ΑΝΕΜΟΛΟΓΙΑ_Καθαρή ενέργεια εν μέσω Κρίσης

Περιοδικό Ανεμολογία,
2011.05.25

ΚΑΘΑΡΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΝ ΜΕΣΩ ΚΡΙΣΗΣ
http://eletaen.gr/ανεμολόγια/

Το 2008 οι Ευρωπαίοι ηγέτες υιοθέτησαν ομόφωνα μία δέσμη μέτρων για τη μείωση της συνεισφοράς της Ε.Ε. στην κλιματική αλλαγή και για τη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού. Η δέσμη μέτρων φιλοδοξεί μεταξύ άλλων να κάνει την Ευρώπη παγκόσμιο πρωταγωνιστή στις ΑΠΕ, όπως και στις τεχνολογίες χαμηλού άνθρακα. Οι πολιτικές αυτές, με τις αναμενόμενες θετικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, στην κοινωνία, στην οικονομία, ή ακόμα και στην απασχόληση, σήμερα δοκιμάζονται, όπως δοκιμάζεται και η ίδια η ανάπτυξη, την οποία υπονομεύει η επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών σε πολλές χώρες αλλά και η κρίση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, που επηρέασε σημαντικά όλους τους κλάδους της καθαρής ενέργειας.

Ειδικότερα στη χώρα μας, η οικονομική κρίση αλλά και οι πολιτικές επιλογές για την αντιμετώπισή της, έχουν προκαλέσει πολλά και ποικίλα προβλήματα, τα οποία σαφώς επηρεάζουν το σχεδιασμό και την εξέλιξη των ΑΠΕ, της Εξοικονόμησης Ενέργειας και την εν γένει επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων, το λεγόμενο «20-20-20». Ως εκ τούτου, οδηγούμαστε αναγκαστικά στην επανεξέταση των πολιτικών επιλογών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα αποκλίνουμε της προσπάθειας για την επίτευξη των στόχων.

Στο πλαίσιο αυτό, η έλλειψη ρευστότητας έχει καταφέρει πλήγμα στο επενδυτικό ενδιαφέρον για την ενίσχυση της εγκατεστημένης βάσης ΑΠΕ. Οι ισορροπίες τα επόμενα χρόνια θα είναι δύσκολες, ώστε οι στόχοι να μην παραμερισθούν, αλλά να συμπλεύσουν με την ορθή τιμολόγηση και την προστασία των καταναλωτών, όπως και με τις μελλοντικές αναπτυξιακές μας ανάγκες. Για να περιοριστούν οι αποκλίσεις και να μεγιστοποιηθεί ο λόγος κόστους/οφέλους, χρειάζεται μια πιο στρατηγική προσέγγιση της αποδοτικότητας των πολιτικών, πιθανή αποκέντρωση της εφαρμογής των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις Οδηγίες σε κατάλληλους φορείς, αντιμετώπιση τυχόν αδυναμιών των υφιστάμενων ρυθμίσεων και καλύτερος προγραμματισμός πόρων και ενεργειών για τα έργα που έχουν εξασφαλισμένη ωριμότητα και χρηματοδότηση.

Η αποδοτικότητα των πολιτικών, δηλαδή η μεγιστοποίηση της αξιοποίησης του κάθε Ευρώ που επενδύεται, είναι κρίσιμης σημασίας. Κεντρική κατευθυντήρια γραμμή πρέπει να είναι η επιστροφή της αξίας που δημιουργείται από τις επενδύσεις στους φορολογούμενους, οι οποίοι και τις συγχρηματοδοτούν.

Στην εφαρμογή των Κοινοτικών υποχρεώσεων έχουμε μια σαφή υστέρηση, καθώς τα Υπουργεία δεν τα καταφέρνουν. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα από το Πρόγραμμα «Εξοικονόμηση Κατ’Οίκον», ένα όχημα δωρεάν επιδοτήσεων για την επίτευξη μέρους των εθνικών στόχων εξοικονόμησης, δεν θα μπορούσα να βρω. Ένα πρόγραμμα που καθυστέρησε δυο σχεδόν χρόνια χωρίς σοβαρό λόγο.

Επίσης, οι θεσμικές ρυθμίσεις που αποφασίζονται παρουσιάζουν ελλείψεις ή ασάφειες, ενώ υπάρχουν και προβλήματα αρμοδιοτήτων ή διαχείρισης, λόγω άλλων παρεμβάσεων (π.χ. ‘Καλλικράτης’) που, όμως, έχουν επιπτώσεις στις επενδύσεις και μέχρι στιγμής τις δυσκολεύουν, παρά τις διευκολύνουν.

Τέλος, υπάρχουν σοβαρά ζητήματα εξέλιξης έργων με ωριμότητα και χρηματοδότηση, όπως τα έργα Ανάπτυξης του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας για την απορρόφηση ισχύος ΑΠΕ. Θα καταθέσω εδώ την ανησυχία μου για τους διαθέσιμους πόρους του ΕΣΠΑ στον τομέα της ενέργειας, που άμεσα ή έμμεσα στηρίζουν τις Ευρωπαϊκές πολιτικές, αλλά που παραμένουν ακόμα ανεκμετάλλευτοι.

Αποτελεί υποχρέωση της Κυβέρνησης να διαμορφώσει ένα επιχειρησιακό σχέδιο με βάση αυτά τα χαρακτηριστικά και να το συμφωνήσει με τους εμπλεκόμενους δημόσιους, ιδιωτικούς φορείς και τους καταναλωτές. Κάθε υγιές κίνητρο, χωρίς πολιτική πυξίδα, ή οδηγό, μπορεί να αποτύχει στο σκοπό του. Κι ο οδηγός αυτός δεν είναι μόνο ένα σχέδιο νόμου, ή μια αποσπασματική ρύθμιση, αλλά η ύπαρξη ενός Μακροχρόνιου Ενεργειακού Σχεδιασμού, ο οποίος να βασίζεται σε μια τεκμηριωμένη αξιολόγηση των δυνατοτήτων όλων των πηγών ενέργειας καθώς και των επιπτώσεων που έχουν στην οικονομία, στην κοινωνία και στο περιβάλλον. Μια σωστή εξειδίκευση του ενεργειακού μίγματος και των εναλλακτικών του, της βάσης ισχύος και των εφεδρειών του, και βεβαίως του μίγματος των ΑΠΕ.