Παρουσίαση ΕΣΠΑ 2007-2013 (Αθήνα)

ΕΣΠΑ 2007-2013

Μέγαρο Μουσικής

Δευτέρα 05 Φεβρουαρίου 2007,

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Ύστερα από μεθοδική προετοιμασία 2,5 ετών και μια ευρύτατη διαβούλευση μεταξύ φορέων χάραξης πολιτικής και ΚΟ εταίρων, καταλήξαμε στο στρατηγικό και επιχειρησιακό πλαίσιο της περιόδου 2007-2013 (εκδόθηκαν 4 εγκύκλιοι, διεξήχθησαν 4 εθνικά αναπτυξιακά και 13 περιφερειακά συνέδρια, έγινε πλήθος ειδικών θεματικών συναντήσεων και συνεχείς διμερείς συνεργασίες με τους εμπλεκόμενους στον αναπτυξιακό σχεδιασμό). Αποτέλεσμα ήταν η ευρύτατη συναίνεση στη διαμόρφωση των αναπτυξιακών επιλογών.

Η νέα περίοδος χαρακτηρίζεται από σημαντικές αλλαγές που επηρεάζουν καθοριστικά το σχεδιασμό και την υλοποίηση του ΕΣΠΑ και των ΕΠ. Δύο ελληνικές περιφέρειες εισέρχονται σε καθεστώς σταδιακής ένταξης, ενώ τρείς εξέρχονται βαθμιαία από το στόχο της σύγκλισης. Έτσι, το 63% του συνολικού πληθυσμού βρίσκεται σε καθεστώς μεταβατικής στήριξης με αποτέλεσμα τη μείωση των ενισχύσεων και την αυστηρή τήρηση και παρακολούθηση των σχετικών πιστώσεων.

Με την αυτογνωσία που προσδίδουν οι εμπειρίες των ΚΠΣ και με το ρεαλισμό που επιβάλλει η σταδιακή απεξάρτηση από τους Κοινοτικούς πόρους, σχεδιάσαμε, πιστεύω καλά, πως η Ελλάδα θα αποκτήσει μία διατηρήσιμη ανάπτυξη σε μία κοινωνία συνοχής και ευημερίας. Το ΕΣΠΑ είναι το στρατηγικό εργαλείο για την επίτευξη του στόχου αυτού.

Μετά τη συνάντηση του Ζαππείου (23/1), το κείμενο υποβλήθηκε στις 26/1 μέσω της ηλεκτρονικής διαδικασίας.

Καθοριστικά εφόδια για να διανύσουμε τη μεγάλη, πράγματι, απόσταση είναι το νέο περιβάλλον που διαμορφώνεται σε τομείς όπως η ενέργεια, η τουριστική βιομηχανία, ο τραπεζικός τομέας, το εμπόριο, οι μεταφορές, οι επικοινωνίες, η ναυτιλία και η ανάκαμψη της οικονομίας με τη μείωση των μεγάλων δημοσιονομικών ελλειμμάτων και την ταυτόχρονη διατήρηση υψηλών ρυθμών ανάπτυξης. Η ανάκαμψη της οικονομίας είναι το πρώτο κλειδί για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων του ΕΣΠΑ.

Σε διάστημα δυο ετών, το έλλειμμα έχει μειωθεί κατά 5.2 ποσοστιαίες μονάδες ως ποσοστό του ΑΕΠ. Αναμένεται δε να μειωθεί σε ποσοστό 2.6% του ΑΕΠ, πετυχαίνοντας έτσι οριστικά το στόχο μείωσης του υπερβολικού ελλείμματος σε πλήρη αρμονία με την απόφαση του Συμβουλίου της 17ης Φεβρουαρίου 2005. Είναι δε σημαντικό  ότι η δημοσιονομική εξυγίανση δεν επηρέασε την πραγματική ανάπτυξη της οικονομίας η οποία ανήλθε στο 3.7% το 2005 και στο 4.2% το α’ 9μηνο του 2006. Η αναπτυξιακή αυτή επίδοση, μία από τις μεγαλύτερες στην Ευρωζώνη, επιτεύχθηκε παρ’ όλες τις εκτιμήσεις για σημαντική μετα-Ολυμπιακή υστέρηση της οικονομίας αλλά και τις υψηλότατες τιμές του πετρελαίου.

Πρόκειται για το αποτέλεσμα ενός μεταρρυθμιστικού προγράμματος που στοχεύει στην τόνωση της παραγωγικότητας με την ταυτόχρονη προώθηση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και της κοινωνικής συνοχής και όχι στην επέκταση του δημοσίου τομέα με την συνακόλουθη δημοσιονομική επιβάρυνση. Οι επιδόσεις των εξαγωγών, η αύξηση των εσόδων από τις υπηρεσίες και η αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων επιβεβαιώνουν την ορθότητα των επιλογών μας. Μεσοπρόθεσμος στόχος παραμένει η επίτευξη ισοσκελισμένων ή πλεονασματικών προϋπολογισμών. Στην αναθεώρηση του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης του 2006, προβλέπονται περαιτέρω μειώσεις του ελλείμματος για το 2008 και το 2009 (1.8% και 1.2% του ΑΕΠ αντίστοιχα).

Η δημοσιονομική εξυγίανση μπορεί να οδηγήσει σε μεσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα σε διαρκή ανάπτυξη ενώ η συνεπής τήρηση των διαρθρωτικών μέτρων του προγράμματός στοχεύει στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, την αποτελεσματική κατανομή και αξιοποίηση του ανθρωπίνου δυναμικού και την εξωστρέφεια της οικονομίας. Τα αποτελέσματα μέχρι σήμερα είναι παραπάνω από ενθαρρυντικά.

Βέβαια, σύμφωνα με διεθνείς μετρήσεις (WEF, IMD) η ανταγωνιστικότητα μας παραμένει χαμηλή. Ωστόσο, κατά το 2005 σημειώθηκε βελτίωση της θέσης της Ελλάδας κατά τέσσερις θέσεις. Σε ό, τι αφορά στη ΣτΛ η Ελλάδα έχει σημειώσει σε κάποιους τομείς σημαντική βελτίωση και σε άλλους μικρότερη. Πάντως, με την εφαρμογή του ΕΠΜ η τάση βελτίωσης φαίνεται να αποκτά σημαντική δυναμική.

Η εκτενής τομεακή ανάλυση που έγινε στο ΕΣΠΑ ανέδειξε τις αδυναμίες αλλά και τη δυναμική της ελληνικής οικονομίας. Οι κυριότερες διαπιστώσεις είναι:

Χαμηλή εξωστρέφεια αλλά υψηλές επιδόσεις στις εξαγωγές υπηρεσιών.

Αδύναμο και πολύπλοκο θεσμικό πλαίσιο. Γραφειοκρατία.

Αυξημένη τάση επιχειρηματικότητας αλλά χαμηλό μερίδιο στην καινοτομία και τις ΤΠΕ.

Υψηλό επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού στην έρευνα αλλά χαμηλές δαπάνες για ΕΤΑ.

Υψηλή μακροχρόνια ανεργία και ανεργία γυναικών (Δ.Μακεδονία) και νέων.

Χαμηλή συμμετοχή σε ενέργειες δια βίου εκπαίδευσης (Πορτογαλία).

Υψηλό δυναμικό σε ΑΠΕ αλλά χαμηλό μερίδιο στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Υψηλή βιοποικιλότητα αλλά έλλειμμα στην περιβαλλοντική προστασία και διαχείριση.

Σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές μεταφορών αλλά έλλειψη σε διασύνδεση μέσων και σχετικών υπηρεσιών.

Η ανάλυση σε περιφερειακό επίπεδο ανέδειξε μεν τάση μείωσης των διαπεριφερειακών ανισοτήτων, αλλά και σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιφερειών ως προς το ρυθμό ανάπτυξής τους καθώς και αναντιστοιχία μεταξύ του καθεστώτος επιλεξιμότητάς τους και της κατάστασης τους στην αγορά εργασίας π.χ. μια περιφέρεια σταδιακής εξόδου (phasing out) όπως η Δυτική Μακεδονία παρουσιάζει πολύ χαμηλές επιδόσεις στην αγορά εργασίας ενώ αντίθετα η περιφέρεια στόχου 1 (Κρήτη) παρουσιάζει υψηλές επιδόσεις.

Με βάση τις διαπιστώσεις της ανάλυσης, διαμορφώθηκε η στρατηγική στόχευση της χώρας σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο η οποία αποτυπώνεται σε τέσσερα επίπεδα.

ΕΝΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΟΡΑΜΑ.

5 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ,

5 ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

3 ΧΩΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

Αναπτυξιακό όραμα

«Η Ελλάδα της περιόδου 2007-2013 στοχεύει ΝΑ ΑΝΑΔΕΙΧΘΕΙ σε μια εξωστρεφή χώρα με ισχυρή διεθνή παρουσία, με ανταγωνιστική και παραγωγική οικονομία. Μία Ελλάδα με έμφαση στην εκπαίδευση και τους νέους, στην ποιότητα, στην τεχνολογία και την καινοτομία, στο σεβασμό του περιβάλλοντος.»

Στρατηγικοί στόχοι

Η προώθηση της καινοτομίας, της έρευνας και της επιχειρηματικότητας.
Η επένδυση σε βιώσιμες υποδομές.
Η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο.
Η ανάπτυξη ποιοτικού ανθρώπινου δυναμικού.
Η αναβάθμιση του θεσμικού περιβάλλοντος.

Θεματικές προτεραιότητες

Επένδυση στον παραγωγικό τομέα της οικονομίας
Κοινωνία της γνώσης και καινοτομία
Απασχόληση και Κοινωνική Συνοχή
Θεσμικό Περιβάλλον
Ελκυστικότητα της Ελλάδας και των Περιφερειών, ως τόπου επενδύσεων, εργασίας και διαβίωσης

Χωρικές προτεραιότητες

Βιώσιμη αστική ανάπτυξη
Ανάπτυξη της υπαίθρου
Διασυνοριακή, διακρατική και διαπεριφερειακή συνεργασία

Έτσι λοιπόν, το δεύτερο κλειδί είναι οι τομεακές πολιτικές, η απαραίτητη σύνδεσή τους με το οικονομικό, το επιχειρηματικό και το κοινωνικό περιβάλλον και, τέλος, η ισορροπημένη χρηματοδότησή τους ώστε να μην συνδέεται η επίτευξη του γενικού στόχου με την κοσμογονική επίπτωση μίας μόνο εξ’αυτών. Εδώ είναι και η αντιπροσφορά της Ελλάδας ως χώρας που να μπορεί να προσφέρει μαζί και παραγωγικές θέσεις εργασίας, και σύγχρονες υποδομές και ευνοϊκό (οικονομικό, θεσμικό, διοικητικό) περιβάλλον για την απόδοση της επιχείρησης.

Είναι λοιπόν αντιληπτό γιατί όλες μαζί οι πολιτικές θα υποστηρίξουν την οικονομική μεγέθυνση, την απασχόληση και την παραγωγικότητα. Πχ μια ποιοτική, σταθερή και κωδικοποιημένη νομοθεσία και μια δημόσια διοίκηση εξωστρεφής, συνεπής στις πιστοποιήσεις, αντιγραφειοκρατική στους ελέγχους, γρήγορη στις πληρωμές που δεν εκμεταλλεύεται το πλεονέκτημα της αρμοδιότητας, ενισχύουν την εμπιστοσύνη και των επιχειρήσεων και των πολιτών, μειώνουν περιττές δαπάνες και αίρουν πολλά αναπτυξιακά εμπόδια. Στη μεγάλη απόσταση που έχουμε να διανύσουμε, κάποιοι είναι ήδη πιο μπροστά από εμάς. Όχι μόνο επειδή κατάφεραν να συγκεντρώσουν, καλύτερα και πιο γρήγορα από εμάς, τις οικονομικές, τεχνικές, γνωστικές και ανθρώπινες προϋποθέσεις, αλλά γιατί τις συνδύασαν και πιο αποτελεσματικά.

Kατά τη διαδικασία σχεδιασμού έγινε συστηματική προσπάθεια ενσωμάτωσης των ευρωπαϊκών πολιτικών. Ενδεικτικά αναφέρονται:

η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση, εκπαίδευση και κατάρτιση 2010,

η ανοικτή μέθοδος συντονισμού για την κοινωνική προστασία και κοινωνική ενσωμάτωση,

οι προτεραιότητες της ΕΕ για περιβάλλον, μεταφορές, ενέργεια και ΕΤΑ.

Ως προς τις κατανομές, έγινε μια προσπάθεια ισορροπημένης στήριξης τόσο των σημαντικών, ακόμη, αναγκών σε υποδομές όσο και της απαραίτητης στροφής της χώρας προς τις πολιτικές της ΣτΛ.

Το τρίτο κλειδί είναι η διαμόρφωση ανταγωνιστικών περιφερειών με τη δημιουργία μικρού αριθμού πόλων ανάπτυξης και με συντονισμό των τομεακών πολιτικών στο χώρο (ορεινές περιοχές, νησιωτικά συμπλέγματα, μητροπολιτικά κέντρα και μεσαίου μεγέθους πόλεις). Γιατί τα χαρακτηριστικά του χώρου είναι αυτά που επηρεάζουν τις οικονομικές δραστηριότητες. Ο συντονισμός αυτός γίνεται μέσω της χωροταξίας γιατί η χωροταξία (που δεν εξαντλείται στο φυσικό σχεδιασμό χρήσεων γης) είναι άμεσα συναρτημένη με την αναπτυξιακή πολιτική. Αλλιώς αρχίζουν συγκρούσεις ως προς τη χρήση των φυσικών πόρων και υλοποιούνται έργα που δεν συνδέονται με καίριες τομεακές προτεραιότητες και άρα δεν εξυπηρετούν την οικονομική δραστηριότητα και, μέσω αυτής, δεν ενισχύουν το εισόδημα.

Για το σκοπό αυτό διαμορφώθηκαν πέντε νέες ευρύτερες χωρικές ενότητες ΣΤΟΠ ΚΑΙ ΛΕΜΕ ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ που προκύπτουν από:

την ανάγκη ενίσχυσης της οικονομικής επίδοσης και αύξησης της εξωστρέφειας των αυτών χωρικών ενοτήτων,

Πληθυσμιακά, οικονομικά και χωροταξικά δεδομένα

Καλύτερη αντιμετώπιση των προκλήσεων μακροπρόθεσμα.

Ειδική βαρύτητα στη στρατηγική της νέας περιόδου έχει η περιφερειακή της διάστασή της, η οποία εξειδικεύεται στο ΕΣΠΑ ανά περιφέρεια αλλά και χωρική ενότητα.

Ειδική αναφορά γίνεται στην περιφερειακή στρατηγική ΕΚΤ, η οποία εστιάζει σε δύο επίπεδα: ένα κοινό για όλη τη χώρα και ένα ανάλογα με την ένταση του προβλήματος ανά περιφέρεια.

Επιπλέον, σε συνεργασία με τις υπηρεσίες ΕΕ διαμορφώθηκαν στο ΕΣΠΑ κριτήρια προσδιορισμού πόλων ανάπτυξης. Τα κυριότερα απ’αυτά είναι:

απασχολησιμότητα στους τρεις τομείς της οικονομίας,

υποδομές ανώτατης εκπαίδευσης και υγείας αλλά και

η θέση των αστικών κέντρων ως προς τους άξονες ανάπτυξης

Στο κεφ. 5 του ΕΣΠΑ αποτυπώνεται η συνάφεια της στρατηγικής του με την πολιτική της Συνοχής και τη ΣτΛ, όπως εξειδικεύεται στο ΕΠΜ. Η αποτύπωση αυτή γίνεται με αντιστοίχηση των θεματικών πρτεραιοτήτων του ΕΣΠΑ αλλά και των ΕΠ με τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για τη Συνοχή και τις Ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση.

Στόχος για την προγραμματική περίοδο 2007-2013 είναι η αύξηση της χρηματοδοτικής προσπάθειας σε δράσεις που εξυπηρετούν τη ΣτΛ. Ετσι, το 62% των πόρων του στόχου 1 και το 67% των πόρων του στόχου 2 θα κατευθυνθούν σε τέτοιες δράσεις. Τα ποσοστά αυτά είναι σημαντικά αυξημένα σε σχέση με την αντίστοιχη προσπάθεια κατά την τρέχουσα περίοδο (55% και 30% αντίστοιχα). Για την εξυπηρέτηση της στρατηγικής του ΕΣΠΑ διαμορφώθηκαν 8 τομεακά και 5 περιφερειακά ΕΠ.

Η ενίσχυση της περιφέρειας μέσω του ΕΣΠΑ τεκμηριώνεται με τη διάθεση του 80% των διαρθρωτικών πόρων κατευθύνεται εκτός της Αττικής.

Το τέταρτο κλειδί είναι η εφαρμογή.

Δηλαδή το ποιός και πώς διαχειρίζεται πόρους και υλοποιεί έργα και ποιός και πώς τον παρακολουθεί και τον ελέγχει. Κυρίαρχα στοιχεία της εφαρμογής αποτελούν :

η επιτελική εποπτεία του ΕΣΠΑ και ο συντονισμός των πολιτικών,

η ενίσχυση της διαχειριστικής και επιχειρησιακής ικανότητας των φορέων αλλά και

η ενδυνάμωση της συνυπευθυνότητας και συνεργασίας περιφερειακών και τοπικών αρχών.

Διότι, φορείς υλοποίησης χωρίς υποχρεώσεις επίτευξης μετρήσιμων, ποιοτικών και ποσοτικών στόχων, με αδυναμίες οργάνωσης και στελέχωσης αλλά και διαχείρισης και εκτέλεσης έργων, θα ανατρέπουν συχνά και απρόβλεπτα τον οικονομικό σχεδιασμό. Στο ΥΠΟΙΟ προετοιμάζουμε ένα ΣΔΕ για την απλή, διαφανή και αποτελεσματική εφαρμογή των παρεμβάσεων αλλά και την αντιμετώπιση των εκκρεμοτήτων που θα παραμείνουν στη λήξη του Γ’ ΚΠΣ.

Ας έλθουμε τώρα στον τουρισμό ο οποίος αποτελεί τις τελευταίες δεκαετίες τον ταχύτερα αναπτυσσόμενο οικονομικό τομέα σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ανάπτυξή του κατά τα τελευταία 40-50 χρόνια συντελέστηκε µε ρυθµούς υψηλότερους της αύξησης του παγκοσµίου ΑΕΠ. Σήµερα εκτιµάται ότι ο τουρισµός αντιπροσωπεύει το 12% της ιδιωτικής κατανάλωσης, παράγει το 6% του παγκόσµιου ακαθάριστου προϊόντος και προσφέρει περισσότερο από το 7% των θέσεων εργασίας σε παγκόσµιο επίπεδο.

Για την Ελλάδα ο τουρισμός αποτελεί το δυναμικότερο και ανταγωνιστικότερο κλάδο της Οικονομίας. Αυτό αντιστοιχεί σε 13 εκατομμύρια αφίξεις αλλοδαπών τουριστών ετησίως (15η χώρα παγκοσμίως στις τουριστικές αφίξεις), στοιχείο που την κατατάσσει στην τέταρτη θέση των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε καθαρά έσοδα από τον τουρισμό. Ο τουρισμός συμβάλλει στο 17% του ΑΕΠ ενώ παράλληλα εξασφαλίζει 800.000 θέσεις άμεσης ή έμμεσης απασχόλησης (18% της συνολικής απασχόλησης).

Παρά όμως την αποδεδειγμένη συμβολή του τουρισμού στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της χώρας, κυρίαρχα στοιχεία της τουριστικής ανάπτυξης μέχρι σήμερα ήταν η έλλειψη στρατηγικού προγραμματισμού, ο αυτοσχεδιασμός και η απορύθμιση. Είναι γεγονός ότι το κυρίαρχο τουριστικό προϊόν της χώρας τις τελευταίες δεκαετίες είναι ο αδιαφοροποίητος παραθεριστικός τουρισμός (ήλιος και θάλασσα), ενώ διαφοροποιημένα συμπληρωματικά τουριστικά προϊόντα έχουν κάνει την εμφάνισή τους τα τελευταία χρόνια, χωρίς όμως να επηρεάσουν σημαντικά το συνολικό τουριστικό προϊόν.

Μια ματιά στα στοιχεία επιβεβαιώνει τα παραπάνω: Κατά την περίοδο 1990-2000 διατηρήθηκαν θετικοί ρυθμοί μεταβολής της τουριστικής κίνησης. Ωστόσο, στην περίοδο 2000-04 σημειώθηκε συρρίκνωση της τουριστικής κίνησης. Συγκεκριμένα, οι αφίξεις των αλλοδαπών τουριστών στα ξενοδοχειακά και συναφή καταλύματα το 2004 σημείωσαν μείωση σε σχέση με το 2000 της τάξης του 18,72%. Κατά το ίδιο χρονικό διάστημα, οι ίδιες τάσεις παρατηρήθηκαν και την εσωτερική τουριστική κίνηση, με μικρότερη ωστόσο ένταση. Συγκεκριμένα, οι αφίξεις ημεδαπών στα ξενοδοχειακά και συναφή καταλύματα το 2004 κατέγραψαν μείωση 4,62% σε σχέση με το 2000. Έτσι, ο συνολικός αριθμός αφίξεων το 2004 παρουσίασε πτώση 12,67% σε σχέση με το 2000. Κατά το ίδιο διάστημα στην Ε.Ε. ο συνολικός αριθμός των αφίξεων παρουσίασε αύξηση κατά 3,37%.

Μια σημαντική διαπίστωση που προκύπτει από την παραπάνω ανάλυση είναι ότι ακόμα και τη χρονιά διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων, στην Ελλάδα ο αριθμός των αφίξεων από το εξωτερικό μειώθηκε, παρά το ότι το 2004 ήταν συνολικά, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού (ΠΟΤ), το καλύτερο τουριστικό έτος (με αύξηση της τάξης του 10% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά). Από την άλλη μεριά, σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού (ΠΟΤ), το 2004 οι συνολικές συναλλαγματικές εισπράξεις για την Ελλάδα από τον τουρισμό κατέγραψαν αύξηση 9,0% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αυτού του είδους η αντίθεση τονίζει την ευκαιριακή προσέγγιση του τουριστικού κλάδου στη χώρα.

Η υποχώρηση του επιπέδου της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής τουριστικής βιομηχανίας οφείλεται σε πολλούς λόγους. Ένας από αυτούς είναι και η είσοδος της Ελλάδας στην Ευρωζώνη, που, λόγω της ισχυρής ισοτιμίας του Ευρώ, κατέστησε την χώρα λιγότερο ελκυστική, από ανταγωνίστριες χώρες της Μεσογείου που σχετίζονται πιο πολύ με το δολάριο (Τουρκία, χώρες της Βόρειας Αφρικής, Μάλτα).

Ωστόσο, η υιοθέτηση του Ευρώ δεν αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για την απώλεια της ανταγωνιστικής ισχύος της χώρας στην τουριστική αγορά. Η Ελλάδα κατέχει τη 16η θέση στη λίστα των πιο δημοφιλών τουριστικών προορισμών, ενώ τις 5 πρώτες θέσεις ως προς τις αφίξεις αλλοδαπών τουριστών το 2004 κατέχουν η Γαλλία (9,8%), η Ισπανία (7,0%), οι Η.Π.Α. (6,0%), η Κίνα (5,5%) και η Ιταλία (4,9%). Γενικότερα, κατά την περίοδο 2000-2004 παρατηρούνται ιδιαίτερα καλές επιδόσεις για τις άμεσα ανταγωνίστριες προς την Ελλάδα χώρες, με εξαίρεση ίσως την Ιταλία.

Ο εντεινόμενος ανταγωνισμός της παγκοσμιοποιημένης πλέον τουριστικής οικονομίας έχουν μεταβάλει καθοριστικά τα συστατικά στοιχεία της τουριστικής οικονομίας. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι ο ανταγωνισμός εντείνεται, ενώ η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας είναι το κλειδί για την ευημερία (των τουριστικών προορισμών). Αυτό επιβάλλει την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ πολλών δρώντων κυρίως του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα καθώς ο τουρισμός είναι σύνθετος κλάδος που χαρακτηρίζεται από πολλαπλές διασυνδέσεις με πολλούς άλλους και εξαρτάται από την συνολική ποιότητα εξυπηρετήσεων και υπηρεσιών σε έναν προορισμό.

Στο πλαίσιο αυτό κατά την διάρκεια της 4ης Προγραμματικής Περιόδου η στρατηγική για την τουριστική ανάπτυξη στοχεύει στην βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τουρισμού θέτοντας δύο στρατηγικούς στόχους:

ποιοτική αναβάθμιση

εμπλουτισμό και διεύρυνση του τουριστικού προϊόντος.

Βασικές επιδιώξεις είναι η προσέλκυση υψηλής ποιότητας τουρισμού, η άμβλυνση της εποχικότητας και η ισόρροπη διάχυση των ευκαιριών για ανάπτυξη του τουρισμού στα αστικά κέντρα και στην ύπαιθρο, στις ορεινές περιοχές και στα νησιά, σε όλες τις περιφέρειες της χώρας. Για την επίτευξη των στόχων αυτών απαιτείται ανάπτυξη και διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος σύμφωνα με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε περιοχής.

Έτσι, την περίοδο 2007-2013 προγραμματίζονται δράσεις που θα συμβάλουν στην:

ενίσχυση της επιχειρηματικότητας

ανάπτυξη ειδικών τουριστικών προϊόντων

αναβάθμιση και διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος και των τουριστικών προορισμών

Προς την κατεύθυνση αυτή προγραμματίζονται ολοκληρωμένες παρεμβάσεις με ανάπτυξη και συμπλήρωση των ειδικών τουριστικών υποδομών της χώρας, βελτίωση του ανθρώπινου δυναμικού καθώς και προβολή και προώθηση του τουριστικού προϊόντος σύμφωνα με τις αρχές του σύγχρονου marketing.

Ειδικότερα, δράσεις που προβλέπονται να υλοποιηθούν μέσα από τη νέα προγραμματική περίοδο θα εστιάσουν σε:

Ολοκληρωµένες και καινοτόµες παρεµβάσεις για τον εκσυγχρονισµό – αναδιάταξη του τουριστικού τοµέα, που αφορούν σε:

Ενίσχυση τουριστικών επενδύσεων µέσω του Αναπτυξιακού Νόµου, µε στόχο την επέκταση, την διεύρυνση και την αναβάθµιση του τουριστικού προϊόντος
Ανάπτυξη των εναλλακτικών και ειδικών µορφών τουρισµού (Ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων για την ανάπτυξη του θαλάσσιου, πολιτιστικού,οικολογικού, επιχειρηµατικού κλπ τουρισµού, / αναβάθµιση των υποδοµών και των παρεχόµενων υπηρεσιών των µαρινών και εν γένει τουριστικών λιµένων, ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων για την διάσωση, αποκατάσταση και τουριστική αξιοποίηση παραδοσιακών ή διατηρητέων παλαιών ξύλινων σκαφών κλπ)
Ειδικά προγράµµατα ενίσχυσης επιχειρήσεων του τουριστικού τοµέα που δεν εντάσσονται στον Αναπτυξιακό Νόµο, ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας, δράσεις ολικής ποιότητας, επενδυτικά σχέδια ηλεκτρονικού «επιχειρείν», εφαρµογή προτύπων περιβαλλοντικής και ενεργειακής διαχείρισης κλπ.

συµπλήρωση / αναβάθµιση υποδοµών για ανάπτυξη παραδοσιακών και ειδικών /εναλλακτικών µορφών τουρισµού, αξιοποίηση φυσικού και πολιτιστικού αποθέµατος όπως :

έργα για την ανάπτυξη του θαλάσσιου τουρισµού, δηµιουργία ζωνών υποδοχής σκαφών σε εµπορικούς λιµένες
αναβάθµιση, συµπλήρωση και εκσυγχρονισµό υποδοµών χειµερινού τουρισµού
δηµιουργία πυρήνων τουριστικής ανάπτυξης και θεµατικών, πολιτιστικών ήφυσιολατρικών ή αρχαιολογικών και ιστορικών διαδροµών εθνικής ήδιαπεριφερειακής σηµασίας- πιλοτικές δράσεις ανάδειξης, προστασίας, διαχείρισης και τουριστικής αξιοποίησης οικολογικά ευαίσθητων περιοχών, περιοχών NATURA κλπ
βελτίωση της διοικητικής υποστήριξης της τουριστικής ανάπτυξης µε χρήσηνέων τεχνολογιών.

∆ράσεις για την ανάδειξη – προβολή προϊόντων και υπηρεσιών:

προβολή θεµατικών µορφών τουρισµού και γενική τουριστική προβολή, δηµιουργία κέντρων πληροφόρησης µε αξιοποίηση τεχνολογιών Πληροφορικής – Επικοινωνιών.

Αν δεν πετύχαμε όσο θα έπρεπε με τους Κοινοτικούς πόρους όλα αυτά τα χρόνια ή η στρατηγική επιλογή ήταν λανθασμένη, ή οι παρεμβάσεις δεν ήταν αποδοτικές ή και τα δυο μαζί. Σήμερα, χωρίς να διστάζουμε να αναλάβουμε ρίσκα, διαθέτουμε όλες τις προϋποθέσεις (κλειδιά) για να αναμετρηθούμε με τις προκλήσεις και να πετύχουμε την πραγματική σύγκλιση, σε συνολικό και περιφερειακό επίπεδο. Βάσεις για την άρση των αδιεξόδων αυτών αποτελούν η συνεργασία αλλά και η συναντίληψη για το τι σημαίνει ανάπτυξη και πώς θα τη διαχειριστούμε καλύτερα, χωρίς άγχος και χωρίς πρόστιμα, στους νέους όρους που επιβάλλει η τεχνολογική εξέλιξη και η διεθνοποίηση των οικονομιών.

Η ορθολογικότερη επένδυση του εισοδήματος των φορολογουμένων με μοναδικό γνώμονα τη βελτίωση του επιπέδου ζωής και την ευημερία όλων των πολιτών είναι ένας φιλόδοξος στόχος. Με επίγνωση του εύρους των απαιτήσεων του νέου πλαισίου, χωρίς την αλαζονεία της βεβαιότητας, αλλά με την αισιοδοξία που αποπνέει η ποιότητά του και τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα της πολιτικής μας, ο στόχος αυτός είναι ταυτόχρονα και ρεαλιστικός.