2η ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΙΕΝΕ
Η ενεργειακή πολιτική της Κυβέρνησης
Δευτέρα 10 Νοεμβρίου 2008
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Ο χρόνος που πέρασε, ιδιαίτερα πλούσιος σε γεγονότα και εξελίξεις, έδειξε ότι η γεωπολιτική και τα οικονομικά της ενέργειας, στο βαθμό που δεν θα αλλάξουν τα σημερινά δεδομένα, θα μας επιφυλάσσουν όλο και μεγαλύτερες εκπλήξεις στο μέλλον. Η αύξηση της ζήτησης πετρελαίου, η διαμόρφωση των τιμών με άλλα κριτήρια, πλην της προσφοράς και της ζήτησης, η αδυναμία των βιοκαυσίμων να δώσουν λύση αλλά και η αδυναμία της παραγωγής και των υποδομών φυσικού αερίου να καλύψουν την αυξημένη ζήτηση, μοιραία, θα μετατοπίσουν το ενδιαφέρον στον πλούσιο σε αποθέματα άνθρακα αλλά και στην πυρηνική ενέργεια. Παράλληλα, το μείγμα Ανανεώσιμων Πηγών θα αλλάξει λόγω έλλειψης υδατικών πόρων αλλά και λόγω μείωσης του κόστους ορισμένων τεχνολογιών.
Στη χώρα μας, παρά την μεγάλη αύξηση του φυσικού αερίου στη συνολική προσφοράς ενέργειας, το πετρέλαιο κυριαρχεί, τα δε καλά λιγνιτικά αποθέματα εξαντλούνται με το χρόνο ενώ το κόστος εξόρυξής τους αυξάνει. Τέλος, η αύξηση της συμμετοχής των Ανανεώσιμων Πηγών αλλά και η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στη βιομηχανία, στα κτίρια και στις μεταφορές, δεν επαρκούν για την κάλυψη της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο συνέδριο «Ενέργεια και Ανάπτυξη» του ΙΕΝΕ το 2007 έγινε η διαπίστωση ότι με μια σοβαρή και συναινετική ενεργειακή στρατηγική είναι δυνατή η μείωση της υπερβολικής εξάρτησης της χώρας μας από εισαγόμενη ενέργεια. Πράγματι, η ασφάλεια του εφοδιασμού με διαφοροποίηση των πηγών και ενδυνάμωση του γεωστρατηγικού μας ρόλου, η προώθηση της Εξοικονόμησης και της Ορθολογικής Χρήσης της ενέργειας, η ενίσχυση της διείσδυσης των Ανανεώσιμων Πηγών στο ενεργειακό μας ισοζύγιο, η προστασία του περιβάλλοντος και η Βιώσιμη Ανάπτυξη, είναι στόχοι της ενεργειακής στρατηγικής που απολαμβάνουν ευρείας συναίνεσης.
Διαφορετικές απόψεις εκφράζονται μόνο ως προς το πλαίσιο και τα μέσα που επιλέγονται για την επίτευξη των στόχων αυτών. Ο Μακροχρόνιος Ενεργειακός Σχεδιασμός, δηλαδή το πλαίσιο για μια ασφαλέστερη και οικονομικότερη κάλυψη των αυξανόμενων ενεργειακών μας αναγκών, αποτύπωσε το ενεργειακό τοπίο, αξιολόγησε τη διαθεσιμότητα, προσβασιμότητα και αποδεκτικότητα όλων των πηγών ενέργειας και πρότεινε ένα ενεργειακό μείγμα : λιγνίτη σε μειούμενο ποσοστό, φυσικό αέριο σε ποσοστό που να καλύπτεται από υποδομές και εισαγωγές βάσει μακροχρόνιων συμβάσεων, μέγιστη χρήση μεγάλων υδροηλεκτρικών σύμφωνα και με το υδροδυναμικό μας, Ανανεώσιμες Πηγές σε ποσοστό που να μην ανατρέπει την αναλογία μονάδων αιχμής προς θερμοηλεκτρικές μονάδες βάσης και, τέλος, περιορισμένη χρήση λιθάνθρακα μόνον όπου υπάρχει κοινωνική αποδοχή.
Θυμίζω ότι ο Μακροχρόνιος Ενεργειακός Σχεδιασμός αφού τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση συζητήθηκε στη Βουλή των Ελλήνων. Θα ήταν βέβαια ευκταία η συναίνεση επί της μεθοδολογίας εξέλιξης του σχεδιασμού, ιδίως όταν οι περισσότεροι συμφωνούμε ότι οι ενεργειακές επιλογές σε ένα εξαιρετικά ρευστό και ευμετάβλητο περιβάλλον δεν μπορεί να είναι οριστικές, ότι οι επενδύσεις που περιορίζουν την εισαγόμενη ενέργεια δεν πρέπει να έχουν ποσοτικούς περιορισμούς και, τέλος, ότι το ακριβές μείγμα σε μια απελευθερωμένη αγορά προσδιορίζεται κυρίως από τους επενδυτές που αναλαμβάνουν τους τεχνολογικούς και επενδυτικούς κινδύνους.
Στο συνέδριο του 2007 έγινε επίσης η διαπίστωση ότι για να διατηρηθεί ένα λογικό κόστος ενέργειας πρέπει να δοθούν όλο και πιο πολύπλοκες πολιτικές, τεχνολογικές και νομοθετικές λύσεις στα όλο και πιο σύνθετα ενεργειακά προβλήματα. Σε ότι αφορά το τελευταίο σκέλος, στο Υπουργείο Ανάπτυξης έχουμε δημιουργήσει εδώ και δέκα μήνες, με την υποστήριξη του Κέντρου Διεθνούς Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου, τη Μονάδα Δικαίου Ενέργειας. Η πολύ θετική εμπειρία της συνεργασίας αυτής, τεκμηριώνει την αναγκαιότητα δημιουργίας στη χώρα μας ενός Ινστιτούτου Δικαίου Ενέργειας μέσω του οποίου, εκτός από τα θέματα Ανταγωνισμού που είναι κυρίαρχα, θα αναπτυχθεί σοβαρή επιστημονική δράση στο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αλλά και θα αντιμετωπισθούν, με συνεχή, συστηματική και βαθιά μελέτη και έρευνα, σημαντικά ζητήματα που απασχολούν την πολιτεία στο νομοθετικό και ρυθμιστικό της έργο.
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αναφερθώ στα τρία σημαντικά ζητήματα που είχαν αναδειχθεί κατά την περυσινή εβδομάδα ενέργειας : (α) τη δυνατότητα ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας μέσω υποδομών διασυνδέσεων, (β) την ωριμότητα των συνθηκών για νέες επενδύσεις από ανεξάρτητους παραγωγούς και (γ) την ανησυχία για το αν η νομοθετική, διοικητική και χρηματοοικονομική προσπάθεια πολιτείας και επιχειρήσεων αρκούν για να εκμεταλλευτούμε το δυναμικό μας και να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις της Κοινοτικής νομοθεσίας.
Στον τομέα των διασυνδέσεων είχαμε πολύ σημαντικές εξελίξεις όπως (α) η Διακρατική Συμφωνία Ελλάδας – Ρωσίας για τον αγωγό διαμετακόμισης φυσικού αερίου που αποτελεί τμήμα του ενεργειακού σχεδίου South Stream, (β) η ίδρυση της εταιρείας «IGI ΠΟΣΕΙΔΩΝ» για την κατασκευή και εκμετάλλευση του υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου Ελλάδας – Ιταλίας, (γ) η ίδρυση της Διεθνούς Εταιρίας για την κατασκευή και εκμετάλλευση του πετρελαιαγωγού «Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη» και (δ) η πολύ πρόσφατη υπογραφή στη Σόφια, συμφωνίας για την κατασκευή και δεύτερης γραμμής σύνδεσης των ηλεκτρικών συστημάτων Ελλάδας – Βουλγαρίας.
Το επενδυτικό τοπίο συμπληρώνουν οι, άνω των τριών δις Ευρώ, χρηματοδοτήσεις που θα διατεθούν από το ΕΣΠΑ σε μεγάλα και μικρά ενεργειακά έργα. Η διασύνδεση των Κυκλάδων και η ζεύξη Αττικής – Εύβοιας, η αύξηση του αποθηκευτικού χώρου στην υφιστάμενη εγκατάσταση Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου, η εισαγωγή φυσικού αερίου στην Κρήτη και, τέλος, μετά και την πρόσφατη θετική απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χορήγηση παρέκκλισης, η δημιουργία τριών νέων Εταιρειών Παροχής Αερίου στη Βόρειο και τη Στερεά Ελλάδα είναι ορισμένα μόνο από τα έργα ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος. Έργα που θα δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας στην Περιφέρεια.
Για την απρόσκοπτη υλοποίηση των επενδύσεων αυτών απαιτείται ένα σταθερό επιχειρηματικό περιβάλλον που θα διευκολύνει την κινητοποίηση των απαραίτητων κεφαλαίων. Βασική προϋπόθεση για αυτό είναι μια ανοικτή, απελευθερωμένη, αγορά. Μια διαδικασία που ήδη από το 2003 – με το λεγόμενο δεύτερο πακέτο – κατέστησε υποχρεωτικό το νομικό διαχωρισμό δραστηριοτήτων παραγωγής και μεταφοράς. Η σχετικά πρόσφατη συμφωνία στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο – το λεγόμενο τρίτο πακέτο – επιτρέπει, πλέον, να ληφθούν σημαντικές αποφάσεις χωρίς απότομες μεταβολές και «εκβιασμό» καταστάσεων. Η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού δεν θα υποχρεωθεί να αποχωρήσει από τα δίκτυα μεταφοράς, με πλήρη ιδιοκτησιακό διαχωρισμό, αλλά θα διατηρήσει τον έλεγχο και την κυριότητα του δικτύου εντός του ομίλου υπό τη μορφή θυγατρικής με διασφάλιση της ανεξαρτησίας της και με αυξημένο ρυθμιστικό έλεγχο. Η λύση αυτή, με κατάλληλη δομή και επιλογές και χωρίς τις, κατά βάση δυσμενείς, επιπτώσεις μονοπωλιακής συμπεριφοράς, θα επιτρέψει την ομαλή μετάβαση στην απελευθερωμένη αγορά και θα ισχυροποιήσει τον «όμιλο» στο διεθνές περιβάλλον.
Στον τομέα των ΑΠΕ, ολοκληρώνονται 329 νέες επενδύσεις ύψους 1,2 δις Ευρώ, που θα προσθέσουν ισχύ 919 MW στα ήδη εγκατεστημένα 1.100 ΜW. Ένα πολύ σημαντικό βήμα για την ικανοποίηση των εθνικών δεσμεύσεων βάσει εγκατεστημένης ισχύος. Σε ότι αφορά στα Φωτοβολταϊκά Συστήματα, το Σχέδιο Νόμου που κατατίθεται στη Βουλή των Ελλήνων προβλέπει υπέρβαση του προγράμματος, εξέταση του συνόλου των αιτήσεων που αθροίζουν άνω των 3.700 MW ώστε να προχωρήσουν όσα έργα είναι ώριμα τεχνικά και βιώσιμα οικονομικά, σταδιακή αποκλιμάκωση της τιμής αγοράς της παραγόμενης ενέργειας (feed-in-tariff), σε συνδυασμό με, εξαρχής, διασφαλισμένη σταθερή διατήρηση της τιμής για διάστημα είκοσι ετών. Προβλέπεται επίσης ένα στοχευμένο πρόγραμμα για εύκολη, γρήγορη και αποδοτική εγκατάσταση και λειτουργία Φωτοβολταϊκών στις στέγες των κτιρίων.
Παράλληλα στο ίδιο Σχέδιο Νόμου προβλέπονται σημαντικές ρυθμίσεις που μαζί με το Ειδικό Χωροταξικό σχέδιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές, αναμένεται να απεμπλέξουν εκατοντάδες επενδυτικά σχέδια. Η προσπάθεια είναι διαρκής. Το επόμενο βήμα θα γίνει με τη δημοσιοποίηση της έκθεσης Ειδικής Επιτροπής του Υπουργείου Ανάπτυξης που ολοκληρώνεται με τη βοήθεια των επενδυτών και αποσκοπεί στη δημιουργία ενιαίου και αρμονικού πλαισίου ανάπτυξης των ιδιωτικών επενδύσεων Ανανεώσιμων Πηγών. Επίσης η Εθνική Επιτροπή που συγκροτήθηκε με αντικείμενο την επεξεργασία και εισήγηση προτάσεων για την προώθηση των Βιοκαυσίμων στην οποία συμμετέχουν όλοι οι συναρμόδιοι φορείς και εκπρόσωποι της αγοράς, έχει προχωρήσει σημαντικά το έργο της.
Τέλος, σε ότι αφορά τη Γεωθερμία προωθούνται βελτιώσεις στο Ν.3175/2003, προετοιμάζονται οι διαγωνισμοί που θα διενεργήσουν οι Περιφέρειες για την εκμίσθωση των γεωθερμικών πεδίων χαμηλής θερμοκρασίας ενώ υπάρχει ετοιμότητα να δοθούν άδειες για έρευνες γεωθερμικών πεδίων υψηλής θερμοκρασίας με στόχο την εκμετάλλευσή τους για ηλεκτροπαραγωγή. Μέχρι το τέλος του χρόνου, με την ολοκλήρωση των σχετικών μελετών, θα προστεθούν στον κατάλογο των 36 ήδη δημοσιευμένων γεωθερμικών πεδίων, πέντε νέα πεδία.
Στον τομέα της Εξοικονόμησης Ενέργειας οι εξελίξεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Στα δημόσια κτίρια με ΚΥΑ που εκδόθηκε τον Ιούνιο 2008 απαγορεύθηκαν δαπάνες για ενεργοβόρο εξοπλισμό. Με το Ν.3661/2008 θεσπίστηκαν μέτρα για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης όλων των κτιρίων, νέων και υφιστάμενων. Ο σχετικός κανονισμός (Κ.Ε.Ν.Α.Κ.) που καθορίζει και προβλέπει όλες τις απαιτούμενες τεχνικές λεπτομέρειες και προϋποθέσεις ολοκληρώθηκε και δίδεται άμεσα σε δημόσια διαβούλευση. Παράλληλα, ολοκληρώθηκε η προετοιμασία και προκηρύσσεται εντός του έτους, ειδικό πρόγραμμα δράσεων στους ΟΤΑ («Εξοικονομώ») με το οποίο θα επιδιώξουμε ποσοστό Εξοικονόμησης έως 30% σε δημοτικά κτίρια και υπαίθριους χώρους. Τέλος, με το Σχέδιο Νόμου για τα Φωτοβολταϊκά θα ενσωματωθεί η Οδηγία 2004/8/ΕΚ για τη Συμπαραγωγή ενέργειας με την οποία επιδιώκεται ακόμα μεγαλύτερη μείωση της κατανάλωσης καυσίμου και, άρα, μείωση και των εκπομπών ρύπων, ανάλογα βέβαια με το είδος της μονάδας και του εξοπλισμού της.
Σε ότι αφορά στην εναρμόνιση του εθνικού με το Κοινοτικό δίκαιο, εκτός από την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2004/8/ΕΚ, έχει ολοκληρωθεί Σχέδιο Νόμου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας 32/2006 σχετικά με την ενεργειακή απόδοση στην τελική χρήση ενέργειας και τις ενεργειακές υπηρεσίες. Στο ίδιο Σχέδιο Νόμου περιλαμβάνεται μία καινοτόμος πρωτοβουλία για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης με πολλαπλά οφέλη για την ελληνική οικονομία και κοινωνία. Πρόκειται για την ορθή ανάπτυξη και εύρυθμη λειτουργία μιας νέας αγοράς παροχής ενεργειακών υπηρεσιών από Εταιρίες Ενεργειακών Υπηρεσιών (Ε.Ε.Υ) με Χρηματοδότηση από Τρίτους (ΧΑΤ).
Σε ότι αφορά στην άμεση αντιμετώπιση του προβλήματος επάρκειας ισχύος, θεσμοθετείται άμεσα «αγορά εφεδρείας» με σκοπό την ενίσχυση του ήδη βεβαρημένου συστήματος με νέους σταθμούς ταχείας εκκίνησης. Με σημαντικά κίνητρα υπό τη μορφή εγγυημένου εσόδου καθώς και με σύντμηση των αδειοδοτικών προθεσμιών ώστε η προσπάθεια να αποφέρει καρπούς ήδη κατά το θέρος του 2009.
Παράλληλα η εκπόνηση και εφαρμογή του πρώτου Σχεδίου Δράσης Διαχείρισης της Αιχμής της Ζήτησης ξεπέρασε τις προσδοκίες. Με το συντονισμό όλων των φορέων, την παρακολούθηση της εξέλιξης των μέτρων Εξοικονόμησης, την τροποποίησή τους ή την εισαγωγή νέων, το καλοκαίρι που πέρασε, παρά την αύξηση της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, όπως, άλλωστε, συμβαίνει κάθε χρόνο, η κατανάλωση υπήρξε περισσότερο ισοκατανεμημένη, με αποτέλεσμα τη μείωση της μέγιστης αιχμής, για πρώτη φορά μετά από σχεδόν 15 χρόνια.
Σε ότι αφορά στον κλάδο των πετρελαιοειδών, δόθηκε λύση στο μακροχρόνιο πρόβλημα της εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων του Πρίνου, με την έναρξη μιας νέας επένδυσης εκατοντάδων εκατομμυρίων Ευρώ για τη δραστηριοποίηση της Kavala Oil. Στις αρχές του 2009 με την άφιξη του πλέον σύγχρονου γεωτρύπανου θα ξεκινήσει γεώτρηση σε βάθος 4.500 μέτρων.
Για την αντιμετώπιση των διαχρονικών στρεβλώσεων στην αγορά, πέρα από την άσκηση κάθε δυνατού ελέγχου που έφθασε, το καλοκαίρι, μέχρι και την επιβολή Ανώτατης Τιμής Καταναλωτή για ορισμένα προϊόντα και σε ορισμένες περιοχές της χώρας, προκηρύχθηκε μεγάλη μελέτη με την οποία θα αποκτηθούν σύγχρονα εργαλεία και πληροφοριακά συστήματα για τον καλύτερο δυνατό κοστολογικό έλεγχο της αγοράς. Επίσης, πιστοποιήθηκαν οι εγκαταστάσεις και τα αποθέματα ασφαλείας της χώρας σε πετρέλαιο, διενεργήθηκαν και συνεχίζονται Επιθεωρήσεις Ασφαλείας κατά την Κοινοτική Οδηγία SEVESO II στις εγκαταστάσεις και, τέλος, προετοιμάζονται νέες ρυθμίσεις σε συνέχεια των σχετικών συστάσεων της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
Κυρίες και Κύριοι,
Στην ενεργειακά ρευστή εποχή που διανύουμε, αν υπήρχε μία και μοναδική οδός που πρέπει να ακολουθήσουμε, αν μπορούσαμε να προβλέψουμε επακριβώς το μέλλον και τις ενεργειακές εξελίξεις, θα λύναμε όλα τα προβλήματα. Όμως κανείς δεν έχει τις δυνατότητες μιας ενεργειακής Πυθίας. Αλλά όλοι έχουν τη βούληση να ακούν τεκμηριωμένες προτάσεις όπως αυτές που διατυπώνονται από το ΙΕΝΕ.
Εκτιμώ επίσης ότι υπάρχει η βούληση για διάλογο ακόμα και για θέματα ταμπού. Στη χώρα του Απόλλωνα και του Αιόλου είναι αναμενόμενο η πρώτη προτεραιότητα να είναι η ενέργεια που παράγεται από τον ήλιο και τον άνεμο. Όμως, στη χώρα του Πλάτωνα και του Σωκράτη, κανένα θέμα δεν πρέπει να είναι κλειστό στη σκέψη, στην έρευνα και στο διάλογο ακόμα και αν πρόκειται για την πυρηνική ενέργεια, όπως άλλωστε έχει συστήσει και το Συμβούλιο Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής στην έκθεσή του για το Μακροχρόνιο Ενεργειακό Σχεδιασμό. Το ΙΕΝΕ είναι φορέας που θα μπορούσε να συνδράμει σε ένα τέτοιο διάλογο.
Ο χρόνος που πέρασε υπήρξε καθοριστικός για την πολιτική του Υπουργείου Ανάπτυξης. Εργαστήκαμε σκληρά, με όραμα και μεθοδικότητα, για να δημιουργήσουμε και εξελίξουμε τα απαραίτητα μέσα για την επίτευξη των στόχων της ενεργειακής πολιτικής. Όλα και όλοι αποβλέπουν και αποβλέπουμε στην αύξηση του εθνικού πλούτου, στην προστασία του περιβάλλοντος, στη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας και στην παροχή αποδοτικότερων ευκαιριών για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.
Υπάρχουν πολλά ακόμη να γίνουν. Η αποτυχία, ωστόσο, δεν είναι επιλογή για μας.
Εύχομαι καλή επιτυχία στις εργασίες της ημερίδας.
Add comment
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.