Ολομέλεια_Πρόγραμμα Διαύγεια

Ενίσχυση της διαφάνειας με την υποχρεωτική ανάρτηση νόμων και πράξεων των Κυβερνητικών, Διοικητικών και Αυτοδιοικητικών Οργάνων στο Διαδίκτυο «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΥΓΕΙΑ» και άλλες διατάξεις

Τετάρτη 30.6.2010

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι ξεκινώ με τρεις γενικές παρατηρήσεις.

Η πρώτη αφορά στο όνομα. Για να είναι επιτυχημένη η ονοματοδοσία ενός προγράμματος θα πρέπει να συνδέεται εννοιολογικά με το περιεχόμενο, αλλά και με τον επιδιωκόμενο στόχο του. Στο νομοσχέδιο που συζητείται σήμερα, η έννοια «πρόγραμμα» και η λέξη «διαύγεια» χάνουν εντελώς το νόημά τους.

Η δεύτερη παρατήρηση αφορά στον επιδιωκόμενο στόχο του νομοσχεδίου, που είναι βεβαίως, η ενίσχυση της διαφάνειας. Πότε όμως, κύριοι συνάδελφοι; Πότε; Αφού έχει γίνει η παραγωγή της δημόσιας υπηρεσίας. Δηλαδή κατόπιν εορτής. Και βέβαια για την ποιότητα αυτής ουδείς λόγος γίνεται. Πιστεύω ότι η δημοσιοποίηση των πράξεων της διοικήσεως, αποτελεί μία απλουστευτική κατάληξη του άγχους που υπάρχει στην Κυβέρνηση να αποδείξει ότι έχει διαγνώσει σωστά τις ανάγκες της κοινωνίας. Σε καμία όμως περίπτωση δεν εξουδετερώνει – ίσως και να μην αγγίζει καν – τη γενεσιουργό αιτία της αδιαφάνειας.

Από την άλλη, επικροτώ την καλή πρόθεση. Πράγματι, η συγκέντρωση όλων των νομοθετικών, ρυθμιστικών, διοικητικών κ.ο.κ. κειμένων σε ένα διαδικτυακό τόπο, αποτελεί ένα θετικό βήμα για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των πολιτών στην πληροφορία, εφόσον βεβαίως υπάρχει ενιαία και ομοιόμορφη αντιμετώπισή της και βέβαια, εφόσον εφαρμοστεί με τον ορθό τρόπο. Δεν φθάνει, κύριε Υπουργέ, η καλή σας πρόθεση την οποία και αναγνώρισα. Πρέπει να μπορείτε να προδιαγράψετε το πως θα πετύχουν τον επιδιωκόμενο στόχο εκείνοι που θα κληθούν να υλοποιήσουν το έργο.

Το Εθνικό Τυπογραφείο είναι πράγματι ένας εύκολα προσβάσιμος διαδικτυακός τόπος. Πρέπει όμως, να οργανωθεί τεχνικά και λειτουργικά. Αντέχει; Μπορείτε; Θυμάμαι οδυνηρές εμπειρίες από τις αντιδράσεις των εργαζομένων και την άρνησή τους να αναρτήσουν πράξεις της διοικήσεως, όταν διαπίστωσαν ότι η προσπάθειά μας να βελτιώσουμε τις διαδικασίες και την ταχύτητα ίδρυσης επιχειρήσεων, σήμαινε απώλεια οικονομικών ωφελημάτων για εκείνους.

Η τρίτη γενική παρατήρηση αφορά στην πρόβλεψη του νομοσχεδίου για την ανάρτηση των κειμένων με μέριμνα του αρμόδιου ή του συναρμόδιου οργάνου που τα εξέδωσε. Μια εικονική βόλτα στις ιστοσελίδες των φορέων του δημοσίου, θα σας πείσει ότι αυτό ήδη γίνεται. Το δύσκολο είναι τα κείμενα αυτά να αναρτώνται με τέτοιο τρόπο, ώστε να διευκολύνεται η αναζήτηση των πληροφοριών. Αυτό είναι ένα ζήτημα που λίγοι ιστοχώροι το πετυχαίνουν και αμφιβάλω αν θα καταφέρει να το πετύχει και το Εθνικό Τυπογραφείο.

Έρχομαι σε πιο ειδικές παρατηρήσεις.

Η πρώτη αφορά στο άρθρο 6 με το οποίο δημιουργείται μια ομάδα διοίκησης έργου σε κάθε Υπουργείο, με στόχο την τεχνική, διαδικαστική και οργανωτική υποστήριξη της ανάρτησης. Σας ρωτώ κύριε Υπουργέ και θα ήθελα μια απάντηση: ποιος θα είναι ο κόμβος τεχνογνωσίας που θα καθοδηγεί και θα υποστηρίζει τεχνικά αυτές τις ομάδες; Θα σας αναφέρω μια αποτυχημένη προσπάθειά μου στο Υπουργείο Ανάπτυξης. Πριν από δύο χρόνια, ορίστηκαν ενεργειακοί υπεύθυνοι σε κάθε κτίριο του δημόσιου τομέα, αλλά το μέτρο δεν «περπάτησε» γιατί το Υπουργείο δεν είχε τη δυνατότητα καθοδήγησης και υποστήριξης. Αυτή είναι μια σημαντική έλλειψη. Μπορεί να φαίνεται τεχνοκρατικός ο όρος «Ομάδα Διοίκησης Έργου», μου αρέσει πολύ να τον ακούω, αλλά στην περίπτωσή μας είναι κενός περιεχομένου.

Η δεύτερη παρατήρηση αφορά στο άρθρο 8, σχετικά με την ανάρτηση οργανογραμμάτων. Είναι μεν καλή η ανάρτηση, αλλά απαιτείται και περιγραφή καθηκόντων των προσώπων που έχουν οριστεί σε κάθε διοικητική θέση, αλλιώς θα πρέπει να την αναζητήσουμε στην ιστοσελίδα του φορέα, με την ελπίδα να υπάρχουν εκεί οι σχετικές πληροφορίες.

Θέλω να πω επίσης, ότι σωστά εξαιρείτε της υποχρεωτικής ανάρτησης το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης. Πείτε μου όμως εάν έχετε εξετάσει μια αντίστοιχη εξαίρεση και για άλλους φορείς. Ως παραδείγματα αναφέρω τον Οργανισμό Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, τα Ερευνητικά ινστιτούτα, τον Δημόκριτος. Και άστοχα να είναι τα παραδείγματα αυτά, εσείς πρέπει να δώσετε σε ορισμένους ευαίσθητους φορείς την ευκαιρία να σας τεκμηριώσουν αν οι αποφάσεις τους πρέπει να αναρτώνται στο διαδίκτυο ή όχι.

Τρίτη παρατήρηση. Είπε η κυρία Τζάκρη ότι κατά το παρελθόν πολλές προκηρύξεις έργων και αποφάσεις ανάθεσης έχουν ληφθεί υπό καθεστώς αδιαφάνειας. Θα σας παρακαλούσα, κυρία Υπουργέ, να συγκεντρώσετε τα στοιχεία και να μας τα καταθέσετε. Επί των ημερών σας γίνονταν απευθείας αναθέσεις για έργα του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, με το Προεδρικό Διάταγμα 4 του 2001 που το είχατε θεσπίσει εσείς, ως Κυβέρνηση. Μπορώ να σας προσκομίσω όλα τα στοιχεία της περιόδου 2000-2004. Εμείς ήμασταν εκείνοι που υποχρεώσαμε με εγκύκλιο της Αρχής Πληρωμής του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών να δημοσιοποιούνται όλες οι προκηρύξεις, ακόμη και αν είναι κάτω από τα όρια της Οδηγίας. Μπορώ αν θέλετε να σας καταθέσω την εγκύκλιο αυτή. Θα θέλαμε πάντως να μας δώσετε παραδείγματα για όσα αναφέρατε. Δεν είναι ορθόν να ακούγονται λόγια του αέρα.

Σχετικά με τις γνωμοδοτήσεις του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, σε ποιες ακριβώς αναφέρεστε; Θα είναι γνωμοδοτήσεις του Τμήματος; της Ολομέλειας; θα πρέπει πρώτα να τις έχει υιοθετήσει ο Υπουργός; Θα είναι ανά Υπουργείο, ανά θέμα; Απαντήστε, γιατί διαφορετικά δημιουργείται η εντύπωση ότι κατασκευάζεται μια αποθήκη πληροφοριών.

Σχετικά με τις πράξεις ορισμού των διοικήσεων. Καταρχάς το σύνολο αυτών των πράξεων προβλέπεται ήδη να δημοσιοποιούνται. Θα σας ρωτήσω όμως κάτι άλλο. Θα αναρτώνται και οι τοποθετήσεις στελεχών; Οι μη τοποθετήσεις για πολιτικούς λόγους, θα αναρτώνται επίσης; Αναφέρω συγκεκριμένο παράδειγμα, την περίπτωση πρώην συνεργάτη μου, πολιτικού μηχανικού με μεταπτυχιακά και με εμπειρία δέκα ετών σε τεχνικά έργα στο εξωτερικό, ο οποίος, μετά τις εκλογές, δεν τοποθετήθηκε στη θέση από την οποία είχε αποσπαστεί για το γεγονός και μόνο ότι υπήρξε συνεργάτης μου την περίοδο που κατείχα την θέση του Γενικού Γραμματέα. Έχω στείλει επιστολή στον Πρωθυπουργό, και στον αρμόδιο Υπουργό κ. Ρέππα με όλη την τεκμηρίωση της δίωξης αυτής και απάντηση δεν έχω πάρει ακόμη.

Θα σας αναφέρω επίσης ορισμένες ελλείψεις που έχω εντοπίσει στο νομοσχέδιο:

Πρώτον, δεν προβλέπονται ποινές αν αμελήσει να προβεί στην ανάρτηση. Επίσης, δεν προβλέπεται υποστήριξη αν για τεχνικούς και μόνο λόγους ένας φορέας αδυνατεί να προβεί στην ανάρτηση. Ένας πολύ μικρός αλλά υπόχρεος Δήμος – όπως ο Δήμος Ψαρών – ο οποίος εκδίδει διοικητικές πράξεις μπορεί πράγματι να αντιμετωπίζει τεχνικές δυσκολίες. Δεν χρειάζεται υποστήριξη; Προσοχή: Όχι εξαίρεση, αλλά υποστήριξη.

Δεύτερον, δεν υπάρχουν χρονικά όρια εντός των οποίων οι υπόχρεοι οφείλουν να προχωρήσουν σε ανάρτηση.

Τρίτον, δεν υπάρχει χρονικό όριο για την έκδοση της Υπουργικής Απόφασης του άρθρου 6, παράγραφος 7. Θα ήταν θετικό να είχαμε ένα σχέδιο αυτής της απόφασης.

Και ολοκληρώνω την ομιλία μου με κάποιες προτάσεις.

Πρώτον, όσον αφορά στο θέμα της προσβασιμότητας των ατόμων με ειδικές ανάγκες το οποίο έθιξε και ο κ. Ζώης. Θα ήθελα να σας παροτρύνω να ακολουθήσετε το παράδειγμα που είχα δώσει το 2004 ως Γενικός Γραμματέας Επενδύσεων και Ανάπτυξης, όταν κατέστησα προσβάσιμο σε τυφλούς, τον διαδικτυακό τόπο της Μονάδας Οργάνωσης Διαχείρισης. Με δική μου, μάλιστα, εγκύκλιο θεσπίστηκε το κριτήριο της προσβασιμότητας των ΑΜΕΑ, ενώ η εφαρμογή του κατέστη υποχρεωτική σε όλα τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα.

Δεύτερον, να προβλεφθούν κυρώσεις σε όσους δεν εφαρμόζουν το νόμο.

Τρίτον, να εκδοθούν τεχνικές και διαδικαστικές οδηγίες ώστε να πληροφορηθούν οι εμπλεκόμενοι και οι πολίτες πώς θα λειτουργήσει το νέο εργαλείο που δημιουργείται.

Και καταλήγω με μια τελευταία πρόταση. Να μην ασχολείστε μόνο με την ανάρτηση αλλά και με τον έλεγχο της ταχύτητας εφαρμογής των διοικητικών πράξεων. Σήμερα, ουδείς γνωρίζει την πορεία ενός σχεδίου υπουργικής απόφασης από τη στιγμή που ο επισπεύδων Υπουργός την εκδίδει. Ο έλεγχος της ταχύτητας έκδοσης μιας πράξης – η ποιότητα αυτής αφορά σε μια άλλη συζήτηση – θα μπορούσε να ήταν ζητούμενο αυτού του νομοσχεδίου. Σας προτείνω λοιπόν, να δημιουργήσετε ένα ΙΝΤΡΑΝΕΤ, μια εσωτερική ενδοκυβερνητική πλατφόρμα όπου θα μπορεί κανείς να παρακολουθεί την πορεία μιας πράξης από τη στιγμή που αυτή θα εισάγεται στο σύστημα. Αν θέλετε μπορώ να σας ενημερώσω για τον τρόπο που εμείς προσεγγίσαμε το θέμα αυτό, αν και, για διάφορους λόγους, δεν υπήρξε αποτέλεσμα.

Ευχαριστώ πολύ.