ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΚΑΤ’ ΟΙΚΟΝ

Περιοδικό Προτάσεις & Συμβουλές κατ’ οίκον,
2009.08.30

Συνέντευξη Γενικού Γραμματέα Υπουργείου Ανάπτυξης

Η Εξοικονόμηση Ενέργειας αποτελεί επιτακτική ανάγκη όλων μας προκειμένου να σωθεί η καταστροφική πορεία του πλανήτη μας. Τί προτείνει η Ε.Ε. και πώς προωθεί την Ευρωπαϊκή της πολιτική;

Όπως όλοι γνωρίζουμε για να αναχαιτισθούν τα αίτια της κλιματικής αλλαγής επιβάλλονται νέες επιλογές για ασφαλή, αειφόρο και ανταγωνιστική ενέργεια. Δηλαδή, για ορθολογική και αποδοτική παραγωγή, διαχείριση και χρήση παλαιών και νέων ενεργειακών πόρων. Αλλά και για ανάπτυξη και απασχόληση, με τρόπο βιώσιμο.

Με το Πρωτόκολλο του Κυότο τέθηκαν συγκεκριμένοι στόχοι για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Τον προσεχή Δεκέμβριο στην Κοπεγχάγη αναμένεται, νέα, ευρύτερη, πιο φιλόδοξη και δεσμευτική Παγκόσμια Συμφωνία,.

Η Ε.Ε. θέλοντας να ηγηθεί της διεθνούς προσπάθειας, δεσμεύτηκε ήδη από το Μάρτιο του 2007 να μειώσει τις εκπομπές της κατά 20% και ίσως 30% έως το 2020 με βάση τα επίπεδα του 1990, με την προϋπόθεση για το 30% , ότι και οι άλλες ανεπτυγμένες χώρες θα αποφασίσουν το ίδιο στην Κοπεγχάγη. Μέχρι τότε, και ανεξάρτητα από το τι θα κάνουν οι άλλες χώρες, η Ένωση δεσμεύτηκε μονομερώς να μειώσει τις εκπομπές της κατά τουλάχιστον 20%, να πετύχει ισόποση διείσδυση των ΑΠΕ στην τελική κατανάλωση ενέργειας αλλά και ισόποση Εξοικονόμηση Ενέργειας με συγκεκριμένους μηχανισμούς εφαρμογής και με εξειδίκευση των ποσοστών αυτών για κάθε Κράτος – Μέλος.

Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν επιτρέπει αδράνεια σε κανένα από τα τρία αυτά μέτωπα.

Ειδικά για την εξοικονόμηση ενέργειας η Ε.Ε. είχε θεσπίσει σειρά Οδηγιών, μεταξύ των οποίων:
η Οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (2002/91/ΕΚ),
η Οδηγία για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες (2006/32/ΕΚ),
η Οδηγία για τον καθορισμό απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού όσον αφορά τα προϊόντα που καταναλώνουν ενέργεια (2005/32/ΕΚ),
η Οδηγία για την προώθηση της συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας (2004/8/ΕΚ),
οι Οδηγίες για τις απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης σε λέβητες (91/42/ΕΕΚ), οικιακές συσκευές (96/57/ΕΚ), συστήματα φωτισμού (2000/55/ΕΚ) κλπ.
οι Οδηγίες για την ενεργειακή σήμανση ηλεκτρικών οικιακών συσκευών (2002/40/ΕΚ, 2002/31/ΕΚ, 94/2/ΕΚ, 98/11/ΕΚ, 97/17/ΕΚ, 96/60/ΕΚ, 95/13/ΕΚ, 95/12/ΕΚ)
Στην Πράσινη Βίβλο για την Εξοικονόμηση Ενέργειας αναλύεται η υφιστάμενη ενεργειακή κατάσταση και μία σειρά ενεργειών/κατευθύνσεων. Για την εξειδίκευση των κατευθύνσεων αυτών, εκδόθηκε η Οδηγία 2006/32/ΕΚ για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες και υιοθετήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το «Σχέδιο δράσης για την ενεργειακή απόδοση: Αξιοποίηση του δυναμικού». Το εν λόγω σχέδιο αποτελεί μια ρεαλιστική στρατηγική ενεργειακής απόδοσης, που υπογραμμίζει τη σημασία των ελάχιστων προτύπων ενεργειακής απόδοσης για ευρύ φάσμα συσκευών και εξοπλισμού (από είδη νοικοκυριού, όπως ψυγεία και κλιματιστικές συσκευές, έως βιομηχανικές αντλίες και ανεμιστήρες), για τα κτίρια, τις μεταφορές και τις ενεργειακές υπηρεσίες. Στο Σχέδιο Δράσης παρουσιάζονται και αξιολογούνται ποιοτικά και ποσοτικά μέτρα για την περαιτέρω μείωση της ενεργειακής έντασης. Μελέτες που έχουν εκπονηθεί, για λογαριασμό της Ε.Ε., δείχνουν ότι είναι δυνατόν να εξοικονομηθεί 20% επιπλέον ενέργεια το 2020. Το ποσοστό αυτό ισοδυναμεί σε 390 ΜΤΙΠ, 100 δισεκ. Ευρώ με τιμή του αργού στα $48 το βαρέλι, 780 χιλιάδες τόνοι CO2 και να δημιουργηθούν 780.000 νέες θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης.

Παράλληλα, με το σχέδιο δράσης επιδιώκεται να κινητοποιηθεί το ευρύ κοινό, οι κυβερνήσεις και οι παράγοντες της αγοράς και να μετασχηματισθεί η εσωτερική αγορά ενέργειας κατά τρόπο που να προσφέρει, στους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποδομές, προϊόντα και ενεργειακές υπηρεσίες με τον υψηλότερο, παγκοσμίως, ενεργειακό βαθμό απόδοσης.

Σύμφωνα με το εν λόγω σχέδιο δράσης, η σημαντικότερη εξοικονόμηση ενέργειας μπορεί να πραγματοποιηθεί στον οικιακό τομέα και στα εμπορικά κτίρια, όπου υπάρχει ένα σημαντικό δυναμικό μείωσης που εκτιμάται από 27% έως 30%, καθώς επίσης στην μεταποιητική βιομηχανία, με δυνατότητες εξοικονόμησης περίπου 25% αλλά και στον τομέα των μεταφορών, με δυνατότητες μείωσης που εκτιμώνται στο 26%.

Το σχέδιο δράσης αναμένεται να συμβάλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, στην ανάπτυξη των εξαγωγών νέων, καθαρών τεχνολογιών και στην απασχόληση. Εξάλλου, με την εξοικονόμηση που θα προκύψει, θα αντισταθμιστεί το κόστος των επενδύσεων στις καινοτόμες τεχνολογίες.

Είναι, ωστόσο, αντιληπτό ότι η εξοικονόμηση ενέργειας συνεπάγεται τόσο την ανάπτυξη τεχνικών, προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής ενεργειακής απόδοσης όσο και την αλλαγή των προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης, αλλά και εν γένει τη μεταβολή της συμπεριφοράς, ώστε να μειωθεί η κατανάλωση ενέργειας και να διατηρηθεί, παράλληλα, η ίδια ποιότητα ζωής.

Τα μέτρα που εγκρίθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και περιλαμβάνονται στο σχέδιο δράσης είναι τα αποτελεσματικότερα από άποψη κόστους/οφέλους, δηλαδή το περιβαλλοντικό κόστος του κύκλου ζωής τους είναι το χαμηλότερο και, παράλληλα, δεν υπερβαίνει τις επενδύσεις που προβλέπονται στον τομέα της ενέργειας. Έχει δοθεί προτεραιότητα σε ορισμένα από αυτά τα μέτρα, τα οποία πρέπει να ληφθούν χωρίς καθυστέρηση, ενώ άλλα προβλέπεται να εφαρμοστούν μέχρι την πρώτη αξιολόγηση του σχεδίου δράσης (σε 6 χρόνια), όπως η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης για τις ενεργοβόρες συσκευές και τον τεχνικό εξοπλισμό.
Ειδικότερα, η ενεργειακή σήμανση, ένα μέτρο που εφαρμόστηκε στις αρχές της δεκαετίας του ‘90 στις οικιακές ηλεκτρικές συσκευές, ήταν μια αποτελεσματική δράση που βασίστηκε στο συνδυασμό των προτύπων ενεργειακής απόδοσης των συσκευών και τον κατάλληλο μηχανισμό σήμανσης και αξιολόγησης της ενεργειακής απόδοσης προς ενημέρωση των καταναλωτών. Για το σκοπό αυτό, το σχέδιο δράσης προβλέπει τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων οικολογικού σχεδιασμού, ώστε να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση 14 ομάδων προϊόντων (μεταξύ των οποίων οι λέβητες, οι τηλεοπτικές συσκευές και ο φωτισμός), καθώς και, μακροπρόθεσμα, άλλων κατηγοριών προϊόντων. Εξάλλου, η Επιτροπή επιθυμεί τη θέσπιση αυστηρότερων κανόνων σήμανσης, ειδικότερα μέσω της τακτικής επικαιροποίησης της ταξινόμησης και της επέκτασης των κανόνων αυτών και σε άλλα είδη τεχνικού εξοπλισμού.

Εκτιμάται ότι με την αλλαγή της καταναλωτικής συμπεριφοράς και τη χρήση τεχνολογιών υψηλής ενεργειακής απόδοσης μπορεί να εξοικονομηθεί το ένα πέμπτο της ενεργειακής κατανάλωσης έως το 2020.

Στον στόχο αυτό θα συμβάλλει τα μέγιστα η εξοικονόμηση ενέργειας που επιτυγχάνεται μέσω των νέων προτύπων ενεργειακής απόδοσης τα οποία έχουν θεσπισθεί για τα νέα και τα ανακαινιζόμενα κτίρια και που έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν κατά 25% τη ζήτηση που προβλέπεται λόγω του αναμενόμενου διπλασιασμού της χρήσης κλιματισμού μέχρι το 2020.
Τέλος, στο σχέδιο δράσης για την ενεργειακή απόδοση περιλαμβάνονται μέτρα πολλών κατηγοριών για τη διευκόλυνση των επενδύσεων που πραγματοποιούνται για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τον τραπεζικό τομέα να προσφέρει δυνατότητες χρηματοδότησης προσαρμοσμένες στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και στις επιχειρήσεις που προσφέρουν λύσεις σε θέματα ενεργειακής απόδοσης (επιχειρήσεις που προσφέρουν ενεργειακές υπηρεσίες).

Επιπλέον έχει εστιάσει στη διευκόλυνση των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) με τον τομέα των ιδιωτικών τραπεζών, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ), την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και άλλους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς. Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει την άρση των νομικών εμποδίων, των εθνικών νομοθεσιών που τίθενται στις επιμερισμένες εξοικονομήσεις, στη χρηματοδότηση από τρίτα μέρη, στη σύναψη συμβάσεων για την επίτευξη ενεργειακών επιδόσεων και στη λειτουργία εταιρειών παροχής υπηρεσιών (ΕΕΥ) για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης.

Η χώρα μας ως κράτος-μέλος ακολουθεί τις ευρωπαϊκές εντολές και μέσω του ΥΠΑΝ προχώρησε στην ψήφιση του Ν3661/2008 περί Εξοικονόμησης Ενέργειας. Περιγράψτε μας σε τι ακριβώς αναφέρεται ο συγκεκριμένος νόμος.

Με το Νόμο 3661/2008 ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο η Οδηγία 91/2002/ΕΚ. Η ενεργειακή απόδοση των κτιρίων υπολογίζεται πλέον στη βάση μεθοδολογίας, που διαφοροποιείται σε περιφερειακό (εθνικό) επίπεδο και περιέχει, εκτός της θερμομόνωσης και άλλες παραμέτρους, που διαδραματίζουν όλο και πιο σημαντικό ρόλο, όπως οι εγκαταστάσεις θέρμανσης /κλιματισμού ή εφαρμογής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αλλά και ο σχεδιασμός του κτιρίου. Τα μέτρα είναι υποχρεωτικά για τα νέα κτίρια, με την εκπόνηση ενεργειακής μελέτης, ωστόσο ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των υφιστάμενων κτιρίων, στα οποία υπάρχουν σημαντικά περιθώρια εξοικονόμησης ενέργειας.

Για την επίτευξη των στόχων της Οδηγίας βασικό στοιχείο είναι η Ενεργειακή Πιστοποίηση, που θα διενεργείται από ιδιώτες επιθεωρητές και η έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) που θα επιτρέπει στους καταναλωτές να συγκρίνουν και να αξιολογούν την ενεργειακή απόδοση του κτιρίου.

Η υποχρέωση έκδοσης ΠΕΑ κατά την κατασκευή, την ανακαίνιση, την πώληση και την εκμίσθωση κτιρίων, δεκαετούς ισχύος, θα λειτουργήσει ως το πλέον βασικό κίνητρο για να προωθηθούν επεμβάσεις βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, ιδιαίτερα των παλαιότερων κτιρίων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει ότι με την εφαρμογή της οδηγίας 2002/91/ΕΚ στα κράτη μέλη και ειδικότερα μέσω της διαδικασίας της ανακαίνισης των υπαρχόντων κτιρίων, θα επιτευχθεί σημαντική βελτίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών των πόλεων και της ποιότητας ζωής των κατοίκων.

Ο Κανονισμός Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων (ΚΕΝΑΚ) αποτελεί τη βασική εφαρμοστική διάταξη του Νόμου 3661/2008.

Ο νόμος περί Εξοικονόμησης Ενέργειας που πρόσφατα ψηφίστηκε, είναι προσαρμοσμένος ανάλογα με τις ανάγκες της χώρας μας ή ακολουθεί συγκεκριμένες προδιαγραφές της Ε.Ε.;

Όπως και όλες οι άλλες Οδηγίες της Ε.Ε. έτσι και η 91/2002/ΕΚ αποτελεί ένα γενικό οδηγό και το περίγραμμα μέσα στο οποίο οφείλουν να κινηθούν τα κράτη-μέλη, προσαρμόζοντας ανάλογα το περιεχόμενο της δικής τους νομοθεσίας λαμβάνοντας υπόψη τις δικές τους ιδιαιτερότητες και συνθήκες.

Έτσι ακριβώς πράξαμε και εδώ, καθώς ο Νόμος 3661/2008 και ο σχετικός Κανονισμός αποτέλεσαν αντικείμενο μελέτης από ειδικούς επιστήμονες, μηχανικούς και νομικούς, με γνώμονα τις κλιματολογικές συνθήκες, τις υφιστάμενες τεχνικές και κανονιστικές διατάξεις καθώς και την ανάλυση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος της χώρας μας.

Σε κάθε περίπτωση πρέπει να σημειώσουμε ότι τηρούνται όλες οι προβλεπόμενες προδιαγραφές και πιστοποιήσεις της Ε.Ε., ενώ, όπου ήταν εφικτό, προσπαθήσαμε να διευρύνουμε το πεδίο εφαρμογής και να βελτιώσουμε τις προτεινόμενες προδιαγραφές ανάλογα με τα ελληνικά δεδομένα.

Ειδικότερα. ο ΚΕΝΑΚ που προανέφερα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τις ελάχιστες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης και τη μέθοδο υπολογισμού της απόδοσης αυτής, τον τύπο και το περιεχόμενο της μελέτης ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, τα αρμόδια για την εκπόνησή της πρόσωπα, τη διαδικασία και τη συχνότητα διενέργειας ενεργειακών επιθεωρήσεων των κτιρίων, των λεβήτων, των εγκαταστάσεων θέρμανσης και των συστημάτων κλιματισμού, τον τύπο και το περιεχόμενο του πιστοποιητικού ενεργειακής απόδοσης, το ύψος της δαπάνης έκδοσής του και τον τρόπο υπολογισμού του.

Βασική παράμετρος του ΚΕΝΑΚ και εν γένει του νέου τρόπου που θα πρέπει να κατασκευάζουμε κτίρια, είναι ο λεγόμενος βιοκλιματικός σχεδιασμός.

Πρόκειται για το σχεδιασμό κτιρίων και χώρων με βάση το τοπικό (μικρο)κλίμα, ώστε να βελτιώνεται η ενεργειακή τους συμπεριφορά με την εκμετάλλευση των ΑΠΕ, του προσανατολισμού κ.α. Παράλληλα προβλέπει ότι με την ολοκλήρωση της κατασκευής του νέου ή υπό ριζική ανακαίνιση υφιστάμενου κτιρίου, ο ιδιοκτήτης του υποχρεούται να ζητήσει την έκδοση πιστοποιητικού ενεργειακής απόδοσης.

Το πιστοποιητικό συνοδεύει την πώληση ή την εκμίσθωση των κτιρίων και διατίθεται από τον εκάστοτε ιδιοκτήτη στον υποψήφιο αγοραστή ή μισθωτή. Για την πραγματική εφαρμογή του μέτρου προβλέπονται διοικητικές κυρώσεις σε βάρος του υπόχρεου, σε περίπτωση μη τήρησης των διατάξεων αυτών.

Για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και τον περιορισμό των εκπομπών CO2, ο ΚΕΝΑΚ προβλέπει τακτικές επιθεωρήσεις στους λέβητες και στις εγκαταστάσεις κλιματισμού, τις οποίες θα διενεργούν οι ενεργειακοί επιθεωρητές, συντάσσοντας έκθεση στην οποία θα διατυπώνονται οδηγίες και συστάσεις για τυχόν επιβαλλόμενη αντικατάσταση ή άλλες εναλλακτικές λύσεις με βάση την σχέση κόστους/οφέλους. Για το σκοπό αυτό θα τηρείται από το Υπουργείο Ανάπτυξης, Αρχείο Επιθεωρήσεως Κτιρίων.

Τέλος, προβλέπει ότι για την ενεργειακή απόδοση των νέων ή των υπό ριζική ανακαίνιση κτιρίων θα συντάσσεται σχετική μελέτη, η οποία θα συνυποβάλλεται μαζί με τα απαιτούμενα, σύμφωνα με το Νόμο δικαιολογητικά, για την έκδοση οικοδομικής άδειας. Η μελέτη αυτή θα περιλαμβάνει τις ελάχιστες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κανονισμού.

Ποια είναι η σημερινή κατάσταση των κτιρίων του οικιακού τομέα στην Ελλάδα και ποιες οι προτεινόμενες παρεμβάσεις για την αναβάθμισή τους;

Συμφώνα με την Εurostat, η σύγκριση ανάμεσα στις Μεσογειακές χώρες καταδεικνύει ότι τα ελληνικά νοικοκυριά παρουσιάζουν την μεγαλύτερη σχετική κατανάλωση, σχεδόν 30% μεγαλύτερη της Ισπανίας και περίπου διπλάσια της Πορτογαλίας αλλά και σημαντικά μεγαλύτερη από χώρες με ψυχρότερο κλίμα όπως το Βέλγιο και η Τσεχία.

Εκτός από τα στοιχεία αυτά, βάσει μελέτης που εκπόνησε το Υπουργείο Ανάπτυξης σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αθηνών, φαίνεται ότι τα δεδομένα δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, καθώς η μεγάλη πλειοψηφία των υφιστάμενων κτιρίων έχουν κατασκευασθεί πριν το 1980 και, ως εκ τούτου, δεν έχουν παρά ελάχιστη θερμομόνωση ή εν γένει ενεργειακά αποδοτικά δομικά στοιχεία.

Ακόμα πιο δυσάρεστο είναι το γεγονός ότι σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρείται πλημμελής εφαρμογή των διατάξεων του Κανονισμού Θερμομόνωσης σε νεόδμητα κτίρια, με αποτέλεσμα και αυτά να παρουσιάζουν μεγάλες εγγενείς αδυναμίες. Θα ήταν ενδιαφέρουσα η άποψη του ΤΕΕ για τους λόγους των παρεκκλίσεων που παρατηρούνται.

Ας μην ξεχνάμε πάντως, ότι ακόμα και σήμερα κατασκευάζουμε με Κανονισμό που εκδόθηκε πριν 30 χρόνια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται από πλευράς υλικών, τεχνολογίας, μεθόδων δόμησης κ.α.

Οι παρεμβάσεις που εξετάστηκαν στη μελέτη και θεωρούνται ως τεχνικά, λειτουργικά, νομικά και οικονομικά εφικτές, κατηγοριοποιούνται ανάλογα με τη χρήση των κτιρίων και ομαδοποιούνται με βάση το πεδίο εφαρμογής τους στο κτίριο, κάνοντας διάκριση ανάμεσα στο κτιριακό κέλυφος, τη θέρμανση, το δροσισμό-αερισμό και την ποιότητα αέρα, το φωτισμό και την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Είναι αντιληπτό ότι προέχει η υλοποίηση των παρεμβάσεων που έχουν τη μεγαλύτερη δυνατή ενεργειακή απόδοση και η αναβάθμιση εκείνων των κτιρίων που έχουν τη χειρότερη ενεργειακή συμπεριφορά.

Η επιλογή αυτή αποβλέπει στη μεγαλύτερη δυνατή μείωση και στον ελάχιστο δυνατό χρόνο, της ενεργειακής σπατάλης σε εθνικό επίπεδο. Με αυτό το σκεπτικό προτάσσονται παρεμβάσεις που, ενδεχομένως, έχουν μεγαλύτερο οικονομικό κόστος ή μικρότερη χρηματοοικονομική απόδοση. Στόχος είναι το βέλτιστο, οικονομικά, ενεργειακά και περιβαλλοντικά, αποτέλεσμα.

Παράλληλα, μία σειρά άμεσων μέτρων παρέμβασης, ιδιαίτερα χαμηλού κόστους, μπορεί να γίνει στο πλαίσιο τακτικών εργασιών συντήρησης.

Σε ποια κτίρια θα αφορά κυρίως αυτό το πρόγραμμα;

Είναι προφανές ότι κύριος στόχος πρέπει να είναι τα κτίρια που έχουν κτιστεί πριν το 1980 και την εφαρμογή του Κανονισμού Θερμομόνωσης. Τα κτίρια αυτά παρουσιάζουν τη χειρότερη ενεργειακή απόδοση και ως εκ τούτου επιβαρύνουν σημαντικά τόσο το ενεργειακό μας σύστημα όσο και το εισόδημα λόγω των αυξημένων λειτουργικών δαπανών. Μία παράμετρος που έχει τη σημασία της είναι και η οικονομική δυνατότητα των ιδιοκτητών να συμμετέχουν στο κόστος των παρεμβάσεων.

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα περιλαμβάνει επιδότηση για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ);

Το πρόγραμμα που σχεδιάζουμε αφορά στην Εξοικονόμηση Ενέργειας και όχι στην παραγωγή ενέργειας στον οικιακό τομέα. Οι δυο έννοιες αυτές είναι εντελώς διαφορετικές.

Αν φανταστείτε ένα κτίριο ως ένα δοχείο με μικρές ή μεγάλες τρύπες, αναλόγως της ποιότητας κατασκευής του, το οποίο για να λειτουργήσει πρέπει να γεμίσει με ενέργεια, τότε η Εξοικονόμηση είναι η προσπάθεια να μειώσουμε ή και να κλείσουμε εντελώς αυτές τις τρύπες και άρα, να μειώσουμε ή να εξαλείψουμε τις διαρροές. Τις Εναλλακτικές και Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας μπορούμε να τις φανταστούμε ως μια επιπλέον «βρύση», με την οποία αυξάνουμε ή βελτιώνουμε την παροχή ενέργειας. Αν όμως οι τρύπες παραμένουν ανοιχτές, το κτίριο – «δοχείο» δεν θα γεμίσει ποτέ.

Παρόλα αυτά, επειδή οι στόχοι της Εξοικονόμησης και των ΑΠΕ είναι αλληλένδετοι, έχουμε προχωρήσει ήδη σε πληθώρα παρεμβάσεων, προγραμμάτων και νομοθετικών ρυθμίσεων, προωθώντας όλες τις μορφές ΑΠΕ στην Ελλάδα, για τις οποίες θα μπορούσαμε να μιλήσουμε κάποια άλλη φορά. Αναφέρω ως παράδειγμα το πρόγραμμα για τα φωτοβολταϊκά στις στέγες, για το οποίο μπορείτε να βρείτε όλες τις πληροφορίες στην ιστοσελίδα του Υπουργείου, κ.α.

Γνωρίζουμε πως οι προδιαγραφές, οι επιμέρους παρεμβάσεις, η ακριβής διαδικασία και τα ποσοστά επιδότησης και μέγιστης επιλέξιμης δαπάνης δεν έχουν οριστικοποιηθεί ακόμα. Μπορείτε όμως να μας αναλύσετε τους αναπτυξιακούς στόχους του ΥΠΑΝ προκειμένου να αναβαθμιστούν τα παλαιά κτίρια στη χώρα μας που θεωρούνται «ενεργειακά σουρωτήρια»;

Για να συνεχίσω με το παράδειγμα που παρέθεσα, η προσπάθειά μας με το νέο πρόγραμμα είναι να κλείσουμε τις μεγαλύτερες «τρύπες» που έχουν τα πιο παλιά και ενεργειακά βεβαρημένα κτίρια. Οι παρεμβάσεις που θεωρούμε βασικές στοχεύουν κυρίως εκεί όπου υπάρχουν οι μεγαλύτερες διαρροές: δηλαδή στη συνολική αναβάθμιση του κελύφους των κτιρίων, στην αντικατάσταση των παλιών κουφωμάτων με νέα αεροστεγή κουφώματα διπλών υαλοπινάκων αλλά και στην αντικατάσταση των κεντρικών συστημάτων θέρμανσης.

Τέλος, σημαντική παράμετρος που λάβαμε υπόψη κατά το σχεδιασμό των παρεμβάσεων ήταν η μεγιστοποίηση της σχέσης κόστους – οφέλους, με επιλογή των παρεμβάσεων εκείνων που επιφέρουν την μεγαλύτερη εξοικονόμηση με το μικρότερο δυνατό κόστος.

Πότε προβλέπετε να οριστικοποιηθούν όλες οι επιμέρους ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες εφαρμογής Νόμου 3661/08.;

Οι βασικές εφαρμοστικές διατάξεις του Νόμου 3661/08 έχουν ήδη εκπονηθεί και εξετάζονται από τα συναρμόδια Υπουργεία. Ευελπιστώ ότι εντός του 2009 θα έχουμε την πλήρη ενεργοποίηση του θεσμικού πλαισίου και την πρακτική εφαρμογή του. Το πρόγραμμα στο οποίο αναφέρθηκα δεν πρέπει να συνδέεται άμεσα με τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει η χώρα με τη μεταφορά στην εθνική έννομη τάξη της Οδηγίας 2002/91.

Θα ήθελα στο σημείο αυτό να προσθέσω ότι με την Οδηγία 2002/91/ΕΚ για την ενεργειακή αποδοτικότητα των κτιρίων, η Ευρωπαϊκή Ένωση, ενίσχυσε περαιτέρω τα μέτρα, που έχουν ήδη θεσπισθεί στα Κράτη – Μέλη στο πλαίσιο της προγενέστερης Οδηγίας SAVE 93/76/ΕΟΚ, ώστε να μειωθεί η ενεργειακή κατανάλωση του κτιριακού τομέα, η οποία αντιστοιχεί στο 40% της συνολικής τελικής ενεργειακής κατανάλωσης σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και σε περίπου 50% των εκπομπών CO2 και άλλων αερίων που ενισχύουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και προκαλούν την κλιματική αλλαγή. Μην ξεχνάμε ότι η δράση μας πρέπει να επικεντρώνεται σε αυτό το μεγάλο παγκόσμιο στόχο.

Τα νεοαναγειρόμενα κτίρια καθώς και αυτά άνω των 1000m² που υπόκεινται σε ριζική ανακαίνιση, υποχρεούνται βάσει του Ν3661/2008, να φέρουν «ενεργειακή ταυτότητα». Από πότε και με ποιόν τρόπο θα μπορούν οι ιδιοκτήτες αυτών των κτιρίων να την προμηθεύονται;

Από τους, πιστοποιημένους και εγγεγραμμένους στο Μητρώο του Υπουργείου Ανάπτυξης, Ενεργειακούς Επιθεωρητές. Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο σχετικό Προεδρικό Διάταγμα, οι Ενεργειακοί Επιθεωρητές θα είναι υπεύθυνοι για την ενεργειακή πιστοποίηση των κτιρίων και την καταγραφή πιθανών προβλημάτων κάθε κτιρίου, με στόχο, πάντα, την εξοικονόμηση ενέργειας και τη μείωση των λειτουργικών δαπανών.

Προβλέπεται να δοθούν επιπλέον κίνητρα στους ιδιοκτήτες των υφιστάμενων κτιρίων προκειμένου να προχωρήσουν στην αναβάθμισή τους και από τί εξαρτάται;

Όπως σας ανέλυσα, νομίζω διεξοδικά, έχουμε σχεδιάσει ειδικό πρόγραμμα το οποίο θα χρηματοδοτηθεί από Κοινοτικούς και εθνικούς πόρους με συγκεκριμένες προτεραιότητες δεδομένου ότι είναι αδύνατον να καλυφθεί το σύνολο του κτιριακού αποθέματος της χώρας. Λοιπά, πλην των άμεσων ενισχύσεων, κίνητρα εξετάζονται σε συνεργασία με τα συναρμόδια Υπουργεία.

Θα ήθελα, ωστόσο, να σημειώσω ότι τόσο με το πρόγραμμα αυτό, όσο και με την εφαρμογή του Νόμου 3661/08, δεν θα λάβει ώθηση μόνον η κατασκευαστική αγορά και η βιομηχανία δομικών προϊόντων αλλά και η ίδια η αγορά ακινήτων, κάτι που δεν θα πρέπει να αγνοείται ως κίνητρο. Τα κτίρια θα γίνουν πολύ πιο ελκυστικά για επενδυτικούς σκοπούς, εφόσον αποδειχθεί ότι έχουν χαμηλότερο κόστος κύκλου ζωής.

Με την ευκαιρία θα ήθελα να προσθέσω τις θετικές επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα των εμπλεκομένων ΜμΕ με την αύξηση της παραγωγής και εμπορίας ποιοτικών και ανταγωνιστικών δομικών προϊόντων και εξοπλισμού αλλά και στην απασχόληση.

Το όλο πλαίσιο έχει, βεβαίως, περαιτέρω περιθώρια ωρίμανσης. Άλλωστε πρόκειται για σχετικά νέα αντικείμενα στη χώρα μας που ακόμα εξελίσσονται, για νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται τόσο για το δημόσιο τομέα, όσο και για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες – καταναλωτές ενέργειας.

Τέλος, να αναφέρω ότι με το Νόμο «Μέτρα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες» που θα κατατεθεί προσεχώς στη Βουλή, προωθούμε μια ιδιαίτερα καινοτόμο πρωτοβουλία για την ελληνική οικονομία: τη δημιουργία μιας εντελώς νέας αγοράς ενεργειακών υπηρεσιών μέσω «Χρηματοδότησης από Τρίτους (ΧΑΤ) σε ενεργειακά έργα».

Με το Νόμο αυτό, Εταιρείες Ενεργειακών Υπηρεσιών θα μπορούν, αναλαμβάνοντας τον τεχνολογικό και επενδυτικό κίνδυνο, να προσφέρουν μια ενεργειακά αποδοτικότερη λύση στο χρήστη η οποία θα επιφέρει όχι μόνο εξοικονόμηση ενέργειας αλλά και οικονομικό όφελος. Με την πρωτοβουλία αυτή ενθαρρύνεται μια νέα επιχειρηματικότητα στον τομέα της ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων αλλά και μια εναλλακτική μορφή χρηματοδότησης.

Πόσος χρόνος θα απαιτηθεί τελικά για να εφαρμοσθούν όλα αυτά και να επιτευχθεί ο στόχος;

Είναι γνωστό ότι ενώ υπάρχει η τεχνογνωσία δόμησης σύμφωνα με την αρχή της αειφορίας, τα περισσότερα νέα κτίρια δεν κατασκευάζονται σύμφωνα με αυτήν. Όμως, ακόμη και εάν αυτό συνέβαινε, με το ρυθμό αντικατάστασης των υπαρχόντων κτιρίων (0,5 έως 2% ετησίως) χρειάζεται πολύς χρόνος για να γίνει πραγματικά αισθητός στο περιβάλλον ο αντίκτυπος των νέων κτιρίων.

Αυτό κάνει αντιληπτή τη σημασία της ενεργειακής αναβάθμισης των υφιστάμενων κτιρίων η οποία, εκτός των άλλων, θα επιφέρει σημαντικές βελτιώσεις στις πόλεις μας και στην ποιότητα ζωής των πολιτών. Βελτιώσεις που σύντομα μπορούν να γίνουν αισθητές.