FORUM_Το ζητούμενο είναι η ορθή αξιοποίηση του πλούτου της χώρας σε ΑΠΕ

Περιοδικό FORUM,
2010.05.30

ΤΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ ΕΙΝΑΙ Η ΟΡΘΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΟΥΤΟΥ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΣΕ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
www.forummagazines.gr

Από την πρώτη προσπάθεια στη Στοκχόλμη (1972), όπου διατυπώθηκε για πρώτη φορά η αρχή της αειφορίας ως αναπόσπαστη συμπληρωματική παράμετρος της ανάπτυξης, έως την αναγνώρισή της στις παγκόσμιες διασκέψεις του ΟΗΕ στο Ρίο (1992) και μετά στο Γιοχάνεσμπουργκ (2002), και το Πρωτόκολλο του Κιότο (1997), για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, με τις πιο συγκεκριμένες και δεσμευτικές συνδιασκέψεις στη Λισσαβόνα και το Μπαλί, έως την χαλαρή Κοπεγχάγη, όλοι φαίνεται να συμφωνούν στην καθολικότητα των συνεπειών του σημερινού μοντέλου ανάπτυξης. Η διαφωνία έγκειται στις επιλογές για την αντιμετώπιση των συνεπειών αυτών, αλλά και στις επιπτώσεις που έχουν ορισμένες από αυτές στην οικονομική ανάπτυξη.

Η ανάγκη για ισορροπία έχει γίνει κυρίαρχη στις ημέρες μας, σε καθημερινό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, δύο θεμελιώδη σημεία είναι σήμερα ευρύτερα αποδεκτά:

Πρώτον, τα περιβαλλοντικά ζητήματα απαιτούν υπέρβαση των γεωγραφικών συνόρων για το συντονισμό των στρατηγικών και τη λήψη των αποφάσεων, χωρίς αυτό να αποτελεί άλλοθι ακινησίας.

Δεύτερον, η συνειδητοποίηση ότι η οικονομία από μόνη της δεν επαρκεί για να λύσει τα προβλήματα της υφηλίου, δεδομένου ότι οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές κάθε ανθρώπινης παρέμβασης είναι αλληλένδετες.

Ωστόσο, ακόμη και οι σκεπτικιστές περί την αειφόρο ανάπτυξη αναγνωρίζουν πλέον ότι το κόστος της μη επαρκούς αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών προκλήσεων μπορεί να ανέλθει σε πολύ υψηλά επίπεδα και να βλάψει και τις τρείς αυτές πτυχές.

Στο πλαίσιο αυτό, τα θέματα της λεγόμενης “πράσινης ανάπτυξης” απαιτούν ολοκληρωμένο και πολυεπίπεδο σχεδιασμό. Για παράδειγμα μπορεί κανείς να προωθεί τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στο ενεργειακό μίγμα της χώρας με ταχύτατους ρυθμούς, αλλά αν δεν λαμβάνει μέτρα εξοικονόμησης και ορθολογικής χρήσης της ενέργειας, οδηγείται σε αντίθετο περιβαλλοντικό και οικονομικό αποτέλεσμα.

Παράλληλα, εν μέσω της πρωτόγνωρης οικονομικής κρίσης που ζούμε σε παγκόσμιο, αλλά και σε εθνικό επίπεδο, ολοένα και περισσότεροι θεωρούν ότι υπάρχει μία κρίσιμη ευκαιρία ώστε να «πρασινίσει» η οικονομία. Να αναζωογονηθεί δηλαδή, μέσα από ένα πλέγμα επενδύσεων σε τομείς, όπως οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, η εξοικονόμηση και η ορθολογική χρήση, η ενεργειακή αποδοτικότητα, τα «πράσινα» προϊόντα, αγροτικά και βιομηχανικά, η διαχείριση των απορριμμάτων, αλλά και η ανάπτυξη «πράσινης» νέας τεχνολογίας σε όλους τους τομείς.

Το νέο αυτό πρότυπο συνδυάζει την αντιμετώπιση της κρίσης και τη βιωσιμότητα της οικονομίας μετά την κρίση, με διατήρηση και την προστασία του περιβάλλοντος.

Για να εφαρμοσθεί αποτελεσματικά δεν αρκούν μόνο οι πολιτικές. Χρειάζεται κυρίως να αναβαθμιστεί η έννοια της αειφορίας στη συνείδηση των επιχειρήσεων, ως παραγωγών αγαθών και υπηρεσιών, αλλά και των πολιτών ως καταναλωτών τους. Αν η υλοποιούμενη πολιτική δεν εμπνέει εμπιστοσύνη για τα οφέλη της νέας πραγματικότητας, πολύ δύσκολα θα επιτευχθεί το νέο πρότυπο ανάπτυξης και διαβίωσης που έχουμε σήμερα ανάγκη.

Στον κρίσιμο τομέα της ενέργειας διανύουμε την εποχή, όπου το παλιό φεύγει (πετρέλαιο, λιγνίτης), το καινούργιο ανησυχεί (φυσικό αέριο) και το εναλλακτικό (ανανεώσιμες πηγές) δημιουργεί αβεβαιότητα.

Για να καταστεί η ενεργειακή οικονομία ασφαλής και βιώσιμη χρειάζεται συνολική αναδιάρθρωση του ενεργειακού τομέα και στην παραγωγή και στη ζήτηση. Η επίτευξη των εθνικών στόχων που κωδικοποιημένα έχουμε ονομάσει 20-20-20 (20% διείσδυση των ΑΠΕ στην τελική χρήση της ενέργειας, 20% μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, 20% αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας) απαιτεί ένα εθνικό σχέδιο δράσης που να εδράζεται σε στρατηγικό σχεδιασμό και μελέτη όλων των δυνατών σεναρίων.

Δυστυχώς, παρά τα πολλά θετικά βήματα που έγιναν με το σχέδιο νόμου που πρόσφατα ψηφίσαμε στη Βουλή, η ανακοίνωση του σχεδίου δράσης παραπέμφθηκε σε μεταγενέστερο χρόνο χωρίς να είναι σαφής ο τρόπος, με τον οποίο θα επιτευχθούν οι στόχοι.

Αυτό το σχέδιο χρειάζεται τεκμηρίωση: Αριθμός, τόπος, χρόνος και είδος των «πράσινων» κυρίως κιλοβατώρων. Και από αυτή την τεκμηρίωση προκύπτει και η οικονομική επίπτωση, θέμα στο οποίο χρειάζεται να είμαστε προσεκτικοί, καθώς το περιβαλλοντικό όφελος θα είναι μακροπρόθεσμο, ενώ η επιβάρυνση του καταναλωτή μπορεί να είναι άμεση.

Θα πρέπει, ωστόσο, να τονίσω ότι σε πολλές περιπτώσεις, το κόστος παραγωγής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές, για αρκετές από τις υφιστάμενες τεχνολογίες, είναι ήδη συγκρίσιμο ή και φθηνότερο από τις συμβατικές πηγές ενέργειας, ενώ δεν επιβαρύνονται και από το λεγόμενο «εξωτερικό κόστος». Αυτό δηλαδή που πληρώνουμε έμμεσα λόγω των ρύπων που εκπέμπουν οι συμβατικές πηγές.

Απέφυγα την αναφορά σε αριθμούς εγκατεστημένης ισχύος Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και σε συγκρίσεις γιατί δεν είναι το ζητούμενο. Το ζητούμενο είναι η ορθή αξιοποίηση του πλούτου της χώρας σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Και στην προσπάθεια αυτή οφείλουν να συμβάλλουν, όχι μόνο οι φορείς και οι επιχειρήσεις, αλλά και κάθε πολίτης ξεχωριστά.