GO CHIOS

Go Chios,
2010.04.15

Καλλικράτης

Ο περίφημος συν-αρχιτέκτονας του Παρθενώνα δανείζει το όνομά του στην αναδιαμόρφωση του χάρτη της τοπικής αυτοδιοίκησης της χώρας μας. Μπορεί να συγκριθεί το μεγαλείο και η λάμψη του Παρθενώνα με τις αλλαγές στην τοπική αυτοδιοίκηση;

Κατά τη βασική αρχή των επιστημών κάθε σύγκριση πρέπει να αφορά σε ομοειδή πράγματα. Τα πράγματα αλλάζουν βέβαια, όταν με την ονοματοδοσία ενός σχεδίου, πολιτικού ή άλλου, θέλουμε να του δώσουμε κάποιο συμβολισμό. Όμως για να είναι επικοινωνιακά επιτυχημένη η ονοματοδοσία, θα πρέπει το σχέδιο να συνδέεται εννοιολογικά με το έργο εκείνου, προς τιμήν του οποίου πήρε το όνομά του. Και εδώ, δηλαδή στην περίπτωση του «Καλλικράτη», εντοπίζω υπερβολή. Θυμίζω, πάντως, ότι το σχέδιο «Καλλικράτης» που δόθηκε στη δημοσιότητα, φέρει τον τίτλο «Νέα Αρχιτεκτονική της Διοίκησης και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης». Μπορεί λοιπόν, ο ανάδοχος να επέλεξε το, κατά τα άλλα, πομπώδες, όνομα του αρχιτέκτονα του 5ου π.Χ. αιώνα, μόνο για την ιδιότητά του και όχι για τη συμβολή του στη δημιουργία του Παρθενώνα. Οπότε δεν τον χαρακτηρίζω ως υπερβολικό. Κάποιος άλλος όμως, θα μπορούσε να τον αποκαλέσει έως και ανιστόρητο, δεδομένου ότι ο Καλλικράτης δεν ήταν ούτε ο πιο γνωστός, αλλά ούτε και ο πιο σπουδαίος αρχαίος αρχιτέκτονας. Εκτός, αν η επιλογή του ονόματος έγινε για λόγους συνειρμού με τον επιδιωκόμενο στόχο: δηλαδή τη δημιουργία ενός Καλού – Κράτους. Αν είναι έτσι, δεν έχω αντίρρηση. Στη θέση του κυρίου Ραγκούση, εγώ θα αποκαλούσα το σχέδιο «Καποδίστριας ΙΙ» για να συνεννοούμαστε καλύτερα. Νομίζω ότι το ανέλυσα αρκετά.

Δράττομαι όμως της ευκαιρίας για να σας πω ότι το επίσημο κείμενο που έχουμε δει, στο οποίο αναφέρθηκα προηγουμένως, δεν είναι σχέδιο. Είναι ένα επιφανειακό, για να μην πω πρόχειρο, πολιτικό σενάριο. Αν λοιπόν δεν εξελιχθεί σε σχέδιο που, όπως είπα και στη Βουλή, να δημιουργεί ένα κράτος που «να λειτουργεί αποδοτικότερα, να αναπτύσσεται ισόρροπα, να συγκλίνει ταχύτερα και να διασφαλίζει την κοινωνική και εδαφική συνοχή», θα θυμίζει εκείνον που βαφτίζει το κρέας ψάρι για να λέει ότι νηστεύει.

Ποια είναι τα κριτήρια με τα οποία ένα μέλος της τοπικής κοινωνίας θα λάβει το επίσημο χρίσμα του υποψηφίου δημάρχου από τον κομματικό συνδυασμό τον οποίο εκπροσωπείτε;

Αν με το «εκπροσωπείτε», εννοούσατε «εκπροσωπεί» (ο υποψήφιος) ή, έστω, «εκπροσωπείται» (το κόμμα από τον υποψήφιο), θα σας πω τι ακριβώς γνωρίζω, αλλά και τι δεν γνωρίζω.

Γνωρίζω λοιπόν, τις προϋποθέσεις, σε όρους αρχών, αξιών και ήθους, που, με σαφήνεια, έχει περιγράψει ο Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, Αντώνης Σαμαράς και τις οποίες πρέπει να πληρούν όλοι όσοι ασχολούνται με τα κοινά. Γνωρίζω επίσης, ότι αποστρέφεται παλαιοκομματικές πρακτικές στις προεκλογικές διεργασίες. Είμαι δε, απόλυτα ευτυχής που ο Πρόεδρός μας σκέπτεται με αυτόν τον τρόπο. Όσο για το χρίσμα, δεν γνωρίζω αν θα υπάρξει.

Προσωπικά πιστεύω ότι οι ίδιες οι τοπικές κοινωνίες γνωρίζουν πολύ καλύτερα πρόσωπα και πράγματα, ικανότητες και αδυναμίες. Πιστεύω επίσης, ότι είναι πολύ σημαντικό να έχει συναίσθηση ο ενδιαφερόμενος για το ποιος είναι και για το που «βρίσκεται» σε σχέση με τις απαιτήσεις της θέσης που θα διεκδικήσει αλλά και με τα προβλήματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει. Και, βεβαίως, να πείσει ότι με τις ικανότητές του και με το σχέδιό του, θα τα επιλύσει. Ο άλλος δρόμος, δηλαδή της δημιουργίας «αντιπάλων», των φιλικών χτυπημάτων στην πλάτη και της ανέξοδης υποσχεσιολογίας, πρέπει κάποια στιγμή να γίνει αδιάβατος.

Αιρετός δήμαρχος/νομάρχης – Δοτός περιφερειάρχης: Ο επερχόμενος «Καλλικράτης» θα αποκαταστήσει αυτήν την αδικία ή θα φροντίσει ο νομοθέτης των έλεγχο της διαδικασίας με άλλα όργανα που θα εποπτεύουν την απόφαση της πλειοψηφίας του λαού για τις λειτουργίες της Τοπικής αυτοδιοίκησης;

Το ερώτημα αυτό είναι κρίσιμο. Όχι όμως υπό την έννοια της «αδικίας», αλλά της ευθύνης που σήμερα χάνεται με τις συναρμοδιότητες ή, ακόμη, και την σκόπιμη ασάφεια. Όσο πιο συγκεκριμένες είναι οι αρμοδιότητες, τόσο η λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα αντανακλά την απόφαση της πλειοψηφίας. Πάντως, όσο η χωροθέτηση των νέων Δήμων, αλλά και οι πόροι που θα εξασφαλισθούν, παραμένουν άγνωστα, καμία συζήτηση δεν μπορεί να γίνει για αρμοδιότητες. Και για να κλείσω το θέμα, να μην ξεχνάμε ότι ο φορολογούμενος θέλει να γνωρίζει ότι τα χρήματά του «πιάνουν τόπο» και αυτό σχετίζεται και με την ανάγκη εποπτείας των ΟΤΑ, αλλά και με την επάρκειά τους. Συνεπώς το τρίπτυχο είναι: δημοκρατία – διαφάνεια – αποτελεσματικότητα.

Θα ήθελα να προσθέσω ότι εντοπίζω πρόβλημα στις επτά διοικητικές περιφέρειες, όπου το Συνταγματικό κώλυμα διαχείρισης ορισμένων θεμάτων από την αιρετή αυτοδιοίκηση, ίσως, ανοίξει «παράθυρα» για μια ιδιόμορφη «τοποτηρητεία» ή, ακόμη, για ευθεία άσκηση αρμοδιοτήτων, αν δεν οργανωθούν σωστά οι νέοι θεσμοί. Ο κακοπροαίρετος, θα μπορούσε να υποψιαστεί πολλά στο σημείο αυτό.

Τέλος, το ουσιαστικό ζήτημα βρίσκεται στη βαθειά τομή που απαιτείται, αλλά δεν την κάνει ο «Καλλικράτης». Αυτήν, της αναδιάταξης του ελληνικού διοικητικού συστήματος, με επιτελικά υπουργεία και ισχυρές περιφέρειες και δήμους.

Ο θεσμός του αιρετού περιφερειάρχη θα εξομαλύνει λίγο τον τοπικισμό που υπάρχει ή θα τον απογειώσει στον μέγιστο βαθμό;

Δεν είναι ο κάθε θεσμός που εξομαλύνει από μόνος του τοπικιστικά φαινόμενα, αλλά η αντίληψη της κοινωνίας και αυτών που υπηρετούν τους θεσμούς. Πολλές φορές, η όξυνση του τοπικισμού είναι και μία μορφή λαϊκισμού. Από την άλλη, όταν ακόμη και σχεδιασμοί προγραμμάτων επηρεάζονται από το «στενό» κριτήριο της επανεκλογής, είναι λογικό να οξύνονται οι τοπικισμοί. Η Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση θα εξομαλύνει πιθανά εμφανιζόμενα φαινόμενα τοπικισμού, εφόσον λειτουργήσει με το τρίπτυχο που προανέφερα, δηλαδή δημοκρατία – διαφάνεια – αποτελεσματικότητα.

Θα συναινούσατε σε ένα ενιαίο ψηφοδέλτιο για την δημαρχία της Χίου ανεξάρτητα από κομματικά συμφέροντα και κατά πόσο αυτό είναι εφικτό με τα σημερινά δεδομένα;

Δεν το ξέρω. Πάντως διαφωνώ στις προγραμματικές συγκλίσεις που ικανοποιούν προσωπικές «στρατηγικές». Ως Βουλευτής που τηρεί απαρέγκλιτα το θεσμικό του ρόλο, ούτε επιθυμώ, ούτε θέλω, αλλά ούτε και πρέπει να «χρήζω» υποψηφίους είτε εντός, είτε εκτός κομματικών διαδικασιών. Το υπονόησα και προηγούμενα. Το πολιτικό «αλισβερίσι» είτε με την έννοια της μετέπειτα «στήριξης», είτε με την έννοια του «ελέγχου» δεν με θέλγει καθόλου, ως νοοτροπία, αλλά και ως πρακτική. Τελεία και παύλα. Για εμένα υπάρχει το μείζον ζήτημα του σεβασμού της λειτουργίας των τοπικών κοινωνιών: Δεν μπορεί από τη μία πλευρά να ζητάς την αποφασιστική συμμετοχή τους, την ενεργοποίηση των πολιτών και από την άλλη να «καπελώνεις» ή να υποδεικνύεις. Οι πολίτες έχουν γυρίσει την πλάτη σε αυτά.

Πόσο δεμένος είναι ο θεσμός της τοπικής αυτοδιοίκησης με την κομματική ταυτοποίηση τόσο των πολιτών όσο και των υποψηφίων;

Η κομματική ταυτοποίηση έχει ατονήσει. Οι συνθήκες άλλαξαν. Η αυτοτέλεια της τοπικής αυτοδιοίκησης πρέπει να κατακτηθεί.

Είναι αρκετά τα παραδείγματα που ανεξάρτητος υποψήφιος κέρδισε την θέση την οποία διεκδικούσε κόντρα στους υποψηφίους με το χρίσμα των κομμάτων. Πήγε κόντρα ο κομματικός μηχανισμός στο συμφέρον του τόπου αγνοώντας την τοπική κοινωνία ή πήγε κόντρα η τοπική κοινωνία στον κομματικό μηχανισμό στην προσπάθεια της να δηλώσει κάτι;

Δεν μπορεί να υπάρξει μία γενική απάντηση σε αυτό το ερώτημα, καθώς κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Επίσης πρέπει να διευκρινίσουμε τι εννοείτε «κομματικό μηχανισμό». Αν αναφέρεστε σε μία «κεντρική» επιλογή για μία τοπική κοινωνία, που δεν λαμβάνει υπόψη της τις τοπικές συνθήκες, τότε πρόκειται για επιβολή. Επιπλέον, χρειάζεται να διευκρινίσουμε ότι το να αφουγκράζεται κανείς τις τοπικές κοινωνίες δεν σημαίνει ότι εισέρχεται στη λογική του πολιτικού κόστους και της απραξίας, ώστε να μην έχει εκλογικές απώλειες, όσο λάθος είναι η μία άποψη, τόσο είναι και η άλλη.

Είναι μεγάλος ο αριθμός των πολιτικών αναλυτών που προσπαθούν να ερμηνεύσουν τις δηλώσεις ενός πολιτικού αντί να ερευνούν και να αναλύουν τις επιπτώσεις αυτής της δήλωσης. Γιατί ο πολιτικός λόγος είναι συχνά τόσο δυσνόητος και αφήνει περιθώρια για διαφορετικές ερμηνείες;

Ελπίζω να μην το ρωτάτε αυτό με βάση τις απαντήσεις που σας έδωσα στις προηγούμενες ερωτήσεις. Πάντως ευθύνη έχουν τόσο εκείνοι που προσπαθούν να ερμηνεύσουν, όσο και αυτοί που επιθυμούν να ερμηνεύονται! Πάντως δεν μου αρέσει να υφίσταται η «ανάγκη» αμφισημιών και ωραιοποιήσεων του περιεχομένου του πολιτικού λόγου, ούτε και η χρήση λεκτικών σχημάτων για να συγκαλυφθεί η άγνοια.

Τι θα κερδίσει το κράτος και ο έλληνας πολίτης από την ύπαρξη ενός ενιαίου δήμου στο νησί της Χίου σε σχέση με την υπάρχουσα κατάσταση και τι θα κερδίσει ο Χιώτης Πολίτης από αυτήν την απόφαση;

Χωρίς να δω αρμοδιότητες και πόρους δεν μπορώ να απαντήσω. Αν το πρόβλημα ήταν απλώς αριθμητικό, τότε η λύση θα ήταν εύκολη. Εκείνο που χρειάζεται είναι να μειωθεί το κόστος, να εξοικονομηθούν πόροι και να περιοριστούν σπατάλες. Το εύκολο είναι με έναν ενιαίο τρόπο να λαμβάνεις μέτρα, χωρίς μελέτη και με προχειρότητα. Το δύσκολο είναι να κάνεις σωστή διαχείριση έργου στο χώρο. Ο Πολίτης έχει όφελος όταν μπορεί να εξυπηρετείται άμεσα, εύκολα και χωρίς «γρηγορόσημα» και συναλλαγές. Κατά συνέπεια, είτε είκοσι δήμοι, είτε ένας δήμος που αναπαράγει προβλήματα ή δεν έχει τη δυνατότητα να λειτουργεί με βάση τα παραπάνω δεν έχει τίποτα καλό να συνεισφέρει.