Συνέδριο Μικρών Νησιών_Νησιωτική Πολιτική

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΙΚΡΩΝ ΝΗΣΙΩΝ

Κύθηρα

Σάββατο 06 Οκτωβρίου 2012

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Είναι τιμή μου που είμαι σήμερα μαζί σας, για να σας παρουσιάσω τους βασικούς άξονες στους οποίους θέλουμε, ως Υπουργειο Ναυτιλίας να στηρίξουμε την αναβάθμιση του συνολικού μεταφορικού έργου στα νησιά.

Την περίοδο που διανύουμε, πολλά οφείλουμε να αλλάξουμε στον τρόπο που σκεφτόμαστε, για να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί και για να πετύχουμε περισσότερα και καλύτερα με λιγότερους πόρους. Στρατηγική μας επιλογή είναι ο σχεδιασμός και η εφαρμογή ολοκληρωμένης πολιτικής για την αντιμετώπιση των δομικών προβλημάτων που δημιουργεί στην αναπτυξιακή διαδικασία των νησιών μας η γεωγραφική ασυνέχεια.

Ένα καλό αρνητικό παράδειγμα είναι οι μεταφορές.

Σήμερα τόσο η ακτοπλοΐα όσο και η αεροπλοΐα λειτουργούν ανεξάρτητα, αυτό σημαίνει ότι στο σχεδιασμό τους δεν υπεισέρχεται ο συνδυασμός των μέσων ή ο συντονισμός δρομολογίων. Δηλαδή, η αντιμετώπιση δεν είναι ολοκληρωμένη.

Παράλληλα, η λογική του δημόσιου αγαθού, που απαιτεί την αδιάκοπη παροχή μεταφορικών υπηρεσιών, μας έχει οδηγήσει στο να αγνοούμε τη λογική της οικονομικής βιωσιμότητας μιας υπηρεσίας, η οποία απαιτεί να λαμβάνεται υπόψη και το δεδομένο της έντονης εποχικότητας. Δηλαδή η αντιμετώπιση δεν είναι εξειδικευμένη.

Οι μεταφορές ήταν και είναι θέμα υψίστης προτεραιότητας για το Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου καθώς είναι βασική υποδομή για την ανάπτυξη των νησιών.

Η υποχρέωση της πολιτείας να εξασφαλίζει να υπάρχουν συνεχώς ασφαλείς συγκοινωνιακές γέφυρες μεταξύ των νησιών μας και με την ηπειρωτική Ελλάδα, (πχ. όπως εξασφαλίζει ενέργεια), με ένα ικανοποιητικό επίπεδο συχνότητας, αξιοπιστίας και σε ανεκτό κόστος, είναι δεδομένη. Σε αντίθετη περίπτωση τα νησιά δεν είναι ελκυστικά ούτε για την εγκατάσταση επιχειρήσεων ούτε για την εγκατάσταση ατόμων.

Τα τελευταία χρόνια, η ελληνική Ναυτιλία – Ακτοπλοΐα υπήρξε και αυτή με τη σειρά της θύμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης που οδήγησε σε παγκόσμια ύφεση και γονάτισε κυριολεκτικά τη χώρα μας. Σε αυτό το δυσμενές πλαίσιο καλούμαστε να ανασχεδιάζουμε την παροχή ακτοπλοϊκής υπηρεσίας, με βάση τις παραπάνω αρχές.

Το ΥΝΑ μελετά αυτή την περίοδο μια σειρά ρυθμίσεων για την αναβάθμιση των ακτοπλοϊκών υπηρεσιών προς τους νησιώτες:

Οι σκέψεις αυτές ειναι συνοπτικά οι ακόλουθες:

Δίκτυο βάσει των πραγματικών αναγκών των νησιών και των νησιωτών, αλλά και συνδυασμένες μεταφορές (πχ. αεροπλάνο – πλοίο, ακτινωτά δρομολόγια κλπ) πάντα μετά από προσεκτική και ενδελεχή συλλογή και ανάλυση των πραγματικών στοιχείων κίνησης (πρόταση για δημιουργία ενιαίου συστήματος κράτησης για όλα τα μέσα στο νησιωτικό χώρο). Μεσοπρόθεσμα, εξέταση της δυνατότητας προώθησης του συστήματος hub and spoke (ακτινωτές μεταφορές από κομβικούς λιμένες), μετά από προσεκτικό προσδιορισμό των αναγκών δρομολόγησης.
Ενοποίηση και κωδικοποίηση της νομοθεσίας, εκσυγχρονισμός όπου απαιτείται.
Εξετάζεται ακόμη η δυνατότητα παροχής ευελιξίας στην προσφορά μεταφορικού έργου, ούτως ώστε αυτό να προσαρμόζεται στη μεταβαλλόμενη ζήτηση, χωρίς να θίγεται η ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας.

Κυρίες και κύριοι,

Γνωρίζουμε ότι ο βαθμός νησιωτικότητας διαφέρει ανάμεσα στα νησιά, και οι ανάγκες επίσης έχουν διαφοροποιηθεί λόγω της διαφορετικής αναπτυξιακής πορείας που έχουν ακολουθήσει τα νησιά. Είναι πεποίθησή μας ότι, ο ρόλος των τοπικών κοινωνιών, τις οποίες εκπροσωπείτε, δεν πρέπει να εξαντλείται στην πίεση, αλλά να επεκτείνεται στη συμμετοχή για την προώθηση της ανάπτυξης.

Ως ΥΝΑ έχουμε καταθέσει ένα επιχειρησιακό σχέδιο όπου έχουμε επιλέξει τέσσερις συγκεκριμένους άξονες δράσης:

Τη διαμόρφωση νησιωτικής πολιτικής μέσω της εφαρμογής «ρήτρας νησιωτικότητας». Αυτό σημαίνει να εξετάζονται τα νομοθετήματα και οι ασκούμενες πολιτικές ως προς τις επιπτώσεις τους στο νησιωτικό χώρο, και όπου απαιτείται να γίνονται οι αναγκαίες προσαρμογές.
Τη διαμόρφωση προγραμμάτων νησιωτικής πολιτικής σε κρίσιμες κλαδικές πολιτικές, όπως η χωροταξία, η διαχείριση στερεών αποβλήτων, η αγροτική ανάπτυξη κλπ.
Την προστασία και διαχείριση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, με την εφαρμογή σχετικών Κοινοτικών οδηγιών, την αναβάθμιση των μέσων προστασίας κλπ.
Την ανάπτυξη των θαλάσσιων συγκοινωνιών και μεταφορών, με την αναδιοργάνωση των ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών και της εποπτείας τους.

Το Επιχειρησιακό μας Πρόγραμμα βασίζεται στη σημαντική μελέτη για τα Ευρωπαϊκά νησιά που διεξήγε το Πανεπιστήμιο του Αιγαίου στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος ESPON, καθώς και σε παρεμβάσεις του Υπουργού και του ΓΓ.

Οι άξονες προτεραιότητας στους οποίους οργανώσαμε τη στρατηγική μας είναι τρείς: Ποιοτικά νησιά, πράσινα νησιά, και νησιά ίσων ευκαιριών.

Η προτεραιότητα «Ποιοτικά Νησιά» συνδέεται με την πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν οι πολύ μικρές επιχειρήσεις στην προσπάθειά τους να παραμένουν ανταγωνιστικές στην εθνική, ευρωπαϊκή και παγκόσμια αγορά. Δεδομένου ότι οι στρατηγικές για μαζική χαμηλού κόστους παραγωγή δεν είναι εφικτές στα νησιά λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους (μικρό μέγεθος, μικρή αγορά, περιορισμένοι φυσικοί και ανθρώπινοι πόροι, χαμηλή προσπελασιμότητα, εύθραυστο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον) μόνο επώνυμα αγαθά και υπηρεσίες βασισμένα σε τοπικούς πόρους και τεχνογνωσία μπορούν να είναι ανταγωνιστικά σε ειδικές αγορές.

Η προτεραιότητα «Πράσινα Νησιά» συνδέεται με την ύπαρξη περιορισμένων φυσικών πόρων. Η στρατηγική βασίζεται στη μείωση της χρήσης κρίσιμων και «ακριβών» πόρων όπως το νερό, η ενέργεια και το έδαφος, με παράλληλη ανακύκλωση κάθε είδους αποβλήτων που παράγονται από τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Ενδεικτικό στοιχείο της ανάγκης παρέμβασης είναι η αύξηση των αιτημάτων για φράγματα, μονάδες αφαλάτωσης νερού και για επέκταση των μονάδων παραγωγής ενέργειας.

Η προτεραιότητα «Νησιά Ισων Ευκαιριών» στοχεύει στην παροχή στους κατοίκους και στους επιχειρηματίες των νησιών ευκαιρίες ισοδύναμου αποτελέσματος με εκείνο που έχουν οι κάτοικοι της ηπειρωτικής χώρας και θεωρείται ως ένας πυλώνας δημοκρατίας. Η προτεραιότητα αυτή θα μας οδηγήσει σε συγκεκριμένες διοικητικές ρυθμίσεις όπως η δημιουργία κατάλληλων δομών για να παρέχουν σειρά υπηρεσιών σε επίπεδο νησιού χωρίς οι κάτοικοι τους να είναι υποχρεωμένοι να μετακινηθούν έξω από τα όριά του και να είναι ισοδύναμης ποιότητας και χωρίς πρόσθετο κόστος.

Εκτός από την ολοκλήρωση του Επιχειρησιακού Προγράμματος για την οποία προσβλέπω στη συνεργασία σας, με την κατάθεση απόψεων και προτάσεων, θα ήθελα να αναφερθώ και σε μια σειρά δράσεων που προγραμματίζουμε.

Εθνικό Συμβούλιο Νησιωτικής Πολιτικής

Προτιθέμεθα να συστήσουμε Εθνικό Συμβούλιο Νησιωτικής Πολιτικής, με ευρεία εκπροσώπηση των πολιτικών και παραγωγικών φορέων. Το Συμβούλιο θα έχει γνωμοδοτικό ρόλο για τις βασικές αρχές χάραξης πολιτικών στα νησιά, αλλά και για το σχεδιασμό και την υλοποίηση των νησιωτικών πολιτικών. Σκοπεύουμε να το συγκροτήσουμε με τέτοιο τρόπο ώστε να εκπροσωπούνται πλέον οι νησιώτες ως σύνολο, και όχι μεμονωμένα ανά περιφέρεια και φορέα. Στο Συμβούλιο που θα προεδρεύει ο Γενικός Γραμματέας, θα συμμετέχουν οι Γενικοί Γραμματείς των αποκεντρωμένων διοικήσεων, οι περιφερειάρχες των νησιωτικών περιφερειών, οι εκπρόσωποι των περιφερειακών ενώσεων δήμων (ΠΕΔ), του Επιμελητηριακού Ομίλου Ανάπτυξης Ελληνικών Νησιών, του Ξενοδοχειακού, του Οικονομικού, του Γεωτεχνικού και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, της ΠΑΣΕΓΕΣ.

Θέλουμε επίσης να κάνουμε πράξη τη δέσμευσή μας για ευρεία διαβούλευση και ενημέρωση στο νησιωτικό χώρο.

Παράλληλα, δεδομένου ότι διανύουμε μια περίοδο σχεδιασμού για το επόμενο ΕΣΠΑ 2014-2020, θέλουμε να έχουμε ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των πολιτικών, για την κάλυψη των αναγκών των νησιών.

Σε αυτό το πλαίσιο, θα καλέσουμε, σύντομα, το σύνολο των φορέων των νησιών και την κοινωνία των πολιτών, για να τους ενημερώσουμε, σε συνεργασία με τα αρμόδια Υπουργεία και να ακούσουμε τις απόψεις τους με στόχο τη συν-διαμόρφωση θέσεων.

Σημειώνω ότι το συνέδριο δεν θα περιοριστεί σε θέματα ΕΣΠΑ. Θέλουμε να διευρύνουμε την ατζέντα για να καλύψουμε και θέματα πέραν των παρεμβάσεων μέσω των Διαρθρωτικών Ταμείων, όπως για παράδειγμα την αγροτική ανάπτυξη.

Λιμενική Στρατηγική

Θέλω να πω δυο λόγια για τη λιμενική μας στρατηγική. Η Ελλάδα έχει ανάγκη από ένα σύγχρονο λιμενικό σύστημα ενταγμένο σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα μεταφορών που να διασφαλίζει αειφόρο ανάπτυξη, βελτίωση ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και την εδαφική συνοχή της χώρας.

Όσον αφορά στον όγκο των διακινούμενων επιβατών και εμπορευμάτων, για την πλειονότητα των νησιών το λιμάνι αποτελεί την βασική πύλη εισόδου και εξόδου, επομένως ο προσεκτικός σχεδιασμός της λιμενικής πολιτικής στα νησιά, είναι βασικό στοιχείο για την οικονομική ανάπτυξη και την ευημερία. Ο σωστός σχεδιασμός θα συμβάλλει αναμφίβολα και στη συγκράτηση του μόνιμου πληθυσμού, με θετικά αποτελέσματα για τις τοπικές κοινωνίες, στην αύξηση του τουριστικού ρεύματος, που αποτελεί βασικό μοχλό οικονομικής ανάπτυξης για πολλά νησιά, αλλά και στην επιδιωκόμενη διαφοροποίηση του μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης του νησιωτικού χώρου.

Πάντως η γενική επιθυμία για ανάπτυξη των λιμένων μας, κυρίως στη βάση της επέκτασης και βελτίωσης υποδομών, χωρίς σαφή και τεκμηριωμένο στόχο, δεν εξασφαλίζει αυτομάτως τη βιωσιμότητά τους. Τα λιμάνια χρειάζονται υψηλής ποιότητας υπηρεσίες σε όλα τα επίπεδα σε ανταγωνιστικές τιμές, να έχουν ευέλικτη και αποτελεσματική διοικητική λειτουργία υιοθετώντας σύγχρονες μεθόδους διοίκησης και να προσελκύουν ιδιωτικά κεφάλαια για τις αναγκαίες επενδύσεις σε υποδομές και σύγχρονα μέσα.

Βασικές προϋποθέσεις για να εξασφαλισθεί βιωσιμότητα είναι ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας, ένα σταθερό κανονιστικό πλαίσιο, η απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών και η ισότιμη και ειλικρινής συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για επιχειρηματική ανάπτυξη προς όφελος και των δύο πλευρών.

Στόχος είναι η εξασφάλιση ενός ικανοποιητικού επιπέδου παροχής υπηρεσιών για τους χρήστες του λιμένα, η προβλεψιμότητα, πχ. σε ό,τι αφορά στους όρους χρήσης των λιμενικών υποδομών, και η διασυνδεσιμότητα των λιμένων μεταξύ τους, με βάση ένα ευρύτερο σχέδιο οικονομικής ανάπτυξης του νησιωτικού χώρου με καθορισμό λειτουργιών και χρήσεων στη λογική της αλληλεξάρτησης και συμπληρωματικότητας.

Είμαστε στο στάδιο επεξεργασίας ολοκληρωμένης λιμενικής στρατηγικής, που θα αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για τη νησιωτική ανάπτυξη.

Κυρίες και κύριοι,

Το θέμα των μεταφορών και της ανάπτυξης στο νησιωτικό χώρο είναι ανεξάντλητο. Ελπίζω με τα λίγα που σας είπα να έδωσα κάποιες απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα, και κυρίως τροφή για συζήτηση. Με ενδιαφέρον περιμένω τις απόψεις σας.

Ευχαριστώ.