Ολομέλεια_Ποινική ευθύνη Υπουργών

Νομοσχέδιο για την τροποποίηση του νόμου 3126/2003 για την ποινική ευθύνη των Υπουργών

12.4.2011

Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση του νομοσχεδίου, ο λόγος που κατέστησε αναγκαία την αλλαγή του νόμου περί ευθύνης Υπουργών πηγάζει από την ίδια την εφαρμογή του, ιδίως από το κοινό περί δικαίου αίσθημα του σκληρά δοκιμαζόμενου ελληνικού λαού και λιγότερο από τις όποιες ενοχές του πολιτικού συστήματος. Γιατί, κύριοι συνάδελφοι, όταν μια σοβαρή υπόθεση διαπλοκής της πολιτικής εξουσίας με την οικονομία δεν διερευνάται, λόγω ασυλίας, ή διερευνάται αλλά δεν αποδίδεται δικαιοσύνη, λόγω παραγραφής, το αίσθημα αυτό κλονίζεται και μετατρέπεται σε λαϊκή δυσφορία.

Επιπλέον, η διαπλοκή, εκτός από ποινικό, είναι και αναπτυξιακό θέμα, αφού οδηγεί σε επιλογές με κριτήριο, όχι το όφελος του τόπου, αλλά το όφελος ενός παράγοντα, πολιτικού ή οικονομικού. Η δε ατιμωρησία, καλλιεργεί στους πολίτες χαλαρή συνείδηση, υπό μορφή ακόμη και αντιποίνων. Επομένως, κατατρώει σαν το σαράκι τα πάντα. Γι’ αυτό και έχουμε χρέος να το καταπολεμήσουμε.

Στις δημοκρατίες, η άσκηση πολιτικής δεν σημαίνει μόνο ευθύνη, αλλά και υποχρέωση λογοδοσίας. Όποιος παραβιάζει τον νόμο πρέπει να υφίσταται τις συνέπειες. Αυτή η αυτονόητη αρχή ενός κράτους δικαίου θα πρέπει να ισχύει και για τα μέλη της κυβέρνησης. Αλλιώς, στην πολιτική ζωή θα κυριαρχούν ομαδοποιήσεις του τύπου «οι τριακόσιοι είναι διεφθαρμένοι» κ.λπ. Θυμίζω ότι ακριβώς έτσι φύτρωσε στο σαθρό έδαφος της Γερμανίας του 1933 ο σπόρος του φασισμού.

Η εξέλιξη αυτή είναι μεν καταστροφική, αλλά εύκολη. Το δύσκολο είναι η αποτελεσματική λειτουργία των θεσμών. Το παγκόσμιο βαρόμετρο διαφθοράς της διεθνούς διαφάνειας, που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2010 περιέλαβε έρευνα κοινής γνώμης σχετικά με τα επίπεδα διαφθοράς. Το 80% των ερωτηθέντων σε παγκόσμιο επίπεδο θεωρεί ότι το πολιτικό σύστημα είναι διεφθαρμένο. Στις επόμενες θέσεις -αρκετά κοντά μεταξύ τους- βρίσκονται οι δημόσιες υπηρεσίες, τα κοινοβούλια και η αστυνομία. Μια ομάδα παρακάτω βρίσκονται, ο ιδιωτικός τομέας, οι θρησκευτικοί φορείς, το δικαστικό σώμα, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και το εκπαιδευτικό σύστημα.

Με αυτά τα δεδομένα, η ρύθμιση που συζητάμε σήμερα δεν αντιμετωπίζει συνολικά το πρόβλημα. Γιατί η διαφθορά, κύριοι συνάδελφοι, αποτελεί συστημικό πρόβλημα. Και εμείς λέμε ναι σε όλες τις προσπάθειες ουσιαστικής αντιμετώπισης του προβλήματος, όπως η αλλαγή του νόμου περί ευθύνης Υπουργών, ο έλεγχος των οικονομικών των κομμάτων, η ενδυνάμωση των θεσμών, η καταπολέμηση της διαφθοράς σε όλο το φάσμα της κρατικής εξουσίας κ.λπ.. Αλλά και ο έλεγχος από τη δικαιοσύνη του «πόθεν έσχες» όλων των Βουλευτών. Και όσοι αρνηθούν τον έλεγχο ή δεν δικαιολογήσουν πειστικά τα περιουσιακά τους στοιχεία, τουλάχιστον να χάνουν το δικαίωμα του εκλέγεσθαι.

Ένα ακόμα συστημικό πρόβλημα αποκαλύπτουν οι κατά καιρούς εξεταστικές επιτροπές για αδικήματα που έχουν παραγραφεί, όπου ελέγχοντες και ελεγχόμενοι έχουν την ίδια ιδιότητα. Πρόκειται για βασικό λάθος το οποίο μπορεί να επιβεβαιώσει κάθε ελεγκτής. Λάθος είναι και η δυνατότητα της κυβέρνησης, με την πλειοψηφία που διαθέτει στη Βουλή, να αποφασίζει ποια υπόθεση θα παραπέμψει στη δικαιοσύνη και ποια όχι, ανάλογα με το πολιτικό της συμφέρον, όπως π.χ. έγινε με τα εξοπλιστικά προγράμματα της περιόδου 1993-2004.

Για να μην επαναλαμβάνονται τέτοια φαινόμενα, απαιτείται βαθιά παρέμβαση. Εμείς είχαμε ξεκινήσει τη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος, αλλά η τότε αντιπολίτευση αρνήθηκε τη συνεργασία. Αντίθετα, ως αντιπολίτευση, συνεργαζόμαστε σε κάθε προσπάθεια της κυβέρνησης για την καταπολέμηση της διαφθοράς, ακριβώς γιατί απαιτείται διακομματική συνεννόηση. Εμείς, δεν διαφοροποιούμε τη στάση μας ανάλογα με το αν βρισκόμαστε στην εξουσία ή όχι.

Κύριοι συνάδελφοι, ο λαός περιμένει να κάνουμε μια νέα αρχή. Χωρίς την εμπιστοσύνη του προς το πολιτικό σύστημα η χώρα δεν μπορεί να πορευθεί στο μέλλον. Και η εμπιστοσύνη αυτή μπορεί να αποκατασταθεί μόνο με θεσμικά μέτρα και πολιτικές για την αποτροπή, την καταπολέμηση και την αυστηρή τιμωρία εκείνων που παρανομούν. Χωρίς προνόμια, χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς παραγραφές.