Συγχρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση έργα: Οργάνωση, διοίκηση και παρακολούθηση έργων της νέας προγραμματικής περιόδου 2007-2013.
Τρίτη 19 Δεκεμβρίου 2006
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Το Υπουργείο Οικονομίας & Οικονομίας συντονίζει και υποστηρίζει συστηματικά την αποτελεσματική και ορθολογική διαχείριση των πόρων που επενδύονται, είτε αυτοί είναι δημόσιοι -εθνικοί ή κοινοτικοί-, είτε ιδιωτικοί, στο πλαίσιο της αναπτυξιακής προσπάθειας της χώρας.
Η προσπάθεια αξιοποίησης της κοινοτικής χρηματοδοτικής συνδρομής, μέσω των Διαρθρωτικών Ταμείων και Προγραμμάτων, με στόχο την πραγματική σύγκλιση με τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο συνδέεται με παρεμβάσεις σε κάθε σχεδόν τομέα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί τον εκσυγχρονισμό των υποδομών της χώρας μας, την αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού της, την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας. Χρηματοδοτεί έργα σε ποικίλους τομείς, όπως τις οδικές και σιδηροδρομικές υποδομές, την αστική ανάπτυξη, λιμάνια και αεροδρόμια, δίκτυα φυσικού αερίου και ενεργειακές υποδομές, περιβαλλοντικές υποδομές αλλά και υποδομές πολιτισμού, εκπαίδευσης, γεωργικές επενδύσεις και υποδομές, επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, εξοπλισµό, δικτυώσεις και νέες τεχνολογίες. Για την τρέχουσα περίοδο, χρηματοδοτείται από την Κοινότητα με 22,7 δισεκατομμύρια Ευρώ από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, με 3,3 δισεκατομμύρια Ευρώ περίπου από το Ταμείο Συνοχής, καθώς και με δάνεια και εγγυήσεις από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων.
Το ΚΠΣ χρηματοδοτεί πάνω από 23,000 έργα με πάνω από 130,000 υπο-έργα σε όλη τη χώρα. Όπως φαίνεται και από τα παραδείγματα, ο προϋπολογισμός τους ποικίλλει από μερικές χιλιάδες Ευρώ σε δισεκατομμύρια Ευρώ.
Είναι προφανές ότι χρειάζονται κριτήρια για την επιλογή των έργων ώστε όλα αυτά μαζί να συνεργούν με συγκεκριμένες στρατηγικές και να εξυπηρετούν ευρύτερους αναπτυξιακούς στόχους. Χρειάζονται κριτήρια για τους φορείς που υλοποιούν τα έργα αυτά. Χρειάζονται όροι για τη διαχείρισή τους.
Πολύ περισσότερο σήμερα, οι νέοι Κανονισμοί για την περίοδο 2007-2013 αλλάζουν το τοπίο και δημιουργούν αυξημένες απαιτήσεις σε όλα τα επίπεδα. Αυτές εξειδικεύονται και αναλύονται σε διάφορες επιμέρους παρεμβάσεις στο σχεδιασμό, διαχείριση, παρακολούθηση, υλοποίηση, έλεγχο και διοίκηση, των προγραμμάτων και των εντασσόμενων σε αυτά έργων.
Με δεδομένες τις κοινοτικές απαιτήσεις και επιβαλλόμενες δεσμεύσεις, το ΥπΟιΟ, ως εθνικός φορέας αρμόδιος έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως προς την τήρηση της νομιμότητας, κανονικότητας και αποτελεσματικότητας των κοινοτικών κονδυλίων -όπως οφείλουν και όλα τα Κράτη-Μέλη της Ε.Ε.-, καλείται να εφαρμόσει κανόνες και διαδικασίες που αφορούν σε όλα τα προ-αναφερθέντα επίπεδα δράσης.
Στο πλαίσιο αυτό, από την περίοδο εφαρμογής του Β΄ ΚΠΣ 1994-1999, πραγματοποιήθηκε, υπό την καθοδήγηση ή/και την επιβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σειρά παρεμβάσεων θεσμικού και οργανωτικού χαρακτήρα, καθώς και σύνολο μέτρων τεχνικής υποστήριξης προς την κατεύθυνση εφαρμογής αρχών και εργαλείων διοίκησης έργων, όπως: η σύσταση Ειδικών Υπηρεσιών Δημοσίων Έργων (ΕΥΔΕ), η σύσταση ΑΕ του δημοσίου, για πρώτη φορά στη χώρα η υποχρεωτική πρόσληψη συμβούλων διοίκησης/ διαχείρισης (project managers) για τα Μεγάλα έργα, η πρόσληψη τεχνικών συμβούλων και συμβούλων διαχείρισης για τα έργα των επιχειρησιακών προγραμμάτων, η διεύρυνση των ποιοτικών ελέγχων στα έργα με την πρόσληψη του Εξειδικευμένου Συμβούλου Ελέγχων Ποιότητας Έργων Υποδομής (ΕΣΠΕΛ), η θεσμοθέτηση της Μονάδας Παρακολούθησης Διαγωνισμών και Συμβάσεων (ΜΟΠΑΔΙΣ), η οποία λειτουργεί υποστηρικτικά στη διεξαγωγή των διαγωνισμών του δημοσίου στο Κέντρο Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου (ΚΔΕΟΔ) κ.α.
Για τις ανάγκες της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου (Γ΄ ΚΠΣ, 2000-2006), με βάση το ισχύοντα σε αυτήν την περίοδο Κανονισμό των Διαρθρωτικών Ταμείων 1260/1999, σχεδιάστηκε και οργανώθηκε με το Ν. 2860/2000, ένα αυστηρό Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου, το οποίο έδωσε ιδιαίτερο βάρος στο διαχειριστικό και ελεγκτικό τομέα με διεξαγωγή εθνικών ελέγχων σε τρία επίπεδα και κριτήρια επιλογής έργων με κεντρικό προσανατολισμό προς τους κανόνες διαχείρισης. Το σύστημα αυτό ήταν μία προσπάθεια να θεσπιστούν κανόνες για τα συγχρηματοδοτούμενα έργα, αλλά είναι γεγονός ότι το παραγωγικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι πιο ικανοποιητικό καθώς οι κανόνες δεν ενσωματώθηκαν ομαλά στην παραγωγή των έργων αλλά θεωρήθηκαν συμπληρωματική δράση στις λοιπές δραστηριότητες που ασκούσαν οι παραδοσιακές δομές της κρατικής διοίκησης.
Στην παρούσα χρονική συγκυρία, κατά την οποία η προγραμματική περίοδος 2000-2006 βαίνει στην ολοκλήρωσή της και ταυτόχρονα σχεδιάζεται το πλαίσιο εφαρμογής της νέας προγραμματικής περιόδου (2007-2013), επικρατεί, σε όλα τα επίπεδα παραγωγής και διοίκησης, η άποψη ότι το υφιστάμενο σύστημα είναι σύνθετο, κοστοβόρο και χρονοβόρο, δημιουργεί ατυχείς τριβές και συγκρούσεις μεταξύ των διαφόρων επιπέδων διοίκησης και ενώ προσπαθεί -από την αποστολή του- να θεραπεύσει τα ελλείμματα επάρκειας των φορέων παραγωγής έργων, εν τέλει περιορίζει ενδεχομένως -μέσω κυρίως των πολυάριθμων και διαδοχικών ελέγχων- ακόμη περισσότερο την παραγωγική τους δυναμική.
Από την άλλη πλευρά, η αποτελεσματικότητα του συστήματος να διασφαλίσει τη νομιμότητα και συμβατότητα με το κοινοτικό δίκαιο των πραγματοποιούμενων δαπανών, είναι ίσως μία μοναδική πηγή σχετικής τεχνογνωσίας στη χώρα γεγονός που επιβεβαιώνεται από την πρόσφατη θετική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου (2005) και την αξιοπιστία των ελληνικών χρηματοδοτήσεων σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (έκδοση 2006). Επομένως, το σύστημα παρέχει πλέον ένα επίπεδο αξιοπιστίας που οφείλουμε να διατηρήσουμε.
Στον αντίποδα του ισχύοντος Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου και των διοικητικών αδυναμιών που προαναφέρθηκαν, βρίσκονται οι Φορείς Υλοποίησης (Τελικοί Δικαιούχοι) των έργων με πραγματικές και κρίσιμες ανάγκες υποστήριξης σε σχέση με το ρόλο τους στη Διοίκηση Έργων (Project Management).
Οι φορείς αυτοί έχουν ως πάγιες αρμοδιότητες το σχεδιασμό και την υλοποίηση των έργων. Επιπρόσθετα στις βασικές αυτές αρμοδιότητές, επιβλήθηκε η υποχρέωση διαρκούς αναφοράς και χορήγησης πληροφοριών σε διάφορους άλλους φορείς με όχι ενιαία προς όλους τυποποίηση των σχετικών διαδικασιών μιας και η πληροφορία που απαιτείται είναι πολύ συχνά διαφορετική, καθώς επίσης και η υποχρέωση αντιμετώπισης των πολυάριθμων και πολυεπίπεδων ελέγχων από εθνικούς και κοινοτικούς φορείς. Στο επίπεδο της υλοποίησης, επομένως οι υποστηρικτικές επεμβάσεις υπήρξαν αισθητά λιγότερες από το επίπεδο της διαχείρισης.
Σχετική έρευνα με εκτενή ερωτηματολόγια της Μονάδας Οργάνωσης της Διαχείρισης του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (ΜΟΔ) ΑΕ, που αφορά στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Τελικοί Δικαιούχοι για την υλοποίηση των έργων αρμοδιότητάς τους, αναδεικνύει ότι, πέραν των ζητημάτων που σχετίζονται με το θεσμικό πλαίσιο υλοποίησης των έργων, σημαντικός αριθμός Τελικών Δικαιούχων (που κυμαίνεται από το 30% έως το 65% του δείγματος), δεν εφαρμόζει σύγχρονες πρακτικές διοίκησης (π.χ. διαχείριση βάσει καθορισμένων στόχων), ούτε σύγχρονες τεχνικές και εργαλεία διαχείρισης έργων, και εμφανίζει σημαντικές αδυναμίες στην παρακολούθηση των διαδικασιών ωρίμανσης καθώς και στη διαχείριση των συμβάσεων.
Συγκεκριμένα διαπιστώθηκαν:
Έλλειψη τυποποιημένων διαδικασιών και συστημάτων Διασφάλισης Ποιότητας,
Έλλειψη Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου,
Ελαστική τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων ωρίμανσης και υλοποίησης των έργων,
Μη συχνή και μη συστηματική δημιουργία Ομάδων Έργου με ορισμό Υπεύθυνου Έργου και μη αποτελεσματική λειτουργία τους,
Έλλειψη σύγχρονων μηχανογραφικών συστημάτων και πρακτικών χρονικής και κοστολογικής παρακολούθησης έργων,
Έλλειψη συστηματικής νομικής υποστήριξης κατά την προετοιμασία και την εκτέλεση των συμβάσεων,
Συχνές αστοχίες στο στάδιο υλοποίησης των συμβάσεων (μεταβολές φυσικού και οικονομικού αντικειμένου, χρονικές καθυστερήσεις κλπ.)
Αδυναμία ταυτόχρονης επίβλεψης όλων των έργων (λειτουργία τους ως διαχειριστών προγράμματος) αρμοδιότητας του φορέα,
Χρησιμοποίηση μη κατάλληλου λογισμικού για τη λογιστική παρακολούθηση των έργων,
Καθυστερήσεις στις πληρωμές,
Προβλήματα από την εμπλοκή άλλων συναρμόδιων Υπηρεσιών.
Τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιώνονται τόσο από τις δύο ενδιάμεσες αξιολογήσεις των επιχειρησιακών προγραμμάτων (Δεκέμβριος 2003 και Οκτώβριος 2005) όσο και από την ποιοτική αξιολόγηση των Τελικών Δικαιούχων που διενήργησαν οι Διαχειριστικές Αρχές.
Παράλληλα, ο μεγάλος αριθμός των Τελικών Δικαιούχων (περίπου 6.000), και το γεγονός ότι αυτοί δεν αντιμετωπίστηκαν με γνώμονα το πλήθος, το οικονομικό μέγεθος των έργων που εκτελούν, και το ποσοστό συµµετοχής τους στα επιχειρησιακά προγράμματα, δεν επέτρεψαν την αποτελεσματική παρέμβαση για την ενίσχυση στο επίπεδο της παραγωγής του έργου.
Τελικά, οι σημαντικές ελλείψεις, ενδογενείς και εξωγενείς, καθώς και η έλλειψη υποστήριξης των φορέων αυτών, είχε ως συνέπεια τις σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίηση των Προγραμμάτων και τις απώλειες πόρων από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, με σοβαρές επιπτώσεις στην εφαρμογή του αναπτυξιακού προγράμματος της χώρας.
Στο πλαίσιο του σχεδιασμού του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ) 2007-2013, αναλήφθηκαν κρίσιμες πρωτοβουλίες από το Υπουργείο Οικονομίας & Οικονομικών σχετικά με τη διαχείριση των νέων επιχειρησιακών προγραμμάτων που συνοψίζονται στα εξής σημεία:
– Άρση των αδυναμιών των φορέων υλοποίησης, που δεν έχουν την ουσιαστική δυνατότητα να διοικήσουν τα έργα που αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν, τουλάχιστον στο πλαίσιο σύγχρονων κανόνων, διαδικασιών και εργαλείων της διοίκησης έργων.
– Άρση της υποχρεωτικής συσχέτισης της θεσμικής κυριότητας με την ευθύνη υλοποίησης των έργων, και κατά κύριο λόγο των συγχρηματοδοτούμενων από την Ε.Ε. Οι φορείς που αναλαμβάνουν τα δισεκατομμύρια των κοινοτικών πόρων δεν είναι επιτρεπτό είτε να αγνοούν τους σχετικούς κανόνες, είτε δεν έχουν την τεχνογνωσία και την τεχνική επάρκεια να τους εφαρμόσουν. Οι συνέπειες τέτοιων ανεπαρκειών δεν είναι μόνο η αστοχία στην ολοκλήρωση συγκεκριμένων έργων, αλλά και η δημιουργία συστημικών σφαλμάτων κατά την υλοποίηση του στρατηγικού αναπτυξιακού προγράμματος, με συνέπειες στον εθνικό προϋπολογισμό, στην επιβολή δημοσιονομικών διορθώσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κλπ.
– Παρέμβαση στην επίτευξη της αξιοπιστίας του συστήματος παραγωγής κατά την έναρξη (και όχι στην τακτική αποκατάστασή της, μέσω δράσεων κατασταλτικού χαρακτήρα), ώστε σε επίπεδο ολοκλήρωσης του στρατηγικού αναπτυξιακού πλαισίου να περιορίζονται οι πιθανοί κίνδυνοι μη συμμορφώσεων.
– Περιορισμός και απλοποίηση της λειτουργίας στο επίπεδο διαχείρισης, παρακολούθησης και ελέγχου, ώστε να περιοριστεί κατά το δυνατόν η αναίτια γραφειοκρατία.
– Σημαντικό σχετικό στοιχείο αποτελεί η συσχέτιση των όρων υλοποίησης των μη συγχρηματοδοτούμενων (από κοινοτικούς πόρους) έργων με τα έργα των επιχειρησιακών προγραμμάτων του ΕΣΠΑ 2007-2013, γεγονός που καθιστά την ανάγκη αναβάθμισης της ικανότητας των φορέων υλοποίησης των έργων και τυποποίησης των σχετικών απαιτήσεων απόλυτα επιτακτική.
Η φιλόδοξη στρατηγική στόχευση του ΕΣΠΑ και οι υψηλές απαιτήσεις εφαρμογής του, ορίζουν και οριοθετούν την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013. Ειδικότερα, το νέο Κανονιστικό Πλαίσιο απαιτεί υψηλό βαθμό αξιοπιστίας των Συστημάτων Διαχείρισης και Ελέγχου ώστε να περιορίζονται τα αναμενόμενα σφάλματα από ελέγχους και να αποφεύγονται προβλήματα που συνδέονται με τις πληρωμές από την ΕΕ.
Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να επιβεβαιώνεται ότι το σύνολο των Δικαιούχων των πράξεων που θα συγχρηματοδοτηθούν από τα νέα Επιχειρησιακά Προγράμματα και που αποτελούν ένα από τους κρισιμότερους παράγοντες επιτυχίας των διαρθρωτικών παρεμβάσεων στη χώρα μας, διαθέτουν την αναγκαία διαχειριστική επάρκεια για να ανταποκριθούν στον ρόλο του Δικαιούχου πράξεων.
Σήμερα, με δεδομένα:
α) το στρατηγικό πλαίσιο που προαναφέρθηκε,
β) τις θεσμικές υποχρεώσεις των Κρατών-Μελών που συμμετέχουν σε προγράμματα συγχρηματοδότησης από τα κοινοτικά Διαρθρωτικά Ταμεία, και
γ) τη δυνατότητα σχεδιασμού της διαδικασίας πιστοποίησης των φορέων από το Κράτος-Μέλος και καθορισμού της μεθοδολογίας που ακολουθεί για την επίτευξη αυτού του στόχου,
το ΥπΟιΟ ολοκληρώνει το σχεδιασμό και προχωρά στην εφαρμογή ενός πλαισίου κριτηρίων για την πιστοποίηση της διαχειριστικής επάρκειας δικαιούχων, με βάση το οποίο θα αξιολογηθούν ενιαία όλοι οι δυνητικοί δικαιούχοι χρηματοδότησης από το ΕΣΠΑ 2007-2013.
Το πλαίσιο αυτό έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και θα ολοκληρωθεί με τη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων εταίρων, επιμελητηρίων και φορέων.
Η εφαρμογή των κριτηρίων έχει ως στόχους:
Τη βελτίωση της ποιότητας διαχείρισης και υλοποίησης έργων (νομότυπα, έγκαιρα, στην ενδεδειγμένη ποσότητα και ποιότητα και με ελεγχόμενο κόστος),
Τη βελτίωση της διοικητικής αποτελεσματικότητας των δικαιούχων, με προτυποποίηση της λειτουργίας τους. Καλές πρακτικές, με βάση ορισμένα κριτήρια επάρκειας (κυρίως ως προς την οργανωτική δομή για την υλοποίηση έργων) αποτελούν φορείς όπως Ειδικές Υπηρεσίες, ΑΕ του δημοσίου όπως η Εγνατία Οδός ΑΕ κλπ.,
Τη διαρκή βελτίωση της ικανότητας αυτής με εφαρμογή προγραμμάτων υποστήριξης των φορέων, και εν τέλει
Τη δημιουργία προϋποθέσεων πραγματικής αναβάθμισης στο επίπεδο της παραγωγής έργων στη χώρα μας μέσω της εν λόγω αναδιοργάνωσης των οργανωτικών δομών διοίκησης και παρακολούθησης έργων και προγραμμάτων.
Τα κριτήρια διαχειριστικής επάρκειας των Δικαιούχων θα εφαρμόζονται ενιαία και κατηγοριοποιούνται στις ακόλουθες ενότητες:
Θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας των φορέων,
Οργανωτική δομή, με διάκριση καθηκόντων,
Στελέχωση (ποιοτική και ποσοτική επάρκεια),
Εφαρμοζόμενες διαδικασίες λειτουργίας,
Υλικοτεχνική Υποδομή.
Ειδικότερα:
1. Θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας Δικαιούχων
Το εν λόγω θεσμικό πλαίσιο θα πρέπει:
να παρέχει τη δυνατότητα υλοποίησης των συγκεκριμένων κατηγοριών έργων (αρμοδιότητες),
να είναι συμβατό με το κοινοτικό δίκαιο σε ότι αφορά στην ανάθεση, εκτέλεση, παρακολούθηση και διαχείριση έργων.
2. Οργανωτική Δομή Δικαιούχου
Ύπαρξη οργανογράμματος, αρμοδιότητες και ιεραρχικές σχέσεις μεταξύ μονάδων διοίκησης,
Πρόβλεψη ειδικών διοικητικών ενοτήτων ή διακριτών αρμοδιοτήτων μέσα στις διοικητικές ενότητες που να καλύπτουν λειτουργίες όπως:
προγραμματισμού και ωρίμανσης (έργων / ενεργειών), π,χ. ικανότητα αντιμετώπισης θεμάτων αδειοδοτήσεων, απαλλοτριώσεων,
εκτέλεσης έργων / ενεργειών (διαχείριση συμβάσεων, διαχείριση εφαρμογής έργων / ενεργειών, χρονοδιάγραμμα υλοποίησης φυσικού αντικειμένου),
οικονομικής διαχείρισης,
λοιπών δράσεων που εντάσσονται στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης διαχείρισης έργων, π.χ. διαχείριση ποιότητας, διαχείριση κινδύνων, πιθανά εσωτερικός έλεγχος, νομική υποστήριξη κτλ.,
Προτείνεται η κατηγοριοποίηση των διαδικασιών αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των εφαρμοζόμενων διαδικασιών ανάλογα με το μέγεθος του φορέα και το ύψος των υλοποιούμενων έργων.
Στελέχωση Δικαιούχου
Ποιοτική και ποσοτική επάρκεια δικαιούχου κατά λειτουργία, με διάθεση των ειδικοτήτων που αντιστοιχούν στις προαναφερθείσες λειτουργίες. Σημαντικό ρόλο θα παίξουν διαδικασίες διαρκούς εκπαίδευσης των στελεχών για τη διατήρηση υψηλού επιπέδου ετοιμότητας.
Υλικοτεχνική υποδομή
Εξειδίκευση κατά λειτουργία:
Απαιτήσεων εξοπλισμού πληροφορικής,
Συστημάτων ηλεκτρονικής παρακολούθησης, καταχώρησης (βάσεις δεδομένων, υλικών, τιμολόγια κτλ),
Απαιτήσεις εξειδικευμένου λογισμικού διαχείρισης έργων (χρονική, φυσική και οικονομική παρακολούθηση),
Χώρων / τρόπων ασφαλούς τήρησης πληροφοριών.
Εφαρμοζόμενες προτυποποιημένες διαδικασίες, στις βασικές λειτουργίες του Φορέα:
Προγραμματισμός και ωρίμανση έργων / ενεργειών,
Εκτέλεση έργων / ενεργειών (ανάθεση συμβάσεων, παρακολούθη-ση υλοποίησης φυσικού αντικειμένου έργου, πιστοποίηση υλοποίησης φυσικού αντικειμένου),
Οικονομική διαχείριση,
Τήρηση εφαρμοζόμενης νομοθεσίας,
Ενημέρωση προς άλλους φορείς,
Εσωτερικός έλεγχος,
Χρήση τυποποιημένων εντύπων για όλες τις λειτουργίες.
Για κάθε μία από τις παραπάνω λειτουργίες στην παρούσα φάση εξετάζονται οι αναγκαίες διαδικασίες και η αντίστοιχη αναγκαία υποδομή για την τήρησή τους. Η τελική επιβεβαίωση της διαχειριστικής επάρκειας των Δικαιούχων διακρίνεται σε τρία επίπεδα (Α, Β, Γ) ανάλογα με τον αριθμό και τον προϋπολογισμό των έργων που προβλέπεται να διαχειριστεί ο καθένας εξ αυτών.
Το σύνολο των κριτηρίων θα πρέπει να αποτελεί ένα πλαίσιο ποιότητας αντίστοιχο με διεθνή πρότυπα, τα οποία προσδιορίζουν τις δυνατότητες και υποχρεώσεις των φορέων για την ανάληψη των ευθυνών διοίκησης. Στόχος, επίσης, είναι η ανανέωση σε τακτά διαστήματα του πλαισίου αυτού, ώστε η αναβάθμιση να είναι διαρκής, και το επίπεδο συνολικής διαχείρισης των έργων να παραμένει υψηλό.
Προβλεπόμενες επόμενες ενέργειες του ΥπΟιΟ
Στο αμέσως επόμενο διάστημα, και με δεδομένη την ανάγκη πλήρους διαμόρφωσης των κριτηρίων και πρώτης εφαρμογής τους πριν την έναρξη υλοποίησης του ΕΣΠΑ, το ΥπΟιΟ προχωρά στις ακόλουθες ενέργειες:
1. Στον προσδιορισμό ποσοτικών ορίων για κάθε επίπεδο επιβεβαίωσης επάρκειας (επίπεδα Α, Β και Γ, όπως προαναφέρθηκε). Τα όρια αυτά θα πρέπει να οριοθετούν μια αποτελεσματική κατανομή του ενδεδειγμένου αριθμού και μεγέθους έργων, με βάση τις πάγιες αρχές διοίκησης, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη την πραγματική κατάσταση από πλευράς υφιστάμενων φορέων υλοποίησης.
2. Στην εξειδίκευση, για κάθε επίπεδο επάρκειας, μετά από διαβούλευση:
Των κριτηρίων στελέχωσης, κατά λειτουργική περιοχή και κατά τύπο έργων,
Των αναγκαίων εγχειριδίων διαδικασιών, κατά λειτουργική περιοχή και κατά τύπο έργων,
Της αναγκαίας ελάχιστης υλικοτεχνικής υποδομής, κατά λειτουργική περιοχή και κατά τύπο έργων.
3. Στην πιλοτική εφαρμογή των εξειδικευμένων κριτηρίων σε αντιπροσωπευτικούς φορείς.
Η εκτίμησή μας είναι ότι το εγχείρημα αυτό θα βρει ανταπόκριση, με δεδομένο ότι οι φορείς υλοποίησης διαθέτουν συσσωρευμένη εμπειρία υλοποίησης έργων κατά τα τελευταία χρόνια, σε ένα πλαίσιο όπου οι προτεινόμενοι κανόνες, διαδικασίες και εργαλεία διοίκησης έργων ήδη χρησιμοποιούνται από τους περισσότερους. Παράλληλα, μπορεί να αποτελέσει την αφορμή για μεγαλύτερη αποκέντρωση ευθυνών στο επίπεδο της υλοποίησης.
Το ενδεχόμενο κάποιοι φορείς να κριθούν καταρχήν ελλιπείς ως προς τη διαχειριστική επάρκειά τους, ιδιαίτερα για κατηγορίες ειδικών έργων που απαιτούν συγκεκριμένη τεχνογνωσία, δεν μπορεί να αποκλειστεί, ούτε άλλωστε θα ήταν σκόπιμο. Σε παρόμοιες περιπτώσεις εξετάζονται εναλλακτικές λύσεις, όπως η αξιοποίηση υποστηρικτικών υπηρεσιών, ή η εκχώρηση αρμοδιοτήτων σε τρίτους φορείς, η αξιοποίηση ενδιάμεσων φορέων διαχείρισης με κατάλληλη εξειδίκευση κ.α. Παράλληλα θα επιδιωχθεί η υποστήριξη των εν λόγω φορέων, ώστε να ενσωματώσουν γρήγορα τις προβλεπόμενες διαδικασίες και απαιτήσεις και να διεκδικήσουν την πιστοποίηση της επάρκειάς τους σε επόμενο στάδιο, δηλαδή η τεχνική υποστήριξη της προσαρμογής υφιστάμενων ΦΥ.
Επίσης, συζητούνται λύσεις όπως η δημιουργία νέων Φορέων Υλοποίησης με τη μορφή Α.Ε. ή Ειδικών Υπηρεσιών Εφαρμογής εφόσον αυτό κριθεί ότι εξυπηρετεί τους στόχους που τίθενται ή η αξιοποίηση της τεχνογνωσίας φορέων και οργανισμών του ευρύτερου δημόσιου τομέα από άλλους ΦΥ χαμηλότερης επάρκειας.
Η επέμβαση στο επίπεδο των φορέων υλοποίησης θεωρούμε ότι ολοκληρώνει την πληρότητα του συστήματος αξιοποίησης των κοινοτικών πόρων και μπορεί να διασφαλίσει την έγκαιρη, οικονομική και ποιοτική παραγωγή των έργων.
Μπορεί επίσης να θέσει τις βάσεις για την αναβάθμιση και αξιοπιστία των φορέων μακροπρόθεσμα, είτε υπάρχουν κοινοτικοί πόροι στο μέλλον, είτε όχι. Το πακέτο πόρων που διασφαλίστηκε για το ΕΣΠΑ 2007-2013 είναι σχεδόν συγκρίσιμο με το Γ΄ΚΠΣ που ανέφερα στην αρχή σε κοινοτικούς πόρους (24,4 δις Ευρώ Κοινοτική συνδρομή) ενώ τώρα βρισκόμαστε σε μία Ευρώπη των 27 Κρατών–Μελών έναντι 15. Επομένως, η Ελλάδα ακόμα διαθέτει τεράστια ποσά για επενδύσεις.
Η χώρα μας όμως, οφείλει να διασφαλίζει το αποτέλεσμα της επένδυσης των χρημάτων των Ευρωπαίων φορολογούμενων, αλλά και βεβαίως και των Ελλήνων, με σκοπό το μέγιστο όφελος για όλους.
Ο στόχος είναι να αξιοποιηθεί η εμπειρία μας, η τριβή με το κοινοτικό δίκαιο το οποίο -ας μη ξεχνάμε- ισχύει ανάλογα με τον προϋπολογισμό των έργων και όχι ανάλογα με το αν χρηματοδοτούνται από την Ε.Ε. ή μόνο από την Ελλάδα.
Οφείλουμε να χρησιμοποιήσουμε αυτές τις γνώσεις για να αναβαθμίσουμε το πώς σχεδιάζουμε, πώς διαχειριζόμαστε και πώς υλοποιούμε έργα για την ποιότητα ζωής μας.
Add comment
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.