ΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος,
2006.03.19

Συνέντευξη Γενικού Γραμματέα Επενδύσεων και Ανάπτυξης
Υπουργείου Οικονομίας & Οικονομικών
www.eleftherostypos.gr

1. Η πορεία υλοποίησης του Γ’ ΚΠΣ θα ισορροπεί σε τεντωμένο σκοινί και το 2006, όπως συνέβη και τα τελευταία 2 χρόνια; Τι πρέπει να απορροφήσουμε με βάση τον κανόνα ν+2;

Το πρόβλημα της απορροφητικότητας του ΚΠΣ αντιμετωπίστηκε αλλά δεν επιλύθηκε με οριστικό τρόπο. Όσοι έχουν επίγνωση των συσσωρευμένων ελλειμμάτων σε επίπεδο σχεδιασμού και προγραμματισμού αλλά και σε νομικό, οργανωτικό και μεθοδολογικό επίπεδο, μπορούν να αντιληφθούν το επίτευγμα του κλεισίματος του 2005 με απώλειες κάτω από 9 εκατ.Ευρώ. Θα ήθελα να σας θυμίσω ότι για το 2005 μέχρι την τελευταία στιγμή, οι απώλειες είχαν εκτιμηθεί, είτε καλόπιστα, είτε όχι, σε εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρώ. Φέτος πρέπει να αγγίξουμε απορρόφηση ύψους 5,3 δισ. Ευρώ σε Δημόσια Δαπάνη ώστε να μην υπάρχουν απώλειες από τον κανόνα ν+2. Είναι όντως ένας μεγάλος αριθμός. Όμως τα μέτρα που έχουμε λάβει για την μείωση των ελλειμμάτων που προανέφερα επιτρέπουν αισιοδοξία. Πάντα με αυτοσυγκράτηση και χωρίς την ψευδαίσθηση ότι όλα τα κακώς κείμενα «απολυμαίνονται» από τη μια στιγμή στην άλλη.

2. Που οφείλονται, κατά την γνώμη σας, οι αδυναμίες που παρατηρούνται συστηματικά στον τρόπο υλοποίησης του ΚΠΣ;

Οι γενεσιουργές αιτίες της «ασθένειας» του ΚΠΣ, ας χρησιμοποιήσω αυτό τον όρο, είναι οι πάγιες αδυναμίες της χώρας να σχεδιάζει στρατηγικά και ολοκληρωμένα τις αναπτυξιακές της παρεμβάσεις, να τις διοικεί επιτελικά και να προγραμματίζει αποτελεσματικά ενέργειες και πόρους για την υλοποίησή τους. Για το λόγο αυτό είναι δύσκολες οι παρεμβάσεις για το ΚΠΣ, γιατί πρέπει να αντιμετωπίζουν τις αδυναμίες αυτές αλλά και τις νοοτροπίες που αναπτύχθηκαν όλα αυτά τα χρόνια. Από το πιο τεχνοκρατικό ειδικό θέμα μέχρι το γενικότερο πρόβλημα ολόκληρων οργανισμών κλπ. Τα αντιμετωπίζουμε όμως και θα συνεχίσουμε να τα αντιμετωπίζουμε με ορατά αποτελέσματα, όπως, ως τώρα, έχει αποδειχθεί.

3. Υπάρχει το ενδεχόμενο να παραταθεί η περίοδος απορρόφησης και το 2009;

Οι παρατάσεις επί παρατάσεων που ζητά η Ελλάδα από την ένταξη της στην Ε.Ε. στα περισσότερα θέματα, είναι το εξάνθημα της ασθένειας που περιέγραψα. Ως προς το ΚΠΣ, στη διαδρομή για το 2008, χρονιά στην οποία τερματίζεται η Τρίτη Προγραμματική Περίοδος, το πρώτο ορόσημο που καταρχήν καλούμαστε να είμαστε συνεπείς σε στόχους είναι αυτό της 31ης Δεκεμβρίου 2006 όπου θα πρέπει να έχει ενταχθεί το 100% των έργων στα Ε.Π. Είναι στόχος σχετικά εύκολα προσιτός αν αναλογιστεί κανείς ότι σήμερα βρισκόμαστε στο 93% περίπου. Ο δεύτερος στόχος, ο δυσκολότερος, είναι τα Επιχειρησιακά Προγράμματα να κλείσουν στο τέλος 2008 χωρίς απώλειες Κοινοτικών Πόρων. Σίγουρα υπάρχουν Ε.Π. που έχουν μια παραπάνω δυσκολία στο να υλοποιήσουν αυτόν τον στόχο και θα βοηθηθούν μέσα από τη διαδικασία αναθεώρησης. Θα ήθελα να επισημάνω ότι η αναθεώρηση είναι ένα στρατηγικό εργαλείο το οποίο παρέχεται στα κράτη μέλη με σκοπό την διόρθωση του μακρόχρονου σχεδιασμού του Κ.Π.Σ. υπό το βάρος νέων δεδομένων που αναδεικνύονται από την ρευστότητα του κοινωνικοοικονομικού κλίματος εντός και εκτός συνόρων. Η διαδικασία αυτή προβλέπεται ρητά στο άρθρο 14 παρ. 2 του θεμελιώδους ευρωπαϊκού κανονισμού για τα διαρθρωτικά ταμεία του Καν.1260/99.

4. Η νέα αναθεώρηση του προγραμματίζετε που θα επικεντρωθεί και σε τι θα διαφέρει από την προηγούμενη;

Η νέα αναθεώρηση κατ’αρχήν θα είναι στο αποδεκτό από την Ε. Επιτροπή πλαίσιο και αποτελεί τη συνέχεια των διορθωτικών μας κινήσεων. Η διαφορά με την περσινή αναθεώρηση είναι ότι καθώς αυτή πρόκειται να είναι η τελική αναθεώρηση σε επίπεδο χρηματοδοτικών πινάκων και βασικών κειμένων, θα δοθούν οδηγίες σε όλους τους φορείς να επικαιροποιήσουν προσεκτικά τα Προγράμματα και τις δεσμεύσεις τους έναντι της Ε.Ε. καθώς με αυτά τα στοιχεία θα γίνει ο απολογισμός στο μέλλον. Βλέπετε, ενδιαφερόμαστε για την κατάσταση στην οποία θα γίνει ο απολογισμός και το κλείσιμο του Γ΄ΚΠΣ για τη χώρα, ανεξαρτήτως του ποιος μπορεί να έχει τότε την ευθύνη.

5. Στο Ταμείο Συνοχής υπάρχει κίνδυνος απώλειας πόρων και που εντοπίζονται τα σημαντικότερα προβλήματα;

Η Ελλάδα έχει δεσμεύσει κατά 100% τους πόρους που της αναλογούν από το Ταμείο Συνοχής της περιόδου 2000-2006 σύμφωνα με τη κατανομή του Βερολίνου. Το γεγονός αυτό για το Ταμείο Συνοχής, που διαφέρει από τα διαρθρωτικά ταμεία, σημαίνει ότι έχουν εκδοθεί εγκριτικές αποφάσεις για έργα που εν δυνάμει μπορούν να απορροφήσουν το σύνολο των Κοινοτικών πόρων που μας αναλογούν. Από εδώ και πέρα απομένει να γίνει σωστά η υλοποίηση των έργων. Μοναδικός κίνδυνος για απώλεια πόρων είναι η πιθανότητα κάποια έργα να παρουσιάσουν μη επιλέξιμες δαπάνες, κίνδυνος που πάντως είναι αντιμετωπίσιμος, αφού έχουμε την δυνατότητα για τροποποίηση των αποφάσεων, ώστε να διορθώσουμε τέτοια προβλήματα.

6. Γιατί παρατηρείται καθυστέρηση στην υλοποίηση των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών;

Όπως θα γνωρίζετε οι εγκρίσεις όλων των προγραμμάτων της περιόδου 2000-2006 θα έπρεπε να είχαν γίνει το 2000. Στην ΚΠ INTERREG σημειώθηκε μεγαλύτερη από ότι στο ΚΠΣ. Το τελευταίο από τα έξι διασυνοριακά προγράμματα, το Ελλάδα – Τουρκία, και το ένα από τα δυο διακρατικά, το ARCHIMED – Ελλάδας – Ιταλίας – Κύπρου – Μάλτας, έγινε το 2003. Είναι φυσικό λοιπόν τα προγράμματα αυτά να μην έχουν τον ίδιο βαθμό υλοποίησης με αυτά του ΚΠΣ πολύ περισσότερο δε όταν σε αυτά εμπλέκονται συστήματα διαφορετικών χωρών. Παρά τις αρχικές καθυστερήσεις, τις δυσκολίες και τις μηδενικές ή σχεδόν μηδενικές απορροφήσεις που κληρονομήσαμε το Μάρτιο του 2004 σε όλα τα προγράμματα, με την αναδιοργάνωση της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης και την επιτυχημένη μεταφορά της στη Θεσσαλονίκη, δηλαδή πλησιέστερα στις περισσότερες χώρες με τις οποίες η Ελλάδα έχει πρόγραμμα συνεργασίας, επιτεύχθηκε σημαντική αύξηση των απορροφήσεων οι οποίες έφθασαν το Δεκέμβριο 2005 σε ποσοστά που κυμαίνονται από 16% έως 48%, με εξαίρεση τα δυο προγράμματα που προανέφερα. Η δυναμική στην υλοποίηση των προγραμμάτων INTERREG είναι ιδιαίτερα αυξημένη την τελευταία περίοδο, γεγονός που μας κάνει να ευελπιστούμε για μια ομαλή υλοποίηση με ελαχιστοποίηση απωλειών πόρων και μετάβαση στη Δ’ Περίοδο με καλύτερες προϋπόθεσεις από το 2000.

7. Ποιες αρχές θα διέπουν το νέο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων;

Το ΠΔΕ δεν λειτουργεί ως εργαλείο εθνικής και περιφερειακής ανάπτυξης. Δεν υπάγεται σε μακροχρόνιο αναπτυξιακό σχεδιασμό και δεν διαθέτει μηχανισμούς διαχείρισης και αξιολόγησης (λειτουργεί με την πρακτική του “ορίου πιστώσεων”) με αποτέλεσμα η ένταξη και η παρακολούθηση των έργων να ρυθμίζεται κατά τρόπο σχετικώς ευέλικτο, με βασικό νομικό εργαλείο τις ετήσιες Εγκυκλίους του ΥΠΟΙΟ. Η αναμόρφωσή του κατά σαφή, λειτουργικά και αποτελεσματικά προγραμματικά πρότυπα περιλαμβάνει τις διατάξεις βάσει των οποίων θα γίνεται ετησίως η κατανομή των πόρων (συνολικά, κατά τομέα και Περιφέρεια), τους κανόνες εφαρμογής – παρακολούθησης – ελέγχου – πληρωμών – αξιολόγησης, το αποθεματικό, τα όρια πληρωμών, και τους κανόνες αναθεώρησης ή ετήσιας τροποποίησης. Το πρόγραμμα θα δομείται κατά αναπτυξιακές προτεραιότητες και επομένως και σε Αναπτυξιακά Προγράμματα (κατά Υπουργείο ή Περιφέρεια) και Επιχειρησιακά Προγράμματα (για το συγχρηματοδοτούμενο μέρος του). Τα έργα θα παρακολουθούνται μέσω Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος, με απλές εγγραφές για τα “εθνικά” και με πλήρεις εγγραφές για τα συγχρηματοδούμενα.

8. Τι αλλαγές φέρνει σε διαδικασίες, όρους κλπ το Δ’ ΚΠΣ, σε σχέση με το Γ’ ΚΠΣ, και πότε θα υποβάλλουμε τα επιχειρησιακά προγράμματα στην Κομισιόν;

Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται τόσο στο σχεδιασμό όσο και στην υλοποίηση. Σας αναφέρω ορισμένες από αυτές. Τα διαρθρωτικά Ταμεία περιορίζονται από έξι σε τρία (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ, Ταμείο Συνοχής). Η ανάπτυξη της υπαίθρου και η αλιεία εμπίπτουν στους νέους κανονισμούς για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Αλιείας (ΕΤΑ). Το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς (ΕΣΠΑ) δεν θα είναι εργαλείο εφαρμογής, αλλά ένα συνοπτικό κείμενο που περιγράφει την εθνική στρατηγική του Κράτους Μέλους και την επιχειρησιακή υλοποίηση της στρατηγικής αυτής. Τα προγράμματα είναι μονοταμειακά, με εξαίρεση μόνο τις υποδομές μεταφορών και περιβάλλοντος, όπου το Ταμείο Συνοχής και το ΕΤΠΑ, παρέχουν από κοινού ενίσχυση.

Οι ελεγκτικές και δημοσιονομικές διαδικασίες των Οργάνων της ΕΕ είναι αυστηρότερες σε όλα τα επίπεδα εφαρμογής των προγραμμάτων με επικίνδυνες κυρώσεις. Ουσιαστική διαφορά με την τρέχουσα περίοδο αποτελεί η αξιολόγηση της συμμόρφωσης των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου των ΕΠ από την έναρξη εφαρμογής τους, η οποία συνδέεται με την ομαλή καταβολή των πληρωμών, ενώ εφόσον συνεχίζονται οι παρατυπίες, σε πρώτη φάση αναστέλλονται οι πληρωμές και σε έναν δεύτερο χρόνο επιβάλλονται δημοσιονομικές διορθώσεις. Υπάρχει επίσης η υποχρέωση ξεχωριστής παρακολούθησης των δαπανών για τις περιφέρειες που βρίσκονται σε μεταβατική στήριξη, πράγμα το οποίο δημιουργεί πρόσθετη επιβάρυνση και δυσκολίες στον τρόπο παρακολούθησης των συγκεκριμένων κατηγοριών δαπανών (phasing in, phasing out). Επίσης γίνεται σαφής διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ και εντός των φορέων, ενώ διατηρείται ο ορισμός των τριών Αρχών (Διαχειριστική Αρχή, Αρχή Πιστοποίησης, Αρχή Ελέγχου). Τέλος προβλέπεται η αύξηση των αρμοδιοτήτων/ υπευθυνοτήτων των Διαχειριστικών Αρχών ως προς την τήρηση της κανονικότητας, νομιμότητας και χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης των πράξεων των προγραμμάτων.

Μέχρι το τέλος Μαΐου αναμένεται η έγκριση του νέου Γενικού Κανονισμού, ενώ μέχρι τον Σεπτέμβριο 2006 θα υπάρξει επίσημη έκδοση των Στρατηγικών Κατευθυντήριων γραμμών για τη Συνοχή. Το ΕΣΠΑ όσο και τα προγράμματα θα πρέπει να υποβληθούν το αργότερο μέσα σε πέντε (5) μήνες από την έγκριση των Στρατηγικών Κατευθυντήριων Γραμμών. Ωστόσο, εξαιρετικής σημασίας για τη χώρα μας έχει η ενδεχόμενη έναρξη επιλεξιμότητας δαπανών που σύμφωνα με τις απαιτήσεις του νέου Γενικού Κανονισμού, ανατρέχει στο χρόνο υποβολής των προγραμμάτων. Για να πετύχουμε το στόχο αυτό θα πρέπει να υποβάλουμε προγράμματα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν από το καλοκαίρι.

9. Ο νέος αναπτυξιακός νόμος πότε θα είναι έτοιμος; Θα έχει χαμηλότερα ποσοστά ενισχύσεων σε σύγκριση με τον υφιστάμενο νόμο;

Τα ανώτατα ποσοστά επιχορήγησης των επενδύσεων που πραγματοποιούνται στην ΕΕ, καθορίζονται από τον Εθνικό Περιφερειακό Χάρτη κάθε κράτους-μέλους, βάσει των Κατευθυντηρίων Γραμμών της Επιτροπής. Με τη δημοσίευση των νέων Κατευθυντηρίων στις 4/3/2006 έληξε ένα μακρύ διάστημα διαπραγμάτευσης με την Επιτροπή σχετικά με τη διαμόρφωση του κοινοτικού πλαισίου λειτουργίας των κρατικών ενισχύσεων την περίοδο 2007-2013. Η αρχική πρόταση της Επιτροπής που παρουσιάστηκε τον Απρίλιο του 2004, σκόπευε στην συγκέντρωση των ενισχύσεων αυστηρά στις περιφέρειες με την μεγαλύτερη ανάγκη, δηλαδή κυρίως στις νέες χώρες της ΕΕ, και στην οριζόντια μείωση της έντασης των ενισχύσεων.

Για την Ελλάδα αυτό σήμαινε ότι από το 2007 τα ποσοστά ενίσχυσης θα έπεφταν κατακόρυφα στο 15% για τις ανεπτυγμένες βάσει του κατά κεφαλή ΑΕγχΠ περιφέρειες Ν.Αιγαίου και Στερεάς Ελλάδας. Μείωση έως το 15% προβλεπόταν και για τις περιφέρειες στατιστικής σύγκλισης, Αττική, Δυτική και Κεντρική Μακεδονία. Ύστερα από πολύμηνη προσπάθεια διαπραγματεύσεων με την Επιτροπή και των συνεργιών μας με άλλα κράτη-μέλη και οργανισμούς της ΕΕ, καταφέραμε να αποτρέψουμε την εφαρμογή αυτής της δυσμενούς για την ελληνική επιχειρηματικότητα πρότασης και να διασφαλίσουμε την απρόσκοπτη συνέχιση της χορήγησης ενισχύσεων για επενδυτικά σχέδια σε όλη την επικράτεια.

Εξασφαλίσαμε ποσοστά ενίσχυσης έως 30-40% για όλες τις περιφέρειες της χώρας, προσαυξημένα με 10% για τις μεσαίες και 20% για τις μικρές επιχειρήσεις.

Θα ήθελα να σημειώσω ότι ο ισχύων Εθνικός Περιφερειακός Χάρτης ενισχύσεων που είχε υποβληθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση και δέσμευσε τη χώρα για την περίοδο 2000-2006, είχε διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο που δεν παρείχε την μέγιστη επιτρεπτή ένταση ενίσχυσης σύμφωνα με τις τρέχουσες Κατευθυντήριες Γραμμές της Επιτροπής.

Εμείς, με τον νέο Επενδυτικό Νόμο που προετοιμάζουμε και θα είναι έτοιμος να ισχύσει από 1/1/2007, σκοπεύουμε, πλέον της παροχής ευνοϊκών ποσοστών ενίσχυσης που σε πολλές περιπτώσεις μπορεί είναι υψηλότερα από τον υφιστάμενο Νόμο, να δημιουργήσουμε ένα εύχρηστο επιχειρηματικό εργαλείο που θα εντάσσεται σε μια στρατηγικά σχεδιασμένη και εφαρμοστικά συντονισμένη εθνική πολιτική κρατικών ενισχύσεων.