Έκθεση Energy RES 2008

ΕΚΘΕΣΗ EnergyRES 2008

Παρασκευή 11 Απριλίου 2008

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Χαίρομαι ιδιαίτερα σήμερα που βρίσκομαι εδώ σήμερα εκπροσωπώντας το ΥΠΑΝ στην εξειδικευμένη αυτή έκθεση με επίκεντρο την ΕΞΕ και τις ΑΠΕ και με υπόβαθρο την περιβαλλοντική και ενεργειακή πρόκληση που αντιμετωπίζουμε.

Tα προβλήματα παραγωγής, μεταφοράς και χρήσης της ενέργειας, η μείωση των συμβατικών αποθεμάτων και η κλιματική αλλαγή δημιουργούν μεγάλη ανασφάλεια ως προς τον ενεργειακό εφοδιασμό. Είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΕ μας ζητά δράσεις για το κλίμα και την ενέργεια. Αν σε επίπεδο Ε.Ε., εάν ένα ΚΜ δεν τις αναλάβει, τα άλλα ΚΜ υφίστανται τις συνέπειες. Επιπλέον, εάν ανακύψουν προβλήματα εκτός Ε.Ε., αυτά μπορούν να έχουν αντίκτυπο στο σύνολο της Ε.Ε.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο κάθε ΚΜ χρειάζεται μια ισχυρή ενεργειακή πολιτική, ώστε να μετατραπεί σε µία οικονομία υψηλής ενεργειακής απόδοσης / µε χαμηλές εκπομπές CO2, ικανή να αντιμετωπίσει τις κλιματικές αλλαγές, τη γεωπολιτική ρευστότητα και τις συνεχώς μεταβαλλόμενες παγκόσμιες οικονομικές ισορροπίες.

Χθες στα εγκαίνια ορισμένοι διαμαρτυρήθηκαν για χαμηλές ταχύτητες στην προώθηση των σχετικών πολιτικών.

Δεν αρκεί όμως να τρέχουμε, πρέπει να ξέρουμε και που πηγαίνουμε. Αυτή είναι και η δουλειά του ΜΕΣ που υποβάλλεται στο ΥΠΑΝ βάσει του Ν.3438/2006 από το ΣΕΕΣ. Με σωστή μεθοδολογία, αντικειμενικές και τεκμηριωμένες παραδοχές και με προτάσεις μέτρων που απαιτούνται σε βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, ο ΜΕΣ φιλοδοξεί να δώσει το έναυσμα για τις αναγκαίες διεργασίες για την επίτευξη των στόχων που έχουμε θέσει.

Οι συνιστώσες της ενεργειακής κατάστασης της χώρας εξετάζονται υπό το πρίσμα των πρωτογενών καυσίμων που χρησιμοποιούνται ήδη στο ενεργειακό ισοζύγιο αλλά και αυτών που, δυνητικά, μπορεί να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και τη μείωση των εκπεμπομένων ρύπων σε όλους τους κλάδους της οικονομίας.

Παρά τις αβεβαιότητες και με βάση τις διεθνείς εκτιμήσεις για τον ορίζοντα 2008-2020, η χώρα πρέπει να ξέρει πως θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις και ποια μέσα πρέπει να διαθέτει για να προσαρμόζεται εύκολα σε απρόβλεπτες εξελίξεις.

Το σημερινό ενεργειακό μοντέλο της χώρας μας είναι σπάταλο και ρυπογόνο, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζει πολλές παθογένειες και αναποτελεσματικότητες που πρέπει να αντιμετωπισθούν κατά τρόπο ριζικό και τολμηρό αν θέλουμε να διασφαλίσουμε την προοπτική μια ανταγωνιστικής και βιώσιμης ανάπτυξης. Ο ρόλος, λοιπόν, της Ελληνικής ενεργειακής πολιτικής πρέπει να εστιάζει στη διαχείριση της μετάβασης προς τη νέα κατάσταση, ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε απόκλιση και να εξασφαλιστεί η εναρμονισμένη πορεία με τις εξελίξεις στην Ε.Ε

Στο πλαίσιο αυτό εξετάστηκαν αρκετά σενάρια και αναλύθηκαν βασικές παραδοχές.

Εξέλιξη των Τιμών των Καυσίμων. Το πετρέλαιο με το οποίο συνδέονται έμμεσα ή άμεσα όλα τα καύσιμα είναι ο πρώτος παράγων για την εκτίμηση της εξέλιξης των τιμών. Στη συνέχεια το ΦΑ και τα στερεά καύσιμα.

Εξέλιξη της ζήτησης. Εξέλιξη της Ζήτησης Ηλεκτρισμού. Στο σενάριο αναφοράς η εξέλιξη της ζήτησης ΗΕ εκτιμάται ότι θα ακολουθήσει την εξέλιξη του ΑΕΠ και του διαθέσιμου εισοδήματος. Για το σενάριο ΕΞΕ και στο βαθμό που θα επιτευχθούν τα προτεινόμενα μέτρα η εξέλιξη της ζήτησης ΗΕ προβλέπεται μειωμένη.

Εξέλιξη της Κατανάλωσης ΦΑ. Η κατανάλωση κυριαρχείται μέχρι στιγμής από την ηλεκτροπαραγωγή. Θα πρέπει να τονιστεί ότι η μετατροπή του ΦΑ σε ηλεκτρισμό και η χρήση του ηλεκτρισμού για τη θέρμανση νερού αποτελεί μία σπατάλη ενέργειας. Το ΦΑ μετατρέπεται σε ηλεκτρισμό με βαθμό απόδοσης, λαμβανομένης υπόψη της παλαιότητας και της διακοπτόμενης λειτουργίας των μονάδων συνδυασμένου κύκλου, λίγο μεγαλύτερο του 50%, ενώ η απευθείας καύση του ΦΑ για τη θέρμανση νερού επιτυγχάνεται με βαθμούς απόδοσης μεγαλύτερους του 85% και ασήμαντες επενδύσεις. Για την ηλεκτροπαραγωγή εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν μεταξύ 4,5 – 5,5 bcm ΦΑ. Η κατανάλωση στον οικιακό τομέα του ΦΑ αναμένεται να αυξηθεί με την επέκταση του δικτύου στη χώρα.

Εξέλιξη της Διείσδυσης των ΑΠΕ στο Ενεργειακό Ισοζύγιο. H χώρα μας έχει ως στόχο διείσδυσης των ΑΠΕ στο ενεργειακό της ισοζύγιο το ποσοστό 18% στην τελική κατανάλωση, από το 6,9% περίπου που είναι σήμερα. Αναμφίβολα ο στόχος αυτός είναι φιλόδοξος και απαιτεί συντονισμένα μέτρα για την προσέγγισή του, τα οποία μελετώνται αναλυτικά. Για τη διείσδυση των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή ένας στόχος περί το 30% φαίνεται ρεαλιστικός να επιτευχθεί γύρω στο 2020, εφόσον ληφθούν μέτρα όπως η προώθηση της επέκτασης των δικτύων μεταφοράς και διανομής ΗΕ. Το ΣΕΕΣ εκτιμά ότι έτσι η διείσδυση στην ηλεκτροπαραγωγή θα φθάσει το 2010 στις 6,650 GWh, το 2015 στις 12,650 GWh και το 2020 στις 22 GWh.

Για τη διείσδυση των ΑΠΕ στο σύστημα παραγωγής HE εκτός από τα θέματα ευστάθειας του συστήματος, πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι χρειαζόμαστε και αντίστοιχη ισχύ θερμικών μονάδων που θα καλύπτουν την ζήτηση σε περιόδους άπνοιας. Το κόστος αυτό δεν μπορεί να μη λαμβάνεται υπόψη κατά τη βελτιστοποίηση του συστήματος ηλεκτροπαραγωγής, όπως δεν μπορεί να μη λαμβάνεται υπόψη και κατά την τιμολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Πρόταση του ΜΕΣ

Το σύστημα ηλεκτροπαραγωγής της χώρας θα αντιμετωπίσει προβλήματα επάρκειας εφεδρείας μέχρι και το 2010, καθώς η τάση της ζήτησης είναι μέχρι στιγμής αυξανόμενη. Το μίγμα των μονάδων που πρέπει να καλύψει τις ανάγκες στην απελευθερωμένη αγορά ΗΕ προσδιορίζεται βασικά από τους επενδυτές, τις συνθήκες εμπορίας των ρύπων και τις τεχνικές προδιαγραφές που μπορεί να τίθενται για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων. (Με βάση τα στοιχεία του ΣΕΕΣ ένα βέλτιστο μίγμα θα περιλάμβανε 30% ΑΠΕ, 20-25% ΦΑ, 20-25% λιγνίτη – για να υπάρχει και διάρκεια και, τέλος. άνθρακα ανάλογα με τη διείσδυση των ΑΠΕ).

Σίγουρα πρέπει να αυξηθεί η διείσδυση, αλλά, σύμφωνα με τους ειδικούς, σενάρια που κατά καιρούς αναφέρονται σε διάφορα φόρα και προβάλλουν ως λύσεις την παραγωγή ΗΕ αποκλειστικά από ΑΠΕ ή ΦΑ, θεωρούνται τεχνικά παρακινδυνευμένα και μπορεί να οδηγήσουν τη χώρα και πάλι σε καταστάσεις αδυναμίας κάλυψης των αναγκών σεΗΕ.

Στο πλαίσιο της εφαρμοζόμενης Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής:

Έχει επιτευχθεί μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο με την επέκταση χρησιμοποιήσεως του ΦΑ τόσο στην ηλεκτροπαραγωγή όσο και στην βιομηχανική και οικιακή κατανάλωση.

Μέσα από τον ΑΝ αλλά και το ΚΠΣ παρέχονται ικανές ενισχύσεις για τη δημιουργία αιολικών πάρκων και ΦΒ συστημάτων που συμβάλλουν επίσης στην μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο αλλά και στην προώθηση της «πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας». Εξορθολογισμός.

Προωθούνται με ταχείς ρυθμούς οι διασυνδέσεις της χώρας με τα διεθνή δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρισμού, πετρελαίου και φυσικού αερίου και ειδικότερα με αυτά που διασυνδέουν την ασιατική προσφορά με την ευρωπαϊκή ζήτηση.

Προχωρούν έργα για την περαιτέρω ενίσχυση του Συστήματος Μεταφοράς και Διανομής ΗΕ προκειμένου να αντιμετωπισθεί η μεγάλη γεωγραφική ανισορροπία μεταξύ παραγωγής (βορράς) και κατανάλωσης (νότος).

Προχωρούν επίσης έργα για τη διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα για την κάλυψη των αναγκών τους αλλά και την αύξηση της ικανότητας εγκατάστασης μονάδων ΑΠΕ.

Γίνεται προσεκτική κατανομή και διαχείριση των εκπομπών ρύπων σε συνεργασία με το συναρμόδιο Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ ώστε να περιορισθεί η αύξηση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου.

Προωθείται με προσεκτικά βήματα η συμπλήρωση του θεσμικού πλαισίου για την ολοκλήρωση της απελευθέρωσης της αγοράς ΗΕ και ΦΑ. Η ολοκλήρωση της απελευθέρωσης της αγοράς και η βελτίωση των ενεργειακών υποδομών, δημιουργεί ελκυστικό περιβάλλον για την ενίσχυση ιδιωτικών επενδύσεων.

Στόχο υψίστης σημασίας αποτελεί η μείωση της ενεργειακής ζήτησης, μέσω της ΕΞΕ και της αύξησης της ενεργειακής απόδοσης.

Εξετάζεται ο τρόπος διαχείρισης των δικαιωμάτων έρευνας για εγχώρια κοιτάσματα υδρογονανθράκων.

Ενεργειακή Αποδοτικότητα

Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά την τελική χρήση αποτελεί ειδική προτεραιότητα για την εθνική ενεργειακή στρατηγική όπως άλλωστε και για την ενεργειακή πολιτική της ΕΕ και για το λόγο αυτό περιλαμβάνεται στο ΜΕΣ. Η βελτίωση θα καταστήσει δυνατή την εκμετάλλευση του εξοικονομούμενου ενεργειακού κόστους με οικονομικά αποτελεσματικό τρόπο. Τα μέτρα βελτίωσης μπορούν να μειώσουν την εξάρτησή μας από τις εισαγωγές ενέργειας. Επιπλέον, η στροφή προς τεχνολογίες με καλύτερη ενεργειακή απόδοση μπορεί να ενισχύσει την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, σύμφωνα με τις Κοινοτικές δεσμεύσεις αλλά και τη ΣτΛ.

Στοιχεία για τον υπολογισμό των δυνατών εξοικονομήσεων που θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο της χώρας μας περιλαμβάνονται στο ΣΔΕΑ που εκπόνησε το ΚΑΠΕ σε συνεργασία με το ΥΠΑΝ, σύμφωνα με τις απαιτήσεις και τη μεθοδολογία της Οδηγίας 2006/32/ΕΚ. Το Σχέδιο έχει σταλεί στην Ε. Επιτροπή και μετά την άμεση οριστικοποίησή του, θα είναι δε διαθέσιμο στις ιστοσελίδες της αρμόδιας ΓΔ της Επιτροπής, μαζί με τα εθνικά Σχέδια των άλλων ΚΜ.

Παράλληλα και στους δύο τομείς προτεραιότητας ΑΠΕ και ενεργειακής απόδοσης το ΥΠΑΝ εξετάζει την προώθηση σειράς νέων σημαντικών πρωτοβουλιών για:

την απλοποίηση των αδειοδοτικών και λοιπών διαδικασιών για την απρόσκοπτη ανάπτυξη επενδύσεων ΑΠΕ και την ταχύρρυθμη διείσδυσή τους στην ελληνική ενεργειακή αγορά, σε κατάλληλες περιοχές και σε εφαρμογή του υπό προώθηση νέου ειδικού χωροταξικού πλαισίου αλλά και την περαιτέρω δυναμική επέκταση σχετικών εφαρμογών, όπως ΦΒ, σε δημόσια και ιδιωτικά κτίρια και,

τη συντονισμένη και ολοκληρωμένη προώθηση δέσμης μέτρων για την ΕΞΕ στο δημόσιο τομέα, στους ΟΤΑ κλπ. Αναφορά σε μέτρα : ΚΕΔΚΕ-ΥΠΑΝ, ΧΑΤ, Νέα ΚΥΑ-Πλαίσιο, Ομάδες, Δημοσιότητα κλπ

Επιπλέον, το ΥΠΑΝ έχει θέσει ως έναν από τους στόχους υψηλής προτεραιότητας την ταχύρρυθμη ολοκλήρωση των διαδικασιών ενσωμάτωσης των Κοινοτικών ενεργειακών οδηγιών για την ενεργειακή απόδοση κτιρίων, τον οικολογικό σχεδιασμό προϊόντων που καταναλώνουν ενέργεια και την ενεργειακή απόδοση στην τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες στην εθνική νομοθεσία.

Θα ήθελα να κάνω και μία αναφορά στο νέο Πακέτο για την Κλιματική Αλλαγή και την Ενέργεια που συζητείται αυτήν την εποχή στο Συμβούλιο. Η ιστορική απόφαση του Ε. Συμβουλίου για περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου το 2020 σε επίπεδο 20% – 30% χαμηλότερο από τις εκπομπές του 1990, για χρήση των ΑΠΕ τουλάχιστον στο 20% των συνολικών ενεργειακών αναγκών της ΕΕ το 2020 και για 20% ΕΞΕ, έδωσε νέα δυναμική στην ενεργειακή πολιτική και την ενεργειακή αγορά της Ευρώπης.

Η Επιτροπή πρότεινε τρόπους εφαρμογής των δεσμεύσεων αυτών καθώς και τον επιμερισμό τους κατά χώρα και κλάδο, ορίζοντας ειδικούς ποσοτικούς στόχους για κάθε ΚΜ και θεσπίζοντας μηχανισμό επιβολής κυρώσεων. Η ηλεκτροπαραγωγή μπαίνει πλέον σε πανευρωπαϊκό χρηματιστηριακό σύστημα αδειών εκπομπής (ETS) με σημαντικό περιορισμό συνολικών εκπομπών και με υποχρέωση όλων των εταιρειών να αγοράζουν σε δημοπρασία το σύνολο των αδειών που χρειάζονται.

Οι παραπάνω στόχοι είναι μεν φιλόδοξοι αλλά είναι εφικτοί. Σε κάθε περίπτωση η πορεία της Ευρώπης για την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής είναι μονόδρομος. Η ΕΕ αναμένει μακροχρόνια οικονομικά οφέλη από τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες που θα εφαρμοσθούν σε όλους τους τομείς ώστε αποκτώντας σημαντικό συγκριτικό ανταγωνιστικό να μπορεί να είναι διεθνώς ανταγωνιστική εξάγοντας σε τρίτες χώρες και ιδίως προς την Κίνα και την Ινδία. Οι αλλαγές που πρέπει να γίνουν στην Ελλάδα (αλλά και στην υπόλοιπη ΕΕ) θα είναι χωρίς προηγούμενο και θα πρέπει να καλύπτουν όλους τους επιμέρους ενεργειακούς τομείς.

Πρέπει επίσης να αλλάξει ριζικά το σημερινό θεσμικό πλαίσιο καταργώντας και απλοποιώντας γραφειοκρατικές διαδικασίες και υιοθετώντας υποστηρικτικά μέτρα τόσο στις ΑΠΕ για έργα μεγάλης κλίμακας όσο και στην εξοικονόμηση ενέργειας, τη ΣΗΘ και ψύξης και τη χρήση ΑΠΕ στους τομείς αυτούς.

Οι νέοι στόχοι της Ε.Ε. προσφέρουν άριστη ευκαιρία για την Ελλάδα να ξεφύγει από το απαράδεκτα χαμηλό τεχνολογικό και περιβαλλοντικό της επίπεδο στον ενεργειακό τομέα, να αξιοποιήσει το πλούσιο δυναμικό σε ΑΠΕ, να συμμετάσχει στην τεχνολογική και βιομηχανική προοπτική της Ευρώπης και να εξορθολογίσει το ενεργειακό της μίγμα. Παράλληλα, νέες εγχώριες οικονομικές δραστηριότητες και ευκαιρίες απασχόλησης θα δημιουργηθούν, περιλαμβανομένων των ενεργειακών τεχνικών και επιθεωρητών για τα κτίρια και τα σπίτια.

Η προσαρμογή απαιτεί όμως ριζικές αλλαγές στη δομή και λειτουργία ολόκληρου του ενεργειακού συστήματος μας. Στο πλαίσιο αυτό το ΥΠΑΝ έχει ήδη θέσει σε λειτουργία όλους τους μηχανισμούς που θα συνεισφέρουν στην επίτευξη τους. Βρισκόμαστε σε άμεση συνεργασία με το ΥΠΕΧΩΔΕ για το θέμα των εκπομπών, συνομιλούμε και συντονίζουμε όλους τους φορείς της Ενέργειας που εμπλέκονται στα θέματα των ΑΠΕ (Υπηρεσίες του ΥΠΑΝ, ΔΕΗ, ΔΕΣΜΗΕ, ΡΑΕ, ΚΑΠΕ, ΣΕΕΣ κ.α.), και επιπλέον ξεκινάμε άμεσα δράσεις ενημέρωσης και δημοσιότητας πάνω σε θέματα ΑΠΕ και ΕΞΕ. Συνοψίζοντας τις πολιτικές αναφορικά με τις ΑΠΕ, θα ήθελα να πω επίσης ότι η ενεργειακή βελτιστοποίηση εισάγεται ως παράμετρος σε όλες τις σχετικές αποφάσεις με τα έργα και παρεμβάσεις του Δημόσιου Τομέα, αλλά και ως κριτήριο για την επιχορήγηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στα διάφορα αναπτυξιακά προγράμματα.

Η παραγωγή ενέργειας από πηγές που δεν εξαντλούνται και που δεν ρυπαίνουν το περιβάλλον, είναι αναμφισβήτητα ένα μεγάλο ζητούμενο.

Εκθέσεις όπως η σημερινή συμβάλλουν στην απαραίτητη ενημέρωση του εξειδικευμένου αλλά και του ευρύτερου κοινού, ώστε και η κοινωνία με τη σειρά της να αγκαλιάσει τις πρωτοβουλίες αυτή και να αναπτύξει την αναγκαία ενεργειακή συνείδηση.

Είναι βέβαιο ότι εάν δεν υπάρξει ευαισθητοποίηση, θα πραγματοποιηθούν τα πιο απαισιόδοξα σενάρια των ενεργειακών προβλέψεων. Χρειάζεται παιδεία και ενημέρωση. Θα συμβάλλουμε όλοι σε αυτό. Υπάρχουν χώρες που έχουν επιτύχει σημαντικά στην ΕΞΕ αλλά μετά από πολυετείς καμπάνιες και μακροχρόνιες στρατηγικές. Χρειάζεται δε και μία ευρύτερη «από-δαιμονοποίηση» των ενεργειακών επενδύσεων, αν μου επιτραπεί ο όρος.

Η ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη και την περιβαλλοντική αειφορία είναι μία δύσκολη εξίσωση. Πιστεύουμε όμως ότι με την ευαισθητοποίηση για την κλιματική αλλαγή τα τελευταία χρόνια, με την ενεργοποίηση των επιχειρηματικών πρωτοβουλιών και την όλο και μεγαλύτερη ενασχόληση κλάδων της οικονομίας με τις τεχνολογίες ΑΠΕ, και τη στήριξη από την πολιτεία, το μίγμα είναι τέτοιο που θα επιτρέψει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.