Ολομέλεια_Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΒΟΥΛΗΣ
ΙΕ΄ ΠΕΡΙΟΔΟΣ
ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
ΣΥΝΟΔΟΣ Β΄- ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΜΖ’

Επί των σχεδίων νόμου του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων

Δευτέρα 09 Δεκεμβρίου 2013

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν νομίζω ότι υπάρχει κανείς που να θέτει θέμα σκοπιμότητας επανεκκίνησης των έργων. Δεν αναφέρομαι στο σύστημα παραγωγής τους, αλλά στη σκοπιμότητα υλοποίησης.

Νομίζω όλοι συμφωνούμε ότι αυτά τα μεγάλα έργα πρέπει να γίνουν.

Πρώτον, συμβάλλουν στην περιφερειακή ανάπτυξη, αφού γίνονται στην περιφέρεια και όχι στην Αττική και δεύτερον, γιατί βοηθούν την ανάπτυξη και την απασχόληση, επειδή θα έχουν πολλαπλασιαστικές θετικές επιπτώσεις σε μία σειρά από τομείς –εκτός από τους εργολάβους, που όλοι επικεντρωθήκαν σήμερα στις παρεμβάσεις τους- όπως στην τσιμεντοβιομηχανία, στα λατομεία, στη χαλυβουργία και σε επαγγελματικούς κλάδους που σήμερα υποφέρουνυπό το βάρος της ύφεσης. Αυτή είναι η μεγάλη εικόνα.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΑΠΕΡΝΑΡΟΣ: Κύριε Πρόεδρε…

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Χρήστος Μαρκογιαννάκης): Γιατί διακόπτετε, κύριε Καπερνάρο;

ΤΕΡΕΝΣ-ΣΠΕΝΣΕΡ-ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΟΥΪΚ: Μην εκνευρίζεστε!

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Χρήστος Μαρκογιαννάκης): Ακούν οι πάντες τον ομιλητή και εσείς πετάγεστε και τον διακόπτετε.

ΤΕΡΕΝΣ-ΣΠΕΝΣΕΡ-ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΟΥΪΚ: Όταν σας βολεύει, κτυπάτε το κουδούνι και όταν δεν σας βολεύει, δεν κτυπάτε.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Χρήστος Μαρκογιαννάκης): Σας παρακαλώ, κύριε Κουίκ, να ζητάτε τον λόγο πριν τον πάρετε. Εντάξει; Να είστε περισσότερο κόσμιος. Λυπάμαι πάρα πολύ για τη συμπεριφορά σας, κύριε Κουίκ.

Συνεχίστε, κύριε Μουσουρούλη.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Αν δεν με είχε διακόψει ο συνάδελφος, θα άκουγε το συλλογισμό και…

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΑΠΕΡΝΑΡΟΣ: Εσείς διακόψατε προηγουμένως το δικό μας πέντε φορές!

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Χρήστος Μαρκογιαννάκης): Κύριε Μουσουρούλη, παρακαλώ να μη δίνετε σημασία.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Έρχομαι, λοιπόν, στο σύστημα παραγωγής των έργων και τις δύο επιλογές που έχουμε.

Η πρώτη είναι ένα αμιγώς δημόσιο έργο. Είναι μία επιλογή που προτείνει η αριστερή πτέρυγα της Βουλής, το Κομμουνιστικό Κόμμα, ενδεχομένως και ο ΣΥΡΙΖΑ. Δεν είμαι απόλυτα βέβαιος.

Αν μείνω στο προεκλογικό πρόγραμμα του 2012, υπόσχεται την κατάργηση των συμβάσεων παραχώρησης, άρα, αντιλαμβάνομαι ότι η θέση του κόμματος είναι όλα τα έργα, μικρά ή μεγάλα, να εκτελούνται ως αμιγώς δημόσια.

Η δεύτερη επιλογή είναι αυτή που συζητάμε τώρα, δηλαδή οι παραχωρήσεις.

Το βασικό μας μέλημα είναι να δούμε ποια είναι η προστιθέμενη αξία της παραγωγής των έργων με το ένα ή με το άλλο σύστημα και αν είναι πιο επωφελής για το κοινωνικό σύνολο. Αυτή δεν είναι άλλωστε μια άσκηση που πρέπει να κάνουμε;

Μελετώντας όλες τις μορφές ιδιωτικοποιήσεων, θα δούμε ότι και οι παραχωρήσεις είναι μια μορφή ιδιωτικοποίησης δημοσίων έργων, εξ’ ου και τα προβλήματα ιδεολογικών προσανατολισμών ή αγκυλώσεων ορισμένων παρατάξεων, αφού πρόκειται για μία ιδιωτικοποίηση. Μιλάμε για έναν κλασικό τομέα δημόσιων συντελεστών, οι οποίοι μεταβιβάζονται σιγά-σιγά στον ιδιωτικό. Έχουμε, δηλαδή, τη μετεξέλιξη μιας κλασικής σχέσης προμηθευτή-πελάτη σε εταιρική σχέση.

Αν μελετήσουμε τους λόγους μετατροπής αυτής της σχέσης σε εταιρική, θα αντιληφθούμε γιατί η παραγωγή του έργου ως αμιγώς δημοσίου δεν έχει την προστιθέμενη αξία που απαιτούν οι καιροί.

Μπορεί ο οποιοσδήποτε να εντρυφήσει στην εμπειρία της χώρας από τις μεγάλες συμβάσεις παραχώρησης, παράδειγμα, Βενιζέλος, Ρίο-Αντίρριο, Αττική Οδός. Εκεί είχαμε μεικτό σχήμα με πολλές παραλλαγές. Αλλού δημιουργήθηκαν κοινές εταιρείες, αλλού όχι. Είχαμε δε, εγγυήσεις δανείων, συγχρηματοδότηση Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, ιδιωτική συμμετοχή, δηλαδή, μεικτό σχήμα χρηματοδότησης, ανάλογα με τη φύση του έργου.

Η σχέση δηλαδή αφορά στη χρηματοδότηση, την κατασκευή και την εκμετάλλευση των δικαιωμάτων ενός έργου.

Εμπειρία, όμως –και θέλω να το τονίσω αυτό- είχαμε και σε μεσαία έργα, παράδειγμα αποτελούν οι παραχωρήσεις αδειών καζίνο, οι παραχωρήσεις χρήσης αιγιαλού παραλίας ή δικτύων χαμηλής πίεσης φυσικού αερίου, οι χώροι στάθμευσης ή ακόμα και τα έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και τα έργα Διαχείρισης Απορριμμάτων.

Αν όλα αυτά, δεν είχαν γίνει με την εταιρική σχέση και τα έργα τα είχε αναλάβει αμιγώς το δημόσιο, ποιος θα επωμιζόταν όλους τους κινδύνους; Γιατί όταν λέμε δημόσιο εννοούμε τους φορολογούμενους. Η δεύτερη άσκηση που πρέπει να κάνουμε αφορά στον κίνδυνο στην περίπτωση του δημοσίου έργου, ο οποίος μεταβιβάζεται στο σύνολό του στον φορολογούμενο. Η εμπειρία στη χώρα είναι αρνητική.

Έρχομαι τώρα στις αποτυχίες που είχαμε. Η υποθαλάσσια Μαλιακού και το Μετρό της Θεσσαλονίκης. Στο Μετρό της Θεσσαλονίκης υπήρξε αποτυχία, γιατί κατέρρευσε το χρηματοδοτικό σχήμα, όταν κάποιος μέτοχος αρνήθηκε να αποδεχθεί όλους τους όρους της Συμβάσεως.

Και, εδώ έρχεται η τρίτη άσκηση για το θέμα που συζητάμε. Το χρηματοδοτικό κενό που δημιουργήθηκε είναι αληθινό. Και ρωτώ: Από το 2008 μέχρι σήμερα, η κρίση επηρέασε ναι ή όχι τα χρηματοοικονομικά του έργου; Ασφαλώς, αφού μειώθηκαν τα έσοδα. Όταν μειώνονται τα έσοδα, τότε διαταράσσεται η δανειακή σχέση. Όταν διαταράσσεται η δανειακή σχέση, τότε επηρεάζονται τα επιτόκια. Δεν γίνεται να μην το καταλαβαίνουμε αυτό. Το πόσο μεγάλο είναι το κενό, συναρτάται με μια άλλη άσκηση, τεχνική και όχι πολιτική.

Εκτός από τις χαμένες ευκαιρίες θα πρέπει να συζητήσουμε περισσότερο για τα θεσμικά, τα οργανωτικά και τα επιχειρηματικά και λιγότερο για τα πολιτικά προβλήματα των συμβάσεων παραχώρησης. Αυτές οι συμβάσεις παραχώρησης, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, είναι μονόδρομος.

Αν συμφωνούμε, θα πρέπει να αναζητήσουμε την ισορροπία ανάμεσα στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα. Πιστεύω ότι θα πρέπει να ξεκινήσουμε από τη λογική του κόστους οφέλους. Τι θα πρέπει να λαμβάνουν υπ’ όψιν οι λογαριασμοί που θα κάνουμε; Να δούμε και τα διόδια, έχει μεγάλη σημασία, τα δάνεια και τις εγγυήσεις του κράτους. Πρέπει, όμως, να δούμε και τους πόρους που εξοικονομούμε, εάν το έργο δεν γινόταν με σύμβαση παραχώρησης. Ποια πλεονεκτήματα θα είχαμε, αν η παραγωγή και εκμετάλλευση ήταν αμιγώς δημόσια σε καθεμιά από τις τρεις παραμέτρους ουσίας: κόστος, ποιότητα, χρόνος.

Θα μου πει κανείς, δεν μπορεί να βελτιωθεί το δημόσιο ώστε να γίνουμε ακόμα καλύτεροι από τον ιδιωτικό τομέα σε αυτές τις τρεις παραμέτρους; Όλοι γνωρίζετε ότι δεν είναι θέμα πολιτικής βούλησης.

Έρχομαι στο θέμα διαχείρισης της σύμβασης. Έχει πολύ μεγάλη σημασία, κύριε Υπουργέ, η δομή που θα φτιάξετε στο Υπουργείο να εγγυάται την αποτελεσματική διαχείριση σύμβασης. Έχουμε δει έργα να εξοκείλουν όχι λόγω των αναδόχων, αλλά γιατί είναι κακό το Υπουργείο, δηλαδή, ο μηχανισμός παρακολούθησης των συμβάσεων και επίλυσης διαφορών. Δεν ξέρω αν και στο ρυθμιστικό κομμάτι έχετε κάνει κάτι. Φαντάζομαι ότι το έχετε αντιμετωπίσει.

Ο επιμερισμός κινδύνων είναι το πιο σημαντικό.

Θα είστε ανεκτικός φαντάζομαι, αν και έχω λίγο χρόνο ακόμα.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Χρήστος Μαρκογιαννάκης): Όχι πολύ όμως.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Το λεπτό που δικαιούμαι συν μερικά δευτερόλεπτα.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Χρήστος Μαρκογιαννάκης): Εντάξει. Συν κάτι δευτερόλεπτα.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Όμως, πριν επιμερίσουμε τον κίνδυνο θα πρέπει να τον προβλέψουμε. Είναι πολλοί οι κίνδυνοι στον σχεδιασμό -μιλάμε για μελετοκατασκευές- στην κατασκευή, στη λειτουργία, στις τεχνολογικές αλλαγές που θα γίνουν κατά την πορεία των κατασκευών, στην ίδια την αγορά, στον κυκλοφοριακό κίνδυνο. Ο κίνδυνος μπορεί τελικά να είναι και όφελος. Μπορεί να πάμε πολύ καλύτερα και ο εσωτερικός βαθμός απόδοσης της επένδυσης να αυξηθεί και να βελτιωθεί και η χρηματοδότηση.

Ανάλογα με την κατανομή των κινδύνων, θα πρέπει να συμβάλει ο ένας ή ο άλλος.

Το αντάλλαγμα είναι το αντιστάθμισμα για τους κινδύνους από τη μια ή την άλλη πλευρά. Ο επιμερισμός θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τη δυνατότητα του δημόσιου αλλά και του ιδιωτικού τομέα να διαχειριστεί και να ελέγξει τους κινδύνους.

Κλείνω, κύριε Πρόεδρε.

Το θέμα του ελέγχου είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Είδαμε παραδείγματα και στο εξωτερικό. Η Μάγχη για παράδειγμα. Ποιος μπορεί να πει ότι στη Μάγχη τέθηκε θέμα αδιαφάνειας; Ήταν μια καθαρά μια πολιτική επιλογή. Τι έγινε όμως; Είχαμε έναν αδύναμο παραχωρησιούχο, ο οποίος δεν κατόρθωσε να κινητοποιήσει χρηματοδότηση και γι’ αυτό απευθυνόταν συνέχεια στους μετόχους, μέχρις ότου κατέρρευσε το έργο.

Προϋπόθεση επιτυχίας, είναι η βιωσιμότητα, η δυνατότητα δηλαδή των μελλοντικών χρηματοροών να μπορούν να καλύπτουν τα έξοδα και να μπορούν να εξυπηρετούν τα δάνεια. Αυτή είναι μια μαθηματική άσκηση που βασίζεται σε διάφορα σενάρια.

Η χρηματοδότηση δεν εξαρτάται μόνο από τη βιωσιμότητα αλλά και από την πιστοληπτική ικανότητα του ενός και του άλλου. Γνωρίζετε δε ότι σήμερα δεν είμαστε στα καλύτερά μας και οι δύο πλευρές.

Τέλος, υπάρχουν οι δικλείδες ασφαλείας. Δικλείδα ασφαλείας αποτελεί το δάνειο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων –το ένα δισεκατομμύριο- η οποία διαθέτει έναν μηχανισμό υψηλού επιπέδου για τον έλεγχο και την παρακολούθηση των συμβάσεων.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Χρήστος Μαρκογιαννάκης): Κύριε συνάδελφε, τελειώνετε παρακαλώ.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Τέλος, όλα γίνονται κάτω από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Υπάρχουν, λοιπόν, μηχανισμοί που μπορούν να εγγυηθούν και τη διαφάνεια πλην της αποτελεσματικότητας, η οποία είναι στο δικό μας χέρι.

Ευχαριστώ πολύ.