Ολομέλεια_Δίκαιη Δίκη

ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ
ΙΓ΄ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
ΣΥΝΟΔΟΣ Γ΄- ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΠΘ΄

«Για τη δίκαιη δίκη και την εύλογη διάρκεια αυτής».

Τετάρτη 22 Φεβρουαρίου 2012 (Πρωινή Συνεδρίαση)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Κύριε Δρίτσα, με όλο τον σεβασμό που σας οφείλω, άκουσα προσεκτικά την ομιλία σας και ειδικά την αναφορά σας στα θέματα διαχωρισμού των Ελλήνων. Θέλω να σας τονίσω ότι ήταν μία κυνικότατη ομολογία ψηφοθηρίας. Μας ρωτήσατε «τι θέλετε, δηλαδή, να κάνουμε; Να μην έχει διέξοδο αυτός ο λαός;». Εννοείτε εκλογικά.

Αναφερθήκατε επίσης σε αγώνες μέσα και έξω από τη Βουλή. Σέβομαι τους αγώνες σας. Όμως, θέλω να ρωτήσω το εξής: Πώς εννοείτε εσείς τους αγώνες έξω από τη Βουλή, με προπηλακισμούς και με απειλές συναδέλφων σας από επώνυμα στελέχη της παράταξής σας; Εγώ πιστεύω ότι οι αγώνες είναι τελείως διαφορετικό πράγμα.

Θα ήθελα να πω κι άλλα περί διαχωρισμών του τύπου «Έλληνες», «μη Έλληνες», γιατί έχει ειπωθεί και αυτό, ή και άλλα ευτράπελα, όπως «γραβατοφόροι», «μη γραβατοφόροι». Κάποια άλλη στιγμή θα τα κουβεντιάσουμε. Και αυτή η στιγμή θα έρθει! Θα αποκαλυφθούν σ’ αυτήν την Αίθουσα ότι όντως οι πρακτικές σας, όπως τις αντιλαμβάνονται ορισμένα στελέχη σας στην περιφέρεια, είναι έξω και από τη δική σας κοινοβουλευτική πρακτική αλλά και από κάθε δημοκρατική νομιμότητα.

Ας αναφερθώ τώρα στο νομοσχέδιο. Επικαλούμαστε διαρκώς, κύριε Υπουργέ, το κράτος δικαίου, χωρίς να έχουμε κάνει τίποτα, για να αποκτήσουμε κράτος δικαίου. Η αφετηρία, βεβαίως, είναι το Σύνταγμα. Όμως, η προτελευταία αναθεώρηση του Συντάγματος το 2001, επί κ. Βενιζέλου, είχε ως κέντρο βάρους της την ενίσχυση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας και πολύ λιγότερο ένα σύστημα ελέγχων και ισορροπιών που θα μπορούσε να υποβοηθήσει και να υποστηρίξει τη δημιουργία του κράτους δικαίου, αλλά βεβαίως και τη δικαιοσύνη που όλο και εξασθενεί υπό το βάρος της ύλης που της φορτώνουμε.

Επικαλούμαστε επίσης την ανάγκη μεταρρύθμισης του δημόσιου τομέα, χωρίς να έχουμε κάνει ό,τι πρέπει για να θεραπεύσουμε τις ασθένειες. Και εξανθήματα αυτών των ασθενειών στον τομέα της δικαιοσύνης, είναι οι υποθέσεις που εκκρεμούν, οι μεγάλες και διαρκείς αναβολές τους, οι καθυστερήσεις έκδοσης των αποφάσεων και άλλα πολλά, στα οποία αναφέρθηκαν συνάδελφοι, έγκριτοι νομικοί.

Όμως και εδώ η προσέγγιση είναι λανθασμένη, όπως και στο Σύνταγμα. Γίνεται μόνο υπό το πρίσμα της εξοικονόμησης χρόνου και πόρων, υπό το βάρος των πιέσεων που μας ασκούνται. Δεν γίνεται, όμως, υπέρ του πραγματικού εκσυγχρονισμού της διοίκησης που θα οδηγήσει σ’ αυτήν την εξοικονόμηση. Αντιμετωπίζουμε, λοιπόν, το θέμα με νομοθετικές ρυθμίσεις, γιατί είναι φθηνές και εύκολες. Η ουσία, όμως, είναι αλλού.

Αναφέρουμε, επίσης, ότι η δικαιοσύνη αδυνατεί να προσαρμοστεί στις εξελίξεις, χωρίς να έχουμε κάνει κάτι για να αντιμετωπίσουμε τις επιπτώσεις τους. Παράδειγμα το ανθρώπινο δυναμικό ή οι φυσικές και τεχνολογικές υποδομές. Πώς μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι η δικαιοσύνη αδυνατεί να προσαρμοστεί στις εξελίξεις, όταν δεν διαθέτει τέτοιου είδους υποδομές;

Κύριε Υπουργέ, η ηλεκτρονική υποβολή δικογράφων, η εξωδικαστική επίλυση διαφορών, η μείωση των συνθέσεων των εφετείων και όλα αυτά που είχαν ρυθμιστεί, αν θυμάμαι καλά με το ν. 3900/2010 για την επιτάχυνση της διοικητικής δίκης, δεν επιλύουν το πρόβλημα. Απλώς, υποβοηθούν την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων.

ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ (Υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων): Αν μου επιτρέπετε, κύριε συνάδελφε, αυτά αφορούσαν συγκεκριμένα τη διοικητική δίκη. Όμως, δεν με ακούσατε στην πρωτολογία μου. Την ερχόμενη Τετάρτη θα πω πολύ αναλυτικά τα άλματα που έχουν γίνει σε σχέση με την εισαγωγή της πληροφορικής. Αυτή τη στιγμή, η Αθήνα έχει τη δυνατότητα να καταθέτει ηλεκτρονικά τα δικόγραφά της.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Το χαιρετίζω αυτό, κύριε Υπουργέ.

ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ (Υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων): Πιλοτικά μεν, αλλά θα γίνει σε ένα χρόνο σε όλη την Ελλάδα. Υπάρχουν οι πιστώσεις, υπάρχει το πρόγραμμα. Τώρα επεκτείνουμε –θα φέρω μία ρύθμιση- ακόμα και οι μηνύσεις να κατατίθενται ηλεκτρονικά. Έχει, λοιπόν, αξία!

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Κύριε Υπουργέ, το αναφέρω σαν παρατήρηση, γιατί πιστεύω ότι δεν θα επιλύσει το πρόβλημα πραγματικά, όπως πιστεύω ότι και η ποιότητα της απονομής της δικαιοσύνης δεν θα βελτιωθεί σημαντικά με τις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου που συζητάμε και θα σας εξηγήσω το γιατί.

Κατ’ αρχήν, μεταφέρεται μεγάλο μέρος των υποθέσεων σε μονομελή δικαστήρια και στα ειρηνοδικεία. Αξιολογήσατε το πώς ανταποκρίθηκαν τα ειρηνοδικεία στο φόρτο που ανέλαβαν με τον ν. 3869/2010 για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά; Ακούω για συνωστισμό στα δικαστήρια, για καθυστερήσεις στην ανταπόκριση των ειρηνοδικείων.

Και μην υπολογίζετε μόνο την Αθήνα, κύριε Υπουργέ. Ας δείτε συνολικά την περιφέρεια. Αν, λοιπόν, δεν αξιολογήσετε την εφαρμογή ενός προηγούμενου νομοθετήματος, πώς μετατοπίζετε στα ειρηνοδικεία επιπλέον ύλη. Για να βγάλετε άλλο ένα πρόβλημα από πάνω σας;. Δεν πρέπει να είστε υπερήφανοι επειδή εθελοτυφλείτε.

Εθελοτυφλείτε, επίσης, με την υπόθεση της εκμίσθωσης κατοικιών σε παράνομους μετανάστες. Είναι απολύτως σωστή η ρύθμισή σας. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μία πραγματική κατάσταση που έχει δημιουργηθεί από ιδιοκτήτες που ενοικιάζουν χώρους στοιβάζοντας υπό δραματικές συνθήκες παράνομους μετανάστες. Είναι. Όμως, αν απαγορευτεί η ενοικίαση και εσείς μπορέσετε να την εφαρμόσετε, πού θα πάνε όλοι αυτοί; Δηλαδή, μεταφέρετε το πρόβλημα κάπου αλλού, αφού δεν γνωρίζετε πώς να το διαχειριστείτε συνολικά.

Γι’ αυτό, πιστεύω ότι πρέπει να είστε πολύ προσεκτικοί, όταν κάνετε μία ρύθμιση. Να της δίνετε ολοκληρωμένο χαρακτήρα και να βλέπετε και ποιο είναι το επόμενο βήμα.

Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο ασθενεί η δικαιοσύνη, είναι και ο νομικός φορμαλισμός, από τον οποίο πάσχουν όλοι οι τομείς τη δημόσιας διοίκησης. Η απλούστευση και η κωδικοποίηση της νομοθεσίας είναι ένα σημαντικό φάρμακο αλλά και αυτό δεν το χορηγούμε όπως πρέπει. Αντιμετωπίζουν όλα τα Υπουργεία, όλοι οι τομείς της δημόσιας διοίκησης, με τον ίδιο τρόπο το θέμα της κωδικοποίησης; Όχι! Υπάρχει ανομοιογένεια. Το μεγάλο ερώτημα, λοιπόν, είναι πώς θα επιλύσουμε τα προβλήματα, χωρίς να επηρεαστεί η ορθή λειτουργία της δικαιοσύνης και, άρα, η ορθότητα απονομής της. Και αυτό, πάνω απ’ όλα, πρέπει να γίνει για να ισχυροποιηθεί το αίσθημα προστασίας και ισονομίας που έχει ανάγκη να αισθάνεται ο πολίτης.

Θα ήθελα να πω και κάτι ακόμα. Αν θυσιάσουμε ή επηρεάσουμε θεμελιώδη δικαιώματα, όπως το δικαίωμα της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, δεν θα επιφέρουμε πλήγμα στη δημοκρατία; Το ίδιο είπαν οι περισσότεροι συνάδελφοι που μίλησαν στην Επιτροπή κατά τη διάρκεια της συζήτησης του νομοσχεδίου. Η προστασία των δικαιωμάτων αυτών δεν εξαρτάται μόνο από την ασφάλεια του δικαίου. Αν ήταν έτσι, κύριε Υπουργέ, δεν θα είχε η Ελλάδα τόσες καταδίκες σε βάρος της.

Κατά τη γνώμη μου, η ελληνική δικαιοσύνη έχει ανάγκη από ένα συνολικό μεταρρυθμιστικό σχέδιο. Την αφετηρία αυτού του σχεδίου την ανέφερα και είναι το Σύνταγμα. Η Νέα Δημοκρατία έχει καταθέσει τις προτάσεις της.

Για μένα, βασικές προϋποθέσεις για να επιτύχει ένα τέτοιο μεταρρυθμιστικό σχέδιο, είναι η καλύτερη νομοθέτηση –έχουν γίνει κάποια σημαντικά βήματα, αλλά χρειάζονται περισσότερα- η κατάργηση της δαιδαλώδους πολυνομίας και η αντιμετώπιση της κακοδιοίκησης. Καλή νομοθέτηση, πολυνομία και κακοδιοίκηση, όλα μαζί και το κάθε ένα ξεχωριστά, είναι που παράγουν τις διαφορές και αυξάνουν το βάρος που έχει να σηκώσει το σύστημα απονομής δικαιοσύνης. Εκεί είναι το πρόβλημα. Και αν δεν αντιμετωπιστεί, κάθε άλλη προσπάθεια θα εξανεμιστεί, όπως θα γίνει και με τη ρύθμιση για την αποσυμφόρηση των καταστημάτων κράτησης. Δημιουργείται μία ανακούφιση για κάποιο χρονικό διάστημα, αλλά τα προβλήματα παραμένουν και επανέρχονται, αφού δεν έχουν αντιμετωπισθεί ριζικά.

Σε όλη αυτή την προσπάθεια, έχει πολύ μεγάλη σημασία η σωστή αξιολόγηση των ρυθμίσεων που έχουν γίνει μέχρι τώρα, αλλά και των θεσμών. Για παράδειγμα, πόσο έχει συνεισφέρει ο Συνήγορος του Πολίτη στην αποσυμφόρηση των δικαστηρίων;

Πρέπει να δούμε, τι έχει πάει και τι δεν έχει πάει καλά. Ειδικά τώρα, σ’ αυτήν την περίοδο κρίσης, θα πρέπει να είμαστε πιο προσεκτικοί και οι ρυθμίσεις μας να έχουν ολοκληρωμένο χαρακτήρα.

Ευχαριστώ.