίστοιχα, μπορούμε να βρούμε κίνητρα και πηγές χρηματοδότησης στη δημόσια διοίκηση, τη δικαιοσύνη κ.ο.κ.

Όλα αυτά έχουν εδραιώσει στον κόσμο την αντίληψη, ότι σε αυτήν τη σχέση συμμετέχουμε όλοι. Άλλος την παράγει, άλλος την ενθαρρύνει και άλλος απλώς την αποδέχεται. Όσο για τις εξεταστικές επιτροπές που κατά καιρούς συγκροτούνται, ο πολίτης τις εκλαμβάνει λόγω αποτελέσματος, ως «στάχτη στα μάτια του», η δε οργή του μεγαλώνει, όταν γίνεται προσπάθεια συμψηφισμού των ευθυνών.

Η ουσία είναι ότι ο λαός έχει πιστέψει πως τίποτα δεν γίνεται – και αυτό είναι ένας μεγάλος κίνδυνος για τα επόμενα βήματα – ή, το χειρότερο, δεν πιστεύει σε τίποτα. Για παράδειγμα καταβαράθρωση της εμπιστοσύνης δεν υπάρχει μόνο στο πολιτικό σύστημα, αλλά και σε άλλους πυλώνες που δεν πρέπει να παραβλέπουμε, όπως η ίδια η δικαιοσύνη και, πρόσφατα, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί.

Σε αυτό το πλαίσιο, το σχέδιο νόμου που συζητάμε σήμερα βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση. Πρόκειται για την εκτέλεση μιας θεμελιώδους υποχρέωσης, ενός θεμελιώδους καθήκοντος του πολιτικού συστήματος, αν αφήσουμε στην άκρη το κίνητρο. Ας παραδεχτούμε όμως ότι η σημερινή πολιτική συγκυρία δημιούργησε το κίνητρο, αλλά και οι ενοχές του πολιτικού συστήματος. Το αυτονόητο βέβαια θα ήταν να γίνονταν όλα αυτά, όπως έπρεπε κι όταν έπρεπε.

Συνεχίζω με την εκδίκαση των κακουργημάτων που διαπράττουν όσοι διατελούν σε θέσεις ευθύνης, όπως: οι γενικοί γραμματείς, οι ειδικοί γραμματείς, οι διοικήσεις Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, αλλά και Ιδιωτικού Δικαίου. Και ανοίγω εδώ μια παρένθεση για να σας ζητήσω να λύσετε την άσκηση στις εταιρείες που είναι Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου και που η διοίκησή τους, όπως αναφέρεται στις σχετικές διατάξεις, ορίζεται από το δημόσιο. Και όπου το δημόσιο ορίζει μόνο τον πρόεδρο και ο ιδιώτης είναι εκείνος που ορίζει το διευθύνοντα σύμβουλο, πως θα εφαρμοστεί ο νόμος;

Το ζήτημα δεν είναι πάντως το κατασταλτικό σκέλος της διαφθοράς, αλλά η πρόληψή της, σύμφωνα με αυτά που ανέφερα και προηγουμένως. Πρόληψη σημαίνει αφαίρεση των κινήτρων και δυστυχώς τα κίνητρα είναι πολλά τόσο στο πολιτικό σύστημα όσο και στη δημόσια διοίκηση. Είναι οι στρεβλώσεις, η έλλειψη ελέγχων κι άλλα πολλά.

Είναι, λοιπόν, απαραίτητο να γίνουν δύο πράγματα:

Το πρώτο αφορά σε μια συστηματική προσπάθεια εξάλειψης των κινήτρων αυτών στον δημόσιο τομέα, όπου η Κυβέρνησή σας δεν έχει κατανοήσει το πρόβλημα. Για παράδειγμα, ο περιορισμός των δημοσίων υπαλλήλων δεν λύνει αυτονοήτως το πρόβλημα της διαφθοράς, όπως δεν το λύνουν και οι περικοπές των προϋπολογισμών των δημοσίων φορέων, απλώς τη μεταβιβάζουν.

Το δεύτερο που χρειάζεται είναι η συστημική προσέγγιση του προβλήματος, αρχίζοντας από τους θεμελιώδεις νόμους του κράτους, το Σύνταγμα. Εδώ χρειάζονται αλλαγές μεγάλων διαστάσεων, διότι πιστεύω ακράδαντα ότι και το Σύνταγμα αλλά και η νομοθεσία έχουν δομηθεί με τέτοιον τρόπο, ώστε να υπηρετούν το ανέλεγκτο των πράξεων της νομοθετικής αλλά και της εκτελεστικής εξουσίας.

Θα ήθελα να σας θέσω το εξής ερώτημα: Γιατί να μην έχουμε τη δυνατότητα να υποδείξουμε στη δικαιοσύνη εργαλεία για να κάνει τη δουλειά της, αφού, μέσω της νομοθεσίας, της επιβάλλουμε να είναι ταχύτερη; Και φέρνω ως παράδειγμα μια διάταξη για το θέμα των απαλλοτριώσεων που είχε επιχειρηθεί να περάσει πριν αρκετά χρόνια, σύμφωνα με την οποία, το δικαστήριο θα πρέπει να λαμβάνει υπ’ όψιν τον μέσο όρο των τιμών των μεταβιβάσεων ακινήτων που έχουν γίνει σε μία περιοχή σε μια συγκεκριμένη περίοδο, προκειμένου να καθορίσει την τιμή της απαλλοτρίωσης. Η διάταξη αυτή απαγορεύτηκε ως αντισυνταγματική, επειδή ακριβώς η νομοθετική εξουσία δεν πρέπει να υποδεικνύει στη δικαιοσύνη πως θα εκτελέσει τον ρόλο της.

Το θέμα συνδέεται με την ανάγκη αλλαγών στο Σύνταγμα, που, άλλωστε, ήδη παραβιάζεται με το πλήθος των αντισυνταγματικών ρυθμίσεων που ψηφίζουμε. Θα δούμε στο μέλλον πόσο πολύ νερό ρίχνουμε στον μύλο της διαφθοράς, αλλά και πόσα «παράθυρα» ανοίγουμε στη διαφθορά με την κακή ποιότητα των ρυθμίσεων. Θυμάμαι παλαιότερα, πολύ πριν το 2004, πόσα τέτοια «παράθυρα» υπήρχαν στο σύστημα παραγωγής δημοσίων έργων τα οποία έκλεισαν μεν, αλλά όχι ερμητικά, αφού πάντα υπάρχει η τάση του πολιτικού συστήματος να αφήνει μια χαραμάδα.

Θα ήθελα να προσθέσω ακόμη την έλλειψη εργαλείων, γιατί ακόμα και αν επιβάλλεται στη δικαιοσύνη «fast track», δεν έχει τον τρόπο να ανταποκριθεί, αφού της λείπει ακόμα και ο στοιχειώδης εξοπλισμός πληροφορικής προκειμένου να μπορεί να επιταχύνει τη δουλειά της.

Κύριε Υπουργέ, μια άλλη σημαντική πηγή διαφθοράς είναι και η έλλειψη ισονομίας. Ενώ από τη μια μεριά επιβάλλονται στον πολίτη που παρανομεί εξοντωτικές ποινές – και σωστά τις πιο πολλές φορές, από την άλλη, εκείνος βλέπει επιχειρηματίες των ΜΜΕ αλλά και παράγοντες των ΠΑΕ, να μην πληρώνουν φόρους ή εισφορές αλλά και να μην ελέγχονται. Πρόσφατα κάποιος παράγοντας φυλακίστηκε, αμέσως μετά αποφυλακίστηκε και τώρα τον αναζητούν εκ νέου για να τον συλλάβουν.

Πώς, λοιπόν, θα αντιμετωπιστεί το πρόβλημα; Κατά τη γνώμη μου, θα πρέπει, κατ’ αρχήν στον δημόσιο τομέα, να δημιουργηθεί ένα πρώτο ανάχωμα στη διαφθορά με τη θέσπιση του αδικήματος ως ιδιώνυμου. Για παράδειγμα, αν ο εφοριακός γνωρίζει ότι θα απολυθεί, θα φυλακιστεί, θα χάσει την περιουσία του και τη σύνταξή του, νομίζω ότι θα το σκεφτεί πάρα πολύ καλά προτού προχωρήσει σε συναλλαγή.

Χαρακτηριστικά, όταν το 2004, μετά από είκοσι σχεδόν χρόνια διαμονής μου στο εξωτερικό, επέστρεψα στην Ελλάδα αναλαμβάνοντας επιτελική θέση στο Υπουργείο Οικονομίας, με ενημέρωσαν για την ύπαρξη δύο επιπλέον κατηγοριών στελεχών. Η πρώτη αποτελείτο από εκείνους που «βοηθούσαν» με το αζημίωτο, ώστε να αποφευχθεί ένα πρόβλημα, οι λεγόμενοι «μασαδόροι», και η δεύτερη, αποτελείτο από εκείνους που με το αζημίωτο επιτάχυναν τη λύση του προβλήματος, οι λεγόμενοι «μιζαδόροι». Δεν είναι τώρα ώρα για εξομολόγηση. Όμως, οφείλω να σας πω ότι μέσα από τη διαδρομή μου στη δημόσια διοίκηση, εξοργίστηκα και εξοργιζόμουν καθημερινά, διαπιστώνοντας το πόσο εύκολο είναι να κλέψεις σε όλα τα επίπεδα. Γι’ αυτό, λοιπόν, σημασία δεν έχει τόσο η καταστολή μέσω τέτοιων ρυθμίσεων –που είναι πολύ σωστές- όσο η πρόληψη, δηλαδή η προσπάθεια να δημιουργήσουμε στεγανά, να κλείσουμε δηλαδή τις τρύπες που υπάρχουν και που αφήνουν να κυλά το νερό της διαφθοράς.

Ένα εργαλείο προς αυτή την κατεύθυνση είναι η πληροφορική, η οποία δεν πατάσσει τη διαφθορά, αλλά την περιορίζει.

Η ελληνική εμπειρία έχει αποδείξει ότι υπάρχουν θηριώδη πληροφοριακά συστήματα που είναι άσχημα σχεδιασμένα και είναι αδύνατον να επικοινωνήσουν μεταξύ τους. Αυτός είναι και ένας λόγος για τον οποίο δεν μπορούμε να κάνουμε το στοιχειώδες, να διασταυρώσουμε δηλαδή τα ληξιαρχεία με τα ασφαλιστικά ταμεία για να δούμε αν αυτός που παίρνει σύνταξη υπάρχει και τη δικαιούται. Όπως επίσης δεν κάνουμε μια στοιχειώδη διασταύρωση των στοιχείων που διαθέτουμε για τα αυτοκίνητα, με τα αρχεία των ασφαλιστικών εταιρειών.

Αν δεν τα πράξουμε όλα αυτά, κύριε Υπουργέ, είναι σαν να αποδεχόμαστε τη διαφθορά. Θυμάστε τον διαχωρισμό που έκανα στην αρχή μεταξύ της παραγωγής, της ενθάρρυνσης και της αποδοχής της διαφθοράς. Αν τα κάνουμε, και αυτοπεποίθηση θα αποκτήσει ο λαός, αλλά και θα ανακτήσουμε την αξιοπιστία μας.

Ευχαριστώ πολύ.