Ολομέλεια_Eπιτάχυνση της διοικητικής δίκης

Εξορθολογισμός διαδικασιών και επιτάχυνση της διοικητικής δίκης

Τρίτη, 7.12.2010

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, για την κατάσταση που επικρατεί στην ελληνική δικαιοσύνη μίλησαν πολλοί Βουλευτές, έγκριτοι νομικοί, όπως ο πρώην Υπουργός κύριος Παυλόπουλος. Εγώ δεν είμαι νομικός και δεν μπορώ να εμβαθύνω περισσότερο, ωστόσο η αίσθηση που έχω είναι ότι η ελληνική δικαιοσύνη νοσεί βαριά, οι δε καθυστερήσεις που παρουσιάζονται στην απονομή της, είναι, στην ουσία, τα εξανθήματα αυτής της νόσου.

Ακούστηκαν ορισμένα συγκλονιστικά στοιχεία. Ο κ. Κουβέλης αναφέρθηκε στις ανέλεγκτες και εκκρεμείς υποθέσεις σε όλα τα επίπεδα απονομής δικαιοσύνης. Πρόκειται για 700.000 περίπου υποθέσεις για την εκδίκαση των οποίων απαιτούνται από πέντε έως επτά χρόνια. Θυμίζω ότι για το θέμα αυτό, η Ελλάδα έχει καταδικαστεί στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Ορισμένοι συνάδελφοι συνέδεσαν τις αναπόφευκτες αναβολές – τις χαρακτηρίζω αναπόφευκτες, λόγω της προβληματικής λειτουργίας των δομών απονομής δικαιοσύνης – με το θέμα της αρνησιδικίας, ενώ άλλοι έδωσαν παραδείγματα, όπως η υπόθεση εκείνη στο Συμβούλιο της Επικρατείας, η οποία αναβλήθηκε τριάντα έξι φορές μέσα σε εννέα χρόνια.

Με αυτές τις συνθήκες, η διάβρωση της δικαιοσύνης από δικαστικά ή παραδικαστικά κυκλώματα, φαίνεται λογικό επακόλουθο, ενώ ο διεθνής αντίκτυπος των περιπτώσεων που αποκαλύπτονται είναι μεγάλος. Γι’ αυτό, καλό είναι να είμαστε συγκρατημένοι όταν συζητάμε.

Οι κοινωνικές επιπτώσεις του προβλήματος είναι σοβαρές. Πόσοι, άραγε, βρίσκονται εκτός φυλακής μόνο και μόνο επειδή καθυστερεί η απονομή δικαιοσύνης; Σοβαρές είναι επίσης και οι οικονομικές του επιπτώσεις. Η καθυστέρηση παρακωλύει την επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα και το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν. Έτσι, χάνονται δημόσια έσοδα αλλά και Κοινοτικοί πόροι.

Ως Γενικός Γραμματέας Επενδύσεων και Ανάπτυξης στο Υπουργείο Οικονομίας επί τριάμισι χρόνια, θυμάμαι μία προς μία τις περιπτώσεις έργων που απώλεσαν την Κοινοτική χρηματοδότηση λόγω καθυστερήσεων στα δικαστήρια ή στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Δεν γνωρίζω εάν έχουν γίνει μελέτες και υπολογισμοί, αλλά φαντάζομαι ότι τα αποτελέσματα θα πρέπει να μας τρομάζουν. Αντίστοιχα, αναρίθμητες είναι οι περιπτώσεις ξένων άμεσων επενδύσεων που ανεστάλησαν ή ακυρώθηκαν για τον ίδιο ακριβώς λόγο. Δεν είναι δε τυχαίο, ότι οι περισσότεροι ξένοι επενδυτές επιμένουν στο να επιλύονται οι διαφορές τους με το ελληνικό δημόσιο σε δικαστήρια της αλλοδαπής και όχι στα ελληνικά. Πρόκειται για κραυγαλέα έκφραση έλλειψης εμπιστοσύνης στο δικαστικό μας σύστημα.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, συζητάμε σήμερα για τον υγιή στόχο της επιτάχυνσης της διοικητικής δίκης. Η λύση δεν είναι ασφαλώς η εξωτερίκευση, όπως έγινε με το Κτηματολόγιο που ξεκίνησε από κλασσικές νομικές υπηρεσίες του δημοσίου όπως τα υποθηκοφυλακεία, για να προχωρήσει με τα ιδιωτικά γραφεία κτηματογράφησης, που θα μετεξελιχθούν σε κτηματολογικά γραφεία υπό την «Κτηματολόγιο Α.Ε.». Επιπλέον, η Κυβέρνησή σας δεν έχει, μέχρι σήμερα, δώσει θετικά δείγματα γραφής. Ως εισηγητής στο νομοσχέδιο της κυρίας Κατσέλη σχετικά με τη ρύθμιση οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, θυμάμαι καλά ότι η Υπουργός προσέθεσε πολλή δικονομία και στάδια με πολλές διαδικαστικές επιβαρύνσεις. Έτσι, τα δικαστήρια ανέλαβαν να επιβεβαιώνουν ανά εξάμηνο, εάν ο πολίτης είναι ή όχι αφερέγγυος, και, μάλιστα, οι ειρηνοδίκες και όχι οι πρωτοδίκες. Είχαμε επισημάνει τότε, ότι ο πρωτοδίκης είναι εκείνος που έχει περισσότερη εξοικείωση με την απονομή δικαιοσύνης, με την πτώχευση, αν θέλετε, ενός ιδιώτη. Γιατί άραγε επιλέξατε τους ειρηνοδίκες; Μήπως για να προβείτε σε περισσότερες προσλήψεις;

Στο πνεύμα αυτό, πολλοί συνάδελφοι ανέφεραν ότι το σχέδιο νόμου που συζητάμε, προσθέτει εμπόδια στον πολίτη, ενώ, ταυτόχρονα, του αφαιρεί δικαιώματα. Συγκράτησα την κατάργηση των εφέσεων, όπου ο πολίτης θα χάσει τη γραμμή άμυνας που είχε έναντι του κράτους. Δεν θα επεκταθώ. Όπως επεσήμανε και ο Δικηγορικός Σύλλογος, η οικονομική κρίση δεν πρέπει να γίνει αφορμή για να καταργηθούν θεμελιώδη δικαιώματα.

Κύριε Υπουργέ, τα πραγματικά εμπόδια για την ταχεία απονομή της δικαιοσύνης είναι η έλλειψη υποδομών και ανθρώπινου δυναμικού. Καταθέτω στα πρακτικά πρόσφατο υπόμνημα με ημερομηνία 2 Δεκεμβρίου, της Ένωσης Δικαστικών Υπαλλήλων Χίου, σύμφωνα με το οποίο στις δικαστικές υπηρεσίες του Νομού, οι επτά στις οκτώ οργανικές θέσεις επιμελητών παραμένουν κενές. Σημειώνω επίσης ότι η Χίος, δεν διαθέτει δικαστικό μέγαρο. Το πρωτοδικείο και η εισαγγελία, λειτουργούν σε διαφορετικούς χώρους, με αποτέλεσμα οι υπάλληλοι να τρέχουν από το ένα κτίριο στο άλλο μέσα στην πόλη, ταλαιπωρώντας τους πολίτες και τους εαυτούς τους.

Στο υπόμνημα καταγγέλλεται επίσης η έλλειψη μηχανοργάνωσης. Και θα σας πω στο σημείο αυτό κάτι που μου είχε προξενήσει μεγάλη εντύπωση την περίοδο 2004 με 2007, όταν είχα προτείνει έργα μηχανοργάνωσης με Κοινοτική χρηματοδότηση, προκειμένου να βελτιωθούν οι υποδομές στα διάφορα επίπεδα απονομής δικαιοσύνης. Η απάντηση που μου δόθηκε τότε δεν ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντική. Τα εργαλεία πάντως υπάρχουν..

Ένα σημαντικό θέμα το οποίο βρίσκεται σήμερα στην επικαιρότητα – το ανέφεραν και οι Κυριακάτικες εφημερίδες, είναι οι απαλλοτριώσεις. Όταν στο Υπουργείο Οικονομίας σχεδιάζαμε το νόμο για το ΕΣΠΑ, είχα επεξεργαστεί μία διάταξη για τις απαλλοτριώσεις, σύμφωνα με την οποία, τα δικαστήρια έπρεπε να λαμβάνουν υπόψη το μέσο όρο της αξίας των μεταβιβάσεων που έγιναν σε όμορα οικόπεδα τα τελευταία τέσσερα χρόνια, προκειμένου να προσδιορισθεί νέα τιμή μονάδος για μια απαλλοτρίωση. Τι πιο λογικό; Στόχος μου ήταν ο περιορισμός της δαπάνης απαλλοτριώσεων, αφού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έπαψε να τις χρηματοδοτεί κατά 100%, θέτοντας ως οροφή το 10% επί του προϋπολογισμού του έργου. Και τούτο έγινε καθώς αποκαλύφθηκε το μη ορθόν, για να μην πω το ύποπτο, της διαδικασίας προσδιορισμού του σχετικού κόστους. Τελικά, η διάταξη δεν προωθήθηκε, καθώς έδινε κατευθύνσεις στη δικαιοσύνη και, όπως μου είπαν, ήταν αντισυνταγματική.

Κύριε Υπουργέ, αν θέλουμε να κάνουμε βήματα μπροστά, ετοιμάστε ένα ολοκληρωμένο εθνικό μεταρρυθμιστικό σχέδιο για το σύστημα απονομής δικαιοσύνης, που να εκτείνεται από την αναθεώρηση του Συντάγματος και θα φθάνει μέχρι και την τελευταία κανονιστική πράξη.

Σας ευχαριστώ.