Παρουσίαση ΕΣΠΑ 2007-2013 (Λάρισα)

ΕΣΠΑ 2007-2013

Λάρισα

Σάββατο 28 Απριλίου 2007

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Θεωρώ ότι αναγνωρίζεται από όλους όσους ασχολούνται με την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων, ότι η χώρα μας, ιστορικά, δεν έχει πλήρως εκμεταλλευτεί το φάσμα των ευκαιριών που η συμμετοχή της στην Ε.Ε. της παρέχει.

Η υστέρηση αυτή οφείλεται σε πολλούς λόγους και σίγουρα έχει να κάνει και με τον πλημμελή σχεδιασμό και την έλλειψη ρεαλιστικής διάθεσης αλλά και εμπειρίας από τους υπεύθυνους για τη διαχείριση των κονδυλίων στο παρελθόν.

Τα αποτελέσματα γνωστά και ορατά: υστέρηση στην απορροφητικότητα, καθυστερήσεις στην υλοποίηση και το πιο σημαντικό απ’ όλα το άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ κέντρου και περιφέρειας, αλλά και ενδοπεριφερειακές ανισότητες.

Η δική μας η προσπάθεια στοχεύει ξεκάθαρα στην ανατροπή αυτής της πραγματικότητας. Για το λόγο αυτό ο σχεδιασμός του ΕΣΠΑ 2007-2013 οικοδομήθηκε με μακροπρόθεσμη στόχευση σύμφωνα με τις υπάρχουσες αλλά και τις μελλοντικές ανάγκες και σε στενή διαβούλευση με τις αρχές της ΕΕ έτσι ώστε να τηρηθούν απαρέγκλιτα οι ΣΚΓ για τη Συνοχή αλλά και οι στόχοι του ΕΠΜ.

Στόχος, ένας και μοναδικός: σμιλεύουμε το νέο πρόσωπο της χώρας, αναδεικνύοντας τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα, μέσα από την εκμετάλλευση τω διεθνών ευκαιριών για μακρόπνοη και ισόρροπη ανάπτυξη, ευημερία και κοινωνική συνοχή.

Και εκείνο το οποίο οφείλουμε να υπογραμμίσουμε είναι ότι όλη η εθνική μας πολιτική προσπάθεια είναι προσηλωμένη στο στόχο της δημιουργίας ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των επιδιώξεών μας.

Το αποτέλεσμα είναι για παράδειγμα, ότι έχουμε διαμορφώσει αυτή τη στιγμή ένα σαφώς βελτιωμένο μακροοικονομικό περιβάλλον. Σε διάστημα δυο ετών, το έλλειμμα της Κυβέρνησης έχει μειωθεί κατά 5.2 ποσοστιαίες μονάδες ως ποσοστό του ΑΕΠ και αυτό κυρίως λόγω συγκράτησης και περαιτέρω μείωσης των δημοσίων δαπανών. Και αυτό, αποφεύγοντας το ενδεχόμενο η δημοσιονομική εξυγίανση να αποτελέσει τροχοπέδη για την πραγματική ανάπτυξη της οικονομίας.

Έτσι, όσοι προέβλεπαν μια βέβαια μετα-Ολυμπιακή υστέρηση της οικονομίας διαψεύστηκαν, και παρά την αντικειμενική αντιξοότητα των υψηλών διεθνώς τιμών του πετρελαίου, η αναπτυξιακή αυτή επίδοση αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες στην Ευρωζώνη.

Αυτό ακριβώς είναι το θετικό αποτέλεσμα ενός σωστά δομημένου μεταρρυθμιστικού προγράμματος που στοχεύει στην ενίσχυση της παραγωγικότητας με την ταυτόχρονη τόνωση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας –χωρίς να θίγεται η κοινωνική συνοχή- μακριά από οποιαδήποτε διάθεση ενίσχυσης του αποτυχημένου μοντέλου του κράτους-επιχειρηματία με την συνακόλουθη δημοσιονομική επιβάρυνση. Οι επιδόσεις των εξαγωγών, η αύξηση των εσόδων από τις υπηρεσίες και η αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων επιβεβαιώνουν την ορθότητα των επιλογών του προγράμματος και μας δείχνουν το δρόμο για να συνεχίσουμε.

Όμως ενώ έχουμε καταφέρει να είμαστε ψηλά στην κατάταξη σε σχέση με τις προοπτικές και τις ικανότητες της οικονομίας μας, συνεχίζουμε να υστερούμε στην ανταγωνιστικότητα μας. Τα δεδομένα έχουν πλέον αλλάξει και σαφώς οφείλουμε να τα συμπεριλάβουμε στους μελλοντικούς σχεδιασμούς μας.

Καταρχήν, το 63% του συνολικού πληθυσμού καθίσταται επιλέξιμο σε μεταβατική και εξειδικευμένη βάση και η ενίσχυσή του μειώνεται σταδιακά. Οι δε δεσμεύσεις πιστώσεων πρέπει να τηρούνται.

Στόχος για την προγραμματική περίοδο 2007-2013 είναι η ενίσχυση της χρηματοδοτικής προσπάθειας σε δράσεις που άπτονται της ΣτΛ. Έτσι, το 62% των πόρων του στόχου 1 και το 67% των πόρων του στόχου 2 θα κατευθυνθούν σε τέτοιες δράσεις. Τα ποσοστά αυτά είναι εμφανώς αυξημένα σε σχέση με την αντίστοιχη προσπάθεια κατά την τρέχουσα περίοδο (55% και 30% αντίστοιχα).

Η ενδελεχής τομεακή ανάλυση που έγινε στο ΕΣΠΑ ανέδειξε παθογένειες και αδυναμίες αλλά και ταυτόχρονα τη δυναμική και τις ευκαιρίες της ελληνικής οικονομίας. Οι κυριότερες διαπιστώσεις της είναι οι εξής:

Με βάση τις διαπιστώσεις της ανάλυσης αυτής, διαμορφώθηκε η στρατηγική στόχευση της χώρας σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο η οποία οικοδομείται σε τέσσερα επίπεδα :

ΕΝΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΟΡΑΜΑ (Η Ελλάδα της περιόδου 2007-2013 στοχεύει ΝΑ ΑΝΑΔΕΙΧΘΕΙ σε μια εξωστρεφή χώρα με ισχυρή διεθνή παρουσία, με ανταγωνιστική και παραγωγική οικονομία. Μία Ελλάδα με έμφαση στην εκπαίδευση και τους νέους, στην ποιότητα, στην τεχνολογία και την καινοτομία, στο σεβασμό του περιβάλλοντος), 5 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ (προώθηση καινοτομίας, έρευνας και επιχειρηματικότητας, επένδυση σε βιώσιμες υποδομές, επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, ανάπτυξη ποιοτικού ανθρώπινου δυναμικού, αναβάθμιση του θεσμικού περιβάλλοντος), 5 ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ (Επένδυση στον παραγωγικό τομέα της οικονομίας, Κοινωνία της γνώσης και καινοτομία, Απασχόληση και κοινωνική συνοχή, Θεσμικό περιβάλλον, Ελκυστικότητα της Ελλάδας και των Περιφερειών ως τόπου επενδύσεων, εργασίας και διαβίωσης) ΚΑΙ 3 ΧΩΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ.

Τις θεματικές μας προτεραιότητες τις συνδέουμε με το οικονομικό, το επιχειρηματικό και το κοινωνικό περιβάλλον και τις χρηματοδοτούμε ισορροπημένα ώστε να μην συνδέεται η επίτευξη του γενικού στόχου με την κοσμογονική επίπτωση μίας μόνο εξ’ αυτών.

Τέλος, αναδείξαμε τη χωρική διάσταση ως σημαντικό πόλο της αναπτυξιακής μας στρατηγικής εμπλουτίζοντας, συμπληρώνοντας και εξειδικεύοντας τις θεματικές προτεραιότητες σε συγκεκριμένα χωρικά σύνολα έχοντας πάντα στο μυαλό μας ότι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του χώρου είναι αυτά που επηρεάζουν τις οικονομικές δραστηριότητες (αυτό εξηγεί γιατί η χωροταξία συναρτάται άμεσα με την αναπτυξιακή πολιτική).

Για τις πόλεις, τις ορεινές περιοχές, τις νησιωτικές και αγροτικές περιοχές, τις περιοχές που συνδέονται με την αλιεία ακολουθούμε μία ενιαία ως προς τις αρχές της στρατηγική, η οποία διαφοροποιείται ανάλογα με τα ιδιαίτερα γνωρίσματα και τις ανάγκες της κάθε περιοχής, χωρίς να αντιμετωπίζουμε τα χαρακτηριστικά αυτά ως αξεπέραστες αντιξοότητες.

Η ανάλυση των δεδομένων σε περιφερειακό επίπεδο ανέδειξε αφενός την τάση μείωσης των διαπεριφερειακών ανισοτήτων, αλλά αφετέρου κατέγραψε και σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις περιφέρειες αναφορικά με το ρυθμό ανάπτυξής τους, όπως και την αναντιστοιχία που υφίσταται μεταξύ του καθεστώτος επιλεξιμότητάς τους και της κατάστασης τους στην αγορά εργασίας, όπως φαίνεται στη διαφάνεια.

Εδώ βλέπουμε ότι π.χ. μια περιφέρεια σταδιακής εξόδου (phasing out) όπως η Δυτική Μακεδονία παρουσιάζει πολύ χαμηλές επιδόσεις στην αγορά εργασίας ενώ αντίθετα η περιφέρεια στόχου 1 (Κρήτη) παρουσιάζει υψηλές επιδόσεις.

Έτσι, για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της στρατηγικής του ΕΣΠΑ υπό τελική διαμόρφωση βρίσκονται 8 τομεακά και 5 περιφερειακά ΕΠ, που παρουσιάζονται στους επόμενους πίνακες, μαζί με τις χρηματοδοτικές κατανομές τους.

Εκείνο το οποίο είναι σημαντικό –και οφείλουμε να καταδείξουμε- είναι ότι και από τους δύο πίνακες αναδεικνύεται η σαφής ενίσχυση του περιφερειακού σκέλους των ΕΠ σε σχέση με την τρέχουσα περίοδο (8 δις στα ΠΕΠ έναντι 12 στα Τομεακά).

Σε αυτό ακριβώς το σημείο αποδεικνύεται η βούλησή μας -και υλοποιείται η κυβερνητική δέσμευση- για ουσιαστική περιφερειακή ανάπτυξη. Η ενίσχυση της περιφέρειας μέσω του ΕΣΠΑ όπως τεκμηριώνεται και στο διάγραμμα που βλέπουμε, κατευθύνεται εκτός Αττικής σε ποσοστό που φτάνει το 80% των διαρθρωτικών πόρων.

Και επιτρέψτε μου σε αυτό το σημείο, να υπογραμμίσω τη σπουδαιότητα που αποδίδουμε στην ενίσχυση της έννοιας της εταιρικής σχέσης. Για την τελική λήψη αποφάσεων προηγήθηκε ευρύτατος δημόσιος διάλογος μεταξύ των εθνικών, περιφερειακών, τοπικών αρχών και των κοινωνικοοικονομικών εταίρων με στόχο την μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση αναφορικά με τους στόχους. Και αυτό αποδεικνύεται περίτρανα από την ισχυρή και εμφανής εμπλοκή όλων των φορέων στο σχεδιασμό των ΕΠ.

Το πρώτο βήμα για την εμπλοκή στο σχεδιασμό και στην εφαρμογή, έγινε ήδη από τον Ιούνιο του 2006 με τη δημοσίευση πρόσκλησης από τη ΓΓΕΑ για κατάθεση προτάσεων ΠΚΣΑ μειονεκτικών περιοχών που θα ωριμάσουν μέσω των ΕΠ 2000-2006 και θα υλοποιηθούν την περίοδο 2007-13 μέσω συνολικών επιχορηγήσεων.

Παράλληλα, η ανάγκη εκσυγχρονισμού του πλαισίου ενισχύσεων της επιχειρηματικότητας και των καινοτόμων δράσεων αστικής ανάπτυξης, σε συνεργασία με την ΕΤΕπ και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων προβάλλει επιτακτική. Για το λόγο αυτό, προωθούμε μια νέα σειρά εργαλείων και ευέλικτων, σύγχρονων και ασφαλών χρηματοπιστωτικών μηχανισμών με κύριο χαρακτηριστικό τον πολλαπλασιαστικό χαρακτήρα των διατιθέμενων κεφαλαίων, η αποπληρωμή των οποίων οδηγεί σε επανεπένδυσή τους σε νέες δράσεις. Επιτρέψτε μου να σας δώσω ένα παράδειγμα.

Ολοκληρώνοντας την αναφορά μου στο ζήτημα του σχεδιασμού, θα επιστήσω την προσοχή σας στο εξής σημαντικό: η επιτυχία των προσπαθειών μας και το τελικό αποτέλεσμά των επιδιώξεών μας δεν είναι ούτε εγγυημένα, ούτε αυτονόητα, ούτε προκαθορισμένα. Αυτονόητη μπορεί να θεωρείται τουλάχιστον από εμάς η ανάγκη να επιχειρούμε επιτελικά, να σχεδιάζουμε και να προγραμματίζουμε ενέργειες και πόρους αποτελεσματικά. Η τελική επιτυχία του εγχειρήματός μας, ωστόσο, είναι συνάρτηση δύο θεμελιωδών συνιστωσών: ποιος και πώς διαχειρίζεται πόρους και υλοποιεί έργα από τη μία και ποιος και πώς τον παρακολουθεί και τον ελέγχει από την άλλη.

Προσέξτε αυτό το διάγραμμα σε σχέση με το αντίστοιχο που παρουσίασα για τις προοπτικές και την ικανότητα της χώρας μας (25οι στους 104). Όπως φαίνεται ως προς την «εκροή», δηλαδή τα δια της υλοποίησης αποτελέσματα είμαστε στην 85η στους 104 θέση.

Και σε αυτό το πλαίσιο, χρήσιμο είναι να γίνει μια συνολική αποτίμηση του Γ’ΚΠΣ στα ακόλουθα επίπεδα (Κανονιστικό, Διαχείρισης, Υλοποίησης) αλλά και των αποτελεσμάτων της διάχυσης αρμοδιοτήτων και ευθυνών σε αυτά.

Ειδικά όσον αφορά την εφαρμογή, θεωρώ –και πιστεύω πως κανένας δεν διαφωνεί- πως η κατάτμηση του Γ’ ΚΠΣ σε μεγάλο αριθμό προγραμμάτων, με ακόμα μεγαλύτερο αριθμό αξόνων προτεραιότητας και ακόμα μεγαλύτερο αριθμό μέτρων, ήταν συνειδητή επιλογή στα πλαίσια μιας προσπάθειας να εξασφαλισθούν πόροι σε όσο γίνεται μεγαλύτερο αριθμό τελικών δικαιούχων και έργων.

Εκ πρώτης όψεως η συγκεκριμένη επιλογή μπορεί να μην ακούγεται κακή. Από την άλλη πλευρά όμως δεν μπορεί να κρύψει μια προφανή –κατά τη γνώμη μου- έλλειψη στην ιεράρχηση των προτεραιοτήτων στο επίπεδο του τότε στρατηγικού σχεδιασμού. Και αυτό είναι το καλό σενάριο. Το λέω αυτό γιατί ενδεχομένως να είχε αποτελέσει και όχημα ικανοποίησης μικροπολιτικών επιδιώξεων. Ούτως ή άλλως δεν αποτελεί μια ευκρινή στρατηγική τα βήματα της οποίας οδηγούν σε ένα συγκεκριμένο και ορατό αναπτυξιακό στόχο. Με τις αναθεωρήσεις που κάναμε το «μαζέψαμε» όσο μπορούσαμε.

Δεν νομίζω λοιπόν ότι διαφωνεί κανείς στην ανάγκη ύπαρξης αυστηρών κριτηρίων επιλογής των έργων με απώτερο σκοπό τον σφιχτό συντονισμό, τη δημιουργία συνεργιών, την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων στρατηγικών και την τοποθέτησή τους σε μια ευρύτερη εικόνα στην οποία ευκρινώς θα αποτυπώνονται οι συνολικοί αναπτυξιακοί μας στόχοι, λαμβάνοντας φυσικά, υπόψη τις δημοσιονομικές και κοινωνικές ευαισθησίες και ισορροπίες. Και αυτό γιατί αν οι παρεμβάσεις δεν επιλέγονται με σαφή στόχευση και συγκεκριμένη ανάλυση της συνεισφοράς τους στην αντιμετώπιση των σημερινών αλλά και μελλοντικών προκλήσεων (διεθνικός και δια-περιφερειακός ανταγωνισμός, Κοινοτική Αγροτική Πολιτική κλπ) είναι βέβαιο ότι θα χρειαστούμε και πάλι «μαζέματα».

Ας προχωρήσουμε τώρα στη βασική αιτία των καθυστερήσεων και της απώλειας πόρων, χαρακτηριστικά τα οποία εμφανίζονται ως δομικά και για τα οποία κατηγορούνται διαχρονικά τα ΚΠΣ.

Τι είναι η μόνιμη εμφάνιση των καθυστερήσεων. Είναι ο ήχος ενός παλαιού κινητήρα που δεν τα βγάζει πέρα στην ανηφόρα. Τα δε πρόστιμα δεν είναι παρά το τίμημα που πληρώνουμε για τους ρύπους που εκπέμπει ο κινητήρας αυτός.

Το γεγονός ότι μόλις το 2005 η χώρα μας απέκτησε σύστημα διαχείρισης και ελέγχου σύμφωνα με τις επιταγές των Κοινοτικών προδιαγραφών δεν μπορεί να θεωρείται κατάκτηση καθώς θα έπρεπε να είναι αυτονόητο. Ας μην ξεχνάμε όμως σε ποια χώρα βρισκόμαστε! Έστω και το 2005, όμως με τον τρόπο αυτό σταμάτησε η αμφισβήτησή της από την ΕΕ, όπως φαίνεται και από την έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου του 2006. Αυτό δεν σημαίνει ωστόσο, ότι βάλαμε καινούργιο κινητήρα. Απλά ρυθμίσαμε τις εκπομπές που προανέφερα για να αποφύγουμε τα πρόστιμα. Απαιτήθηκε σημαντική δουλειά υποδομής με την οποία διασφαλίσαμε τη νομιμότητα και τη διαφάνεια των διαδικασιών δημοπράτησης των έργων και διαχείρισης των συμβάσεων. Τεράστιας αξίας επιτυχία που δεν φθάνει όμως για να βγάλουμε την ανηφόρα.

Πέραν οποιασδήποτε αμφισβήτησης είναι επίσης και το γεγονός ότι δεν υπήρχε καμία πρόνοια για την έγκαιρη απόκτησης τεχνοκρατικής και διοικητικό-οργανωτικής ικανότητας από τους φορείς υλοποίησης ούτως ώστε ο σχεδιασμός, η υλοποίηση και η παρακολούθηση των έργων να γίνεται με αποτελεσματικό τρόπο, τήρηση πολύ συγκεκριμένων χρονοδιαγραμμάτων και χωρίς μεταβολές κόστους και ποιότητας. Όλα αυτά βέβαια, προϋποθέτουν οργάνωση, αμεσότητα, ευελιξία, ταχύτητα, αποτελεσματικότητα, ακόμα και «ανοιχτές» νοοτροπίες και επαγγελματισμό. Τα έχουμε όλα αυτά;

Το ερώτημα θα μπορούσε να είναι και ρητορικό. Επειδή, όμως, κανένας στρατηγικός σχεδιασμός δεν «υφίσταται» παρά μόνον όταν «υλοποιείται» δια έργων που απορροφούν πόρους, θα δούμε ότι η σκληρή πραγματικότητα των αριθμών, με τους οποίους θα είναι πάντα εξαρτημένα τα αντανακλαστικά μας, μας επιβεβαιώνει ότι μάλλον δεν τα έχουμε.

Ήδη τέσσερα και πλέον χρόνια από την έναρξη του ΚΠΣ, το Μάρτιο του 2004, το ποσοστό απορρόφησης βρισκόταν στο 23% με υπογεγραμμένες συμβάσεις στο 40%. Αυτά και μόνο τα νούμερα επαρκούν για να πείσουν ακόμα και τον πλέον δύσπιστο για το πόσο «ολοκληρωμένο» ήταν το σχέδιο του ΚΠΣ από πλευράς ορθότητας σχεδιασμού, τεχνικής ωριμότητας, ετοιμότητας υλοποίησης και οικονομικής αποδοτικότητας των έργων που εντάχθηκαν σε αυτό.

Σήμερα, που το ΚΠΣ προγραμματικά έχει λήξει, ο προϋπολογισμός ύψους 34,2 δις ευρώ έχει αναλωθεί κατά 92% σε συμβάσεις και κατά 62% περίπου σε πληρωμές. Με τις «υποστυλώσεις» και τα «μαζέματα»που αναπτύξαμε πανελλαδικά αλλά και τα διαχειριστικά ρίσκα που πήραμε, καλύψαμε μεγάλη απόσταση. Και αυτό οφείλει να καταγραφεί ως ένα από τα μεγάλα επιτεύγματα της Κυβέρνησης. Όσοι έχουν επίγνωση των επιπτώσεων των συσσωρευμένων ελλειμμάτων σε επίπεδο σχεδιασμού και προγραμματισμού αλλά και σε νομικό, οργανωτικό και μεθοδολογικό επίπεδο, μπορούν να αντιληφθούν το μέγεθος της επιτυχίας αυτής. Αλλά ακόμα και ο πιο άπειρος παρατηρητής μπορεί να αντιληφθεί ότι το γεγονός ότι τα έτη 2004, 2005 και 2006 «έκλεισαν» χωρίς απώλειες πόρων μπορεί να χαρακτηριστεί εθνική επιτυχία. Με την τελευταία δε αναθεώρηση και με το πακέτο μέτρων που συμφωνήσαμε με την ΕΕ, η επίδραση στην εξασφάλιση της εισροής των κοινοτικών πόρων καθώς και στην περαιτέρω βελτίωση της απορρόφησης έως το τέλος του 2008 θα είναι ιδιαίτερα ευεργετική.

Ωστόσο, οποιαδήποτε περαιτέρω θριαμβολογία είναι ακόμα ανεπίκαιρη καθώς δεν έχουμε επιλύσει με οριστικό τρόπο το πρόβλημα της απορροφητικότητας. Υπάρχει υπόλοιπο 2,7 δις προς συμβασιοποίηση εντός του 2007 και 13,2 δις προς πληρωμή έως 31.12.2008. Αντιμετωπίζουμε το θέμα με αυτοσυγκράτηση και χωρίς την ψευδαίσθηση ότι όλα οι κακώς κείμενες αντιαναπτυξιακές νοοτροπίες του παρελθόντος «θεραπεύονται» από τη μια στιγμή στην άλλη. Φέτος πρέπει να αγγίξουμε απορρόφηση ύψους 5,3 δισ. Ευρώ σε Δημόσια Δαπάνη ώστε να μην υπάρχουν απώλειες από τον κανόνα ν+2. Είναι όντως ένας μεγάλος αριθμός. Όμως τα μέτρα που έχουμε λάβει θεωρώ ότι μας επιτρέπουν να αισιοδοξούμε.

Στην παρούσα χρονική συγκυρία κατά την οποία σχεδιάζεται το πλαίσιο εφαρμογής του ΕΣΠΑ, επικρατεί η άποψη ότι το υφιστάμενο σύστημα χαρακτηρίζεται από σύνθετες κοστοβόρες και χρονοβόρες διαδικασίες, δημιουργεί ατυχείς τριβές και συγκρούσεις μεταξύ των διαφόρων επιπέδων διοίκησης και ενώ προσπαθεί -από την αποστολή και τη φύση του- να θεραπεύσει τα ελλείμματα επάρκειας των φορέων παραγωγής έργων, εν τέλει περιορίζει ενδεχομένως -μέσω κυρίως των πολυάριθμων και διαδοχικών ελέγχων- ακόμη περισσότερο την παραγωγική τους δυναμική.

Από την άλλη πλευρά, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η αποτελεσματικότητα του συστήματος να διασφαλίσει τη νομιμότητα και συμβατότητα των πραγματοποιούμενων δαπανών με το κοινοτικό δίκαιο, είναι ίσως μία μοναδική πηγή σχετικής τεχνογνωσίας στη χώρα γεγονός που επιβεβαιώνεται από την πρόσφατη θετική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου (2005) και την αξιοπιστία των ελληνικών χρηματοδοτήσεων σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που προανέφερα (2006). Κατά συνέπεια, το σύστημα θωρακίζεται με ένα επιπλέον επίπεδο αξιοπιστίας το οποίο οφείλουμε να διατηρήσουμε.

Από την άλλη πλευρά της εξίσωσης του ισχύοντος Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου και των διοικητικών αδυναμιών που προαναφέρθηκαν, βρίσκονται οι Φορείς Υλοποίησης (Τελικοί Δικαιούχοι) των έργων με πραγματικές και κρίσιμες ανάγκες υποστήριξης σε σχέση με το ρόλο τους στη Διοίκηση Έργων (Project Management).

Οι φορείς αυτοί έχουν ως πάγιες αρμοδιότητες το σχεδιασμό και την υλοποίηση των έργων. Πέρα από τις βασικές αυτές αρμοδιότητές, επιβλήθηκε πρώτον η υποχρέωση διαρκούς αναφοράς και χορήγησης πληροφοριών σε διάφορους άλλους φορείς -με όχι ενιαία προς όλους τυποποίηση των σχετικών διαδικασιών μιας και η πληροφορία που απαιτείται είναι πολύ συχνά διαφορετική- και δεύτερον η υποχρέωση αντιμετώπισης των πολυάριθμων και πολυεπίπεδων ελέγχων από εθνικούς και κοινοτικούς φορείς.

Και σας ερωτώ, εκτός από τα κριτήρια επιλογής των έργων δεν χρειάζονται και άλλα κριτήρια βάσει των οποίων θα επιβεβαιώνεται η επάρκεια των φορέων να υλοποιήσουν τα έργα και να παράγουν δαπάνες μέσω των οποίων θα αντλείται απρόσκοπτα η Κοινοτική συμμετοχή;

Δυστυχώς όμως διαπιστώνεται ότι δεν έχουμε συνειδητοποιήσει όλοι ακόμα ότι τα κριτήρια στα οποία αναφέρομαι, αλλά και η αδήριτη ανάγκη για αυστηρή τήρηση της Νομοθεσίας και για συντονισμό των Κοινοτικών με τις Εθνικές Πολιτικές, δεν είναι περιορισμοί προς αποφυγή αλλά προδιαγραφές στις οποίες πρέπει να προσαρμόζεται η δημόσια αναπτυξιακή δραστηριότητα για κάθε κυβέρνηση και για κάθε αυτοδιοίκηση σε πλήρη συνάρθρωση με τη δημοσιονομική πολιτική και την περιβαλλοντική πολιτική.

Σχετική έρευνα με εκτενή ερωτηματολόγια της ΜΟΔ, που αφορά στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Τελικοί Δικαιούχοι για την υλοποίηση των έργων αρμοδιότητάς τους, αναδεικνύει ότι, πέραν των ζητημάτων που σχετίζονται με το θεσμικό πλαίσιο υλοποίησης των έργων, σημαντικός αριθμός Τελικών Δικαιούχων (που κυμαίνεται από το 30% έως το 65% του δείγματος), δεν εφαρμόζει σύγχρονες πρακτικές διοίκησης (π.χ. διαχείριση βάσει καθορισμένων στόχων), ούτε σύγχρονες τεχνικές και εργαλεία διαχείρισης έργων, και εμφανίζει σημαντικές αδυναμίες στην παρακολούθηση των διαδικασιών ωρίμανσης καθώς και στη διαχείριση των συμβάσεων.

Συγκεκριμένα διαπιστώθηκαν:
Έλλειψη τυποποιημένων διαδικασιών και συστημάτων Διασφάλισης Ποιότητας,
Έλλειψη Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου,
Ελαστική τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων ωρίμανσης και υλοποίησης των έργων,
Μη συχνή και μη συστηματική δημιουργία Ομάδων Έργου με ορισμό Υπεύθυνου Έργου και μη αποτελεσματική λειτουργία τους,
Έλλειψη σύγχρονων μηχανογραφικών συστημάτων και πρακτικών χρονικής και κοστολογικής παρακολούθησης έργων,
Έλλειψη συστηματικής νομικής υποστήριξης κατά την προετοιμασία και την εκτέλεση των συμβάσεων,
Συχνές αστοχίες στο στάδιο υλοποίησης των συμβάσεων (μεταβολές φυσικού και οικονομικού αντικειμένου, χρονικές καθυστερήσεις κλπ.)
Αδυναμία ταυτόχρονης επίβλεψης όλων των έργων (λειτουργία τους ως διαχειριστών προγράμματος) αρμοδιότητας του φορέα,
Χρησιμοποίηση μη κατάλληλου λογισμικού για τη λογιστική παρακολούθηση των έργων,
Καθυστερήσεις στις πληρωμές,
Προβλήματα από την εμπλοκή άλλων συναρμόδιων Υπηρεσιών.

Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι ο μεγάλος αριθμός των Τελικών Δικαιούχων (περίπου 6.000), αλλά και το γεγονός ότι δεν αντιμετωπίστηκαν με γνώμονα το πλήθος, το οικονομικό μέγεθος των έργων που εκτελούν, και το ποσοστό συµµετοχής τους στα επιχειρησιακά προγράμματα, δεν επέτρεψαν την αποτελεσματική παρέμβαση για την ενίσχυση στο επίπεδο της παραγωγής του έργου.

Τελικά, οι σημαντικές ελλείψεις, ενδογενείς και εξωγενείς, καθώς και η έλλειψη υποστήριξης των φορέων αυτών, είχε ως συνέπεια τις σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίηση των Προγραμμάτων και τις απώλειες πόρων από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, με σοβαρές επιπτώσεις στην εφαρμογή του αναπτυξιακού προγράμματος της χώρας.

Στο πλαίσιο του σχεδιασμού του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ) 2007-2013, αναλήφθηκαν κρίσιμες πρωτοβουλίες από το Υπουργείο Οικονομίας & Οικονομικών σχετικά με τη διαχείριση των νέων επιχειρησιακών προγραμμάτων που συνοψίζονται στα εξής σημεία :

Άρση των αδυναμιών των φορέων υλοποίησης, που δεν έχουν την ουσιαστική δυνατότητα να διοικήσουν τα έργα που αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν, τουλάχιστον στο πλαίσιο σύγχρονων κανόνων, διαδικασιών και εργαλείων της διοίκησης έργων.
Άρση της υποχρεωτικής συσχέτισης της θεσμικής κυριότητας με την ευθύνη υλοποίησης των έργων, και κατά κύριο λόγο των συγχρηματοδοτούμενων από την Ε.Ε. Οι φορείς που αναλαμβάνουν τα δισεκατομμύρια των κοινοτικών πόρων δεν είναι επιτρεπτό είτε να αγνοούν τους σχετικούς κανόνες, είτε δεν έχουν την τεχνογνωσία και την τεχνική επάρκεια να τους εφαρμόσουν. Οι συνέπειες τέτοιων ανεπαρκειών δεν είναι μόνο η αστοχία στην ολοκλήρωση συγκεκριμένων έργων, αλλά και η δημιουργία συστημικών σφαλμάτων κατά την υλοποίηση του στρατηγικού αναπτυξιακού προγράμματος, με συνέπειες στον εθνικό προϋπολογισμό, στην επιβολή διορθώσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κλπ.
Παρέμβαση στην επίτευξη της αξιοπιστίας του συστήματος παραγωγής κατά την έναρξη (και όχι στην τακτική αποκατάστασή της, μέσω δράσεων κατασταλτικού χαρακτήρα), ώστε σε επίπεδο ολοκλήρωσης του στρατηγικού αναπτυξιακού πλαισίου να περιορίζονται οι πιθανοί κίνδυνοι μη συμμορφώσεων.
Περιορισμός και απλοποίηση της λειτουργίας στο επίπεδο διαχείρισης, παρακολούθησης και ελέγχου, ώστε να περιοριστεί κατά το δυνατόν η αναίτια γραφειοκρατία.
Σημαντικό σχετικό στοιχείο αποτελεί η συσχέτιση των όρων υλοποίησης των μη συγχρηματοδοτούμενων (από κοινοτικούς πόρους) έργων με τα έργα των επιχειρησιακών προγραμμάτων του ΕΣΠΑ 2007-2013, γεγονός που καθιστά την ανάγκη αναβάθμισης της ικανότητας των φορέων υλοποίησης των έργων και τυποποίησης των σχετικών απαιτήσεων απόλυτα επιτακτική.

Το νέο Κανονιστικό Πλαίσιο απαιτεί υψηλό βαθμό αξιοπιστίας των Συστημάτων Διαχείρισης και Ελέγχου ώστε να περιορίζονται τα αναμενόμενα σφάλματα από ελέγχους και να αποφεύγονται προβλήματα που συνδέονται με τις πληρωμές από την ΕΕ.

Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να επιβεβαιώνεται ότι το σύνολο των Δικαιούχων των πράξεων που θα συγχρηματοδοτηθούν από τα νέα Επιχειρησιακά Προγράμματα και που αποτελούν ένα από τους κρισιμότερους παράγοντες επιτυχίας των διαρθρωτικών παρεμβάσεων στη χώρα μας, διαθέτουν την αναγκαία διαχειριστική επάρκεια για να ανταποκριθούν στον ρόλο του Δικαιούχου πράξεων.

Σήμερα, με δεδομένες τις θεσμικές αυτές υποχρεώσεις, το ΥπΟιΟ ολοκληρώνει το σχεδιασμό και προχωρά στην εφαρμογή ενός πλαισίου κριτηρίων για την πιστοποίηση της διαχειριστικής επάρκειας δικαιούχων, με βάση το οποίο θα αξιολογηθούν ενιαία όλοι οι δυνητικοί δικαιούχοι χρηματοδότησης από το ΕΣΠΑ 2007-2013.

Το πλαίσιο αυτό έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και θα ολοκληρωθεί με τη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων εταίρων, επιμελητηρίων και φορέων.

Η εφαρμογή των κριτηρίων έχει ως στόχους:

Τη βελτίωση της ποιότητας διαχείρισης και υλοποίησης έργων (νομότυπα, έγκαιρα, στην ενδεδειγμένη ποσότητα και ποιότητα και με ελεγχόμενο κόστος),
Τη βελτίωση της διοικητικής αποτελεσματικότητας των δικαιούχων, με προτυποποίηση της λειτουργίας τους. Καλές πρακτικές, με βάση ορισμένα κριτήρια επάρκειας (κυρίως ως προς την οργανωτική δομή για την υλοποίηση έργων) αποτελούν φορείς όπως Ειδικές Υπηρεσίες, ΑΕ του δημοσίου όπως η Εγνατία Οδός ΑΕ κλπ.,
Τη διαρκή βελτίωση της ικανότητας αυτής με εφαρμογή προγραμμάτων υποστήριξης των φορέων, και εν τέλει
Τη δημιουργία προϋποθέσεων πραγματικής αναβάθμισης στο επίπεδο της παραγωγής έργων στη χώρα μας μέσω της εν λόγω αναδιοργάνωσης των οργανωτικών δομών διοίκησης και παρακολούθησης έργων και προγραμμάτων.

Τα κριτήρια διαχειριστικής επάρκειας των Δικαιούχων θα εφαρμόζονται ενιαία και κατηγοριοποιούνται στις ακόλουθες ενότητες:

Θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας των φορέων,
Οργανωτική δομή, με διάκριση καθηκόντων,
Στελέχωση (ποιοτική και ποσοτική επάρκεια),
Εφαρμοζόμενες προτυποποιημένες διαδικασίες λειτουργίας,
Υλικοτεχνική Υποδομή.

Για κάθε μία από τις παραπάνω λειτουργίες στην παρούσα φάση εξετάζονται οι αναγκαίες διαδικασίες και η αντίστοιχη αναγκαία υποδομή για την τήρησή τους. Η τελική επιβεβαίωση της διαχειριστικής επάρκειας των Δικαιούχων διακρίνεται σε τρία επίπεδα (Α, Β, Γ) ανάλογα με τον αριθμό και τον προϋπολογισμό των έργων που προβλέπεται να διαχειριστεί ο καθένας εξ αυτών.

Το σύνολο των κριτηρίων θα πρέπει να αποσκοπεί στην εξασφάλιση ενός πλαισίου ποιότητας αντίστοιχο με διεθνή πρότυπα, τα οποία προσδιορίζουν με σαφήνεια τις δυνατότητες και υποχρεώσεις των φορέων για την ανάληψη των ευθυνών διοίκησης. Στόχος, επίσης, είναι η ανανέωση σε τακτά διαστήματα του πλαισίου αυτού, ώστε η αναβάθμιση να είναι διαρκής, και το επίπεδο συνολικής διαχείρισης των έργων να παραμένει υψηλό.

Στο αμέσως επόμενο διάστημα, και με δεδομένη την ανάγκη πλήρους διαμόρφωσης των κριτηρίων και πρώτης εφαρμογής τους πριν την έναρξη υλοποίησης του ΕΣΠΑ, το ΥπΟιΟ προχωρά στις ακόλουθες ενέργειες:

Στον προσδιορισμό ποσοτικών ορίων για κάθε επίπεδο επιβεβαίωσης επάρκειας (επίπεδα Α, Β και Γ, όπως προαναφέρθηκε). Τα όρια αυτά θα πρέπει να οριοθετούν μια αποτελεσματική κατανομή του ενδεδειγμένου αριθμού και μεγέθους έργων, με βάση τις πάγιες αρχές διοίκησης, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη την πραγματική κατάσταση από πλευράς υφιστάμενων φορέων υλοποίησης.
Στην εξειδίκευση, για κάθε επίπεδο επάρκειας, μετά από διαβούλευση: Των κριτηρίων στελέχωσης, κατά λειτουργική περιοχή και κατά τύπο έργων, Των αναγκαίων εγχειριδίων διαδικασιών, κατά λειτουργική περιοχή και κατά τύπο έργων και της αναγκαίας ελάχιστης υλικοτεχνικής υποδομής, κατά λειτουργική περιοχή και κατά τύπο έργων.
Στην πιλοτική εφαρμογή των εξειδικευμένων κριτηρίων σε αντιπροσωπευτικούς φορείς.

Δική μας εκτίμηση είναι ότι το εγχείρημα αυτό θα βρει ανταπόκριση. Και αυτό γιατί οι φορείς υλοποίησης διαθέτουν συσσωρευμένη εμπειρία υλοποίησης έργων κατά τα τελευταία χρόνια, και λειτουργούν σε ένα πλαίσιο όπου οι προτεινόμενοι κανόνες, διαδικασίες και τα εργαλεία διοίκησης έργων ήδη χρησιμοποιούνται από τους περισσότερους. Παράλληλα, μπορεί να αποτελέσει την αφορμή για μεγαλύτερη αποκέντρωση ευθυνών στο επίπεδο της υλοποίησης.

Φυσικά, το ενδεχόμενο κάποιοι από τους φορείς να κριθούν καταρχήν ελλιπείς ως προς τη διαχειριστική επάρκειά τους, ιδιαίτερα για κατηγορίες ειδικών έργων που απαιτούν συγκεκριμένη τεχνογνωσία, δεν μπορεί να αποκλειστεί, ούτε άλλωστε θα ήταν σκόπιμο. Σε τέτοιες περιπτώσεις εξετάζονται εναλλακτικές λύσεις, όπως η αξιοποίηση υποστηρικτικών υπηρεσιών, ή η εκχώρηση αρμοδιοτήτων σε τρίτους φορείς, η αξιοποίηση ενδιάμεσων φορέων διαχείρισης με κατάλληλη εξειδίκευση κ.α. Παράλληλα, θα επιδιωχθεί η υποστήριξη των εν λόγω φορέων, ώστε να ενσωματώσουν γρήγορα τις προβλεπόμενες διαδικασίες και απαιτήσεις και να διεκδικήσουν την πιστοποίηση της επάρκειάς τους σε επόμενο στάδιο, δηλαδή η τεχνική υποστήριξη της προσαρμογής υφιστάμενων ΦΥ.

Η επέμβαση στο επίπεδο των φορέων υλοποίησης θεωρούμε ότι ολοκληρώνει την πληρότητα του συστήματος αξιοποίησης των κοινοτικών πόρων και μπορεί να διασφαλίσει την έγκαιρη, οικονομική και ποιοτική παραγωγή των έργων.

Στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα θα αποστείλουμε προς διαβούλευση σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς το νέο σχέδιο νόμου για τη διαχείριση, παρακολούθηση και έλεγχο των αναπτυξιακών προγραμμάτων της περιόδου 2007-2013. Κοινή πρόθεση όλων μας είναι η ομαλή μετάβαση στους μηχανισμούς της νέας προγραμματικής περιόδου, η προώθηση των ρυθμίσεων εκείνων που θα συμβάλουν στη βελτίωση των ρυθμών και της ποιότητας εκτέλεσης των συγχρηματοδοτούμενων έργων, στη βελτίωση και απλοποίηση των διαχειριστικών διαδικασιών και στην ενδυνάμωση της διοικητικής αποτελεσματικότητας.

Ο σχεδιασμός των νέων συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου επιτυγχάνει και έναν επιπρόσθετο και εξαιρετικά κρίσιμο στόχο για την επιτυχία του όλου εγχειρήματος. Διασφαλίζει τον απαιτούμενο βαθμό αποκέντρωσης και καθιστά τις περιφέρειες και τις τοπικές αρχές διαχειριστικά συνυπεύθυνες μέσα από την εκχώρηση ευθυνών διαχείρισης στο κατάλληλο κάθε φορά επίπεδο. Προς την επίτευξη του σκοπού αυτού προωθείται το πλαίσιο εκείνο το οποίο θα αποσαφηνίσει τις διαχειριστικές αρμοδιότητες και παρεμβάσεις των αποκεντρωμένων φορέων έτσι ώστε να υπάρχει ένα ξεκάθαρα διαρθρωμένο περιφερειακό περιβάλλον το οποίο άμεσα και αποτελεσματικά θα απαντά στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε τόπου βελτιώνοντας τον συντονισμό μεταξύ των τομεακών και των εθνικών πολιτικών

Για αυτό ακριβώς το λόγο η εξασφάλιση της διαχειριστικής και επιχειρησιακής ικανότητα των φορέων αλλά και η αναβάθμιση του ρόλου της περιφέρειας μέσω των νέων ρόλων που αναλαμβάνει αποτελούν κεντρικά ζητήματα στον σχεδιασμό και την υλοποίηση του ΕΣΠΑ. Δεν μπορούμε πλέον να επιτρέπουμε την ύπαρξη φορέων υλοποίησης χωρίς την υποχρέωση επίτευξης μετρήσιμων, ποιοτικών και ποσοτικών στόχων, με αδυναμίες οργάνωσης και στελέχωσης αλλά και διαχείρισης και εκτέλεσης έργων, καθώς θα ανατρέπεται συχνά και απρόβλεπτα ο οικονομικός σχεδιασμός και τίθεται σε κίνδυνο η συνολική επιτυχία των προσπαθειών μας.

Ευθύνη δική μας είναι να εξασφαλίσουμε τους όρους και τις προϋποθέσεις ώστε η χώρα μας να είναι σε θέση να διασφαλίζει το αποτέλεσμα της επένδυσης των χρημάτων των Ευρωπαίων φορολογούμενων, αλλά και βεβαίως και των Ελλήνων, με σκοπό το μέγιστο όφελος για όλους. Έτσι, οφείλουμε να θωρακίσουμε τις επιλογές μας, να οικοδομήσουμε σε πιο γερά θεμέλια απ’ ότι στο παρελθόν, να παρουσιάσουμε μια πιο «δεμένη» και συντονισμένη πρόταση. Αλλιώς θα αποδειχθούμε κατώτεροι των προσδοκιών και των απαιτήσεων, κάτι που είμαι βέβαιος δεν υπάρχει στις προθέσεις κανενός από εμάς.

Και έχουμε επίγνωση ότι οι επιλογές του σήμερα διαμορφώνουν το τοπίο του αύριο. Υπάρχουν και άλλες επιλογές πιο εύκολες και πιο ανώδυνες ενδεχομένως, όπως είδαμε και στο παρελθόν, που ωστόσο δεν μας πήγαν μακριά. Οι επιλογές του παρελθόντος δεν έφεραν την ανάπτυξη. Εμείς προχωράμε με μακρόπνοη στρατηγική, επιλέγουμε μία άλλη διαδρομή.

Ο στόχος είναι να αξιοποιήσουμε την εμπειρία μας και την τριβή με το κοινοτικό δίκαιο το οποίο -ας μη ξεχνάμε- ισχύει ανάλογα με τον προϋπολογισμό των έργων και όχι ανάλογα με το αν χρηματοδοτούνται από την Ε.Ε. ή μόνο από την Ελλάδα.

Θα μπορούσαμε να πούμε περισσότερα αλλά αισθάνομαι ότι ήδη καταχράστηκα χρόνο και, ίσως, δοκίμασα την υπομονή σας.
Κυρίες και Κύριοι,

Είναι κοινή αντίληψη ότι τα λάθη του παρελθόντος είναι διδακτικά. Η διδακτική τους δε, αξία έγκειται φυσικά στο ότι δεν πρέπει να τα επαναλάβουμε. Αν στο παρελθόν δεν πετύχαμε όσο θα έπρεπε με το σχεδιασμό, τη διαχείριση και την απορρόφηση των Κοινοτικών πόρων είτε η στρατηγική επιλογή ήταν λανθασμένη, είτε οι παρεμβάσεις δεν ήταν αποδοτικές ή και τα δυο μαζί.

Σήμερα η επιλογή μας για τελική επιτυχία είναι αδιαπραγμάτευτη.

Σήμερα, αντιμετωπίζουμε την πρόκληση. Δεν διστάζουμε να αναλάβουμε ρίσκα γιατί πιστεύουμε στην ορθότητα των επιλογών μας. Διαθέτουμε όλες τις προϋποθέσεις (κλειδιά) για να αναμετρηθούμε με τις προκλήσεις και να πετύχουμε την πραγματική σύγκλιση, σε συνολικό και περιφερειακό επίπεδο.

Σε αυτό το πλαίσιο δεν χωρούν καθυστερήσεις, ολιγωρίες, υπαναχωρήσεις. Η τήρηση του χρονοδιαγράμματος και η αφομοίωση των μέσων που θα επιτρέψουν το σταδιακό μετασχηματισμό φορέων και διαδικασιών, είναι ιδιαίτερα κρίσιμη.

Και βέβαια πρέπει να περιμένουμε ότι οι μεταρρυθμίσεις θα προσκρούσουν σε ορισμένα, ιστορικά και πάγια, θεσμικά και διοικητικά “αδιέξοδα”. Είναι σημαντικό για την επιτυχία αυτής της προσπάθειας να έχουμε αυτοπεποίθηση και να μην αποθαρρυνθούμε από το όποιο πολιτικό κόστος. Έχουμε επανειλημμένως υπάρξει δέσμιοι της έννοιας του πολιτικού κόστους που ενισχύει την ατολμία και αποστερεί τον δυναμισμό και την βούληση για λήψη ρηξικέλευθων αποφάσεων. Πρέπει επιτέλους να αντιληφθούμε ότι αυτό που σήμερα εμφανίζεται ως «προσωρινό» πολιτικό κόστος, μακροπρόθεσμα είναι το μεγαλύτερο πολιτικό αλλά κυρίως κοινωνικό όφελος.

Η έντονη λοιπόν, σύγκρουση εκείνων που αντιδρούν με αυτούς που δρουν για την αντιμετώπισή τους, μάλλον επιβεβαιώνει την ορθότητα των μεταρρυθμίσεων, ιδίως όταν προκαλείται από αντιπαραγωγικές, παρωχημένες, αγκυλωτικές και κοντόφθαλμες αντιλήψεις και νοοτροπίες του χθες που δεν μπορούν να παρακολουθήσουν τις εξελίξεις του σήμερα.

Απέναντι σε αυτές τις αντιλήψεις, αντιπαραθέτουμε μια συγκεκριμένη πρόταση. Διατυπώνουμε την απαίτηση μας για ένα κράτος-πόλο ανάπτυξης, το οποίο θα μπορεί να σχεδιάζει στρατηγικά και ολοκληρωμένα, να επιχειρεί επιτελικά και να προγραμματίζει αποτελεσματικά ενέργειες και πόρους. Και αυτή η πρόταση είναι πολύ πιο ισχυρή από αυτές τις νοοτροπίες και δεν αναγνωρίζει τέτοια αδιέξοδα.

Βασίζουμε την πολιτική μας για την άρση των όποιων αδιεξόδων στον ξεκάθαρο ορισμό των επιδιώξεών μας και στην εξασφάλιση όρων συνεργασίας και συναντίληψης για το τι σημαίνει ανάπτυξη και πώς θα τη διαχειριστούμε καλύτερα, χωρίς άγχος και χωρίς πρόστιμα, προσαρμοζόμενοι δημιουργικά στους νέους όρους που επιβάλλει η τεχνολογική εξέλιξη και η διεθνοποίηση των οικονομιών.

Αναντίρρητα, ο στόχος της ορθολογικότερης επένδυσης του εισοδήματος των φορολογουμένων με μοναδικό γνώμονα τη βελτίωση του επιπέδου ζωής και την ευημερία όλων των πολιτών είναι ένας φιλόδοξος στόχος και μια σοβαρή ευθύνη.

Με επίγνωση της συγκεκριμένης ευθύνης, με ξεκάθαρη γνώση του εύρους των απαιτήσεων του νέου πλαισίου, χωρίς την αλαζονεία της βεβαιότητας, αλλά με την αισιοδοξία που μας επιτρέπει η ποιότητα και τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα της πολιτικής μας, ο στόχος αυτός από φιλόδοξος γίνεται ρεαλιστικός. Και με σκληρή δουλειά γίνεται και εφικτός.

Στο σημείο αυτό θέλω να σας ευχαριστήσω όλους για τη θετική συμβολή σας στη διαμόρφωση του προγράμματος με τις αξιόλογες παρατηρήσεις και προτάσεις σας και να παρακαλέσω τους συναδέλφους της ΕΕ για τη συντομότερη, κατά το δυνατόν, συμφωνία επί του ΕΣΠΑ και επί των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων που θα ακολουθήσουν.