Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου_Μνημόνιο συνεργασίας για την προώθηση νέων ενεργειακών τεχνολογιών.

Υπογραφή μνημονίου συνεργασίας για την προώθηση των νέων ενεργειακών τεχνολογιών στο τεχνολογικό πολιτιστικό πάρκο Λαυρίου.

Δευτέρα 27 Απριλίου 2009, Λαύριο,

Ευρωπαϊκοί Στόχοι – ΑΠΕ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Τα τελευταία χρόνια έχουμε έρθει αντιμέτωποι με μια έντονη μεταβολή των κλιματικών συνθηκών, με πιο αξιοσημείωτη αλλαγή την σταθερή αύξηση της μέσης θερμοκρασίας κάθε έτος, αλλά και πληθώρα άλλων αλλαγών. Πολλοί επιστήμονες που έχουν μελετήσει επισταμένως το φαινόμενο αυτό, το ονομάζουν «κλιματική αλλαγή», δηλαδή κάτι το οποίο δεν είναι απλές πρόσκαιρες εξάρσεις, αλλά φαίνεται να έχει αποκτήσει μια σταθερή πορεία σε μόνιμη πλέον βάση.

Στην προσπάθειά μας να εξακριβώσουμε τα αίτια, να αναχαιτίσουμε τα συμπτώματα, καθώς επίσης και να αναστρέψουμε και πιθανώς να εξαφανίσουμε τις αιτίες που προκαλούν την κλιματική αλλαγή, τα περισσότερα από τα κράτη του πλανήτη έχουν ήδη συμφωνήσει πάνω σε βασικές αρχές διαχείρισης και αντιμετώπισης του προβλήματος αυτού. Καθοριστικές αποφάσεις καθώς και γενικές και ειδικές κατευθύνσεις δόθηκαν από το Πρωτόκολλο του Κυότο. Το πρωτόκολλο έχουν επικυρώσει συνολικά 182 χώρες και ειδικότερα για την Ε.Ε. οι στόχοι έχουν ποσοτικοποιηθεί σε 20% μείωση εκπομπών έως το 2020 σε σχέση με τα επίπεδα εκπομπών του 1990.

Στο μεταξύ, ειδικά η Ευρωπαϊκή Ένωση, θέλοντας να ηγηθεί της προσπάθειας αυτής, αλλά και να λειτουργήσει υποδειγματικά σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη, έχει θέσει ή θα θέσει στο άμεσο μέλλον δεσμευτικούς στόχους τόσο για την διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στην τελική κατανάλωση ενέργειας, όσο και για την Εξοικονόμηση Ενέργειας (ΕΞΕ). Οι προτεινόμενοι στόχοι για το σύνολο των κρατών μελών της Ε.Ε. τόσο για ΑΠΕ όσο και ΕΞΕ έως το 2020 είναι 20%, γεγονός που σε συνδυασμό με το προαναφερθέν 20% μείωση εκπομπών έχει οδηγήσει στο γνωστό λογοπαίγνιο «τα 3 εικοσάρια». Αναλύοντας τους στόχους αυτούς φαίνεται να είναι αρκετά φιλόδοξοι, αλλά ταυτόχρονα αποδεικνύουν έμπρακτα ότι η Ε.Ε. θέλει να ηγηθεί της παγκόσμιας προσπάθειας.

Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, η Ε.Ε. έχει θέσει και τα κράτη μέλη έχουν αποδεχθεί επιμέρους δεσμευτικούς στόχους που θα επιτρέψουν την επίτευξη των γενικών στόχων της Ένωσης για μείωση εκπομπών, αύξηση διείσδυσης των ΑΠΕ, και εξοικονόμησης ενέργειας.

Η Ελλάδα, μαζί με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ένωσης ακολουθεί το Ευρωπαϊκό Ενεργειακό Σχέδιο Δράσης όπου οι παράμετροι αυτές αναλύονται και αντιμετωπίζονται με συγκεκριμένες πολιτικές και στόχους. Πέραν των αυτονόητων στόχων του Σχεδίου όπως η ενεργειακή επάρκεια και η καλύτερη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, ας σταθούμε περισσότερο στην ‘πράσινη ενέργεια’: στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), στην εξοικονόμηση ενέργειας και στις νέες τεχνολογίες για αναβάθμιση, βελτίωση ή μετατροπή που επιτρέπει τη φιλικότερη προς το περιβάλλον παραγωγή ενέργειας.

Η Ελλάδα συγκεκριμένα βασίζει εδώ και αρκετές δεκαετίας το ενεργειακό της μείγμα στον εγχώριο λιγνίτη. Είναι γεγονός ότι η συγκεκριμένη μέθοδος ηλεκτροπαραγωγής δεν είναι η πλέον φιλικότερη προς το περιβάλλον. Από την άλλη όμως αυτή έδωσε δουλειές σε εργαζόμενους και προσδιόρισε την άνοδο του βιοτικού μας επιπέδου.

Πάντως σήμερα κανείς δεν αντιτίθεται στην υποκατάσταση του ακριβού εισαγόμενου πετρελαίου και φυσικού αερίου από μορφές ΑΠΕ όπως τον αέρα και τον ήλιο, ή στην προστασία του περιβάλλοντος από τη μείωση των ρύπων διοξειδίου του άνθρακα που παράγουν οι συμβατικοί σταθμοί, ή στην τόνωση των τοπικών οικονομιών κατά την κατασκευή και λειτουργία έργων ΑΠΕ. ;Oλοι ανεξαιρέτως, πολίτες, κυβέρνηση, αντιπολίτευση, ενεργειακοί φορείς, μη κυβερνητικές οργανώσεις, έχουν συνειδητοποιήσει γιατί είναι απαραίτητη η στροφή στην πράσινη ενέργεια.

Η χώρα μας καθυστέρησε σημαντικά να αναδιαρθρώσει το ενεργειακό της μείγμα και να βελτιώσει την ενεργειακή της αποδοτικότητα σε πολλούς τομείς, άρα το κενό που πρέπει να καλύψει είναι μεγάλο. Τα τελευταία χρόνια ακολουθούμε συγκεκριμένες πολιτικές: την αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την ανάπτυξη, βελτιστοποίηση και μείωση κόστους νέων ενεργειακών τεχνολογιών, τη χρήση καυσίμων με χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και ένα φιλόδοξο πρόγραμμα για εξοικονόμηση ενέργειας σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Υποστηρίζουμε τις πολιτικές αυτές, με τη βοήθεια σημαντικών Κοινοτικών πόρων, με οικονομικές ενισχύσεις και κίνητρα για τις σχετικές επενδύσεις, με προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, με εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού, με την προσπάθεια ευρύτερης κατανόησης ως προς το τι συμβαίνει στους τομείς της ενεργειακής προσφοράς και ζήτησης.

Η ευρωπαϊκή πολιτική προτείνει ή μάλλον επιτάσσει πληθώρα νέων μέτρων για την επίτευξη των κύριων περιβαλλοντικών στόχων ως το 2020, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να παίξει ηγετικό ρόλο στην αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής. Τα νέα μέτρα σημαίνουν ταυτόχρονα και κόστος και όφελος. Νέες εγχώριες οικονομικές δραστηριότητες και ευκαιρίες απασχόλησης θα δημιουργηθούν στην Ευρώπη, η οποία επιπλέον θα αποκτήσει και σημαντικό συγκριτικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα μέσω της ωρίμανσης νέων ενεργειακών τεχνολογιών σε όλους τους τομείς.

Σήμερα έχουμε πάνω από 1.220 εγκατεστημένα MW από ΑΠΕ σε όλη τη χώρα. Αν σε αυτά προστεθούν και περίπου 1000 MW με άδεια εγκατάστασης τα οποία ήδη κατασκευάζονται, φθάνουμε στα 2.220 MW εγκατεστημένα. Σημαντική αύξηση ισχύος αν συγκριθεί με τα 645 MW που η χώρα διέθετε στο τέλος του 2005. Παρά την ετήσια αύξηση της ισχύος ΑΠΕ κατά περίπου 38% κατά την τελευταία πενταετία, η διείσδυση των ΑΠΕ στην τελική κατανάλωση ενέργειας στα επόμενα χρόνια, συνεχίζει να αποτελεί προτεραιότητα.

Σχεδιάζουμε και προωθούμε άμεσα και με συνέπεια μια ολοκληρωμένη πολιτική στον ενεργειακό τομέα, με την προώθηση ειδικών προγραμμάτων και δράσεων φιλικών προς το περιβάλλον που θα ελαχιστοποιούν το διοικητικό κόστος, θα περιορίζουν τα εμπόδια και τη γραφειοκρατία και θα μεγιστοποιούν τα οφέλη για την εθνική οικονομία, το περιβάλλον και τη κοινωνία.

Λαύριο – Ιστορικό – Αναβάθμιση – ΤΠΛΛ

Όπως ίσως γνωρίζετε οι περισσότεροι, το Λαύριο χρησιμοποιείται από αρχαιοτάτων χρόνων ως περιοχή εξόρυξης και μεταλλευτικής δραστηριότητας, περίπου από το 3000πχ. Τον 19ο αιώνα αρχίζει η παραγωγή μολύβου στη Λαυρεωτική, και μέχρι πριν από περίπου 20 χρόνια η περιοχή λειτουργούσε κατά βάση ως μεταλλείο.

Για να διαφυλαχτεί η περιοχή αλλά και τα υφιστάμενα συγκροτήματα, το ΕΜΠ προχώρησε σε μετατροπή του χώρου σε Τεχνολογικό και Πολιτιστικό Πάρκο, ένα εγχείρημα καθόλου απλό, εύκολο ή φθηνό. Πλήθος ενεργειών, αδειοδοτήσεων και μελετών απαιτήθηκαν ώστε τελικά το έργο να ολοκληρωθεί το 1995. Αξίζει βέβαια να σημειώσουμε ότι το έργο χρηματοδοτήθηκε με σημαντικούς πόρους από το Β’ ΚΠΣ και συγκεκριμένα το ΠΕΠ Αττικής με περίπου 11εκ€, αλλά και από το Γ’ ΚΠΣ μέσω του ΥΠΑΝ και του Ε.Π. «Ανταγωνιστικότητα» με περίπου 9εκ€.

Το έργο αυτό περιελάμβανε διαμόρφωση χώρου υγειονομικής ταφής ρυπασμένων εδαφών (εκσκαφή, μεταφορά και ασφαλής απόθεση) κόστους 3,66 εκ. €, διαμόρφωση υπογείου χώρου για την ασφαλή αποθήκευση εξαιρετικά επικίνδυνων υλικών κόστους 2,77 εκ. €, κατασκευή και προμήθεια εξοπλισμού εργαστηρίου περιβαλλοντικών μετρήσεων κόστους 1,38 εκ. €, και μελέτη απορρύπανσης – αποκατάστασης κτηρίου «Κονοφάγου» κόστους 50 χιλ. €.

Μετά την ολοκλήρωση των ανωτέρω, ξεκίνησε επισήμως η λειτουργία του Τεχνολογικού Πολιτιστικού Πάρκου Λαυρίου, στο οποίο έχει δικαίωμα αποκλειστικής διαχείρισης και εκμετάλλευσης η Εταιρεία Αξιοποίησης και Διαχείρισης της Περιουσίας του ΕΜΠ, με σκοπό την εφαρμοσμένη έρευνα και τη σύνδεσή της με την παραγωγή, καθώς και την ανάπτυξη νέων καινοτομιών τεχνολογικών και βιομηχανικών εφαρμογών, μέσω της εγκατάστασης επιχειρήσεων που ασχολούνται με εφαρμογές υψηλής τεχνολογίας, με αναπτυξιακές και ερευνητικές δραστηριότητες καθώς και με την προώθηση και συντήρηση (τεχνική εξυπηρέτηση) προϊόντων. Ο χαρακτήρας του άνω Πάρκου του ΕΜΠ είναι πρωτίστως Τεχνολογικός, όπως ανωτέρω αναλυτικά περιγράφεται, αλλά ταυτοχρόνως και Πολιτιστικός, υπό την έννοια ότι το ΤΠΠΛ αποτελεί μοναδική συνάρθρωση του παρελθόντος με το μέλλον, στον ίδιο φυσικό χώρο, με συνδετικό ιστό την τεχνολογική εξέλιξη και τον εργασιακό πολιτισμό.

Μνημόνιο Συνεργασίας – Συμβολισμός – Αντικείμενο – Σκοπός

Εξέχουσας σημασίας είναι και ο συμβολισμός της μετατροπής μιας, παλαιότερα, ιδιαίτερα επιβαρυμένης και ρυπογόνας περιοχής σε ένα «ζωντανό σταυροδρόμι», σε μια υπερσύγχρονη κοιτίδα έρευνας και ανάπτυξης νέων τεχνολογιών, πράσινης ενέργειας, ανανεώσιμων πηγών και εξοικονόμησης ενέργειας. Συνεχίζοντας στο ίδιο πνεύμα και έχοντας κατά νου τους στόχους που έχουμε θέσει σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, προχωρούμε σήμερα στην υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ ΥΠΑΝ, ΕΜΠ και ΗΕLEXPO, με βασικό στόχο και πρώτο ζητούμενο αυτής της συνεργασίας τη δημιουργία του Σπιτιού των Νέων Ενεργειακών Τεχνολογιών εντός του χώρου αυτού (ΤΠΠΛ). Η ενέργεια αυτή ενισχύει ακόμα περισσότερο το συμβολισμό που μόλις προανέφερα, καθώς στοχεύει να συνδράμει στην αξιοποίηση ενός ευρύτερου αναβαθμισμένου τεχνοχώρου για τη δημιουργία ενός διεθνούς πόλου για τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες. Το ως άνω εγχείρημα θα διευκολύνει την περαιτέρω ανάπτυξη και διεύρυνση της επιχειρηματικότητας και της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων του κλάδου, θα προωθήσει την καινοτομία και θα συνδράμει στην ουσιαστική ενημέρωση και πληροφόρηση επενδυτών και κοινού.

Αντικείμενο του Μνημονίου αποτελεί ο προσδιορισμός του πλαισίου συνεργασίας για τη δημιουργία του πρότυπου «Σπιτιού των Νέων Ενεργειακών Τεχνολογιών», που στοχεύει να αποτελέσει τον κοινό τόπο αναφοράς, επαγγελματικών και ερευνητικών επαφών τόσο ανάμεσα στις επιχειρήσεις του κλάδου όσο και μεταξύ Υπουργείων, επιχειρήσεων – φορέων, ΑΕΙ, ΟΤΑ και του επενδυτικού κοινού για την προώθηση των νέων ενεργειακών τεχνολογιών.

Το «Πρότυπο Σπίτι» προσδοκά να γίνει ένα σημείο υποδοχής για κάθε ενδιαφερόμενο επενδυτή, ερευνητή, χρήστη και σύμβουλο, που επιθυμεί να αποκτήσει πρόσβαση στην παραγωγή, διαχείριση και εκμετάλλευση των εναλλακτικών μορφών ενέργειας και των νέων ενεργειακών τεχνολογιών. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η λειτουργία μόνιμου εκθεσιακού χώρου με την παρουσία των φορέων του δημόσιου τομέα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους (μόνιμοι εκθέτες), ως σημεία άμεσης πληροφόρησης και εξυπηρέτησης.

Στον εκθεσιακό σχεδιασμό προβλέπεται, επίσης, η διοργάνωση διαφορετικών θεματικών αφιερωμάτων, τα οποία θα σχετίζονται με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συστήματα εξοικονόμησης ενέργειας, Φυσικό αέριο, Βιοκλιματικό σχεδιασμό, Υδρογόνο, κ.α.

Το κάθε αφιέρωμα θα πλαισιώνεται από πλήθος παράλληλων εκδηλώσεων, όπως σεμινάρια και διαλέξεις με αντικείμενο τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες, που θα φιλοξενούνται σε ειδικά διαμορφωμένες αίθουσες του Τ.Π.Π.Λ και θα απευθύνονται σε δυνητικούς επενδυτές αλλά και στο ευρύτερο κοινό, παρουσιάσεις πρωτοπόρων προϊόντων και υπηρεσιών, εταιρικές παρουσιάσεις, καθώς και επιχειρηματικές συναντήσεις μεταξύ των εκθετών και των εμπορικών επισκεπτών σε ειδικά διαμορφωμένες αίθουσες.

Περαιτέρω σκοπό αποτελεί, επίσης, το clustering επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στις νέες ενεργειακές τεχνολογίες για την ικανοποίηση ευρύτερων στόχων, όπως η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αλλά και ειδικότερα projects, όπως τα οικολογικά κτίρια.

Πώς μεθοδεύεται το όλο εγχείρημα

Πρόκειται για μια τριμερή σχέση μεταξύ ΥΠΑΝ, ΕΜΠ και HELEXPO, με βάση την οποία:

Αφενός η Εταιρεία Αξιοποίησης και Διαχείρισης της Περιουσίας του ΕΜΠ (ΕΑΔΙΠ/ΕΜΠ) θα εκμισθώσει στη HELEXPO ΑΕ εκθεσιακό χώρο εντός του Τ.Π.Π.Λ., με σκοπό τη δημιουργία του «Σπιτιού των Νέων Ενεργειακών Τεχνολογιών»,

Και αφετέρου το ΥΠΑΝ θα αναθέσει στη HELEXPO, αξιοποιώντας την εμπειρία και τεχνογνωσία της, το έργο ανάπτυξης και λειτουργίας του «Σπιτιού των Νέων Ενεργειακών Τεχνολογιών» (οργανωτική και λειτουργική ευθύνη), το οποίο περιλαμβάνει τη διαμόρφωση του εκθεσιακού χώρου, τη διοργάνωση των εκθέσεων, εκδηλώσεων και γενικότερα τη λειτουργία των ειδικά διαμορφωμένων χώρων του «Σπιτιού των Νέων Ενεργειακών Τεχνολογιών».

Δυνητικοί μόνιμοι εκθέτες που θα παρουσιάζουν τις δράσεις τους στον τομέα των ενεργειακών τεχνολογιών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και θα προσφέρουν υπηρεσίες ενημέρωσης και υποστήριξης κάθε ενδιαφερομένου πολίτη/πελάτη/ επενδυτή/επιχειρηματία, προβλέπεται να είναι : Υπουργεία (ΥΠΟΙΟ, Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., ΥΠΑΝ), φορείς (Κ.Α.Π.Ε., Δ.ΕΠ.Α., ΕΛ.ΠΕ, ΔΕΗ), Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Ε.Μ.Π.), Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Εκθέτες και επισκέπτες των εκθέσεων – αφιερωμάτων στις νέες ενεργειακές τεχνολογίες, που θα διοργανώνονται εντός του «Σπιτιού των Νέων Ενεργειακών Τεχνολογιών», αναμένεται να αποτελούν: Τραπεζικά Ιδρύματα, Σύμβουλοι, Επενδυτές (φυσικά ή νομικά πρόσωπα), Εμπορικές επιχειρήσεις – δίκτυα διανομής, Μηχανικοί, επιστήμονες, στελέχη δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, Πανεπιστημιακά και Τεχνολογικά Ιδρύματα, σχολεία, ευρύ κοινό.

Χρηματοδότηση από ΕΣΠΑ – Νομοθετική Ρύθμιση για HELEXPO

Tο όλο εγχείρημα σκοπεύουμε να εντάξουμε και χρηματοδοτήσουμε από το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς (ΕΣΠΑ 2007-2013). Προκειμένου λοιπόν η HELEXPO να μπορεί να ενταχθεί στους δικαιούχους του Ε.Π. «Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα του ΕΣΠΑ, έχουμε εισαγάγει στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης «για την εφαρμογή της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών όσον αφορά στην πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες», το οποίο έχει ψηφιστεί κατ’ άρθρο και στο σύνολό του από την αρμόδια Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής και εισάγεται προς ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής εντός του Μαϊου 2009, νομοθετική ρύθμιση με την οποία παρέχεται η δυνατότητα στην HELEXPO A.E. να επιχορηγείται, κατ’ εξαίρεση, από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων για τη δημιουργία μόνιμου εκθεσιακού χώρου που θα αποτελεί το πρότυπο Σπίτι των Νέων Ενεργειακών Τεχνολογιών στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου.

Όπως είναι προφανές με βάση τα ανωτέρω, οι προσπάθειές μας για τη στήριξη του εγχειρήματος της προώθησης της πράσινης ενέργειας και της επίτευξης των στόχων της Ε.Ε. και της Ελλάδας, είναι συνεχείς και πολύπλευρες. Οι προϋποθέσεις δημιουργούνται σταδιακά, η βούληση είναι δεδομένη, ως εκ τούτου οι στόχοι ελπίζουμε ότι θα επιτευχθούν, όσο δύσκολοι και αν είναι, όσο και αν μας αλλάζουν τις συνήθειες. Ωστόσο, κρίνεται αναγκαία η συμβολή όλων μας για το συντονισμό των ενεργειών όλων των εμπλεκομένων και τη στήριξη όλων των θετικών πρωτοβουλιών, όπως αυτή που λαμβάνεται σήμερα και την οποία σας καλούμε να ενισχύσετε, επισκεπτόμενοι το πρότυπο Σπίτι των Νέων Ενεργειακών Τεχνολογιών, διατηρώντας – όσοι από εσάς ενδιαφέρεσθε – εκθεσιακό περίπτερο εντός αυτού και γενικότερα συμμετέχοντας τακτικά στις εκδηλώσεις και δραστηριότητες που διοργανώνονται σε αυτό.