ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ_Περιβάλλον

Εφημερίδα Πρώτο Θέμα,
2009.06.07

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
www.protothema.gr

Η εφήμερη σπατάλη των φυσικών πόρων και η μη ισόρροπη ανάπτυξη, είναι συνώνυμα δυο τεμνόμενων κύκλων: της κλιματικής αλλαγής και της ενεργειακής ασφάλειας. Χωρίς την περιβαλλοντική διάσταση της ανάπτυξης, η ενεργειακή πολιτική είναι επιζήμια. Χωρίς την ενεργειακή της διάσταση, η περιβαλλοντική πολιτική είναι ανεφάρμοστη. Το τρίπτυχο ασφαλής, αειφόρος και ανταγωνιστική ενέργεια, περιπλέκει η αβεβαιότητα των υδρογονανθράκων και των εναλλακτικών πηγών, γεωπολιτική και ενεργειακή αντίστοιχα, αλλά και οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης (μετανάστευση, ανεργία, φτώχεια) που σηματοδότησαν απότομα το τέλος μιας εποχής ψευδαισθήσεων.

Η νέα εποχή είχε δυο αφετηρίες: η πρώτη, το 1972 στη Στοκχόλμη, με τη διατύπωση της αρχής της αειφορίας ως αναπόσπαστης παραμέτρου της ανάπτυξης. Η δεύτερη, το 1997 στο Κιότο, με το Πρωτόκολλο για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και, κατόπιν, με τις πιο δεσμευτικές συνδιασκέψεις της Λισσαβόνας και του Μπαλί. Σε όλη αυτή την πορεία, η παγκόσμια Κοινότητα ομοφώνησε μεν στην καθολικότητα των συνεπειών του σημερινού μοντέλου ανάπτυξης αλλά όχι στις επιλογές για την αντιμετώπισή τους. Μια από τις επιλογές αυτές αναμένεται με τη νέα Παγκόσμια Συμφωνία στην Κοπεγχάγη για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη σε 2 βαθμούς το ανώτερο σε σχέση με τα επίπεδα της προ-βιομηχανικής εποχής. Κατά τη γνώμη της Διακυβερνητικής Διάσκεψης για την Αλλαγή του Κλίματος, αυτό προϋποθέτει μείωση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 50% το λιγότερο, από σήμερα έως το 2050 σε σχέση με τα επίπεδα του 2000. Για να επιτευχθεί ο στόχος, οι ανεπτυγμένες χώρες θα πρέπει, από τώρα έως το 2020, να μειώσουν δραστικά τις εκπομπές τους από 25 έως 40% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990. Η δυσκολία της διαπραγμάτευσης είναι προφανής.

Η συνειδητοποιημένη πλέον παγκόσμια κοινή γνώμη και ιδιαίτερα η Ε.Ε. λειτουργούν ως καταλύτες ώστε να ληφθούν ουσιαστικές αποφάσεις. Αναφέρομαι στην Ε.Ε. διότι ήδη από το 2000 με την Πράσινη Βίβλο για την Ενέργεια, πέρασε από τις πολιτικές διακηρύξεις σε συγκεκριμένους στόχους που της προσέδωσαν ρόλο και κύρος σε παγκόσμιο επίπεδο. Κύρος που ενισχύθηκε το Μάρτιο του 2007, όταν δεσμεύτηκε να μειώσει τις εκπομπές της κατά 20% και ίσως 30% έως το 2020 με βάση τα επίπεδα του 1990, με την προϋπόθεση για το 30%, ότι και οι άλλες ανεπτυγμένες χώρες θα αποφασίσουν το ίδιο στην Κοπεγχάγη.

Μέχρι τότε η Ένωση δεσμεύτηκε μονομερώς να μειώσει τις εκπομπές της κατά τουλάχιστον 20%, να πετύχει ισόποση διείσδυση των ΑΠΕ στην τελική κατανάλωση ενέργειας αλλά και ισόποση Εξοικονόμηση με συγκεκριμένους μηχανισμούς εφαρμογής και με εξειδίκευση των ποσοστών αυτών για κάθε Κράτος-Μέλος. Παράλληλα, ενίσχυσε την αξιοπιστία της ακόμη περισσότερο με τις αποφάσεις που έλαβε για την εγκαθίδρυση μιας ενιαίας αγοράς ενέργειας αλλά και για ισχυρότερα κίνητρα με διπλό στόχο: πρώτον, την κατάλληλη οργάνωση των αγορών και των επιχειρήσεων ώστε να μπορούν να υλοποιήσουν τις απαραίτητες επενδύσεις για τον περιορισμό του κόστους των εκπομπών αλλά και να αντιμετωπίσουν τα υψηλά κόστη εμπορίας δικαιωμάτων και δεύτερον, την κατάλληλη κινητοποίηση των πολιτών για ενεργειακά αποδοτική συμπεριφορά.

Πρακτικά πρόκειται για μια νέα αντίληψη της οικονομίας και της διαβίωσης, με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη μέσα από την ορθολογική και αποδοτική παραγωγή, διαχείριση και χρήση παλαιών και νέων ενεργειακών πόρων. Ο στόχος αυτός απαιτεί ριζικές αλλαγές στην εκπαίδευση, τις μεταφορές, τις διατροφικές συνθήκες, την καταναλωτική συμπεριφορά, τη διαχείριση φυσικών πόρων, τη δόμηση, τη χωροθέτηση, τα δίκτυα κλπ. Και επειδή όλα αυτά δεν επιτυγχάνονται ούτε εύκολα ούτε δωρεάν, πρέπει, με πλήρη συναίσθηση της σοβαρότητας των ζητημάτων, να συζητούμε, να σχεδιάζουμε και να ενεργούμε υπεύθυνα και με χρονοδιάγραμμα, έτσι ώστε πολίτες και επιχειρήσεις να λαμβάνουν τα κατάλληλα μηνύματα για να είναι συνοδοιπόροι στην παγκόσμια προσπάθεια.