ΠΑΣΕΓΕΣ_Η Πολιτικής Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΠΑΣΕΓΕΣ

Η Πολιτική Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Πέμπτη 1 Ιανουαρίου 2004

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Σε ένα συνεχώς εντεινόμενο ανταγωνιστικό περιβάλλον, προϊόν εν μέρει της επιταχυμένης παγκοσμιοποίησης, η διευρυμένη πλέον Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει φιλόδοξους στρατηγικούς στόχους με συγκεκριμένους χρονικούς ορίζοντες και πολιτικές που τα Κράτη Μέλη καλούνται να εφαρμόσουν.

Παρόλη την τεράστια προσπάθεια που έχει μέχρι σήμερα καταβληθεί, η Ένωση, σε ένα σημαντικό βαθμό, δεν κατάφερε να επιτύχει επιθυμητούς ρυθμούς ανάπτυξης, απασχόλησης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής των κατοίκων των Χωρών Μελών της.

Πέντε χρόνια μετά την υιοθέτηση της πολιτικής της Λισσαβόνας, η Ένωση καλείται να επικεντρώσει ξανά τις προτεραιότητες της στην ανάπτυξη και την απασχόληση. Καλείται να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα της, την παραγωγικότητα της και να ενδυναμώσει την κοινωνική της συνοχή με έμφαση στη γνώση, την καινοτομία και την βελτίωση του ανθρώπινου κεφαλαίου. Καλείται να κινητοποιήσει τους αναγκαίους πόρους και μέσα για την επίτευξη των στόχων που είχαν τεθεί.

Η πολιτική της Συνοχής είναι το σημαντικότερο εργαλείο αναφοράς για την επίτευξη μεγαλύτερης ανάπτυξης και απασχόλησης και η 4η Προγραμματική περίοδος είναι το χρονικό σημείο αναφοράς για την εδραίωση της προόδου.

Χαρακτηριστικά της Πολιτικής της Συνοχής

Η διαδικασία για τη διαμόρφωση της ξεκίνησε πριν από 4 χρόνια περίπου με τη δημοσίευση της 2ης Εκθεσης για τη Συνοχή, συνεχίστηκε με την δημοσίευση της 3ης Εκθεσης (Φεβρουάριος 2004) και πήρε την τελική της μορφή με τη δημοσίευση των σχεδίων Κανονισμών τον Ιούλιο 2004.

Η πολιτική διαρθρώνεται γύρω από 3 πόλους της αειφόρου ανάπτυξης :
Ανταγωνιστικότητα, καινοτομία, έρευνα, εκπαίδευση και προσβασιμότητα
Απασχόληση και κοινωνική ενσωμάτωση , και
Περιβάλλον και πρόληψη κινδύνων

Οι γενικές αρχές που διέπουν τη νέα πολιτική είναι :
Καλύτερη στρατηγική προσέγγιση βασισμένη στις προτεραιότητες της Ένωσης (Το Συμβούλιο εγκρίνει τις Στρατηγικές Κατευθύνσεις της Ένωσης και τα Κράτη Μέλη διαμορφώνουν Εθνικά Στρατηγικά Σχέδια σε άμεση συνάφεια με αυτές)
Χρηματοδοτική και θεματική συγκέντρωση των πόρων (οι Στόχοι πλέον είναι 3 και τα Προγράμματα θα επικεντρώνονται θεματικά στους στόχους της Λισσαβόνας και του Γκέτεμποργκ)
Αποκεντρωμένη και χωρική προσέγγιση μέσω μεγαλύτερης αυτονομίας στις χώρες, περιφέρειες και πόλεις (ιδιαίτερη σημασία δίνεται σε Περιφέρειες με χωρικές ιδιαιτερότητες όπως μειονεκτικές, νησιωτικές, ορεινές, αραιοκατοικημένες και εξόχως απόκεντρες).
Απλοποίηση των μεθόδων διαχείρισης ( ύπαρξη 3 Ταμείων, Μονοταμειακά Προγράμματα, κατάργηση του ΚΠΣ σαν εργαλείο διαχείρισης και του Σ.Π, ενσωμάτωση των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών στα Προγράμματα, ενσωμάτωση του ταμείου Συνοχής στον πολυετή προγραμματισμό, προγραμματισμός και διαχείριση κατά Αξονα Προτεραιότητας και όχι κατά Μέτρο και εφαρμογή Εθνικών και όχι Κοινοτικών κανόνων επιλεξιμότητας).
Αναλογικότητα και αποδοτικότητα παρακολούθησης και ελέγχου (σαφής διαχωρισμός ευθύνης Κοινότητας και Κράτους Μέλους, γενίκευση του κανόνα Ν+2, σαφής καθορισμός των μηχανισμών για δημοσιονομικές διορθώσεις, αναλογική παρέμβαση της Επιτροπής στους ελέγχους βασισμένη στο βαθμό επιβεβαίωσης από το Κράτος Μέλος και το ύψος χρηματοδότησης).

Είναι νομίζω αναγκαίο να τονιστεί εδώ ότι, η Εθνική αναπτυξιακή μας στρατηγική για την επόμενη περίοδο πρέπει στην τελική της έκφραση να είναι σε απόλυτη συνάφεια με τις Ευρωπαϊκές στρατηγικές κατευθύνσεις για τη συνοχή.

Όλες οι επιμέρους προτάσεις πρέπει να κατατείνουν στη διαμόρφωση ενός Εθνικού Σχεδίου εναρμονισμένου με τις Ευρωπαϊκές στρατηγικές κατευθύνσεις.

Η ιδιαιτερότητα, που πιστεύω όλοι γνωρίζετε, είναι ότι στον Τομέα της Αγροτικής Ανάπτυξης, κάθε Κράτος Μέλος έχει την υποχρέωση να καταρτίσει επιπλέον ένα Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης, σε πλήρη εναρμόνιση με τις ειδικότερες Κοινοτικές Κατευθύνσεις για την Αγροτική Ανάπτυξη.

Στο παρόν στάδιο προγραμματισμού, οι διαβουλεύσεις βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη και το αποτέλεσμα είναι ανοικτό για πολλά επιμέρους θέματα.

Ο στόχος της πολιτικής του ΥΠΟΙΟ είναι πολλαπλός και οι προσπάθειες που καταβάλονται επίπονα και αδιάλειπτα καλύπτουν πολλά επίπεδα :

Στο επίπεδο της προετοιμασίας και στήριξης των Ελληνικών θέσεων σε όλα τα επίπεδα διαβούλευσης

Η διαδικασία της διαπραγμάτευσης του νέου προγραμματικού πλαισίου περιλαμβάνει τους νέους διαρθρωτικούς κανονισμούς, (Γενικό και Ταμείων), την προετοιμασία και διαμόρφωση των Κοινοτικών Στρατηγικών Κατευθύνσεων και στη συνέχεια τη διαμόρφωση του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Ανάπτυξης για τη χώρα.

Το ΥΠΟΙΟ συμμετέχει ενεργά στη συνεχή διαβούλευση για τους νέους διαρθρωτικούς Κανονισμούς με την αρμόδια Γενική Γραμματεία και Γενική Διεύθυνση και την Task Force που έχει συστηθεί για το σκοπό αυτό, υποβοηθούμενο από ειδικούς εμπειρογνώμονες.

Επίσης, η Ελληνική αντιπροσωπεία σε πρόσφατη συνάντηση (23 Φεβρουαρίου) με τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξέφρασε τις απόψεις της πάνω στο σχέδιο των Κατευθύνσεων που θα αποτελέσουν την πρόταση της Επιτροπής για τη νέα Στρατηγική προς το Συμβούλιο για τελική έγκριση. Εκτιμάται ότι η πρόταση θα είναι έτοιμη τον Ιούνιο 2005 αφού προηγηθεί συνάντηση των αρμόδιων υπουργών στις 20 Μαΐου.

Στο επίπεδο της διασφάλισης περισσοτέρων κοινοτικών πόρων για τη χώρα

Η διαπραγμάτευση για το συνολικό ύψος των πόρων ξεκίνησε το Φεβρουάριο 2004 με τη δημοσίευση της 3ης Έκθεσης για τη Συνοχή και της πρότασης της Επιτροπής για τις δημοσιονομικές προοπτικές. Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, την οποία στηρίζει η χώρα μας, το συνολικό ποσοστό του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος των Κ-Μ για τη χρηματοδότηση των ιδίων πόρων της Ένωσης παραμένει στο επίπεδο της Απόφασης του Βερολίνου του 1999, ήτοι στο 1,27% του ΑΕΠ ή στο 1,24 % του ΑΕΕ.
Με βάση την παραπάνω πρόταση, η χρηματοδότηση της πολιτικής της Συνοχής (από τη γραμμή 1β του προϋπολογισμού θα ανέλθει σε 336,2 billion EURO (με το 1/3 των πόρων να κατευθύνεται στο Ταμείο Συνοχής)
Η χρηματοδότηση της Αγροτικής Ανάπτυξης – αν εξαιρέσει κανείς τη στήριξη των αγορών – θα ανέλθει σε 89 billion περίπου που θα δοθούν μέσω του νέου πόρου του Ευρωπαϊκού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης
Η διαβούλευση για το συνολικό ύψος των πόρων συνεχίζεται και τη χώρα μας εκπροσωπεί το Υπουργείο Εξωτερικών συνεπικουρούμενο από το Υπουργείο μας, όπως δε είναι προφανές, το ύψος των πόρων που θα λάβει η χώρα μας δεν είναι ακόμα γνωστό.
Όσον αφορά την εδαφική επιλεξιμότητα, όπως ήδη γνωρίζετε, ο νέος Γενικός Κανονισμός προβλέπει μειωμένη στήριξη για Περιφέρειες που εξέρχονται από το Στόχο της Σύγκλισης αλλά και αυτές που ανήκουν πλέον στο Στόχο «Περιφερειακή Ανταγωνιστικότητα και Απασχόληση. Η προσπάθεια μας, με την ενεργό συμμετοχή μας σε διαβουλεύσεις σε όλα τα Fora, είναι η εξάντληση όλων των δυνατοτήτων για την εξασφάλιση αυξημένης χρηματοδότησης μειονεκτικών περιοχών, νησιωτικών και εξόχως απομακρυσμένων περιοχών.

Στο επίπεδο του συντονισμού της διαδικασίας του εσωτερικού προγραμματισμού

Ευθύς μετά τη δημοσίευση των σχεδίων Κανονισμών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΥΠΟΙΟ κοινοποίησε προς τους αρμόδιους φορείς δύο λεπτομερείς Εγκυκλίους για την έναρξη του εσωτερικού διαλόγου και την προετοιμασία του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Ανάπτυξης. Πέραν των οδηγιών και διευκρινίσεων για τις απαιτήσεις του νέου Κανονιστικού Πλαισίου, οι Εγκύκλιοι προδιέγραψαν τη μεθοδολογία και τη διαδικασία για την υποβοήθηση των τομεακών και περιφερειακών προτάσεων.
Το ΥΠΟΙΟ συμμετέχει ενεργά σε όλες τις διαβουλεύσεις των Φορέων στο εσωτερικό (Επ.Πα , Συνέδρια, Ημερίδες κλπ) όπου μεταφέρει την εμπειρία από την πρόοδο των διαπραγματεύσεων με τους Εταίρους μας και την Ένωση, ενημερώνει για την εξειδίκευση των Διαρθρωτικών Κανονισμών και των Κοινοτικών Πολιτικών, καταγράφει τις απόψεις και τις παρατηρήσεις των εμπλεκομένων και επεξεργάζεται τρόπους επίλυσης.
Η διοργάνωση δημόσιου διαλόγου, όπως αυτή που γίνεται σήμερα, πάνω σε θέματα επεξεργασίας και διαμόρφωσης πολιτικής για τη νέα περίοδο θεωρείται όχι μόνο απαραίτητη αλλά και απολύτως αναγκαία για την καλύτερη προετοιμασία ενόψει της μελλοντικής εφαρμογής.
Τα Υπουργεία ως Φορείς άσκησης τομεακής πολιτικής και οι Περιφέρειες ως φορείς άσκησης περιφερειακής συντονίζουν τον δημόσιο διάλογο στους τομείς ευθύνης τους. Ο ρόλος του ΥΠΟΙΟ είναι η παροχή των απαραίτητων κατευθύνσεων, η διασφάλιση των σωστών διαδικασιών και ο κεντρικός συντονισμός της όλης προσπάθειας.

Στο πλαίσιο της σύνθεσης των τομεακών και περιφερειακών πολιτικών για τη διαμόρφωση των εθνικών αναπτυξιακών στρατηγικών για τη νέα περίοδο

Το ΥΠΟΙΟ, όπως προαναφέραμε, με δύο Εγκύκλιους που απηύθηνε στους φορείς των τομεακών και περιφερειακών πολιτικών, περιέγραψε τα δεδομένα και τα ζητούμενα της προγραμματικής διαδικασίας για τη νέα περίοδο.
Οι Φορείς έστω και κάπως αργοπορημένα ανταποκρίθηκαν με Προτάσεις για τις Γενικές Κατευθύνσεις των Τομέων και Περιφερειών τους που θα αποτελέσουν τη βάση για τη διαμόρφωση των Εθνικών Στρατηγικών Κατευθύνσεων και μετέπειτα τη διαμόρφωση του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Ανάπτυξης για την περίοδο 2007-2013.
Όπως ήδη θα γνωρίζετε, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης καλείται να διαμορφώσει το δικό του Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο για την Αγροτική Ανάπτυξη και το δικό του Πρόγραμμα ή Προγράμματα.
Δύο πολύ σημαντικά σημεία εδώ είναι : α) οι στρατηγικές και οι ιεραρχήσεις του ΕΣΣ Αγροτικής Ανάπτυξης πρέπει να είναι απόλυτα συμβατές και σε συμφωνία με τους εθνικούς στρατηγικούς στόχους του ΕΣΣΑ και επιπλέον
β) οι στρατηγικές και οι ιεραρχήσεις του ΕΣΣ Αγροτικής Ανάπτυξης πρέπει να είναι απόλυτα συμβατές με τις Κοινοτικές Κατευθύνσεις για την Αγροτική Ανάπτυξη που επίσης βρίσκονται στο στάδιο της διαβούλευσης.
Ο ρόλος του ΥΠΟΙΟ εδώ είναι να συνθέσει τις διάφορες προτάσεις και πολιτικές στην κατεύθυνση της εξασφάλισης του μέγιστου δυνατού αναπτυξιακού αποτελέσματος και την αποφυγή επικαλύψεων.
Είναι περιττό, πιστεύω, να τονίσω εδώ, τη μεγάλη σημασία του αγροτικού

Στο επίπεδο της προώθησης του κατάλληλου θεσμικού και οργανωτικού περιβάλλοντος για την εφαρμογή των νέων προγραμμάτων

Η εφαρμογή των Προγραμμάτων της νέας περιόδου είναι αναμφίβολα πιο απαιτητική και πιο σύνθετη από κάθε άλλη φορά.
Αναδύεται απαιτητική η ανάγκη για βαθιές τομές τόσο θεσμικού όσο και οργανωτικού χαρακτήρα σε όλα τα επίπεδα παρέμβασης.

Ήδη από την παρούσα περίοδο, το ΥΠΟΙΟ έχει προχωρήσει σε συγκεκριμένες δράσεις που αποσκοπούν στην υποβοήθηση της τρέχουσας υλοποίησης αλλά ταυτόχρονα θέτουν και τις βάσεις για αυξημένη διαχειριστική ετοιμότητα της χώρας ενόψει της νέας περιόδου.

Μεταξύ των δράσεων που έχουν ήδη αναληφθεί μπορούν να αναφερθούν:

Η επιτόπια στήριξη των φορέων υλοποίησης με Ομάδες Κρούσης και Συμβούλους Υποστήριξης και η επέκταση της στους τελικούς δικαιούχους
Η δημιουργία πλαισίου για την ίδρυση και λειτουργία Αναπτυξιακών Οργανισμών των Περιφερειών
Η δημιουργία Ειδικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων και οι θεσμικές τομές για τα Δημόσια έργα
Ο Νέος Αναπτυξιακός Νόμος και η αναμόρφωση του Ν. 2860.
Η Αναδιοργάνωση της Διαχειριστικής Αρχής του ΚΠΣ με τη δημιουργία νέων ΕΥΔ με επιπλέον στελέχωση και η αναδιοργάνωση της Δ/νσης Δημοσίων Επενδύσεων
Η αναδιοργάνωση του ΟΠΣ και η βελτίωση της Τεχνικής Βοήθειας.
Ενέργειες για τη βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου
Η ενίσχυση της Αρχής Πληρωμής με την ανάθεση ελεγκτικού έργου σε Ιδιωτικές Ελεγκτικές εταιρείες και η αναδιοργάνωση της ΕΔΕΛ.
Δράσεις για την καλύτερη αξιοποίηση των εργαλείων Πληροφόρησης και Δημοσιότητας

Παράλληλα και αποκλειστικά για την υποβοήθηση του προγραμματισμού της νέας περιόδου, το ΥΠΟΙΟ, πέραν των δύο Εγκυκλίων που ήδη αναφέραμε:

Έχει συστήσει Τεχνική Γραμματεία και Ομάδα Εργασίας για την επεξεργασία των Εθνικών θέσεων για τους νέους Κανονισμούς και τις Δημοσιονομικές προοπτικές.
Έχει αναθέσει δύο μελέτες που βρίσκονται στο στάδιο της εκπόνησης : Μία Ειδική Εμπειρογνωμοσύνη για την Εξειδίκευση των νέων Διαρθρωτικών Κανονισμών καθώς επίσης και τη Γενική Μελέτη Προοπτικών Ανάπτυξης της Ελλάδας που θα βοηθήσει την κατάρτιση του νέου Στρατηγικού Σχεδίου Ανάπτυξης της χώρας.
Έχει προετοιμάσει τον «Οδικό χάρτη» για τις επόμενες φάσεις και τα βήματα σχεδιασμού και προγραμματισμού του ΕΣΣΑ.

Το ΥΠΟΙΟ, βρίσκεται σε στενή συνεργασία και επαφή με όλους τους φορείς, καταγράφει όλες τις ανάγκες και επεξεργάζεται συνεχώς τις απαραίτητες ενέργειες για τη διαμόρφωση του κατάλληλου πλαισίου υλοποίησης των νέων Προγραμμάτων.
Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

Το Αγροτικό Συνεταιριστικό κίνημα έχει μακρά παράδοση στη χώρα μας και ο ρόλος του στη διαμόρφωση της αγροτικής πολιτικής είναι ιδιαίτερα σημαντικός.

Είμαι σίγουρος ότι όλοι μοιραζόμαστε το όραμα για μιά γεωργία στη χώρα μας που θα είναι πιό ανταγωνιστική και βιώσιμη, ικανή να εκμεταλλευτεί τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα και να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που έρχονται.

Η 4η προγραμματική περίοδος προσφέρει τα μέσα και τους πόρους και είναι στο χέρι όλων μας να ανταποκριθούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για το όφελος τόσο των αγροτών όσο και ευρύτερα όλης της χώρας.

Εκ μέρους του ΥΠΟΙΟ , χαιρετίζουμε με ικανοποίηση την προσπάθεια σας για την καλύτερη επεξεργασία των θέσεων που θα αναπτυχθούν στα Περιφερειακά Αναπτυξιακά Συνέδρια καθώς και το Συνέδριο για την Αγροτική Ανάπτυξη και θα αποτελέσουν τις νέες προτεραιότητες πολιτικής και επιλογές των Περιφερειών και του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για τον Τομέα καθώς και τη βάση συγκρότησης των Προγραμματικών Κειμένων των Περιφερειών, του ΕΣΣ Αγροτικής Ανάπτυξης και του Ε.Σ.Σ.Α. 2007-2013.

Σας εύχομαι κάθε επιτυχία στο έργο σας.