ΥΠΕΘΑ_Η νέα εθνική στρατηγική 2007-2013

Η νέα εθνική στρατηγική 2007-2013

Πέμπτη 30 Νοεμβρίου 2006

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Η Ελλάδα της νέας περιόδου 2007-2013 στοχεύει στην ανάδειξή της ως μίας εξωστρεφούς χώρας με ισχυρή διεθνή παρουσία: Μία Ελλάδα παραγωγική και ανταγωνιστική με έμφαση στην ποιότητα και την καινοτομία.

Η προσέγγιση των πολιτικών ανάπτυξης της Ελλάδας για τη νέα Προγραμματική Περίοδο 2007-2013 στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ (μετονομασία ΚΠΣ) βασίζεται στη διαπίστωση ότι η επιδίωξη της ανταγωνιστικότητας απαιτεί σύνθετη ολοκληρωμένη δράση για βελτιώσεις σε ευρύ πεδίο της οικονομικής και κοινωνικής ζωής. Ήδη η ελληνική οικονομία εμφανίζει ενθαρρυντικά σημεία δυναμισμού και εξασφάλισης προϋποθέσεων αυτοτροφοδοτούμενης ανάπτυξης. Η προσπάθεια καθοδηγείται από το αναπτυξιακό δυναμικό (potential) σε τομείς πολιτικής στους οποίους η χώρα μας διαθέτει ισχυρά συγκριτικά /ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα:

Το υψηλό μορφωτικό επίπεδο του ανθρώπινου δυναμικού στον τομέα έρευνας και Ανάπτυξης, το οποίο μπορεί να συμβάλει στην ταχύτερη αύξηση της παραγωγικότητας, τον εκσυγχρονισμό των παραγωγικών διαδικασιών και την επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης.
Την πλεονεκτική γεωγραφική θέση της χώρας, που δίνει την ευκαιρία για ανάπτυξη και προώθηση του εμπορίου και της παραγωγής.
Την επιχειρηματικότητα και τους τομείς τηλεπικοινωνιών και μεταφορών, οι οποίοι βρίσκονται σε ώριμο στάδιο ανάπτυξης και μπορούν μέσω των επενδύσεων, εγχώριων και ξένων, να τροφοδοτήσουν την οικονομική ανάπτυξη.
Την αξιοποίηση του ενεργειακού δυναμικού της χώρας, περιλαμβανομένων και των εναλλακτικών πηγών παραγωγής ενέργειας.
Τον τομέα των υπηρεσιών, και ιδιαίτερα τους τομείς της ναυτιλίας, τουρισμού, τον χρηματοπιστωτικό, των υπηρεσιών του πολιτισμού και της υγείας.
Την Ψηφιακή Οικονομία που αποτελεί θεμέλιο για την αύξηση της παραγωγικότητας και τη βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών τόσο στον ιδιωτικό όσο και το δημόσιο τομέα.
Την αναβάθμιση του οδικού δικτύου και των κύριων αξόνων, που μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αξιοποίηση των υποδομών που υλοποιήθηκαν.

Τη νέα αυτή προσέγγιση θα συνοδεύει και θα συμπληρώνει η απλούστευση των μηχανισμών, ώστε να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των πολιτικών αυτών και σε επίπεδο στρατηγικής και σχεδιασμού, αλλά και εφαρμογής.

Η στοχοθεσία της νέας πολιτικής:

Στόχος της νέας πολιτικής είναι η διεύρυνση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων ολόκληρης της χώρας, η επιτάχυνση του ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης και η αύξηση της παραγωγικότητας σε επίπεδα υψηλότερα του μέσου κοινοτικού όρου για την επίτευξη της πραγματικής σύγκλισης και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων των πολιτών χωρίς αποκλεισμούς, με ταυτόχρονη άμβλυνση των διαπεριφερειακών και των ενδοπεριφερειακών – κοινωνικο-οικονομικών ανισοτήτων.

Η Ελλάδα της νέας περιόδου 2007-2013 στοχεύει στην ανάδειξή της ως μίας εξωστρεφούς χώρας με ισχυρή διεθνή παρουσία: Μία Ελλάδα παραγωγική και με ανταγωνιστική οικονομία με έμφαση στην ποιότητα και την καινοτομία.

Οι επενδύσεις σε υποδομή καθώς και οι επενδύσεις με βασικό κριτήριο την εξυπηρέτηση των τοπικών αναγκών είναι αναγκαίες, δεν αρκούν όμως για να οδηγήσουν σε βιώσιμη ανάπτυξη και διαπεριφερειακή σύγκλιση. Το μέλλον κάθε ελληνικής Περιφέρειας όπως και της χώρας συνολικά, εξαρτάται κυρίως από την ανταγωνιστικότητα του παραγωγικού ιστού της, ο οποίος με τη σειρά του συναρτάται άμεσα με τις επενδύσεις σε κλάδους παραγωγής που είναι εκτεθειμένοι στον εθνικό και διεθνή ανταγωνισμό.

Για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η πρόκληση της χαμηλής ανταγωνιστικότητας, σε ένα περιβάλλον διαρκώς εντεινόμενου διεθνούς ανταγωνισμού, χρειάζονται σημαντικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για το μετασχηματισμό της οικονομίας κάθε Περιφέρειας σε μια οικονομία που δημιουργεί και εξάγει αγαθά και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας. Η αναδιάρθρωση των αγορών εργασίας και προϊόντος και η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και της δημόσιας διοίκησης αποτελούν αναγκαίες και ικανές συνθήκες για την επιδιωκόμενη διεύρυνση της παραγωγικής βάσης, την αύξηση της παραγωγικότητας, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας της περιφερειακής οικονομίας.

Η διαδικασία σχεδιασμού της Δ’ Προγραμματικής Περιόδου εξελίσσεται παράλληλα με την υλοποίηση του Γ’ ΚΠΣ. Πολλές από τις παρεμβάσεις και ενέργειες κατά την υλοποίηση του Γ’ ΚΠΣ έχουν σκοπό την αποφυγή διαπιστωμένων προβλημάτων και τη διαμόρφωση ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για την έναρξη της Δ΄ Προγραμματικής Περιόδου.

Ύστερα από μια ευρύτατη διαβούλευση – που ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2004 και συνεχίζεται με επιτυχία μέχρι σήμερα – με τους φορείς χάραξης τομεακών και περιφερειακών πολιτικών, τους κοινωνικοοικονομικούς εταίρους και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, αναδεικνύονται οι στρατηγικοί στόχοι του ΕΣΠΑ 2007-2013 για την επίτευξη του αναπτυξιακού οράματος της χώρας:

Στρατηγικός στόχος 1: Προώθηση της καινοτομίας, της έρευνας και της επιχειρηματικότητας και διασύνδεσή τους μέσω της υποστήριξης της οικονομίας της γνώσης της κάλυψης του ελλείμματος στην έρευνα, καινοτομία και τεχνολογία, της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα και της προώθησης της Κοινωνίας της Γνώσης.

Στρατηγικός στόχος 2: Επένδυση σε βιώσιμες υποδομές, ως απαραίτητη προϋπόθεση βελτίωσης της ελκυστικότητας της χώρας (προσέλκυση επενδύσεων) και της ποιότητας ζωής. Αφορά στην ολοκλήρωση και τις λειτουργικές διασυνδέσεις έργων, την καλύτερη αξιοποίηση ολοκληρωμένων έργων (ιδιαίτερα μεταφορών και περιβάλλοντος), καθώς και την ανάπτυξη και παροχή συναφών υπηρεσιών, τον περαιτέρω ενεργειακό εκσυγχρονισμό, εφοδιασμό και εμπλουτισμό, με νέες πηγές ενέργειας, της χώρας.

Στρατηγικός στόχος 3: Επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, κομβικής σημασίας για τη στρατηγική της χώρας, για τη δημιουργία περισσότερων αλλά και καλύτερων θέσεων εργασίας, μέσω της ανάπτυξης ποιοτικού ανθρώπινου δυναμικού που συμβάλλει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και προάγει τη βιώσιμη ανάπτυξη, της προαγωγής της δια βίου μάθησης, της βελτίωσης της ποιότητας εκπαίδευσης και κατάρτισης και της προσαρμοστικότητας εργαζομένων, εργοδοτών και επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η αναμόρφωση του θεσμικού και κανονιστικού περιβάλλοντος με στόχο τον εκσυγχρονισμό του δημοσίου τομέα, την αύξηση της παραγωγικότητας και της ποιότητας εργασίας, την προώθηση της επιχειρηματικότητας, την προσέλκυση επενδύσεων και τη δημιουργία περισσότερης και ποιοτικότερης απασχόλησης.

Βασικό στοιχείο της διαμόρφωσης της αναπτυξιακής στρατηγικής κάθε Περιφέρειας αποτελεί η περιφερειακή εξειδίκευση των αναπτυξιακών παρεμβάσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, η κατηγοριοποίηση των Περιφερειών σε τρεις ενότητες, από πλευράς επιλεξιμότητας, συνεπάγεται για τη χώρα μια νέα πραγματικότητα για την αναπτυξιακή της στρατηγική, καθώς μέχρι την τρέχουσα προγραμματική περίοδο όλες οι Περιφέρειες της χώρας εντάσσονταν στο στόχο 1. Η πραγματικότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερο χαρακτήρα, αν ληφθούν υπόψη οι διαπεριφερειακές και ενδοπεριφερειακές ανισότητες σε κάθε μια από τις κατηγορίες Περιφερειών, σε συνδυασμό με τη θέση της ως προς τους αναπτυξιακούς άξονες της χώρας, το γεωγραφικό τους ανάγλυφο, το νησιωτικό ή όχι χαρακτήρα τους. Έτσι, η περιφερειακή πολιτική εξειδικεύεται για κάθε μια από τις παραπάνω κατηγορίες στις οποίες εντάσσονται οι Περιφέρειες της χώρας.

Σε σύγκριση με τα προηγούμενα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης, ο στρατηγικός σχεδιασμός για την περιφερειακή ανάπτυξη κατά την περίοδο 2007-2013 διαφοροποιείται όσον αφορά τη μεγαλύτερη έμφαση που δίδεται στην καινοτομία, την επιχειρηματικότητα, τη γνώση, την παιδεία και τον πολιτισμό, το περιβάλλον και τη διοικητική ανασυγκρότηση.

Οι επιλογές της Στρατηγικής ανά Προτεραιότητα

Την περίοδο 2007-2013 προγραμματίζεται η υλοποίηση ενεργειών για την ενίσχυση της ποιότητας του ανθρώπινου κεφαλαίου, την αναβάθμιση της διοικητικής ικανότητας, τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, την τόνωση της απασχόλησης και την άρση των περιφερειακών ανισοτήτων.

Κεντρικό στοιχείο της νέας προσέγγισης είναι η απαραίτητη στροφή του αναπτυξιακού σχεδιασμού της χώρας, προς την υλοποίηση της Πολιτικής της Λισαβόνας, χωρίς, ωστόσο, να παραγνωρίζεται η ανάγκη συνέχισης της στήριξης των πλέον μειονεκτουσών περιφερειών, μέσω της Πολιτικής Συνοχής.

Στην επένδυση στον παραγωγικό τομέα της Οικονομίας, η Ελλάδα δίνει έμφαση στην αύξηση των παραγωγικών επενδύσεων και των εισροών Ξένων Άμεσων Επενδύσεων (ΞΑΕ), την ανάπτυξη βιώσιμης επιχειρηματικής πρωτοβουλίας, την αύξηση της ζήτησης και τη γενική ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος της χώρας και των παρεχόμενων υπηρεσιών σε όλα τα επίπεδα. Έμφαση δίνεται και στην προβολή της χώρας στη διεθνή κοινότητα και τις αγορές στόχου ως πύλης εισόδου στην Ε.Ε. και χώρου ανάπτυξης διεθνούς επιχειρηματικότητας.

Στην κοινωνία της Γνώσης και Καινοτομία βασικές επιλογές αποτελούν η βελτίωση της ποιότητας και της έντασης των επενδύσεων στο ανθρώπινο κεφάλαιο για την αναβάθμιση του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, η ενίσχυση της Έρευνας και Τεχνολογίας και προώθηση της Καινοτομίας σε όλους τους κλάδους ως βασικών παραγόντων αναδιάρθρωσης της ελληνικής οικονομίας και μετάβασης στην οικονομία της γνώσης. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ψηφιακή σύγκλιση της χώρας μέσα από την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ)

Στους τομείς της απασχόλησης και κοινωνικής συνοχής προωθείται η ενίσχυση της προσαρμοστικότητας των εργαζομένων και των επιχειρήσεων, η διευκόλυνση της πρόσβασης στην απασχόληση και η προώθηση της κοινωνικής ενσωμάτωσης. Παράλληλα προωθείται η δημιουργία αποδοτικού και οικονομικά βιώσιμου συστήματος Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και η ανάδειξη του οικονομικού, κοινωνικού και αναπτυξιακού χαρακτήρα των θεμάτων ισότητας των φύλων με την άμεση σύνδεσή τους με τις κυρίαρχες εθνικές πολιτικές προτεραιότητες (ανάπτυξη-απασχόληση-κοινωνική συνοχή).

Στον τομέα του Θεσμικού Περιβάλλοντος βασική αναπτυξιακή επιλογή αποτελεί η βελτίωση της ποιότητας των δημοσίων πολιτικών και η αποτελεσματική εφαρμογή τους για τη διευκόλυνση της επιχειρηματικής δράσης και την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των πολιτών.

Στην προτεραιότητα της ελκυστικότητας της Ελλάδας, και των Περιφερειών, ως τόπου επένδυσης, εργασίας, διαβίωσης επιδιώκονται η ανάπτυξη και ο εκσυγχρονισμός των φυσικών υποδομών και των συναφών υπηρεσιών του συστήματος μεταφορών της χώρας και η ενίσχυση της συμβολής του ενεργειακού τομέα στην ανταγωνιστικότητα, την εξωστρέφεια και την αειφόρο ανάπτυξη. Παράλληλα προωθείται η αειφορική διαχείριση του περιβάλλοντος, η άσκηση αποτελεσματικής περιβαλλοντικής πολιτικής καθώς και η ανάδειξη του πολιτισμού ως ζωτικού παράγοντα της οικονομικής ανάπτυξης

Η διαβούλευση σε επίπεδο χώρας ήταν μακρά και ευρύτατη και ευχαριστούμε ιδιαιτέρως όλους τους φορείς για την εποικοδομητική συμμετοχή τους σ’ αυτήν. Τώρα ξεκινά και επίσημα η διαβούλευση με τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Στόχος είναι η συντομότερη κατά το δυνατόν συμφωνία με την Ε.Ε. επί του περιεχομένου του ΕΣΠΑ και η έγκριση των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων τα οποία πρόκειται να υποβληθούν ως επίσημο σχέδιο στην Επιτροπή εντός του Δεκεμβρίου.

Κάναμε όλοι μέχρι σήμερα την καλύτερη προσπάθεια προκειμένου ο σχεδιασμός να διασφαλίσει ότι οι πόροι που προέρχονται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία σε συνδυασμό με τους Εθνικούς και τους Ιδιωτικούς πόρους, θα συμβάλουν στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας, δίνοντας μια ισχυρή και μόνιμη ώθηση στην ανταγωνιστικότητά της.

Είμαστε βέβαιοι ότι σχεδιάσαμε μια σωστή αναπτυξιακή στρατηγική και ένα σωστό πρόγραμμα δράσης, που θα θέσει τη χώρα σε τροχιά αναβάθμισης και θα προωθήσει την πραγματική σύγκλιση, σε συνολικό και περιφερειακό επίπεδο, με την ΕΕ.

Σε ότι αφορά στο ρόλο και τη συμμετοχή του ΥΠΕΘΑ στο πλαίσιο της νέας προγραμματικής περιόδου 2007-2013, θα ήθελα να σταθώ συνοπτικά στα ακόλουθα σημεία:

Η συνεργασία και η ενημέρωση ξεκίνησε από την πρώτη κιόλας μέρα των διαδικασιών σχεδιασμού, αφού πάντα το ΥΠΕΘΑ ήταν στους αποδέκτες των εγκυκλίων μας –και ας μη θεωρηθεί κάτι τέτοιο αυτονόητο γιατί αντίστοιχες διαδικασίες στο παρελθόν δείχνουν το αντίθετο.

Αναγνωρίσαμε μ’ αυτό τον τρόπο τον ρόλο που μπορεί να παίξει το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης στη συνολική ανάπτυξη της χώρας, καθώς έχει οργανωμένη παρουσία σε πολλούς τομείς της καθημερινής ζωής της Ελληνικής Κοινωνίας και στο σύνολο της Ελληνικής Επικρατείας και πέραν των καθαρά στρατιωτικών αρμοδιοτήτων του. Αποτελεί άλλωστε έναν από τους σοβαρότερους χρήστες τεχνολογίας, αντιμετωπίζει θέματα περιβάλλοντος, υγείας και παρακολουθεί στενά, θέματα κοινωνικού και πολιτιστικού χαρακτήρα.

Το ΥΠΕΘΑ στο πλαίσιο του Σχεδιασμού του ΕΣΠΑ 2007 – 2013 σχημάτισε σε συνεργασία με το υπουργείο μας και με βάση σχετική εγκύκλιό μας Ομάδα Σχεδιασμού Προγράμματος (ΟΣΠ). Για τη στήριξη αυτής της Ομάδας ανατέθηκε από πόρους του ΥΠΟΙΟ και σε συνεργασία με το ΥΠΕΘΑ ειδική εμπειρογνωμοσύνη σε εξωτερικό σύμβουλο που νομίζουμε ότι βοήθησε πολύ στην κατάρτιση των προτάσεων του υπουργείου.

Από τη συνεργασία που έχουμε μέχρι σήμερα με το ΥΠΕΘΑ διαπιστώνουμε με ικανοποίηση ότι έχει καταρτίσει ήδη ένα Αναπτυξιακό Σχέδιο που μπορεί να εξασφαλίσει με επιχειρήματα αναπτυξιακού χαρακτήρα, πόρους τόσο από τα Τομεακά όσο και τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα της νέας περιόδου. Οι βασικές στρατηγικές επιλογές, αλλά και το είδος και ο τύπος των δράσεων που προτείνονται να αναληφθούν, στο πλαίσιο αυτού του σχεδίου, μας βρίσκουν σύμφωνους. Δεν θα αναφερθώ σε λεπτομέρειες, πρόκειται όμως για στόχους πραγματικά αναπτυξιακούς και για δράσεις εφικτές, ενδιαφέρουσες, με ορατά αποτελέσματα για τους πολίτες και κυρίως «οιωνεί επιλέξιμες» από τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Χρησιμοποιώ τον όρο «οιωνεί επιλέξιμες» γιατί η εμπειρία του παρελθόντος δείχνει ότι η Ε.Ε. εκφράζει κάποιες επιφυλάξεις καθώς ο Τομέας της Άμυνας δεν είναι στις προτεραιότητές της. Και επειδή τα πάντα είναι θέμα σωστής διαπραγμάτευσης εμείς πιστεύουμε ότι, αναδεικνύοντας τον κοινωνικό και όχι τον αμυντικό ρόλο του Υπουργείου θα ξεπεράσουμε από κοινού τις όποιες δυσκολίες ενδεχομένως υπάρξουν.

Καθώς όμως το ΥΠΟΙΟ, με εξαίρεση τα Ε.Π. «Ψηφιακή Σύγκλιση» και «Τεχνική Υποστήριξη της Διαχείρισης» δεν σχεδιάζει και δεν διαχειρίζεται άλλα προγράμματα, οφείλουμε να καταστήσουμε σαφές ότι χρειάζεται από πλευράς ΥΠΕΘΑ η καλή συνεργασία με τα αρμόδια κατά τομέα υπουργεία που έχουν την ευθύνη χάραξης πολιτικής, καθώς και σχεδιασμού και διαχείρισης Ε.Π. προκειμένου οι δράσεις που ανέφερα προηγουμένως να τύχουν και της αναγκαίας συγχρηματοδότησης. Γνωρίζουμε ότι υπάρχει καλός συντονισμός με τις αντίστοιχες ΟΣΠ και οι δράσεις και τα έργα που προτείνονται από το ΥΠΕΘΑ τυγχάνουν καλής αποδοχής και βρίσκουν χώρο ένταξης και περιγραφής στο πλαίσιο των αξόνων προτεραιότητας εκάστου τομεακού ή περιφερειακού προγράμματος. Σαν υπουργείο στην προσπάθεια αυτή να είστε βέβαιοι ότι θα μας βρείτε στο πλευρό σας, τόσο στη φάση του σχεδιασμού που ολοκληρώνεται στο επόμενο διάστημα, όσο και κατά το κρίσιμο διάστημα της υλοποίησης.

Εύχομαι κάθε επιτυχία και σας συγχαίρω ειλικρινά για το εξαιρετικό έργο που επιτελείτε.