Συνέδριο_Αναπτυξιακές προκλήσεις στο νησιωτικό χώρο

Συνέδριο Αναπτυξιακές προκλήσεις στο νησιωτικό χώρο

Χίος,

30 Ιουλίου – 1 Αυγούστου 2009

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Καταρχήν επιτρέψτε μου να εκφράσω τη χαρά μου που βρίσκομαι εδώ στη Χίο, την ιδιαίτερη πατρίδα μου, ανάμεσά σας. Περισσότερο ως φίλος και λιγότερο ως ΓΓ του Υπουργείου Ανάπτυξης, είμαι εδώ για να μοιραστώ μαζί σας ιδέες σχετικά με τις αναπτυξιακές προκλήσεις και τις προοπτικές για το νησιωτικό χώρο σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον και σε μια Ευρώπη που αλλάζει με γρήγορους ρυθμούς μεταβάλλοντας όλα τα δεδομένα και απαιτώντας νέο τρόπο σκέψης και νέες προσεγγίσεις.

Είναι γεγονός αγαπητοί φίλοι, ότι οι περιφέρειες μας αλλά και της Ευρώπης γενικότερα, βρίσκονται αντιμέτωπες με πολλές και ποικίλες μεσο και μκροπρόθεσμες προκλήσεις. Ορισμένες είναι εξωτερικού χαρακτήρα, όπως παγκοσμιοποίηση, η άνοδος του κόστους της ενέργειας, η σημαντική μεταναστευτική πίεση ή η κλιματική αλλαγή. Άλλες είναι ενδογενούς φύσης, όπως οι δημογραφικές αλλαγές (γήρανση του πληθυσμού) ή η συνεχής προσπάθεια για τη βελτίωση του περιβάλλοντος.

Ας τις δούμε αναλυτικότερα:

Οι συνέπειες των δημογραφικών αλλαγών ποικίλλουν ανάμεσα στις περιφέρειες της ΕΕ: Ο ευρωπαϊκός πληθυσμός προβλέπεται ότι θα αρχίσει να μειώνεται γύρω στο 2020. Ήδη σήμερα, σε 85 περιφέρειες της Ένωσης (κυρίως στα νέα κράτη μέλη) σημειώνεται σαφέστατη μείωση του πληθυσμού, ενώ σε άλλες 76 ο πληθυσμός εξακολουθεί να αυξάνεται μόνο χάρη στη μετανάστευση. Σε μεγάλα τμήματα της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Ελλάδας το πραγματικό ποσοστό εξαρτημένων ηλικιωμένων ατόμων προσεγγίζει το 50%, γεγονός που σημαίνει ότι σε κάθε άτομο πάνω από τη συντάξιμη ηλικία αντιστοιχούν περίπου μόνο δύο εργαζόμενα άτομα. Από το 2017 και μετά, η συρρίκνωση του ενεργού πληθυσμού ενδέχεται να οδηγήσει σε στασιμότητα και, εν συνεχεία, σε μείωση του απόλυτου επιπέδου απασχόλησης.

Πολλές περιφέρειες θα βρεθούν αντιμέτωπες, ολοένα και περισσότερο, με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής καθώς και με νέες προκλήσεις όσον αφορά την παροχή ενέργειας.

Όλες οι διαθέσιμες οικονομικές εκθέσεις επισημαίνουν ότι το κόστος της μη ανάληψης δράσης για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών υπερβαίνει κατά πολύ το κόστος της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε επίπεδο συμβατό με το στόχο της ΕΕ για περιορισμό της αλλαγής του κλίματος σε 2 βαθμούς Κελσίου. Καταλαβαίνετε πόσες σοβαρές προκλήσεις για τη γεωργία, την αλιεία και τη βιομηχανία τουρισμού προκύπτουν και για τις νησιωτικές περιφέρειες και θα απαιτηθούν σημαντικές επενδύσεις για την αντιμετώπιση της ξηρασίας, των πυρκαγιών, της διάβρωσης των ακτών και των πλημμυρών.

Η αύξηση των τιμών της ενέργειας θα επηρεάσει τις περιφέρειες της ΕΕ με διάφορους τρόπους ανάλογα με τον τρόπο κάλυψης των ενεργειακών αναγκών τους, την οικονομική τους δομή και την ενεργειακή αποδοτικότητα των επιχειρήσεών τους. Η αύξηση του κόστους μεταφοράς τείνει να πλήξει τις γεωγραφικά απομακρυσμένες περιφέρειες, καθώς και τα νησιά μας. Τομείς βασικής σημασίας για νησιωτικές περιφέρειες, όπως ο τουρισμός, είναι ευάλωτοι στις αυξήσεις του κόστους της ενέργειας, ενώ οι αυξήσεις των τιμών της ενέργειας έχουν δυσανάλογες επιπτώσεις στις χαμηλές εισοδηματικές ομάδες και επιτείνουν την «ενεργειακή φτώχεια» των μειονεκτούντων.

Παράλληλα, οι περιφέρειες θα κληθούν να αντιμετωπίσουν διάφορες κοινωνικές προκλήσεις που προκύπτουν από τις αναντιστοιχίες δεξιοτήτων (διαχωρισμός της αγοράς εργασίας μεταξύ υψηλών δεξιοτήτων/υψηλών μισθών και χαμηλών δεξιοτήτων/χαμηλών μισθών, αύξηση της εισροής μεταναστών κλπ). Είναι σημαντικό οι νησιωτικές περιφέρειες να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά το ζήτημα των απαιτούμενων δεξιοτήτων, προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικές σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία βασισμένη στη γνώση. Οι διαφοροποιήσεις στα επίπεδα εκπαίδευσης είναι περισσότερο σήμερα εμφανείς μεταξύ περιφερειών: το 2005, στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες της Ένωσης (ΕΕ27) μόνο 14% του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας διέθεταν πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε σύγκριση με τις περισσότερο ανεπτυγμένες εξ αυτών.

Είμαι πεπεισμένος ότι μέσα στα επόμενα έτη όλες αυτές οι προκλήσεις, ο αντίκτυπος της αυξανόμενης οικονομικής πίεσης από τους παγκόσμιους ανταγωνιστές, η ηλικία των κοινωνιών μας, οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας και η κοινωνική πόλωση θα γίνουν ιδιαίτερα αισθητές σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ποια, λοιπόν, είναι η θέση των δικών μας περιφερειών και ιδίως των νησιωτικών στο παραπάνω πλαίσιο?

Η Ελλάδα, με το 14% του πληθυσμού να κατοικεί σε 124 από τα 3500 νησιά, αποτελεί μοναδικό φαινόμενο για κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο νησιωτικός χαρακτήρας («νησιωτικότητα») με συστατικά στοιχεία τον κατακερματισμό των αγορών, την απομόνωση των νησιωτικών χωρικών μονάδων, την ασυνέχεια του χώρου, την ατελή κινητικότητα του κεφαλαίου και της εργασίας αποτελεί για άλλους μειονέκτημα, Πιστεύω όμως βαθιά ότι εσείς που επιλέξατε να ζείτε μόνιμα σε αυτό το κομμάτι της πατρίδας μας είστε η απόδειξη ότι τα νησιά είναι το μεγάλο πλεονέκτημα της χώρας μας.

Υποστηρίζεται ότι η νησιωτικότητα αποτελεί ανασχετικός παράγοντας της ανάπτυξης. Είναι; Η Ε.Ε. αντελήφθη, κυρίως μετά την προσχώρηση Φιλανδίας και Σουηδίας, ότι δεν είναι δυνατόν να μεταχειρίζεται με διαφορετικό τρόπο παρόμοιες καταστάσεις (αραιοκατοικημένες περιοχές, νησιά) αλλά ούτε και διαφορετικές καταστάσεις (νησιά, ηπειρωτική χώρα) με παρόμοιο τρόπο. Έτσι, στο άρθρο 154 της Συνθήκης της Νίκαιας λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη να συνδεθούν οι νησιωτικές, οι μεσόγειες και οι περιφερειακές περιοχές με τα εθνικά δίκτυα (λόγω των ανοικτών και ανταγωνιστικών αγορών). Το δε άρθρο ΙΙΙ-220 της Συνταγματικής Συνθήκης (Λισαβόνα) αποδίδει ιδιαίτερη προσοχή στις περιοχές που πλήττονται από σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά προβλήματα, όπως οι ιδιαίτερα αραιοκατοικημένες και οι νησιωτικές, διασυνοριακές και ορεινές περιοχές.

Προκλήσεις, αδυναμίες και ισχυρά σημεία, του νησιωτικού μας χώρου

Η περιφερειακότητα του αρχιπελάγους χαρακτηρίζεται από τρείς παράγοντες: την απόσταση που χωρίζει μια Περιφέρεια από άλλες και την οδηγεί σε ένα καθεστώς γεωγραφικής απομόνωσης, τη διαφορετικότητά της, παράγοντας ο οποίος σε πολλές περιπτώσεις σημαίνει οικονομική ή πολιτιστική καθυστέρηση και εξάρτησή της από αποφάσεις που λαμβάνονται σε άλλες «κεντρικές Περιφέρειες». Από πολλούς, υποστηρίζεται ότι η περιφερειακότητα / νησιωτικότητα διαμορφώνεται και από την αδυναμία αξιοποίησης των θετικών σωρρευτικών επιδράσεων της Αττικής, ως Μητρόπολης του Ευρω-μεσογειακού χώρου.

Η αναπτυξιακή στρατηγική για το νησιωτικό χώρο αποτελεί γενικά ζήτημα δύσκολο να προσεγγιστεί, καθώς ο συγκεκριμένος χώρος αποτελεί μια περιοχή με ιδιαίτερα κοινωνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά, λόγω της ασυνέχειας του και της φυσικής απομόνωσής του, ενώ χαρακτηρίζεται ειδικότερα από:

δημογραφική και κοινωνική αποσταθεροποίηση των μικρών νησιών, που εκδηλώνεται με τη μορφή δημογραφικής αποψίλωσης, με τη μορφή πληθυσμιακής έκρηξης σε ορισμένες περιόδους, είτε με τη μορφή υψηλών ποσοστών ανεργίας,
αποδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού και συρρίκνωση της παραγωγικής βάσης των νησιών, κυρίως λόγω της αδυναμίας αναδιάρθρωσης και της ανάπτυξης οικονομιών κλίμακας από τις επιχειρήσεις, της έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού και, του αυξημένου κόστους μεταφορών.

Μέσα σε ένα παγκόσμιο παραγωγικό που στον 20ο αιώνα έχει υποστεί σημαντικές μεταβολές: τα νησιά αντιμετωπίζουν σημαντικό ζήτημα ανταγωνιστικότητας, κατάσταση που συμβάλει καθοριστικά στην οικονομική, δημογραφική, πολιτιστική περιθωριοποίηση των νησιών και που κατά την άποψή μου θα πρέπει να αναζητείται με βάση χαρακτηριστικά, όπως η ποιότητα, η ιδιαιτερότητα, η μονοπωλιακή θέση σε συγκεκριμένη αγορά

Θα έλεγα λοιπόν, ότι, δύο βασικές προκλήσεις αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές μας Περιφέρειες:

την αξιοποίηση του μεταβαλλόμενου διεθνούς περιβάλλοντος (τεχνολογικές αλλαγές ιδιαίτερα στους τομείς των πληροφοριών και των τηλεπικοινωνιών, βαρύτητα των υπηρεσιών στο σχηματισμό του εθνικού πλούτου, στροφή των επιδιώξεων των ανθρώπων υπέρ ποιοτικών στόχων, κλπ) ώστε να μετατραπούν οι νησιωτικές ιδιαιτερότητες από μειονεκτήματα σε πλεονεκτήματα.
την εφαρμογή της έννοιας της αειφορίας, δηλαδή, της σταθερής αναπτυξιακής πορείας που να επιτρέπει τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους και των χαρακτηριστικών τους σε βάθος χρόνου, ενισχύοντας την ελκυστικότητά τους.

Με δεδομένα τα παραπάνω και επιχειρώντας να αναδείξω τα ζητήματα που τίθενται για την περιφέρειά μας θα μπορούσα επιγραμματικά να αναφέρω:
την ύπαρξη σημαντικών διαπεριφερειακών, ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων μεταξύ των οποίων και ανισοκατανομή ανθρώπινων και φυσικών πόρων και υποδομών.
Το υψηλό κόστος δημιουργίας και συντήρησης υποδομών.
την τεχνολογική και οικονομική εξάρτηση.
την απουσία οικονομιών κλίμακας για τις επιχειρήσεις.
την υψηλή εποχικότητα δραστηριοτήτων, που σε μεγάλο βαθμό στηρίζονται στον τουρισμό.
την ευάλωτη οικονομία η οποία βασίζεται κατά κύριο λόγο στον τριτογενή τομέα.
Τις έντονες πιέσεις στη δόμηση, τόσο για οικιστικές όσο και για τουριστικές λειτουργίες.
Την υπερεκμετάλλευση των περιορισμένων φυσικών πόρων.
Το υψηλό κόστος αντιμετώπισης των αστικών και κοινωνικών λειτουργιών (ποιότητα και ευκολία πρόσβασης σε υπηρεσίες από επιχειρήσεις και πολίτες, συγκοινωνίες, υγεία, παιδεία, κ.λπ.).
τις αδυναμίες στην παροχή υψηλού επιπέδου υπηρεσιών υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνικών υπηρεσιών λόγω έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού.
τις δυσχερείς συνθήκες μεταφορών.

Να δώσω εδώ επιγραμματικά με αριθμούς την εικόνα που αφορά στην οικονομία της Χίου (αν χρειαστεί το λέμε)

Το ΑΕΠ του Νομού Χίου ανήλθε το 2006 σε 804 εκ. Ευρώ. Την περίοδο 2000-2006 αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 5,7% έναντι 5,1% του συνόλου της χώρας. Η συμβολή της Χίου στο ΑΕΠ της χώρας εκτιμάται σε 0,37% (μέσος όρος 2000-2006). Το ΑΕΠ της Χίου καλύπτει το 28,2% του ΑΕΠ περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Χίου το 2006 διαμορφώθηκε σε €15.427 έναντι €19.124 του συνόλου χώρας, ενώ ως ποσοστό του κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδος ανέρχεται στο 78,3% ( μέσος όρος 2000-2006).

Η σύνθεση της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της Χίου είναι: τριτογενής τομέας 71%, βιομηχανία-ενέργεια-κατασκευές 16%, γεωργία-αλιεία 13%. Τα αντίστοιχα μεγέθη για την Ελλάδα είναι 74,1%, 20,5% και 5,4%. Ο πρωτογενής τομέας είναι περισσότερο αναπτυγμένος στη Χίο σε σχέση με το σύνολο Ελλάδος λόγω των ιχθυοκαλλιεργειών Ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης την περίοδο 2003-2007 ανήλθε σε 28,6%.

Οι πωλήσεις κατά το 2007 ανήλθαν σε 336,1 εκατ. € ενώ ο μέσος ρυθμός αύξησης της περιόδου 2003-2007 ανήλθε σε 18,8%. Οι πωλήσεις των εμπορικών εταιρειών ανήλθαν το 2007 σε 68,4 € εκατ. καλύπτοντας το 20% των συνολικών πωλήσεων, ενώ ο μέσος ρυθμός αύξησης διαμορφώθηκε σε 2,5%. Αξιόλογη είναι η διεύρυνση πωλήσεων της βιομηχανίας κατά 27,8% την περίοδο 2003-2007. Τα καθαρά κέρδη της βιομηχανίας συρρικνώθηκαν το 2007, μετά από συνεχή αυξητική πορεία. Οι πωλήσεις των τουριστικών εταιρειών με έδρα στην Χίο ανήλθαν το 2007 σε 8,5 εκατ.€ σημειώνοντας μεταβολή 8,6% κατά την εξεταζόμενη πενταετία. Τα κέρδη των 74 επιχειρήσεων του νομού το 2007 διαμορφώθηκαν σε 17,9 εκατ.€ σημειώνοντας αξιόλογη μέση ετήσια αύξηση 30,7%. Το 84% των κερδών προ φόρου αφορούν τις ιχθυοκαλλιεργητικές εταιρείες.

Στους αριθμοδείκτες κερδοφορίας οι εταιρείες του νομού Χίου υπερτερούν έναντι του συνόλου Ελλάδος στο περιθώριο EBITDA, υστερούν αρκετά στο περιθώριο μικτού κέρδους, ενώ μικρή είναι η διαφορά στο περιθώριο καθαρού κέρδους. Η αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων είναι μικρότερη στην Χίο από ότι στο σύνολο χώρας. Η εξάρτηση από ξένα κεφάλαια είναι υψηλότερη στην Χίο έναντι του συνόλου Ελλάδος. Η ρευστότητα δεν παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις.

Από τη σύγκριση των αριθμοδεικτών του τομέα γεωργία-αλιεία διαπιστώνεται μείωση των περιθωρίων μικτού κέρδους μετά το 2005και σημαντική πτώση του καθαρού κέρδους μετά το 2004 . Επιδείνωση των αποτελεσμάτων της βιομηχανίας καταγράφηκαν το 2007. Τα περιθώρια μικτού και καθαρού κέρδους σημείωσαν πτώση. Βελτιωμένα ήταν τα αποτελέσματα των κατασκευαστικών εταιρειών της Χίου το 2007. Όλα τα περιθώρια κέρδους αυξήθηκαν σημαντικά. Οι ζημιές του 2006 μετατράπηκαν σε κέρδη το 2007. Θετικά ήταν τα αποτελέσματα των εμπορικών επιχειρήσεων το 2007. Όλα τα περιθώρια κέρδους βελτιώθηκαν. Κάμψη του περιθωρίου μικτού κέρδους και σημαντική μείωση του περιθωρίου καθαρού κέρδους σημειώθηκε στις τουριστικές επιχειρήσεις, Ο κλάδος των λοιπών υπηρεσιών από το 2004 και μετά ήταν ζημιογόνος παρουσιάζοντας συνεχή μείωση των περιθωρίων μικτού κέρδους.

Τίθεται λοιπόν το ερώτημα: μπορούν οι νησιωτικές περιφέρειες αλλά και η δική μας Περιφέρεια ειδικότερα, να ανταποκριθούν στις προκλήσεις αυτές και πώς?

Αγαπητοί φίλοι,

Η ανάπτυξη και η απασχόληση απαιτούν πολιτικές που να μπορούν να προβλέπουν και να διαχειρίζονται τις νέες προκλήσεις. Στο νησιωτικό χώρο, είναι αναγκαία μια ενιαία ως προς τις αρχές της στρατηγική με διαφοροποιήσεις οι οποίες θα λαμβάνουν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε νησιού ή κάθε κατηγορίας νησιών. Πολλά από τα αναπτυξιακά μειονεκτήματα προηγουμένων περιόδων – όπως η νησιωτικότητα – μπορούν να αναδειχθούν σε πλεονεκτήματα.

Για να γίνει όμως αυτό, είναι ουσιαστικής σημασία η ενεργή συμμετοχή του τοπικού ανθρώπινου δυναμικού στην όλη αναπτυξιακή διαδικασία, με ξεκάθαρους στόχους και πλήρη ορθολογική αξιοποίηση των τοπικών πόρων (ανθρώπινων, φυσικών και οικονομικών), των τοπικών εμπειριών και δεξιοτήτων. Είναι δηλαδή απαραίτητη μια ενδογενής ολοκληρωμένη και διαφοροποιημένη στρατηγική ανάπτυξης, για κάθε νησί». Η διαφοροποίηση που απορρέει από την εστίαση στις ιδιαιτερότητες αποτελεί όχι μόνο ευκαιρία αλλά και απαραίτητη προϋπόθεση για μια επιτυχημένη αναπτυξιακή στρατηγική.

Κύρια στοιχεία αυτής της στρατηγικής θα πρέπει να αποτελούν η ανασυγκρότηση ενός βιώσιμου και διαφοροποιημένου παραγωγικού προτύπου στηριζόμενη στην ιδιωτική επιχειρηματική πρωτοβουλία, η επίλυση των κρίσιμων ζητημάτων προσπελασιμότητας και υποδομών των νησιών, και η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού τους περιβάλλοντος.

Ειδικότερα, οι παρεμβάσεις στο πλαίσιο της συγκεκριμένης στρατηγικής θα πρέπει να κατευθύνονται κυρίως:

στη μείωση των ενδο- και διαπεριφερειακών ανισοτήτων, που πηγάζουν από τη νησιωτικότητα: η ολοκλήρωση των υποδομών πρόσβασης (δίκτυα μεταφορών, υπηρεσίες και ενέργεια).
στην ανάπτυξη του επιχειρείν και την ανάδειξη των ιδιαιτεροτήτων και συγκριτικών πλεονεκτημάτων του νησιωτικού χώρου: οργάνωση εμπορίας, διακίνησης και προβολής τοπικών προϊόντων, δημιουργία υποδομών στήριξης της επιχειρηματικότητας και διαφοροποίησης της οικονομικής δραστηριότητας. Μέσω της ενεργοποίησης τοπικών πόρων και δυνάμεων, η ανάπτυξη θα αποκτήσει ενδογενή και όχι επίκτητο χαρακτήρα.
στην περιβαλλοντική μέριμνα, για τη διατήρηση και ανάδειξη του φυσικού και του δομημένου περιβάλλοντος.
Στην ενίσχυση και εξασφάλιση υποδομών υγείας, μέσω προσέλκυσης ανθρώπινου δυναμικού, αλλά και εξειδικευμένων ενεργειών όπως ανάπτυξη και χρήση τηλεϊατρικής.
στην ανάδειξη και προστασία του ιστορικού και πολιτισμικού πλούτου, ως προϋπόθεση για την ευρύτερη τουριστική και επιχειρηματική δραστηριότητα.
στην ενδυνάμωση των σχέσεων των αστικών κέντρων, των νησιών, τόσο με την ενδοχώρα τους όσο και μεταξύ τους αλλά και με τις ηπειρωτικές ακτές.

Τι μπορεί αυτό να συνεπάγεται για τη δική μας Περιφέρεια και για το νησί μας ειδικότερα?

Στο νέο αναπτυξιακό περιβάλλον που δημιουργείται, τα νησιά του Β. Αιγαίου θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τα έντονα προβλήματα προσπελασιμότητας, να διαφυλάξουν και να αξιοποιήσουν με βιώσιμο τρόπο τους σημαντικούς περιβαλλοντικούς, πολιτισμικούς και τουριστικούς πόρους, ο μοναδικός συνδυασμός των οποίων αποτελεί το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της. Στο πλαίσιο αυτό η Περιφέρεια θα πρέπει να αυξήσει την ελκυστικότητά της ως τόπου επενδύσεων, επιχειρηματικότητας, αλλά και ως τουριστικού προορισμού.

Η επαναπροσέγγιση της αναπτυξιακής στρατηγικής της Περιφέρειας Β. Αιγαίου θα πρέπει να καθοδηγείται από το αναπτυξιακό δυναμικό σε τομείς της πολιτικής και δράσεις που η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου μπορεί να αξιοποιήσει, στηριζόμενη παράλληλα στα συγκριτικά πλεονεκτήματά της, όπως:

την ευνοϊκή στρατηγική θέση της στο θαλάσσιο χώρο
Το πλούσιο φυσικό και πολιτιστικό υπόβαθρο της Περιφέρειας, πόροι οι οποίοι δεν έχουν πληγεί από τις μέχρι σήμερα ανθρωπογενείς παρεμβάσεις, δημιουργούν προϋποθέσεις για διεύρυνση, εμπλουτισμό και διαφοροποίηση κυρίως του τουριστικού προϊόντος, αλλά και την εν γένει αύξηση της ανταγωνιστικότητας της Περιφέρειας.
Σημαντική συμμετοχή του τουριστικού τομέα στην οικονομία της Χωρικής Ενότητας και ύπαρξη τουριστικών πόρων υψηλής σπουδαιότητας. Σημειώνεται η υψηλού επιπέδου τουριστική ανάπτυξη με σημαντικές πρωτοβουλίες για την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και εμπλουτισμού του τουριστικού προϊόντος.
Την υψηλή ποιότητα των παραγόμενων αγροτικών προϊόντων με την κατάλληλη διαδικασία μεταποίησης και εμπορίας, η οποία δημιουργεί σημαντικές προοπτικές βελτιστοποίησης της παραγωγικότητας των αγροτικών δραστηριοτήτων και τη διασύνδεση των τομέων κλάδων στο σύνολο της παραγωγικής / οικονομικής δραστηριότητας, έτσι ώστε να αυξηθεί η προστιθέμενη αξία όλων των παραγωγικών δραστηριοτήτων.
Τον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας ο οποίος με την σταδιακή βελτίωση του εκπαιδευτικού επιπέδου και των δεξιοτήτων του δημιουργεί σημαντικά θετικές προοπτικές / δυνατότητες ανάληψης παραγωγικών / επιχειρηματικών και κοινωνικών πρωτοβουλιών για αυτοτροφοδοτούμενη / αειφόρο ανάπτυξη της Περιφέρειας.
Την ύπαρξη του Πανεπιστημίου Αιγαίου και την επί πολλά έτη δραστηριοποίησή του, με παράλληλο υψηλό βαθμό ενσωμάτωσής του στον κοινωνικό και δημόσιο ιστό της Περιφέρειας. Το πλεονέκτημα αυτό δημιουργεί ευκαιρίες και προοπτικές σύνδεσης του Πανεπιστημίου και με το παραγωγικό / επιχειρηματικό ιστό της Περιφέρειας για τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την εφαρμογή καινοτομιών στην παραγωγική και διοικητική λειτουργία των επιχειρήσεων της Περιφέρειας.

Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί φίλοι, (ΕΞΑΓΓΕΛΙΕΣ – Χίος)

Προσωπικά είμαι βέβαιος ότι αν καταφέρουμε να ξεδιπλώσουμε μία δέσμη πολιτικών και μέτρων για το νησί μας, που να δημιουργούν αίσθημα ασφάλειας, ευκαιρίες απασχόλησης, και στοιχειώδη ποιοτική διαβίωση των κατοίκων. τότε, είμαι βέβαιος ότι τα μειονεκτήματα θα απαλειφθούν, με ευεργετικές συνέπειες τόσο στην άμυνα, όσο και στην καθημερινή ζωή.

Όραμα μας, η Χίος να καταστεί ελκυστική ως τόπος διαμονής και διαβίωσης, ως περιοχή τουριστικού προορισμού και ως τόπος επιχειρηματικής εγκατάστασης σε ένα οικονομικά και περιβαλλοντικά βιώσιμο περιβάλλον. Στόχος η συγκράτηση του πληθυσμού και η βελτίωση της ποιότητας ζωής του.

Επιγραμματικά αναφέρω ένα παράδειγμα στρατηγικού σχεδίου που θα μπορούσε να εξειδικεύεται ενδεικτικά στους παρακάτω άξονες για το νησί μας :

Επιχειρηματικότητα
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Παραδείγματα δράσεων στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσαν να αποτελούν:

Mini PENA
Μεταλλεία Κεράμου
Υδροθεραπευτήριο στα Αγιάσματα
Project Βιοτεχνολογίας
κατάρτιση τοπικών επιχειρηματιών για business plans
ΜΟΔ / αιτήματα από σχολεία της Χίου για παλαιά PC της ΜΟΔ
Ουσιαστική σύνδεση των τμημάτων του Πανεπιστημίου Αιγαίου με την έρευνα και την εκπαίδευση στη Ναυτιλία και τις επιχειρήσεις
Ανάπτυξη λογισμικού για τις Μεταφορές. Η Τουρκία μπορεί να γίνει μεγάλος πελάτης αφού έχει τεράστιο οδικό δίκτυο και χρειάζεται επειγόντως λογισμικό logistics
Ανάπτυξη έρευνας στα τρόφιμα (μαστίχα, εσπεριδοειδή, ιχθυοκαλλιέργειες, φύκια κλπ)
Εκμετάλλευση των κενών κατοικιών στα χωριά μας, ως καταλυμάτων πεζοπορικού – φυσιολατρικού ή εναλλακτικού τουρισμού
Ανάπτυξη της έρευνας για ενδεχόμενες ιδιότητες της μαστίχας, ώστε να αυξηθεί η προστιθέμενη αξία του προϊόντος και να πάψει να αποτελεί προϊόν φολκλόρ.
Να αναζητηθούν προϊόντα και υπηρεσίες (υπάρχουν πολλά) που να απευθύνονται στους εύπορους γείτονες εξ ανατολών
Να χαρακτηρισθεί το μεγαλύτερο μέρος του νησιού τόπος εναλλακτικού τουρισμού.
Να προβληθούν τα Καστροχώρια (πριν φθαρούν ολοκληρωτικά) που είναι απόλυτη μοναδικότητα στη Μεσόγειο.
Τέλος, να συντονιστεί μεγάλη εκστρατεία για την αποκατάσταση του Φρουρίου με τη συνεργασία του Πολυτεχνείου της Genova (αδελφής πόλεως του Δήμου Χίου).

Η υλοποίηση των παρεμβάσεων αυτών θα βασίζεται σε ένα νέο πλαίσιο διαχείρισης που θα έχει ως στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας, μέσα σε ένα λιγότερο γραφειοκρατικό περιβάλλον, με σεβασμό στην αρχή του Δημοκρατικού Προγραμματισμού αλλά και της τεχνοκρατικής επιβεβαίωσης της οικονομικής αποδοτικότητας και της κοινωνικής αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.

Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί φίλου,

Οι προκλήσεις υπάρχουν αλλά τα πλεονεκτήματα είναι αδιαμφισβήτητα, οι συνθήκες ευνοϊκές και οι οικονομικοί πόροι διαθέσιμοι.. Εκείνο που χρειάζεται είναι σωστά στοχευμένες και άρτια οργανωμένες πολιτικές ανάπτυξης, με χρηστή διαχείριση, σε μία τοπική υπερπροσπάθεια Στο πλαίσιο αυτό, δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει ότι υπάρχει τεράστιο ανθρώπινο δυναμικό εγχώριο κι από Χιώτες της διασποράς, κρατικοί, ευρωπαϊκοί αλλά και ιδιωτικοί πόροι που, όλα μαζί, προεξοφλούν επιτυχημένη έκβαση.

Όραμα όλων μας αποτελεί μια Ελλάδα ενταγμένης στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, μια Ελλάδα με κοινωνική, εδαφική και οικονομική συνοχή. Στο πλαίσιο αυτό, ο νησιωτικός μας χώρος δεν μπορεί και δεν πρέπει να υστερεί στην ανάπτυξη ούτε στην ποιότητα ζωής. Με τις προκλήσεις να βρίσκονται μπροστά μας μπορούμε να είμαστε κατάλληλα εξοπλισμένοι για να τις αντιμετωπίσουμε. Σας καλώ να εργαστούμε όλοι μαζί για το σκοπό αυτό.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.