Ολομέλεια_Κοινωνική Οικονομία

ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ
ΙΓ΄ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
ΣΥΝΟΔΟΣ Β΄- ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΣΙΓ

«Κοινωνική Οικονομία και Κοινωνική Επιχειρηματικότητα».

Πέμπτη 15 Σεπτεμβρίου 2011

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.

Οι διαδοχικές αιματηρές περικοπές εισοδήματος και, άρα, του ίδιου του βιοτικού επιπέδου, αλλά και η υποβάθμιση των συνθηκών απασχόλησης δεν επιδείνωσαν μόνο την κοινωνικοοικονομική κατάσταση της χώρας, αλλά ακύρωσαν και τις όποιες προοπτικές δημιουργίας νέας απασχόλησης.

Σε αυτές τις περιπτώσεις θα περίμενε κανείς, κύριε Υπουργέ, η Κυβέρνηση να διαμορφώσει στρατηγική, με πρώτη προτεραιότητα την αντιμετώπιση των απειλών και δεύτερον, την αξιοποίηση των όποιων ευκαιριών δημιουργούνται σε συνθήκες κρίσης. Δεν συνέβη ούτε το ένα ούτε το άλλο. Παράλληλα, τα κυριότερα δομικά προβλήματα της οικονομίας παρέμειναν ενεργά, γιατί έμειναν ανέπαφα.

Θέλω να επισημάνω δύο ακόμη σημεία: Πρώτον, δεν έγινε καμία προσπάθεια να αποφευχθεί ο κίνδυνος παραγωγικής αποδιάρθρωσης της οικονομίας, με αποτέλεσμα, όχι μόνο να επιδεινωθεί περαιτέρω το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας, αλλά και να ακυρωθούν τα όποια εχέγγυα βιωσιμότητας υπάρχουν στην υφιστάμενη επιχειρηματικότητα.

Και δεύτερον, η έλλειψη πολιτικής και προγραμμάτων, τα τελευταία δύο έτη, χαλάρωσε τους συνδέσμους, τόσο μεταξύ της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας, με επίπτωση στην παραγωγικότητα και άρα στο ΑΕΠ, όσο και μεταξύ της εκπαίδευσης και της απασχόλησης. Στο πλαίσιο αυτό, ήταν φυσικό επακόλουθο, η ανεργία να φουντώσει και το ανθρώπινο κεφάλαιο να απαξιωθεί, από πλευράς δεξιοτήτων αλλά και ηθικά, και η κοινωνική συνοχή να χαθεί.

Αν σε αυτό το περιβάλλον υπάρχει κάτι ενθαρρυντικό, αυτό είναι το κεφάλαιο της κοινωνικής οικονομίας, αρκεί ο χαρακτήρας να είναι παραγωγικός κι ο προσανατολισμός επιχειρηματικός.

Δυστυχώς, στη χώρα μας λείπει η εμπειρία, ενώ οι όποιες προσπάθειες του παρελθόντος ήταν ασυνεχείς ή αποσπασματικές. Και αυτό διότι προσέκρουσαν σε διαφόρων ειδών ελλείψεις, από τη στρατηγική στόχευση έως και την εφαρμογή, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα οι φορείς της κοινωνικής οικονομίας είτε να αδρανήσουν ή να περιθωριοποιηθούν ή ακόμα και να απαξιωθούν πλήρως.

Θα ήθελα να αναφερθώ τώρα στις βασικές προϋποθέσεις για να αναλάβει έναν νέο ρόλο η Κοινωνική Οικονομία στο σημερινό περιβάλλον αλλά και για να δημιουργηθούν νέοι βιώσιμοι φορείς, σε υγιή, προφανώς, βάση.

Πρώτα απ’ όλα είναι η κατανόηση και η κατοχύρωση της Κοινωνικής Οικονομίας ως βασικού συστατικού των πολιτικών απασχόλησης. Στο πλαίσιο αυτό, οι παρεμβάσεις πρέπει να επικεντρωθούν σε τομείς και σε κλάδους που αποδεδειγμένα μπορούν να επιφέρουν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, αλλά και μόχλευση σε περιφερειακό επίπεδο. Και αυτά, να γίνουν με βάση τον χαρακτήρα, αλλά και το δυναμικό κάθε περιφέρειας.

Οριζόντια, κύριε Υπουργέ, δεν γίνεται η δουλειά. Άλλου είδους κοινωνική επιχειρηματικότητα μπορούμε να αναπτύξουμε σε μια αγροτική περιοχή και άλλη σε μια αστική περιοχή.

Απαιτείται χωρική εξειδίκευση λοιπόν.

Θα ήθελα στο σημείο αυτό να αναφερθώ σε δύο κινδύνους:

Ο πρώτος είναι ο κίνδυνος υποκατάστασης της επιχειρηματικότητας ανάγκης από την εταιρική επιχειρηματικότητα. Είδαμε και παλιότερα πώς λειτούργησε αυτού του είδους η επιχειρηματικότητα, η οποία δεν οδήγησε σε καμία βιώσιμη κατάσταση. Ας μην τα επαναλάβουμε και με την κοινωνική επιχειρηματικότητα.

Ο δεύτερος κίνδυνος είναι να μην οριοθετηθεί με σαφήνεια η διαφορά μεταξύ της κοινωνικής και της τυπικής επιχειρηματικότητας. Η διαφορά αυτή, κύριε Υπουργέ, απορρέει από τον προσανατολισμό που έχει η κάθε μορφής επιχειρηματικότητα.

Κοινωνικός από τη μία πλευρά, χωρίς όμως κουλτούρα εταιρικότητας, και οικονομικός, από την άλλη, χωρίς όμως κουλτούρα κοινωνικότητας.

Τέτοιες γραμμές δεν έχω διαγνώσει να υπάρχουν στο νομοσχέδιο.

Και ανοίγω εδώ, μια παρένθεση εδώ για να σημειώσω την ανάγκη περαιτέρω ανάπτυξης της κοινωνικής εταιρικής ευθύνης, και την ανάγκη γεφύρωσής της, με την κοινωνική οικονομία και επιχειρηματικότητα.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, η κοινωνική επιχειρηματικότητα θα πρέπει να λειτουργεί με τους κανόνες και τους όρους της αγοράς.

Διέτρεξα εν συντομία την Τροπολογία για τις αναπτυξιακές συμπράξεις, και διέγνωσα ακόμα και κίνδυνο να κριθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή παράνομες οι κρατικές ενισχύσεις που θα χορηγήσετε.

Συνεχίζοντας στις ελλείψεις, θα ήθελα να αναφερθώ επιγραμματικά σε ορισμένες από αυτές:

Πρώτα απ’ όλα το ρυθμιστικό και κανονιστικό πλαίσιο.

Δεύτερον, η εξεύρεση πόρων, κρατικών και ιδιωτικών. Είναι προφανές ότι η επίτευξη τόσο των κοινωνικών όσο και των αναπτυξιακών στόχων των φορέων της κοινωνικής οικονομίας, προϋποθέτει χρηματοδοτικό πλαίσιο. Η ανάπτυξη, για παράδειγμα, του θεσμού της χορηγίας θα μπορούσε να ήταν μια σημαντική πηγή χρηματοδότησης.

Τρίτον, ο σχεδιασμός εξειδικευμένων εργαλείων στήριξης της κοινωνικής επιχειρηματικότητας και εννοώ χρηματοδοτικών. Τι ακριβώς θα γίνει; Προσαρμογή των υφιστάμενων χρηματοδοτικών εργαλείων που χρησιμοποιεί το Κράτος ή ο χρηματοπιστωτικός τομέας, δηλαδή τα κλασσικά εμπορικά του προϊόντα, στις ανάγκες των φορέων της κοινωνικής οικονομίας;

Σε αυτή την περίπτωση, θα πρέπει πρώτα να αξιολογηθούν οι ρυθμίσεις που θεσπίστηκαν για τους Κοινωνικούς Συνεταιρισμούς Περιορισμένης Ευθύνης του Ν.2716/99, όπως: το αφορολόγητο, η δυνατότητα παραχώρησης προς χρήση κινητής και ακίνητης περιουσίας από Ν.Π.Δ.Δ. κ.ο.κ.

Και εδώ τίθεται ένα ερώτημα:

Οι κοινωνικές επιχειρήσεις πρέπει ή δεν πρέπει να έχουν πρόσβαση σε εργαλεία όπως το Εθνικό Ταμείο Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξης (ΕΤΕΑΝ) – το ανέφερε και η εισηγητής μας κα Τσουμάνη – ή ακόμα και τη δυνατότητα ένταξης στον Επενδυτικό Νόμο; (Ν.3908/2011). Εγώ δεν έχω απάντηση σ’ αυτό, χρειάζεται μελέτη. Είναι δηλαδή οι κοινωνικές επιχειρήσεις επενδυτές ή δεν είναι; Αλλά απάντηση δεν έχει δυστυχώς ούτε το νομοσχέδιο.

Τέταρτον, τη δημιουργία μηχανισμών συμβουλευτικής και τεχνικής υποστήριξης. Δηλαδή την παροχή τεχνογνωσίας.

Πέμπτον, την ενθάρρυνση της ανάπτυξης νέων σχημάτων κοινωνικής επιχειρηματικότητας, γιατί πάλι από την τροπολογία για τις αναπτυξιακές συμπράξεις που διάβασα, διαπιστώνω επιστροφή στα παλιά, με κάποια, «χρυσόσκονη» καινοτομίας.

Έκτον, την εκπαίδευση στελεχών και επιχειρηματιών, προκειμένου να μην αποκτήσουν μόνο γνώση αλλά και τη λεγόμενη “κοινοτική συνείδηση”. Το θέμα αυτό θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης στη Επιτροπή και την Ολομέλεια. Σε κάθε περίπτωση κάποια γραμμή παραπάνω θα έπρεπε να είχατε προσθέσει στην αιτιολογική έκθεση.

Έβδομον: Την ενθάρρυνση της κινητικότητας των στελεχών μεταξύ της συμβατικής και της κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Είναι δύο διαφορετικά πράγματα που θα έπρεπε να τα γεφυρώσετε με κάποιον τρόπο.

Όγδοο, τη δημιουργία δικτύων κοινωνικών φορέων ακόμα και σε επίπεδο κλάδου.

Ένατο, τη σωστή οργάνωση σε κεντρικό αλλά και σε περιφερειακό επίπεδο και,

Δέκατο και κυριότερο, τον συντονισμό της διαχείρισης όλων των ζητημάτων που έχουν να κάνουν με την κοινωνική οικονομία.

Κύριε Υπουργέ,

Η μετονομασία της “Ειδικής Υπηρεσίας για την ενσωμάτωση των αρχών της EQUAL” σε “Ειδική Υπηρεσία για την κοινωνική ένταξη και την Κοινωνική Οικονομία”, δε λύνει το πρόβλημα. Θυμίζω ότι η EQUAL δημιουργήθηκε ως ένα εργαλείο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση με στόχο την πειραματική εφαρμογή και τη διάδοση νέων τρόπων καταπολέμησης των διακρίσεων και της ανισότητας στην απασχόληση.

Δεν είναι λοιπόν ίδιο το αντικείμενο, και άρα η γνώση και η εμπειρία της υπηρεσίας αυτής δεν μπορούν να συνεισφέρουν σε αυτό που θέλετε να κάνετε.

Η οποία γνώση και εμπειρία της υπηρεσίας αυτής, να θυμίσω, ότι δεν είναι πολύ σπουδαίες απλά αποκτήθηκαν μέσα από τη διαχείριση του Μέτρου 2.2 “Ενίσχυση της Κοινωνικής Οικονομίας” που χρηματοδότησε έντυπα, μελέτες, οδηγούς, κάποιες δομές (πχ παρατηρητήριο στην Κρήτη) και μια – δυο Θερμοκοιτίδες. Αυτή ήταν η όλη εμπειρία που αποκόμισε η υπηρεσία από τη διαχείριση του μέτρου αυτού.

Ενδέκατο και τελευταίο: Η αξιοποίηση της διεθνούς εμπειρίας. Κι εδώ τα παραδείγματα κοινωνικής επιχειρηματικότητας είναι πάρα πολλά, αποτελούν δε μια ελκυστική προοπτική απασχόλησης και καριέρας για πολλούς νέους, άνεργους και μη.

Δεν θέλω να επεκταθώ στο κατά πόσο το νομοσχέδιο που συζητήσαμε ανταποκρίνεται σε όλες αυτές τις προϋποθέσεις.

Θα υπογραμμίσω δύο μόνο σημεία:

Πρώτον, την απουσία περιφερειακής διάστασης. Η διάσταση αυτή προϋποθέτει τη διερεύνηση των αναγκών της Περιφέρειας, κάτι το οποίο δεν έχετε κάνει σε κανένα νομοθέτημά σας.

Δεύτερον, την πολυδιάσπαση των αρμοδιοτήτων και τη δημιουργία μιας ανούσιας πολυμελούς Διυπουργικής Επιτροπής.

Κύριοι συνάδελφοι, την ώρα που όλοι σχεδόν οι Έλληνες βρίσκονται στη χειρότερη δυνατή κατάσταση σε καιρό ειρήνης, το νομοσχέδιο θα έπρεπε να είχε αντιμετωπίσει όλες τις ελλείψεις στις οποίες αναφέρθηκα διεξοδικά, προκειμένου να δώσει αξία στο εγχείρημα.

Με την κοινωνική επιχειρηματικότητα δεν αντιμετωπίζεται το δράμα της ανεργίας, της περιθωριοποίησης, του κοινωνικού αποκλεισμού και της κατάρρευσης των δημόσιων κοινωνικών υπηρεσιών που πλήττουν όλο και μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού.

Ευχαριστώ.