Στο διάστημα των δύο τελευταίων ετών η Ελλάδα σημείωσε σημαντική πρόοδο, αφού από την ανυπαρξία σχεδίου απόσυρσης των λιγνιτικών μονάδων έχει προγραμματίσει την πλήρη απολιγνιτοποίηση ως το 2025 και ήδη ετοιμάζει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στα πρώην ορυχεία. Μπορείτε να μας πείτε με ποιο τρόπο και γιατί η κατάσταση άλλαξε τόσο γρήγορα;
Αυτό που συνέβη ήταν η σθεναρή πολιτική βούληση του Πρωθυπουργού να θέσει φιλόδοξους κλιματικούς στόχους και να προετοιμάσει ένα σχέδιο που δίνει τέλος σε χρόνια αδράνειας και εφησυχασμού.
Οι περιοχές της χώρας μας που έχουν ζωτικούς δεσμούς με τον λιγνίτη λόγω έντονης εξάρτησης από τη δραστηριότητα εξόρυξης και καύσης, δεν βρέθηκαν τώρα σε δύσκολη κατάσταση.
Τα μηνύματα τα έχει εκπέμψει η Ευρωπαϊκή Ένωση πολύ έγκαιρα, εδώ και 25 χρόνια, με το πρώτο πακέτο οδηγιών για τις ΑΠΕ και την Πράσινη Βίβλο. Την τελευταία δεκαετία σημειώθηκε μείωση της χρήσης λιγνίτη κατά 70%, για συστημικούς λόγους όπως η φορολόγηση των ρύπων και η προοδευτική διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος της χώρας.
Αυτό, για τις περιοχές που, όπως είπα, έχουν ζωτικούς δεσμούς με τον λιγνίτη σημαίνει ύφεση. Το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα έθεσε απλώς σε χρονοδιάγραμμα το προδιαγεγραμμένο τέλος του λιγνίτη.
Μετά την απόφαση του Πρωθυπουργού κινηθήκαμε ταχύτατα, και σήμερα βρισκόμαστε ως χώρα ένα βήμα μπροστά, με τις προϋποθέσεις επιτυχίας να συντρέχουν ήδη.
Υπάρχει ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο, με δυο διακριτές πτυχές: ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, για να διανύσουμε τα πρώτα δύσκολα μέτρα, και ένα σχέδιο βιώσιμης αναπτυξιακής μετάβασης, για να τερματίσουμε τη διαδρομή.
Το πρώτο υλοποιείται ήδη. Με πόρους από το τρέχον ΕΣΠΑ, τις δημόσιες επενδύσεις και το Πράσινο Ταμείο κατασκευάζονται κρίσιμες υποδομές τηλεθέρμανσης, οδικών διασυνδέσεων, φυσικού αερίου, κυκλικής και ψηφιακής οικονομίας, ενώ αναμένονται «πακέτα» στήριξης των επιχειρήσεων και τόνωσης της απασχόλησης.
Το δεύτερο είναι ένα σχέδιο οικονομικής διαφοροποίησης των περιοχών που αξιοποιεί τα πλεονεκτήματά τους.
Η γη θα αποκατασταθεί περιβαλλοντικά, θα αλλάξει χρήση αναπτυξιακά και θα οργανωθεί, ώστε να υποδεχθεί επενδύσεις σε άλλους τομείς και δραστηριότητες.
Από τον Σεπτέμβριο του 2020 έχουν εγκατασταθεί 4 εργοτάξια στην ευρύτερη περιοχή της Πτολεμαΐδας, για την κατασκευή δύο φωτοβολταϊκών σταθμών (ΦΒΣ) συνολικής ισχύος 30 MW. Οι δύο αυτοί σταθμοί αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία ως το τέλος του έτους.
Εκτελείται σύμβαση για την κατασκευή ενός ακόμα ΦΒΣ ισχύος 200 MW, ο οποίος θα αναπτυχθεί σε 3 εργοτάξια και αναμένεται να απασχολήσει κατά την κατασκευή του περισσότερους από 500 εργαζομένους..
Η ΡΑΕ έχει επίσης χορηγήσει 5 βεβαιώσεις παραγωγού ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταικούς σταθμούς συνολικής ισχύος 500 GW. Οι εν λόγω σταθμοί χωροθετούνται στον πυρήνα της Ζώνης Απολιγνιτοποίησης Μεγαλόπολης.
Η ΡΑΕ έχει χορηγήσει στην ΔΕΗΑΝ Α.Ε. 27 βεβαιώσεις παραγωγού ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταικούς σταθμούς συνολικής ισχύος 2,03 GW. Τα περισσότερα από τα έργα αυτά χωροθετούνται στους πυρήνες των Ζωνών Απολιγνιτοποίησης Κοζάνης και Φλώρινας.
Δεν είναι, όμως μόνο τα μεγάλα έργα φωτοβολταϊκών πάρκων που κατασκευάζονται, όπως αναφέρατε, αλλά ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο, το οποίο θα μπορούσα να το χαρακτηρίσω ως «εθνική πράσινη συμφωνία» και μια σειρά από πολιτικές που έχουν φέρει τις περιοχές σε μετάβαση στο επίκεντρο του διεθνούς επενδυτικού ενδιαφέροντος
Η Ελλάδα είναι η πρώτη λιγνιτοπαραγωγός χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα απεξαρτηθεί από τον λιγνίτη και ένα από τα πρώτα κράτη μέλη που ανέπτυξαν στρατηγικό σχεδιασμό για να βοηθήσει τους εργαζόμενους και την τοπική οικονομία προς μια Δίκαιη Μετάβαση. Θα μπορούσατε να περιγράψετε τους βασικούς πυλώνες και τους αυτού του σχεδιασμού και τους κύριους τομείς που περιλαμβάνει; Ποιες είναι οι διαθέσιμες πηγές χρηματοδότησης για την εφαρμογή αυτού του σχεδίου;
Είμαστε στην πρωτοπορία της μάχης για την κλιματική ουδετερότητα και τη δίνουμε με προσήλωση στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Είναι αυτό που λένε οι Αγγλοσάξωνες: think globally, act locally!
Το σχέδιο οικονομικής διαφοροποίησης αξιοποιεί τα πλεονεκτήματα των περιοχών σε μετάβαση, όπως οι τεράστιες εκτάσεις, οι υποδομές δικτύων, το ανθρώπινο δυναμικό, η γεωγραφική θέση.
Από τη φύση του, απαιτεί ειδικές πολιτικές σε κάθε πτυχή του, από τον χωρικό σχεδιασμό έως την προσέλκυση των επενδύσεων και το σύστημα διακυβέρνησης με τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Ήδη προσδιορίστηκαν οι γενικές χρήσεις γης στα πεδία εξόρυξης λιγνίτη και ολοκληρώθηκε η αναγκαία τεχνική προετοιμασία για την εκπόνηση Πολεοδομικών Σχεδίων τα οποία θα τις ορίζουν επακριβώς, όπως και τους όρους δόμησης.
Έχω τη βεβαιότητα ότι με την εφαρμογή του σχεδίου, οι σημερινές «μαύρες τρύπες» των ορυχείων μπορούν να μεταμορφωθούν σε κύτταρα ανάπτυξης.
Η γη θα οργανωθεί, ώστε να υποδεχθεί επενδύσεις σε τομείς όπως η καθαρή ενέργεια, η βιομηχανία, η γεωργία, ο τουρισμός, η τεχνολογία και την εκπαίδευση, που μπορούν να δημιουργήσουν αξία. Ήδη έχουν προσδιοριστεί οι γενικές χρήσεις γης και έχει ολοκληρωθεί η αναγκαία τεχνική προετοιμασία για τον πολεοδομικό σχεδιασμό.
Ήδη εξασφαλίστηκαν οι αναγκαίοι πόροι: 1,63 δις από το Πρόγραμμα Δίκαιης Μετάβασης – ΤΔΜ το οποίο αναμένουμε να εγκριθεί σύντομα και 300 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ υπογράψαμε με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων μνημόνιο για μια αρχική δανειακή διευκόλυνση με πολύ ευνοϊκούς όρους περίπου 325 εκ. ευρώ, έτσι ώστε να στηριχθεί η υλοποίηση αναπτυξιακών έργων στρατηγικού χαρακτήρα. Πυλώνας 3 ΜΔΜ
Έχουμε επίσης την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της δυνατότητας να χορηγήσουμε αυξημένα επενδυτικά κίνητρα. Οι επενδύσεις αυτές θα κινητοποιήσουν και πρόσθετα ιδιωτικά κεφάλαια.
Από τη μέχρι τώρα εμπειρία σας, πιστεύετε ότι οι τοπικές κοινωνίες στις λιγνιτικές περιοχές κατανοούν τον σχεδιασμό για τη Δίκαιη Μετάβαση; Συμμετείχαν στη διαμόρφωσή του; Θα προσπαθήσετε να ενισχύσετε περαιτέρω την τοπική συμμετοχή;
Αυτοί που έχασαν την δουλειά τους, αυτοί που υποαπασχολούνται, αυτοί που αναγκάστηκαν να φύγουν από τον τόπο τους έχουν υποστεί ήδη τις συνέπειες της απολιγνιτοποίησης που συντελείται την τελευταία δεκαετία χωρίς να υπάρχει ένα σχέδιο, ένα δίχτυ προστασίας.
Σήμερα καλούνται να αλλάξουν παραγωγικό πρότυπο, χωρίς να έχουν προετοιμαστεί για κάτι τέτοιο. Συνεπώς είναι πολύ λογικό να αγωνιούν.
Με την εφαρμογή του σχεδιασμού μας, θα αποκτήσουν τις δεξιότητες εκείνες που είναι αναγκαίες για τις νέες δραστηριότητες.
Ευκαιρίες λοιπόν για τους νέους να βρουν καλύτερες δουλείες στον τόπο που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν ή στον τόπο από τον οποίο έφυγαν.
Στον ενάμιση χρόνο που βρίσκομαι σε αυτή τη θέση έχω αξιοποιήσει κάθε δυνατότητα διαβούλευσης και διαλόγου με εκπροσώπους των Περιφερειών, των Δήμων, φορέων και πολιτών στο πλαίσιο του σχεδιασμού, ενώ έχουμε δεχτεί και αξιοποιήσει σχόλια που έγιναν στο πλαίσιο διαβούλευσης και προτάσεις που κατατέθηκαν στις προσκλήσεις που απευθύναμε.
Οι τοπικές κοινωνίες συμμετείχαν στη διαμόρφωση του σχεδίου με συντεταγμένο τρόπο.
Ο στόχος όμως είναι κανείς να μην μείνει πίσω και αυτό προϋποθέτει ότι όλοι οι πολίτες θα έχουν επαρκή ενημέρωση για την υλοποίηση του σχεδιασμού.
Το νέο Πρόγραμμα Δίκαιης Μετάβασης και οι ευρωπαϊκοί πόροι θα μας επιτρέψουν να προχωρήσουμε σε μια ευρύτατη καμπάνια.
Η ενημέρωση είναι ένα σημαντικό στοίχημα που οφείλουμε να κερδίσουμε.
Επίσης, στον μηχανισμό διακυβέρνησης συμμετέχουν ήδη οι Δήμαρχοι, ενώ η διαχείριση, θα είναι σε κάποιες πτυχές της, αποκεντρωμένη στις δομές των περιοχών μετάβασης.
Οι Επιτροπές Παρακολούθησης των Εδαφικών Σχεδίων θα είναι επίσης αποκεντρωμένες και σε αυτές θα μετέχει ασφαλώς και η Κοινωνία των Πολιτών, ενώ η Προεδρία τους θα ανατίθεται σε πρόσωπα που θα επιλέγονται μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες.
Η Ανώνυμη Εταιρεία που θα έχει την ιδιοκτησία των εδαφών, δεν θα αναλάβει την ανάπτυξή τους από την Αθήνα, αλλά από την Περιφέρεια όπου θα εγκατασταθεί με αντένες.
Όσο για τις ΜΚΟ, με τις οποίες έχουμε συνεργαστεί στο πλαίσιο των ποικίλων διαβουλεύσεων, θα εμπλακούν και στο Παρατηρητήριο, αλλά και σε άλλες δομές.
Τέλος, βάσει της μέχρι τώρα προόδου, πόσο σίγουρος είστε ότι η μετάβαση στην Ελλάδα θα είναι δίκαιη για τις λιγνιτικές περιοχές αλλά ταυτόχρονα και ένα καλό παράδειγμα για άλλες χώρες που θέλουν να απεξαρτηθούν από τον λιγνίτη και το κάρβουνο και να μεταβούν σε καθαρές μορφές ενέργειας;
Είμαι βέβαιος ότι μπορούμε να γίνουμε, αν δεν είμαστε ήδη, η βέλτιστη πρακτικά για τους άλλους.
Η δυναμική που απέκτησε το σχέδιο το επιβεβαιώνει.
Έχουν ήδη κατατεθεί δεκάδες επενδυτικά και αναπτυξιακά σχέδια στην αρμόδια τεχνική επιτροπή, την οποία έχουμε συγκροτήσει εδώ και ένα και πλέον χρόνο.
Να αναφέρω επιγραμματικά τους τομείς αποθήκευσης ενέργειας, της παραγωγής κυψελών υδρογόνου, του λογισμικού, της μεταλλουργίας, της κυκλικής οικονομίας αλλά και σε κλάδους που δεν συνδέονται άμεσα με τον ενεργειακό χαρακτήρα των περιοχών μετάβασης, όπως για παράδειγμα ο αγρο-διατροφικός, με μονάδες ευφυούς γεωργίας και κτηνοτροφίας και άλλα πολλά.
Τα ωριμότερα από τα σχέδια αυτά αθροίζουν επενδύσεις προϋπολογισμού άνω των 3,5 δις ευρώ.
Το ποσό αυτό είναι ενδεικτικό του μεγέθους ενός οικοσυστήματος επενδύσεων που αναμένουμε να αναπτυχθεί και να δημιουργήσει χιλιάδες βιώσιμες θέσεις εργασίας.
Εκτός από τη μεθοδολογία σχεδιασμού, τον ορθό χρονισμό της εφαρμογής του, τους ισχυρούς πόρους και τα κίνητρα, δημιουργούμε επίσης ένα ισχυρό σύστημα διακυβέρνησης.
Το σχέδιο νόμου για την Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση που πρόσφατα παρουσιάστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο, μεταφέρει το επίκεντρο της πολιτικής ευθύνης στο Υπουργείο Επενδύσεων και Ανάπτυξης, δηλαδή στην καρδιά συντονισμού και χρηματοδότησης όλων των αναπτυξιακών και κοινωνικών πολιτικών της χώρας.
Έτσι εξασφαλίζουμε τις προϋποθέσεις ταχύτερης, οικονομικά αποδοτικής και κοινωνικά δίκαιης εφαρμογής ενός σχεδίου που ξεκίνησε ως ενεργειακό και περιβαλλοντικό, αλλά προϊόντος του χρόνου και με την πρόοδο του κανονιστικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πήρε σαφή αναπτυξιακό και κοινωνικό χαρακτήρα.
Σήμερα που η Ε.Ε. υψώνει ακόμη περισσότερο τον πήχη των κλιματικών στόχων, η Ελλάδα βρίσκεται ήδη ένα βήμα μπροστά
Add comment
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.